Màn sắt thuế quan của Mỹ buông xuống, ngành khai thác tiền mã hóa đi về đâu?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Màn sắt thuế quan của Mỹ buông xuống, ngành khai thác tiền mã hóa đi về đâu?
Các nhà sản xuất máy đào tiền mã hóa có thể nghiên cứu và tận dụng quy tắc «thành phần Mỹ» để sản xuất các thiết bị khai thác đủ điều kiện được miễn thuế quan, đồng thời hướng tới thị trường giao dịch máy đào đã qua sử dụng.
Chuyên sâu báo cáo Web31. Chính sách thuế quan mới của Trump: Nội dung và động cơ
1.1 Nội dung chính sách
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2 tháng 4 năm 2025 tại Nhà Trắng đã ký hai sắc lệnh hành pháp, tuyên bố Mỹ sẽ áp mức "thuế quan tối thiểu chuẩn" 10% đối với các đối tác thương mại, đồng thời đánh thuế cao hơn đối với một số quốc gia nhất định. Biểu đồ thuế suất mà ông công bố cho thấy mức thuế đối xứng do Mỹ áp dụng với các nước trên thế giới dao động từ 10% đến 50%, trong đó Anh, Úc, Singapore ở mức 10%, Philippines 17%, Liên minh châu Âu (EU) 20%, Nhật Bản 24%, Hàn Quốc 25%, Trung Quốc 34%, Việt Nam 46%, Campuchia 49%... Trump khẳng định các biện pháp thuế quan mới nhằm thúc đẩy ngành sản xuất Mỹ, "Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại". Mức thuế "chuẩn" sẽ có hiệu lực từ ngày 5 tháng 4, còn mức thuế "đối xứng" sẽ có hiệu lực từ ngày 9 tháng 4.
Trọng tâm của chính sách thuế quan mới này là khái niệm "thuế quan đối xứng" (Reciprocal Tariff). Tuy nhiên, thuế quan đối xứng sẽ không áp dụng trong một số trường hợp cụ thể, bao gồm nhưng không giới hạn ở: (1) hàng hóa chịu sự điều chỉnh theo Điều 50 USC 1702(b); (2) sản phẩm thép, nhôm, ô tô và linh kiện ô tô đã bị áp thuế theo Điều 232; (3) đồng, dược phẩm, chất bán dẫn, sản phẩm gỗ, một số khoáng sản then chốt và năng lượng hoặc sản phẩm năng lượng được liệt kê trong Phụ lục 2 của sắc lệnh; (4) hàng hóa áp dụng mức thuế theo cột thứ 2 của Bảng thuế quan hài hòa Hoa Kỳ (HTSUS); (5) tất cả hàng hóa có thể bị áp thuế theo Điều 232 trong tương lai; (6) hàng hóa từ Canada và Mexico đáp ứng quy tắc xuất xứ theo hiệp định USMCA; (7) thành phần giá trị sản xuất tại Mỹ trong hàng hóa (thành phần Mỹ là giá trị có thể quy về sản xuất hoàn toàn tại Mỹ hoặc phát sinh từ các bộ phận thay đổi đáng kể), miễn là thành phần này không dưới 20% giá trị hàng hóa.
1.2 Phân tích động cơ
Nhà Trắng tuyên bố rằng các lệnh thuế quan mới nhằm điều chỉnh mạnh mẽ chính sách thuế để giải quyết tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài của Mỹ, tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng hơn cho doanh nghiệp và người lao động Mỹ. Trên thực tế, ngay từ đầu nhiệm kỳ này, Trump đã tăng thuế quan mạnh mẽ, yếu tố kinh tế chỉ là một trong nhiều động cơ:
Thứ nhất, yếu tố kinh tế. Mỹ lâu nay luôn trong tình trạng thâm hụt thương mại trong giao dịch quốc tế. Theo phát biểu của Nhà Trắng, điều này “gây ra hiện tượng trống rỗng cơ sở sản xuất của Mỹ, hạn chế khả năng mở rộng sản xuất tiên tiến trong nước, làm gián đoạn chuỗi cung ứng then chốt, đồng thời khiến nền công nghiệp quốc phòng Mỹ phụ thuộc vào các đối thủ nước ngoài.” Về mặt chính thức, giảm thâm hụt thương mại và phục hồi ngành sản xuất Mỹ là động lực kinh tế lớn nhất đằng sau việc nâng cấp chính sách thuế quan của chính quyền Mỹ hiện nay.
