Làm thế nào để đầu tư vào Aztec - giải pháp L2 bảo mật cho Ethereum?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Làm thế nào để đầu tư vào Aztec - giải pháp L2 bảo mật cho Ethereum?
Huy động vốn 119 triệu USD, Aztec tái cấu trúc quyền riêng tư trên Ethereum như thế nào?
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: KarenZ, Foresight News
Trong quá trình phát triển công nghệ blockchain, mâu thuẫn giữa bảo vệ quyền riêng tư và tính minh bạch luôn là tâm điểm được ngành quan tâm. Ethereum đã xây dựng nền tảng tin cậy dựa trên đặc tính phi tập trung mạnh mẽ và khả năng xác minh, nhưng cơ chế dữ liệu giao dịch hoàn toàn công khai lại khiến quyền riêng tư của người dùng bị phơi bày dưới sự giám sát không góc chết.
Trong bối cảnh đó, mạng lưới ẩn danh Aztec đã mở ra một hướng giải quyết mới cho mâu thuẫn này. Ngày 1 tháng 5 năm 2025, Aztec chính thức ra mắt mạng thử nghiệm công khai và lần đầu tiên mở quyền truy cập cho các nhà phát triển, điều này có nghĩa là các lập trình viên có thể xây dựng các ứng dụng với khả năng bảo vệ quyền riêng tư hoàn chỉnh dựa trên hệ sinh thái Ethereum.
Là một giải pháp Layer2 về quyền riêng tư trong hệ sinh thái Ethereum, Aztec sử dụng công nghệ bằng chứng không kiến thức (zero-knowledge proof) để cung cấp giải pháp bảo vệ quyền riêng tư có thể lập trình cũng như xử lý giao dịch với chi phí thấp cho người dùng và các DApp. Bài viết này sẽ giới thiệu từ các khía cạnh lớn gồm tổng quan dự án, đội ngũ cốt lõi và hành trình gây vốn, lộ trình phát triển dự án, cũng như hướng dẫn tương tác.
Aztec có bối cảnh như thế nào?
Aztec do Aztec Labs phát triển, thành lập năm 2017. Aztec Labs hoạt động theo mô hình làm việc từ xa toàn đội ngũ, hiện tại website liệt kê 67 thành viên. Một số nhân sự chủ chốt như sau:
-
Đồng sáng lập kiêm CEO Zac Williamson: Đồng tác giả hệ thống bằng chứng không kiến thức PLONK, tốt nghiệp tiến sĩ Vật lý Hạt nhân tại Đại học Oxford.
-
Đồng sáng lập kiêm Chủ tịch Joe Andrews: Thành viên EF9 Cohort, tốt nghiệp Cử nhân Khoa học Vật liệu tại Đại học Đế chế London, từng giữ chức CTO tại công ty công nghệ thực phẩm Radish ở Thung lũng Silicon.
-
Đồng sáng lập Tom Walton Pocock: Từng là CEO của Aztec, hiện không còn trong danh sách thành viên đội ngũ trên website chính thức của Aztec.
-
CTO Charlie Lye: Tốt nghiệp Cử nhân Khoa học Máy tính tại Đại học Heriot-Watt, có 20 năm kinh nghiệm. Từng là Kỹ sư trưởng tại Triptease, Kỹ sư C++ tại Bloomberg và BetFair.
-
COO Lisa Cuesta Bunin: Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh tại Harvard, Cử nhân Khoa học tại Trường Kinh doanh Wharton, Đại học Pennsylvania. Từng là người đứng đầu NextGen Venture Partners, công ty đã được Brown Advisory mua lại.
-
CMO Claire Kart: Leaky từng làm việc tại RISC Zero, Mina Foundation (người sáng lập), O(1) Labs, Ripple, SoFi và các công ty khác.
-
CFO Scott Siversen: CFO tiền nhiệm của ShapeShift.
Về gây vốn, Aztec thu hút sự chú ý của nhiều nhà đầu tư, tổng cộng huy động được hơn 119 triệu USD.
Tháng 11 năm 2018, Aztec hoàn tất vòng hạt giống 2,1 triệu USD, do Consensys Labs dẫn dắt.
Tháng 12 năm 2021, Aztec hoàn tất vòng A 17 triệu USD, do Paradigm dẫn dắt, với sự tham gia của a_capital, Ethereal Ventures, Libertus Capital, Variant Fund, Nascent, IMToken, Scalar Capital, Defi Alliance, IOSG Ventures và ZK Validator; các nhà đầu tư thiên thần bao gồm Anthony Sassano, Stani Kulechov, Bankless, Defi Dad, Mariano Conti và Vitalik Buterin.
Tháng 12 năm 2022, Aztec hoàn tất vòng B 100 triệu USD, do a16z crypto dẫn dắt, với sự tham gia của A Capital, King River, Variant, SV Angel, Hash Key, Fenbushi và AVG.
Aztec là gì?
Aztec là một mạng mở rộng L2 trên Ethereum lấy quyền riêng tư làm trọng tâm, nỗ lực thực hiện bảo vệ quyền riêng tư cho người dùng trên Ethereum, đồng thời hỗ trợ hợp đồng thông minh có thể lập trình.
