Farcaster chuyển mình, các nhà đầu tư như a16z chi 180 triệu USD thúc đẩy mạng xã hội Web3
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Farcaster chuyển mình, các nhà đầu tư như a16z chi 180 triệu USD thúc đẩy mạng xã hội Web3
Giao thức mở không thể xây dựng quy mô người dùng, phân phối nội dung không thúc đẩy được giao dịch, cuối cùng chỉ có thể quay trở lại con đường thực tế duy nhất là lấy tài sản làm động lực.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Kaori
Việc ABCDE tuyên bố ngừng đầu tư vào các dự án mới và tạm dừng gây quỹ cho quỹ giai đoạn hai đã làm dấy lên một làn sóng than vãn khác trên Crypto Twitter với chủ đề "VC đã chết". Tuy nhiên, trong chu kỳ trước, các VC từng rất hào nhoáng khi tạo dựng câu chuyện để thổi giá trị, biến những bản thuyết trình PPT thành tương lai của internet.
Farcaster – gã khổng lồ xã hội phi tập trung từng huy động tổng cộng 180 triệu USD qua hai đợt tăng trưởng thị trường – rõ ràng là đại diện tiêu biểu nhất cho câu chuyện do VC kiến tạo. Nhưng câu trả lời từ Farcaster hiện đang dần rõ ràng: không còn đặt cược vào “sức tưởng tượng phi tập trung”, mà thay vào đó là “khả năng thực thi định giá tài sản”. Farcaster không phải là một sản phẩm thất bại, mà là một lần sụp đổ câu chuyện khác trong thế giới mã hóa, nơi các VC nhận ra họ không có khả năng tái cấu trúc thế giới, mà chỉ đơn giản rút lui sau khi đã thu lợi từ một câu chuyện được định giá trước.
Farcaster đến Warpcast, rồi lại trở về Farcaster
Gần đây, Dan – đồng sáng lập giao thức Farcaster – thông báo rằng nhóm đang cân nhắc đổi tên ứng dụng khách chính thức hiện tại mang tên Warpcast thành Farcaster, đồng thời điều chỉnh tên miền trang web sang farcaster.xyz, nhằm đơn giản hóa hệ thống thương hiệu và giải quyết vấn đề người dùng mới hay nhầm lẫn giữa giao thức và ứng dụng.
Năm 2021, Farcaster ra mắt dưới dạng sản phẩm dành cho máy tính để bàn; đến năm 2023 thì chuyển đổi sang nền tảng di động và web, đồng thời đổi tên thành Warpcast. Ban đầu, việc đổi tên được cho là cần thiết vì nếu tên ứng dụng khách (Warpcast) khác với tên giao thức (Farcaster), sẽ thuận tiện hơn cho các nhà phát triển khác xây dựng ứng dụng riêng dựa trên giao thức, từ đó thúc đẩy tăng trưởng người dùng cho giao thức. Nhưng cuối cùng, ý tưởng này không thành hiện thực. Theo phản hồi từ đội ngũ, phần lớn người dùng thực tế vẫn đăng ký tài khoản và kết nối với giao thức thông qua Warpcast.
Tháng 5 năm ngoái, BlockBeats từng phân tích hệ sinh thái Farcaster, thời điểm đó ứng dụng phía trước Warpcast nắm giữ các chức năng cốt lõi của giao thức Farcaster như tin nhắn riêng, Channel,... Hiệu ứng Matthew trong toàn bộ hệ sinh thái rất rõ rệt, khiến các ứng dụng khách không chính thức chỉ có thể tồn tại trong khe hẹp, tìm điểm yếu của Warpcast để phát triển chức năng. Dù vậy, một số ứng dụng như Supercast, Tako vẫn theo đuổi chiến lược khác biệt để xây dựng nền tảng xã hội riêng.
Giờ đây, việc đội ngũ Farcaster chính thức công bố đổi tên ứng dụng phía trước Warpcast thành Farcaster, về cơ bản là một cú phản bội đối với những nhà phát triển ứng dụng phía trước đã lựa chọn giao thức Farcaster.
Thực tế, thao tác đổi tên này chỉ là một bóng ma nhỏ trong quá trình chuyển mình của Farcaster. Kể từ tháng 10 năm ngoái, giao thức Farcaster đã thực hiện nhiều điều chỉnh về cập nhật sản phẩm, chiến lược định hướng và nhân sự.