Thứ hai, yếu tố chính trị. Cử tri chủ lực của Trump và Đảng Cộng hòa chủ yếu là tầng lớp lao động và phe bảo thủ – những người cũng là nạn nhân chính của việc mất ngành sản xuất Mỹ. Việc chính phủ Trump sử dụng thuế quan để hiện thực hóa khẩu hiệu chính trị “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” là một chiến lược quan trọng nhằm chiều lòng cử tri, thực hiện lời hứa tranh cử và củng cố cơ sở phiếu bầu. Đồng thời, việc tăng thuế quan và rào cản thương mại về bản chất là nhằm duy trì vị thế trung tâm của Mỹ trong hệ thống kinh tế - chính trị toàn cầu, dùng công cụ kinh tế để đạt mục đích chính trị.
Thứ ba, yếu tố cá nhân lãnh đạo. Nhìn từ một góc độ nào đó, chính sách thuế quan mới liên quan mật thiết đến bối cảnh doanh nhân của Trump. So với các kế hoạch kinh tế dài hạn, Trump thiên về việc đạt lợi ích ngắn hạn cho Mỹ trong nhiệm kỳ của mình, xây dựng hình ảnh chính trị “Nước Mỹ trên hết”, do đó rất thích dùng thuế quan như một “con bài mặc cả” trong các cuộc đàm phán quốc tế.
2. Thuế quan ảnh hưởng đến lĩnh vực khai thác tiền mã hóa như thế nào
Việc ban hành chính sách thuế quan này ngay lập tức gây ra phản ứng mạnh trên thị trường. Ngày 2 tháng 4, các hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ đồng loạt sụt giảm, và trong quá trình thị trường chứng khoán Mỹ sụp đổ, thị trường tiền mã hóa cũng không thoát khỏi ảnh hưởng. Gần đây, Bitcoin giảm từ mức 88.500 USD xuống còn 82.000 USD, giảm tới 3%, trong khi các altcoin hàng đầu như BNB, SOL, XRP còn giảm sâu hơn nữa. Ngoài tác động tổng thể lên thị trường tài chính truyền thống và thị trường tiền mã hóa, cần đặc biệt lưu ý đến cú sốc mà chính sách thuế quan mới gây ra cho ngành khai thác tiền mã hóa.
2.1 Tác động của chính sách thuế quan mới đối với ngành khai thác tiền mã hóa
Nhờ nguồn năng lượng rẻ dồi dào, hạ tầng mạnh mẽ và tiềm lực tài chính vững chắc, Mỹ đã trở thành thị trường khai thác tiền mã hóa quan trọng nhất toàn cầu. Theo thống kê tháng 12 năm 2024, Mỹ chiếm khoảng 36% tổng lượng băm (hashrate) toàn cầu, dẫn đầu vượt trội so với Nga (16%), Trung Quốc (14%), Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (3,75%) và các quốc gia khác, cùng nhau định hình cấu trúc cơ bản của thị trường khai thác tiền mã hóa toàn cầu. Đến đầu năm 2025, tỷ trọng công suất tính toán của Mỹ có thể đã vượt quá 40%, thậm chí gần 50%.