Vậy Aztec tăng cường quyền riêng tư như thế nào? Aztec mã hóa thêm các kiểm tra vào mạch zk-SNARK của zk-Rollup, đưa vào khái niệm trạng thái riêng tư và hàm riêng tư, từ gốc rễ đảm bảo an toàn quyền riêng tư cho mỗi giao dịch.
Cụ thể, Aztec sử dụng mô hình phối hợp giữa hàm riêng tư và hàm công khai. Hàm riêng tư được thực thi trên thiết bị cục bộ của người dùng để bảo vệ quyền riêng tư và tạo ra bằng chứng; hàm công khai được thực thi bởi bộ sắp xếp (sequencer) trên máy ảo riêng của Aztec (AVM), thao tác trên trạng thái công khai mà mọi người đều có thể thấy. Một giao dịch có thể chứa cả lời gọi hàm riêng tư và công khai, và phải tuân thủ nghiêm ngặt thứ tự: trước tiên thực thi hàm riêng tư tại thiết bị cục bộ, sau đó thực thi hàm công khai trên AVM.
Đáng chú ý, vì cơ chế riêng tư của Aztec phụ thuộc mạnh vào việc tạo bằng chứng và mã hóa dữ liệu tại thiết bị khách cục bộ, đồng thời không tương thích với kiến trúc EVM, nên Aztec không tương thích với EVM. Ngoài ra, Aztec tự phát triển một máy ảo mới — AVM (Aztec Virtual Machine). Hợp đồng AVM được viết bằng ngôn ngữ Noir (thiết kế riêng cho ứng dụng bằng chứng không kiến thức và hợp đồng riêng tư), biên dịch thành mạch ZK, mỗi hàm tương ứng với một khóa xác minh ZK SNARK.
Về mô hình trạng thái, Aztec áp dụng mô hình kết hợp giữa trạng thái riêng tư và công khai. Trạng thái công khai do bộ sắp xếp lưu trữ và cập nhật, bộ sắp xếp thực hiện chuyển đổi trạng thái, tạo ra bằng chứng về việc thực thi đúng (hoặc ủy quyền việc tạo bằng chứng cho mạng lưới các bên tạo bằng chứng), đồng thời công bố dữ liệu liên quan lên Ethereum.
Trạng thái riêng tư được lưu trữ dưới dạng UTXO (đầu ra giao dịch chưa dùng – Aztec gọi là Notes), chỉ người sở hữu mới có thể giải mã. Giá trị băm của các Notes được lưu trong cây Merkle (cây băm note), khi bạn "tiêu" một note, Aztec sẽ đánh dấu commitment của note gốc là đã "vô hiệu hóa" (nullified), đồng thời tạo ra note mới giao cho người sở hữu mới, đạt được hiệu ứng tương tự việc trả tiền thừa khi dùng tiền mặt. Người quan sát bên ngoài không thể truy vết dòng tiền.
Theo ví dụ của Aztec, Notes giống như tiền mặt nhưng có chút khác biệt. Trong đời sống thực tế, khi muốn chi tiêu 3,50 USD, bạn sẽ đưa tờ 5 USD cho nhân viên thu ngân, họ giữ lại 3,50 USD và trả lại cho bạn tổng cộng 1,50 USD tiền thừa. Trên Aztec khi dùng private notes, nếu bạn muốn chi tiêu note 5 USD, bạn sẽ vô hiệu hóa nó, đồng thời tạo ra một note 1,5 USD (người sở hữu là bạn) và một note 3,5 USD (người sở hữu là người nhận tiền). Chỉ có bạn và người nhận biết về giao dịch 3,5 USD này, họ không biết rằng bạn đã "chia nhỏ" tờ 5 USD đó.
Lộ trình phát triển và các mốc quan trọng của Aztec
Mục tiêu ban đầu của Aztec Labs là xây dựng nền tảng nợ trên chuỗi CreditMint. Tuy nhiên, sau đó nhóm nhận ra trong thực tiễn rằng các blockchain công khai thiếu bảo vệ quyền riêng tư không thể giành được lòng tin rộng rãi từ người dùng, nhận thức này thúc đẩy Aztec quyết đoán chuyển hướng sang phát triển công nghệ riêng tư.
Năm 2019, nhóm Aztec phát hành hệ thống bằng chứng không kiến thức PLONK, giảm đáng kể chi phí tạo và xác minh bằng chứng.
Năm 2021 và 2022, Aztec lần lượt ra mắt zk.money và Aztec Connect (giải pháp DeFi riêng tư trên Ethereum - Aztec Connect).
Cuối năm 2022, Aztec phát hành ngôn ngữ lập trình mã nguồn mở dành cho bằng chứng không kiến thức Noir (dựa trên Rust), đơn giản hóa việc phát triển hợp đồng thông minh riêng tư, hạ thấp rào cản tiếp cận cho nhà phát triển.
Năm 2023, Aztec điều chỉnh chiến lược, ngừng hoạt động zk.money và Aztec Connect, tập trung toàn lực chuyển đổi sang ZK Rollup hoàn toàn phi tập trung, tập trung vào phát triển ngôn ngữ Noir và blockchain mã hóa thế hệ mới.