Một chi tiết nhỏ là trong các cuộc họp dành cho nhà phát triển sau đó, không còn phân biệt phần "vấn đề Farcaster" và "cập nhật Warpcast", mà tập trung vào các vấn đề cụ thể tổng thể như Growth, Direct Cast, giảm chi phí đăng ký, ổn định Hubs, quản trị FIP, hệ thống danh tính.
Tuy nhiên, xét về mức độ gắn bó của người dùng, Farcaster cho đến nay vẫn chưa thoát khỏi khó khăn điển hình của các nền tảng khởi động lạnh. Theo dữ liệu từ Dune, kể từ khi mở đăng ký vào nửa cuối năm 2023, tỷ lệ DAU/MAU của nền tảng luôn dao động quanh mức 0,2. Chỉ vào đầu năm 2024 nhờ $DEGEN nổi bật nên tạm chạm mức 0,4, sau đó nhanh chóng giảm trở lại.
Tỷ lệ DAU/MAU là tỷ lệ giữa số người dùng hoạt động hàng ngày và số người dùng hoạt động hàng tháng, dùng để đo lường số ngày người dùng tương tác với ứng dụng mỗi tháng. Tỷ lệ càng tiến gần tới 1 thì mức độ hoạt động của người dùng càng cao. Khi tỷ lệ thấp hơn 0,2, khả năng lan truyền và tương tác của ứng dụng sẽ rất yếu.
So sánh với các sản phẩm cộng đồng Web2 giai đoạn đầu như Reddit hay Mastodon, tỷ lệ DAU/MAU ổn định duy trì ở khoảng 0,25~0,3. Ngay cả các ứng dụng xã hội có quy mô người dùng nhỏ hơn, chủ đề chuyên sâu hơn như các máy chủ nhỏ trên Discord, thường cũng giữ được tỷ lệ hoạt động trên 0,3. Dữ liệu của Farcaster cho thấy, mặc dù nền tảng này duy trì mức độ thảo luận cao trong cộng đồng Crypto, nhưng thói quen sử dụng của người dùng vẫn chưa thật sự hình thành. Người dùng hoạt động chủ yếu tập trung vào một số ít nhà sáng tạo nội dung chuyên sâu và cư dân gốc trên chuỗi, chưa tạo thành vòng khép kín nội dung và xã hội bền vững.
Làm nội dung? Hay làm tài sản? Farcaster chưa có câu trả lời
Theo logic sản phẩm ban đầu, Farcaster cố gắng xây dựng bản đồ xã hội phi tập trung thông qua các công cụ nội dung. Các kênh (Channel - tương tự nhóm chủ đề) từng được kỳ vọng rất lớn, là đơn vị cốt lõi trong bản đồ này để mang lại cộng đồng và lưu lượng. Nhưng nhanh chóng, hiệu ứng kích thích từ tài sản vượt xa khả năng tự tổ chức từ nội dung, dẫn đến sự chệch hướng trong logic sản phẩm.
Kênh bị bỏ rơi
Tháng 2 năm 2024, tiền điện tử xã hội $DEGEN nổi lên trong kênh Degen trên Warpcast, trở thành động lực chính giúp Farcaster vươn ra ngoài cộng đồng. Thời điểm đó, Farcaster mới mở đăng ký mạng lưới được bốn tháng, số người dùng hoạt động hàng ngày vượt quá 30.000. Khi $DEGEN tiếp tục lan rộng, cùng với sự xuất hiện của các token kênh phổ biến tương tự như Higher, số người dùng hoạt động hàng ngày của Farcaster đạt đỉnh 70.000.
Đội ngũ Farcaster nhận ra rằng kênh là phương tiện tập hợp con người, sự chú ý và thanh khoản. Đồng sáng lập Dan cho rằng đây là điểm khác biệt quan trọng so với các nền tảng truyền thông xã hội tập trung như Twitter, cho phép hình thành các cộng đồng nhỏ trong bản đồ xã hội lớn hơn. Dù chỉ là một tính năng trong Warpcast, nhưng kế hoạch là hoàn toàn phi tập trung hóa, bằng cách nuôi dưỡng các cộng đồng nhỏ, tập trung này, các kênh có thể tăng cường sự tham gia của người dùng, tạo trải nghiệm xã hội thân mật hơn.