Công suất tính toán cao của Mỹ phản ánh nhu cầu lớn về máy đào tiền mã hóa, nhưng bản thân Mỹ không phải nơi sản xuất chính các máy đào này, mà chủ yếu nhập khẩu. Do đó, trong chuỗi sinh thái ngành khai thác tiền mã hóa, các nhà sản xuất ở khâu trung – thượng nguồn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chính sách thuế quan, cụ thể là các khâu cung ứng nguyên vật liệu, lắp ráp và bán máy đào. Nguyên vật liệu bao gồm chip, vật tư và các linh kiện khác. Là bộ phận chính của máy đào, chip chủ yếu đến từ Samsung (Hàn Quốc) và TSMC (Đài Loan, Trung Quốc), trong khi các vật tư liên quan chủ yếu do các nhà sản xuất Trung Quốc và Đông Nam Á cung cấp. Về khâu lắp ráp máy đào, do chi phí nhân công thấp, Trung Quốc và khu vực Đông Nam Á với lực lượng lao động rẻ và dồi dào đảm nhận phần lớn công việc này. Tuy nhiên, tất cả các quốc gia và khu vực trên đều nằm trong danh sách bị áp thuế đối xứng, với mức thuế lên tới gần 50% đối với Campuchia, Lào, Việt Nam... Những mức thuế khổng lồ này sẽ tạo ra tình thế đôi bên cùng thua đối với thợ đào Mỹ và các nhà sản xuất máy đào tiền mã hóa: Một mặt, thuế quan sẽ trực tiếp đẩy giá nhập khẩu máy đào lên cao, thu hẹp thị trường Mỹ của các nhà sản xuất máy đào, làm suy yếu khả năng sinh lời tại thị trường quan trọng nhất của họ. Đối với ngành sản xuất máy đào vốn đã chậm tăng trưởng, đây chẳng khác gì một đòn đánh nặng nề và dai dẳng. Mặt khác, chi phí thuế này cũng sẽ được phân bổ sang các thợ đào tiền mã hóa tại Mỹ, làm tăng mạnh áp lực vận hành của họ. Đặc biệt cần lưu ý rằng, kể từ khi giá Bitcoin giảm liên tục từ đỉnh 100.000 USD, giá tất cả các loại tiền mã hóa đều đi xuống, biên lợi nhuận của các thợ đào đã giảm rõ rệt. Nếu giá máy đào tiếp tục leo thang, một số thợ đào có thể đối mặt với tình trạng chi phí vượt doanh thu, buộc phải đóng cửa mỏ đào. Hơn nữa, nếu số lượng thợ đào – những nút mạng blockchain – giảm quá nhiều, hiệu quả xử lý và an ninh của blockchain cũng sẽ bị đe dọa, gây ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ ngành tiền mã hóa.
2.2 Các trường hợp miễn trừ và yếu tố bất định
Chính sách thuế đối xứng có một số ngoại lệ, đặc biệt là miễn trừ một phần sản phẩm bán dẫn và sản phẩm sản xuất tại Mỹ, tuy nhiên các ngoại lệ này khó áp dụng cho ngành sản xuất máy đào tiền mã hóa. Thứ nhất, chính quyền Trump thông qua hệ thống Bảng thuế quan hài hòa (HTS) để quy định mã hải quan riêng cho từng sản phẩm cụ thể, nhưng danh sách miễn trừ thuế quan mới chỉ liệt kê một số ít mã HTS trong lĩnh vực bán dẫn, trong khi các mẫu chip cần thiết cho máy đào phổ biến hiện nay không thuộc phạm vi này. Thứ hai, theo quy tắc "thành phần Mỹ", nếu linh kiện sản xuất tại Mỹ chiếm trên 20% giá trị toàn bộ sản phẩm thì về lý thuyết có thể được coi là "thành phần Mỹ" và được miễn thuế đối xứng. Tuy nhiên, Mỹ chưa bao giờ là nơi sản xuất chính máy đào tiền mã hóa; cả chip, các bộ phận khác lẫn khâu lắp ráp đều được thực hiện tại các khu vực bị áp thuế, do đó các nhà sản xuất máy đào rất khó được miễn trừ theo quy tắc này.