Tháng 2 năm 2025, Aztec ra mắt Quỹ Aztec, quỹ này sẽ thực hiện nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực mật mã nhằm tăng cường tự do, đồng thời hỗ trợ nhà phát triển xây dựng các ứng dụng sáng tạo, bảo vệ quyền riêng tư người dùng, đảm bảo tuân thủ và duy trì ngôn ngữ phổ quát cho bằng chứng không kiến thức – Noir.
Ngày 1 tháng 5 năm 2025, Aztec ra mắt mạng thử nghiệm công khai Aztec, nhằm mục đích kiểm thử nghiêm ngặt tính phi tập trung về sắp xếp, tạo bằng chứng và quản trị trước khi phát hành mainnet.
Mạng thử nghiệm công khai Aztec
Aztec cam kết trở thành mạng Layer2 trên Ethereum hoàn toàn phi tập trung, không cần giấy phép và chú trọng bảo vệ quyền riêng tư. Mạng thử nghiệm công khai Aztec là một nền tảng để các nhà phát triển, người vận hành nút và người dùng thông thường cùng khám phá blockchain riêng tư, tập trung kiểm thử ba yêu cầu phi tập trung: sắp xếp phi tập trung, tạo bằng chứng phi tập trung và quản trị phi tập trung.
Về sắp xếp phi tập trung, bất kỳ ai cũng có thể vận hành nút sequencer, tham gia vào việc sắp xếp giao dịch, đề xuất khối và xác minh các khối do các nút sequencer khác tạo ra. Mạng sắp xếp sử dụng cơ chế PoS tương tự Ethereum, nhưng việc xác minh khối được thực hiện bởi 48 sequencer được chọn ngẫu nhiên, chỉ cần hai phần ba xác minh thành công là khối được xác nhận, đạt được xác nhận nhanh chóng, đồng thời tận dụng Ethereum để đảm bảo an toàn thanh toán cuối cùng.
Về tạo bằng chứng phi tập trung, các bên tạo bằng chứng (provers) tạo ra bằng chứng mã hóa để xác minh tính đúng đắn của giao dịch công khai, cuối cùng hình thành một bằng chứng Rollup gửi lên Ethereum. Khách hàng tạo bằng chứng do Aztec Labs phát triển bao gồm ba thành phần: nút tạo bằng chứng xác định các giai đoạn chưa được chứng minh (tập hợp 32 khối) và tạo ra các công việc chứng minh riêng lẻ; các nhà môi giới tạo bằng chứng (Proving brokers) thêm các yêu cầu công việc này vào hàng đợi và phân bổ cho các đại lý tạo bằng chứng (proving agents) đang rảnh; các đại lý tạo bằng chứng thực hiện tính toán bằng chứng. Sau khi hoàn thành tính toán bằng chứng, nút tạo bằng chứng sẽ gửi bằng chứng lên L1 để xác minh. Mạng Aztec sẽ phân phối phần thưởng bằng chứng cho tất cả người dùng nộp bằng chứng đúng hạn, từ đó giảm thiểu rủi ro tập trung do các thực thể có năng lực tính toán lớn chi phối mạng.
Có những cách tham gia nào?
1. Đối với nhà phát triển: Đăng nhập trang dành cho nhà phát triển (https://aztec.network/developers), tùy chỉnh và triển khai hợp đồng bằng các thành phần công khai và riêng tư.
2. Đối với người vận hành nút:
Chỉ cần phần cứng tiêu dùng thông thường để vận hành nút sequencer. (Nhấn vào đây để xem hướng dẫn vận hành)
Nút prover đòi hỏi sức mạnh tính toán cao hơn để tham gia vào việc tạo bằng chứng không kiến thức. Nhấn vào đây để xem hướng dẫn (theo thông tin chính thức từ Aztec, việc vận hành nút prover yêu cầu phần cứng cao hơn nhiều so với nút sequencer, khoảng 40 máy, mỗi máy dự kiến có 16 nhân và 128GB RAM.)
Cần nhấn mạnh rằng, do chi phí vận hành prover có thể rất cao và chi phí trên testnet và mainnet là như nhau, mạng thử nghiệm công khai Aztec giới hạn tốc độ giao dịch ở mức 0,2 giao dịch mỗi giây (TPS).
Tất nhiên, Aztec cũng nhấn mạnh: "Không làm airdrop, không làm các chiêu trò marketing. Chỉ muốn xây dựng một cộng đồng gồm những người vận hành có kỹ năng cao." Tuy nhiên, Aztec cho biết, người vận hành nút sẽ nhận được nhóm danh tính trên Discord.
3. Đối với người dùng thông thường:
Tương tác với hệ sinh thái Aztec:
1. Tạo ví Obsidion hoặc Azguard;
2. Thực hiện cầu nối chéo chuỗi tại Human Tech: Chuyển token mạng thử nghiệm Ethereum sang đây;
3. Đổi tại NEMI (hiện tại cần mã truy cập);
4. Tương tác thị trường NFT Raven House .
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Foresight News