Đội ngũ từ đó xác lập vị trí phát triển cốt lõi cho kênh, tạo ra nhiều khái niệm xung quanh nó, bao gồm các quyền lợi của chủ kênh, quyền sở hữu kênh, và thậm chí phát triển các dự án và ứng dụng khách lấy kênh làm trung tâm vận hành. Dan thậm chí kêu gọi người dùng không tranh giành đăng ký tên kênh, để sau này có thể bán cho các thương hiệu, vì trước đó từng xảy ra vụ tranh chấp tên kênh giữa podcast Bankless và người dùng.
Nhưng cách làm này không kéo dài lâu. Tháng 7 năm 2024, điểm nghẽn về mở rộng mạng lưới của giao thức Farcaster lộ rõ. Trong cuộc họp phát triển, đội ngũ cho biết sẽ tạm dừng việc phi tập trung hóa kênh và xem xét lại lộ trình thực hiện.
Khi trả lời người dùng về lý do không thể đăng bài trong một số kênh chủ đề nhất định, Dan nói rằng kênh không mang lại bất kỳ lợi thế phân phối bổ sung nào – trước đây từng có nhưng hiệu quả không tốt. Ông cho rằng "kênh phù hợp để vận hành cộng đồng, nhưng không phù hợp để thảo luận một chủ đề cụ thể, chúng tôi sẽ không giới thiệu chúng đến người dùng mới." Từ dữ liệu lịch sử, kênh đóng góp hạn chế cho tăng trưởng người dùng. Do nguồn lực có hạn, đội ngũ Farcaster trong ngắn hạn sẽ không có kế hoạch bổ sung thêm chức năng cho kênh.
Về ưu tiên sản phẩm, Mini App và Wallet thay thế kênh, khiến Farcaster chuyển từ một giao thức xã hội thiên về nội dung và bản đồ xã hội thành một giao thức tập trung vào giao dịch, bởi vì lĩnh vực này trong Crypto có thể thu hút nhiều người dùng bản địa hơn.
Ví tích hợp làm trầm trọng thêm tình trạng độc quyền
Trong một podcast, đồng sáng lập Farcaster Dan chia sẻ hiểu biết mới nhất của anh về khái niệm "người dùng": người dùng chỉ đăng ký tài khoản và tương tác nhẹ, mặc dù làm tăng mức độ hoạt động bề mặt, nhưng những người thực sự mang lại giá trị cho mạng lưới là những người nắm giữ tài sản mã hóa và sẵn sàng thực hiện tương tác trên chuỗi – tức là người dùng ví. Nhận thức chi tiết này về người dùng ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược sản phẩm của đội ngũ đối với hệ thống ví.
Cuối tháng 11 năm 2024, Farcaster bắt đầu thử nghiệm tích hợp ví có thể giao dịch trong ứng dụng để thúc đẩy giao dịch trên chuỗi. Mục tiêu là tăng tần suất tương tác trên chuỗi, từ đó tăng tính kết dính và tiềm năng thương mại hóa cho hệ sinh thái. Thực tế, mỗi người dùng Warpcast đã được tạo sẵn một "ví Farcaster" khi đăng ký, liên kết với danh tính người dùng, dùng để đăng nhập Warpcast và Frames, nhưng do chỉ lưu trữ cục bộ trên điện thoại nên chức năng vẫn thiên về xác thực và ký kết, chứ chưa phải luồng vốn.
Ngược lại, "Ví Warpcast" mới ra mắt là một ví có thể nhận và gửi tài sản, người dùng có thể tự động tạo khi đăng ký và dùng ví này để nạp, đổi, chuyển token cũng như thực hiện các tương tác trên chuỗi.
Thời điểm Farcaster bắt đầu tích hợp ví có thể giao dịch khiến người ta khó tránh khỏi liên tưởng đến sự xuất hiện của Clanker.
Clanker là một Agent AI phát hành token trên Warpcast, người dùng chỉ cần đăng bài và đề cập Clanker là có thể phát hành token giao dịch được trên Uniswap. Token chính thức $CLANKER của nó đã tăng gấp 20 lần vào tháng 11 năm ngoái, đưa Base và Warpcast trở thành đối thủ cạnh tranh với Solana trong lĩnh vực xu hướng AI. Cũng nhờ hiệu ứng làm giàu từ $CLANKER, số người dùng hoạt động hàng ngày của Farcaster đã phá vỡ mức cao nhất kể từ mùa hè năm ngoái.