Bên cạnh đó, yếu tố bất định của chính sách thuế quan cũng đáng chú ý. Hiện tại, nhiều quốc gia tuyên bố sẽ trả đũa bằng các biện pháp thuế quan và phản đòn khác, ví dụ như Trung Quốc, Úc, Canada... Ví dụ, Ủy ban Thuế quan của Quốc vụ viện Trung Quốc tuyên bố từ ngày 10 tháng 4 năm 2025 sẽ áp thuế 34% lên tất cả hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ, thực hiện các biện pháp đối phó thực tế. Đồng thời, cũng có quốc gia tỏ thái độ nhượng bộ: trước áp lực thuế quan cao của Mỹ, Việt Nam đề xuất giảm thuế suất xuống 0%, Campuchia đề xuất giảm xuống 5%, hai bên lãnh đạo đồng ý tiếp tục đàm phán về thỏa thuận song phương liên quan thuế quan. Sau một loạt đấu tranh chính trị, việc thực thi chính sách thuế quan có thể sẽ thay đổi. Theo logic thuế đối xứng, nếu một số quốc gia (đặc biệt là khu vực Đông Nam Á) giảm thuế suất với Mỹ, họ có thể giành được một phần miễn trừ thuế, từ đó giảm bớt tác động tiêu cực của chính sách thuế quan đối với toàn ngành khai thác tiền mã hóa – đây có thể là tia hy vọng nhỏ bé nhưng khả thi trong ngắn hạn giữa bức tranh u ám.
3. Giải pháp: Ngành khai thác tiền mã hóa nên ứng phó ra sao
3.1 Sự thất bại của các chiến lược ứng phó truyền thống
Về mặt chuyển hướng thương mại – chiến lược truyền thống đối phó với rào cản thuế quan – hiệu quả lần này có thể kém hơn nhiều. Sau khi Chiến tranh thương mại Trung-Mỹ bắt đầu năm 2018, các doanh nghiệp Trung Quốc từng dùng cách chuyển khẩu hay di dời năng lực sản xuất sang các nước Đông Nam Á như Việt Nam, Thái Lan để giảm tác động bất lợi của thuế quan, ngành sản xuất máy đào cũng tương tự. Tuy nhiên, phạm vi chính sách "thuế đối xứng" lần này khác xa xưa, có thể nói là tăng thuế toàn cầu, khiến các khu vực chuyển dịch năng lực sản xuất quan trọng tại châu Á-Thái Bình Dương gần như "toàn quân bị diệt", việc tìm đường vòng qua các khu vực không bị ảnh hưởng thuế quan trở nên cực kỳ khó khăn. Còn đối với việc các nhà sản xuất máy đào khai báo giá thấp hơn thực tế khi làm thủ tục hải quan nhằm giảm chi phí thuế, hành động này tiềm ẩn rủi ro tuân thủ pháp luật rất lớn; nếu bị phát hiện, có thể bị phạt nặng hoặc thậm chí đối mặt rủi ro hình sự.
Mỹ là thị trường khai thác tiền mã hóa lớn nhất thế giới, sở hữu lượng lớn thợ đào và nhu cầu thiết bị máy đào tương ứng. Khi chính sách thuế quan mới của Trump làm tăng thêm chi phí sản xuất cho thợ đào Mỹ, vậy thì việc không mua máy đào và không khai thác tại Mỹ có thể trở thành một chiến lược sống còn khả thi hay không — xét rằng trước lệnh cấm khai thác tiền mã hóa tại Trung Quốc năm 2021, hơn hai phần ba hoạt động khai thác tiền mã hóa toàn cầu từng tập trung tại Trung Quốc, và việc thợ đào di cư từ Trung Quốc sang Mỹ đã chứng minh ngành khai thác tiền mã hóa không có sự phụ thuộc tuyệt đối vào một địa điểm duy nhất. Thực tế, việc triển khai mỏ đào tại các quốc gia hoặc khu vực khác có cả ưu và nhược điểm. Lợi ích trực tiếp nhất là tránh được rủi ro chính sách thuế quan của Trump. Về nhược điểm, thứ nhất, doanh nghiệp phải gánh thêm rủi ro bất định từ việc di dời, xây dựng lại mỏ đào; thứ hai, do Mỹ có nguồn điện dồi dào, việc khai thác ngoài Mỹ với điện giá cao hoặc sử dụng mô hình thuê công suất tính toán sẽ khiến thợ đào mất đi lợi thế về chi phí kinh tế; thứ ba, quan trọng nhất, Mỹ có thái độ quản lý thân thiện, môi trường pháp lý tốt và thị trường tiền mã hóa phát triển mạnh, có thể đảm bảo tính ổn định và bền vững cao cho ngành khai thác tiền mã hóa, giảm thiểu rủi ro "thiên nga đen" do bất định chính sách.