Khác với số phận của $DEGEN, với tư cách là một mục tiêu nổi bật khác từ bên trong Warpcast, $CLANKER ngay từ đầu đã nhận được sự quan tâm và hỗ trợ từ đội ngũ và nhóm cốt lõi. Tuy nhiên, trong quá trình này, Agent, DEX, ví người dùng cuối đều hưởng lợi từ lễ hội phát hành tài sản này, còn Warpcast thì không nhận được bất kỳ lợi ích kinh tế nào.
Sự thành công của Clanker khiến đội ngũ nhận ra rằng, nếu muốn có nhiều tương tác trên chuỗi hơn diễn ra trong hệ sinh thái Farcaster, chỉ dựa vào việc mở giao thức và tích hợp bên thứ ba là chưa đủ, mà phải kiểm soát một hệ thống ví gốc có thể giao dịch. Vì vậy, Ví Warpcast ra đời.
Xét về thiết kế sản phẩm, Ví Warpcast đóng vai trò cầu nối giữa hành vi xã hội và hành vi trên chuỗi của người dùng – người dùng không cần rời khỏi ứng dụng hay kết nối ví bên ngoài, chỉ cần nhấn vào Frame là có thể hoàn tất giao dịch, tặng thưởng hoặc nhận airdrop. Logic sản phẩm "xã hội tức tài chính" này khiến Farcaster giống như một "Singapore" trong thế giới mã hóa – quy mô người dùng không lớn, nhưng mức độ hoạt động ví và khối lượng tiền trung bình đầu người rất cao.
Theo tài liệu chính thức, người dùng khi sử dụng Ví Warpcast phải chịu phí 0,85%, trong đó 0,15% thuộc về giao thức 0x cung cấp định tuyến giao dịch, còn 0,70% trực tiếp vào doanh thu của Warpcast. Dữ liệu từ Dune cho thấy kể từ khi ra mắt, đường cong doanh thu của giao thức Farcaster liên tục tăng, ban đầu xác nhận tính khả thi của ví tích hợp như một con đường thương mại hóa.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng ví tích hợp Warpcast không được viết vào tầng giao thức, cộng với việc đổi tên ứng dụng khách Warpcast thành Farcaster, theo BlockBeats tìm hiểu, một số nhà phát triển Farcaster cho rằng giao thức đang ngày càng trở nên tập trung và độc quyền.
Sáng tạo lớn nhất, chỉ là "tiểu chương trình WeChat"
Sau khi giới thiệu ví tích hợp, Farcaster tiến gần hơn đến định hướng ứng dụng xã hội định hướng tài sản. Đội ngũ từng nói rằng một trong những mục đích ra mắt ví là thu hút nhà phát triển xây dựng ứng dụng dựa trên khung Frame, từ đó thúc đẩy sự kết hợp giữa hành vi giao dịch và phân phối nội dung.
Frame được ra mắt lần đầu vào đầu năm 2024, là một tiêu chuẩn ứng dụng nhẹ chạy trên giao thức Farcaster, cho phép nhà phát triển nhúng các chương trình nhỏ vào ứng dụng khách xã hội. Khi người dùng nhấn vào Frame, nhà phát triển có thể nhận diện địa chỉ ví của họ và đẩy nội dung hoặc kích hoạt hành động tương tác. Tuy nhiên, cùng với sự suy giảm nhiệt độ chung của Farcaster, việc sử dụng Frame cũng cho thấy xu hướng suy giảm rõ rệt.
Để đối phó với tình hình này, Farcaster ra mắt Frame v2 vào cuối năm 2024. Phiên bản mới hỗ trợ xây dựng ứng dụng gần như trải nghiệm gốc bằng HTML, CSS và JavaScript, nhà phát triển còn có thể sử dụng SDK Mini App để triển khai sản phẩm nhanh chóng, không cần trải qua quy trình xét duyệt cửa hàng ứng dụng. Frame v2 không chỉ nâng cao độ phức tạp tương tác mà còn tích hợp sâu với ví tích hợp, tăng mạnh thuộc tính giao dịch, tổng thể trải nghiệm gần giống tiểu chương trình WeChat.
Tháng 3 năm 2025, Linda Xie – đồng sáng lập Scalar Capital và Bountycaster – gia nhập đội ngũ Farcaster, phụ trách quan hệ nhà phát triển, tập trung thúc đẩy phát triển và quảng bá Frame. Đồng thời, Farcaster ra mắt "kế hoạch airdrop", khuyến khích nhà phát triển xây dựng ứng dụng thông qua Frame v2 và tiếp cận người dùng bằng cách phân phối tài sản. Cơ chế này tuy không phải airdrop token chính thức, nhưng hiệu quả kích hoạt tăng trưởng người dùng. Giữa tháng 3, số người dùng hoạt động hàng ngày của Farcaster tạm thời vượt quá 40.000, đạt mức cao nhất theo giai đoạn.
Đầu tháng 4 năm 2025, Farcaster chính thức đổi tên Frame thành Mini App, và đặt song song với Wallet trên thanh điều hướng dưới cùng của ứng dụng khách Warpcast.
Hiện tại, một loạt ứng dụng nhẹ hỗ trợ tương tác trên chuỗi đã được tích hợp trong Warpcast, Mini App chính thức trở thành thành phần quan trọng của hệ sinh thái. Tuy nhiên, xét về dữ liệu tăng trưởng người dùng, khả năng thu hút người dùng mới của Mini App vẫn chưa được giải phóng rõ rệt, tác động dài hạn vẫn cần theo dõi thêm.
"Web3" tan biến, những huyền thoại Thung lũng Silicon mất hiệu lực
Thực tế, những thay đổi của Farcaster không đặc biệt, nó chỉ là kẻ tiên phong bộc lộ rõ困境 cấu trúc của toàn bộ lĩnh vực mạng xã hội Web3 – giao thức mở không thể tạo ra quy mô người dùng, phân phối nội dung không thúc đẩy được giao dịch, cuối cùng chỉ còn con đường duy nhất là quay lại dựa vào tài sản.
Liệu chúng ta thực sự cần một "nền tảng xã hội phi tập trung"?
Từ $DEGEN đến $CLANKER, mỗi lần Farcaster nổi bật gần như đều gắn liền với tài sản. Những gì thực sự thúc đẩy số người dùng hoạt động hàng ngày tăng vọt không phải là sự tiến hóa của giao thức hay đổi mới ứng dụng khách, mà là một chuỗi hiệu ứng làm giàu do token mang lại. Mô hình lặp đi lặp lại này tiết lộ một sự thật cốt lõi: Farcaster không phải là "không ai dùng", mà là "chỉ khi có thể kiếm tiền mới có người dùng". Những nền tảng này đúng là đáp ứng một nhu cầu thị trường nhất định, nhưng vai trò của chúng không phải là mạng xã hội, mà là bộ phân phối tài sản.
Đây không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả tất yếu của sự lệch pha lâu dài giữa câu chuyện mã hóa và thực tế sử dụng.
Năm 2020, BlockBeats từng viết trong một bài có tên "Thế giới ghét các mạng xã hội hiện tại" rằng phi tập trung và giao thức hóa có lẽ là con đường duy nhất để các sản phẩm xã hội thoát khỏi "khó khăn nền tảng" – trong bối cảnh kiểm duyệt nội dung ngày càng nghiêm ngặt và độc quyền nền tảng, các giao thức mở đã mang lại hy vọng cho "trật tự xã hội mới".
Thời điểm đó, Twitter được coi là ví dụ điển hình thất bại của giao thức: từng ngắn ngủi mở API, khuyến khích nhà phát triển xây dựng hệ sinh thái, nhưng cuối cùng vẫn quay lại con đường cũ là nền tảng quảng cáo và độc quyền dữ liệu. Tham vọng ban đầu của Farcaster là "đừng trở thành Twitter thứ hai", tuyên bố sẽ lấy giao thức mở làm trung tâm, kết nối nhà phát triển, người dùng và tài sản, để hiện thực hóa mạng xã hội phi tập trung cùng xây, cùng thắng.
Nhưng ba năm trôi qua, Farcaster không sao chép được lý tưởng giao thức ban đầu của Twitter, mà lại tái hiện logic nền tảng giai đoạn sau của nó. Dan – người từng kêu gọi mọi người "xây dựng ứng dụng khách riêng dựa trên giao thức" – giờ đây lại tự tay tuyên bố đổi tên ứng dụng khách thành Farcaster, khiến "giao thức" và "sản phẩm" gắn chặt với nhau.