3.2 Một số biện pháp ứng phó đáng cân nhắc
Ngoài hy vọng Trump "thay đổi ý kiến" và điều chỉnh chính sách thuế quan dành cho một số khu vực cụ thể, thợ đào tiền mã hóa và các nhà sản xuất máy đào có lẽ còn có thể tìm kiếm giải pháp từ hai khía cạnh sau:
Thứ nhất, thợ đào tiền mã hóa có thể chuyển hướng sang thị trường giao dịch máy đào cũ. Thuế quan liên quan đến vấn đề nhập khẩu-xuất khẩu, trong khi giao dịch máy đào cũ trong nội địa Mỹ không phải nộp thuế quan, do đó thợ đào có thể mua máy đào cũ để nhanh chóng triển khai mỏ đào, đáp ứng nhu cầu tăng công suất hiện tại. Tuy nhiên, giá máy đào cũ biến động lớn, độ chuẩn hóa thấp, đồng thời hiệu năng máy cũ thường lạc hậu, có thể không đáp ứng được nhu cầu khai thác.
Thứ hai, các nhà sản xuất máy đào tiền mã hóa có thể nghiên cứu và tận dụng quy tắc "thành phần Mỹ" để sản xuất các máy đào đủ điều kiện được miễn thuế. Như đã đề cập, xét rằng nhiệm kỳ mới của Trump vừa bắt đầu và mục đích chính trị của thuế quan, các rào cản thương mại thuế quan của Mỹ có thể kéo dài vài năm, lúc này các biện pháp né tránh ngắn hạn có thể khó hiệu quả, cần cân nhắc các biện pháp tuân thủ lâu dài. Khác với các quy tắc xuất xứ truyền thống, ngưỡng 20% "thành phần Mỹ" trong chính sách thuế lần này nhằm hạ门槛 (giảm ngưỡng) để đưa ngành sản xuất về lại Mỹ, khuyến khích doanh nghiệp nước ngoài chuyển các khâu giá trị cao (như nghiên cứu phát triển, sản xuất linh kiện cốt lõi) sang Mỹ. Theo quy tắc này, nếu bỏ qua các yếu tố và rủi ro khác, các nhà sản xuất máy đào có thể tìm giải pháp thay thế trong nước Mỹ cho các linh kiện chịu thuế cao như chip, hoặc tách công ty sở hữu trí tuệ và công ty sản xuất để tăng tỷ lệ thành phần Mỹ. Ví dụ, các nhà sản xuất máy đào nước ngoài có thể hợp tác với các hãng bán dẫn Mỹ để phát triển chip đào, hoặc mua các module chip được đóng gói kiểm định tại Mỹ (ví dụ như nhà máy Arizona của TSMC), từ đó tính chi phí chip vào giá trị xuất xứ Mỹ, nâng tỷ lệ thành phần Mỹ của máy đào để tránh thuế. Một ví dụ khác là thử thành lập công ty nắm giữ công nghệ tại Mỹ, sở hữu các bằng sáng chế cốt lõi như thiết kế chip, thuật toán đào, rồi cấp phép cho các công ty sản xuất máy đào ở nước ngoài sản xuất chip và máy đào, tuy nhiên phương án này tiềm ẩn rủi ro về thuế, cần được đánh giá kỹ lưỡng khi áp dụng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
TaxDAO