Sự chuyển hướng này về mặt tìm kiếm PMF (Product-Market Fit) là hợp lý, thậm chí là sự thỏa hiệp thực tế, nhưng nó cũng cho thấy: cái gọi là "hệ sinh thái mở" trong quá trình thực hiện đã âm thầm bị chuyển hóa thành công cụ kể chuyện để tăng trưởng người dùng. Vai trò của nhà phát triển không phải để thực sự được hỗ trợ, mà là để kể chuyện. Giống như khi Twitter đóng API trước đây, hệ sinh thái nhà phát triển chỉ là nhiên liệu tạm thời để dẫn tới vòng khép kín nền tảng.
Farcaster dùng ba năm để chứng minh một điều: giao thức xã hội trong ngữ cảnh Crypto căn bản không thể tạo ra hệ sinh thái như chúng ta mong đợi vào năm 2020. Không phải vì không có ai phát triển ứng dụng khách, mà là vì không ai dùng. Không phải vì chưa đủ phi tập trung, mà là vì phi tập trung vốn dĩ không phải điều người dùng quan tâm.
Ngày nay, SocialFi cũng như GameFi, ở một mức độ nào đó đều bị dán nhãn là các lĩnh vực "đã chết". Gần đây, một KOL từng chỉ trích các nhà sáng lập ứng dụng xã hội phi tập trung: "Làm bao lâu rồi mà lượng người theo dõi còn chưa bằng một KOL cá nhân bình thường như tôi, bạn có bản lĩnh gì chứ? Công ty các bạn huy động 2 triệu đô làm được gì? Lợi nhuận còn không bằng một chiếc ví SOL của tôi." Câu nói vừa khiến người ta bật cười vừa cảm thấy xót xa, thời đại xây dựng cơ sở hạ tầng bằng câu chuyện đã kết thúc, toàn bộ hệ thống định giá cho các dự án VC đang được tái cấu trúc.
Crypto không phải "internet tiếp theo"
a16z là nhà truyền đạo lớn nhất cho câu chuyện này, đã sớm đầu tư vào Twitter, Facebook và các mạng xã hội khác. Khi ông trùm đầu tư gặp sản phẩm xã hội phi tập trung, tự nhiên không thể phớt lờ sự hiện diện của nó. Như một lãnh đạo Google từng nói: "Họ giống như những kẻ điên, kiêu ngạo chen chân vào mọi giao dịch."
Tên đầy đủ của a16z là Andreessen Horowitz, lấy từ họ của hai người sáng lập, được Marc Andreessen và Ben Horowitz thành lập năm 2009. Là nhà săn phần mềm nổi tiếng, hầu như tất cả các công ty sáng giá nhất trong lĩnh vực internet đều được họ đặt cược: Facebook, Twitter, Airbnb, Okta, Github, Stripe... Chiến lược đầu tư vừa nhạy bén ở giai đoạn sơ khai, vừa quyết đoán ở giai đoạn tăng trưởng, có thể đầu tư vòng hạt giống cho Instagram, chen chân vào vòng A của Github, hay dẫn vốn 150 triệu đô cho Roblox ở vòng G.
Sự nhạy bén về tầm nhìn và phong cách đầu tư táo bạo thể hiện rõ nhất trong lĩnh vực mã hóa. Năm 2013, họ đầu tư vào Coinbase, khi niêm yết công ty đạt vốn hóa cao nhất 85,8 tỷ đô, là một trong những công ty công nghệ lớn nhất trong lịch sử. Sau khi thu về 4,4 tỷ đô, a16z vẫn nắm giữ 7% cổ phần công ty. OpenSea, Uniswap, dYdX và nhiều dự án mã hóa nổi tiếng khác cũng là tác phẩm tiêu biểu của a16z.
Thị trường mã hóa bùng nổ từ năm 2021 khiến giá trị sổ sách của các danh mục đầu tư tăng vọt, lợi nhuận quỹ đạt 20 lần thậm chí 100 lần, các quỹ đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực mã hóa bỗng trông giống như máy in tiền. Các nhà đầu tư LP đổ xô vào, nóng lòng muốn bắt kịp làn sóng tiếp theo. Quỹ mới mà các công ty VC gây quỹ đạt quy mô gấp 10 đến 100 lần so với trước, tin chắc họ có thể sao chép lại những lợi nhuận siêu vượt trội đó.
Farcaster rõ ràng là sản phẩm đỉnh cao của làn sóng thanh khoản này. Tháng 7 năm 2022, Farcaster thông báo hoàn tất gây quỹ 30 triệu đô do a16z dẫn dắt. Hai năm sau, Farcaster lại huy động thành công 150 triệu đô với định giá 1 tỷ đô, do Paradigm dẫn dắt, với sự tham gia của các VC lớn như a16z crypto, Haun, USV, Variant, Standard Crypto. Với định giá lên tới 1 tỷ đô, đây trở thành khoản đầu tư lớn nhất trong lịch sử lĩnh vực mạng xã hội Web3. Tạp chí Fortune khi đó bình luận rằng định giá này nhiều khả năng là kết quả của vòng xoáy nội bộ trong các quỹ, chứ không phải ánh xạ thực tế từ nhu cầu thị trường.
Nhà đầu tư mã hóa Liron Shapira từng nói: "Nếu các quỹ VC vẫn còn vốn từ LP, họ chọn bỏ vào 150 triệu đô thay vì hoàn trả, thì có thể thu thêm 20-30 triệu đô phí quản lý." Đây không phải là sự công nhận của thị trường đối với mạng xã hội Web3, mà là một vòng khép kín tự thỏa đáng trong vận hành vốn. Bài viết của Fortune cũng dẫn lời một nguồn tin giấu tên do ràng buộc nghiệp vụ, cho rằng giống như đa số giao thức, ông dự đoán Farcaster sẽ ra mắt token, và các nhà đầu tư sẽ khao khát nắm bắt giá trị pha loãng hoàn toàn của nó.
Đối tác a16z từng đề xuất "các làn sóng công nghệ thường xuất hiện dưới dạng tổ hợp", để làm cơ sở cho sự giao thoa giữa Web3, AI và phần cứng. Nhưng họ né tránh một sự thật cơ bản: mọi bước nhảy vọt của internet di động, dù là điện thoại thông minh hay công cụ tìm kiếm, đều được xây dựng trên những đau đớn thực sự của người dùng và đột phá công nghệ, chứ không phải bong bóng cấu trúc dưới câu chuyện vốn.
"Công nghệ nuốt chửng thế giới" từng là một nhận định táo bạo và chính xác, nhưng điều kiện áp dụng là công nghệ phải có ưu thế nghiền nát ở cấp độ cơ bản. AI bùng nổ vì nó thách thức trí tuệ cá nhân – một sự khác biệt về năng lực cấu trúc không thể chống lại; còn blockchain thách thức "tiền tệ chủ quyền", là hệ thống tín dụng hai ngàn năm chưa thay đổi. Nó sẽ không thể nào lật đổ cấu trúc xã hội một cách nổ tung như internet hay AI, mà chỉ tiến hóa chậm trong chu kỳ dài, bị hệ thống lợi ích hiện có hấp thụ, chiêu an, và cuối cùng bị viết lại thành một phần của trật tự hiện tại.
Do đó, thực tế là các hệ thống mã hóa thực sự được người dùng chấp nhận và tạo ra giá trị, gần như không ngoại lệ đều là "cơ chế dẫn dắt + thanh khoản ưu tiên". Từ Uniswap đến Lido, từ GMX đến friend.tech, họ dựa vào lực hút tài chính, chứ không phải chủ nghĩa lý tưởng. Mô hình VC "nhà đầu tư thúc đẩy thay đổi thế giới" không phù hợp trong thế giới này.
Mã hóa luôn dư thừa công cụ xã hội, còn lý tưởng giao thức chỉ là ảo ảnh ngành công nghiệp này chiếu lên thời đại nền tảng internet, cố gắng dùng cơ chế đồng thuận thay thế mô hình kinh doanh, nhưng cuối cùng chỉ hoãn vấn đề cấu trúc đến khâu变现 tài sản.
Hiện tại, khủng hoảng lớn nhất của ngành mã hóa không phải là quản lý, cũng không phải công nghệ, mà là sự mơ hồ chiến lược và thiếu nhu cầu thực tế. Loại trừ "lý luận sòng bạc" và thanh toán xuyên biên giới, gần như không có lĩnh vực nào thể hiện khả năng tạo giá trị bền vững cho người dùng. Sự thất bại của VC, về bản chất, là sự im lặng định hướng do thiếu giá trị: nếu bản thân ngành này không có giá trị thực, thì việc phát hiện giá trị từ đầu đã vô nghĩa.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
BlockBeats
