Giải mã ba lớp "Rashomon" đằng sau cú lao dốc bất ngờ của ACT, kiểm soát rủi ro của sàn giao dịch hóa ra lại thành “nút bấm hạt nhân”?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Giải mã ba lớp "Rashomon" đằng sau cú lao dốc bất ngờ của ACT, kiểm soát rủi ro của sàn giao dịch hóa ra lại thành “nút bấm hạt nhân”?
Một đợt điều chỉnh quy tắc hợp đồng thông thường của Binance vô tình phơi bày vết loét yếu ớt nhất trên thị trường tiền mã hóa.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Frank, PANews
Một đợt điều chỉnh thông thường về quy tắc hợp đồng của Binance đã vô tình phơi bày vết loét yếu ớt nhất trên thị trường tiền mã hóa.
Vào ngày 1 tháng 4, các token vốn hóa thấp như ACT đã cùng nhau sụp đổ trong vòng chưa đầy nửa giờ, sự kiện này khiến cơ chế kiểm soát rủi ro của sàn giao dịch, chiến lược thuật toán của nhà tạo lập thị trường (market maker) và điểm yếu chết người trong hệ sinh thái MEME coin đồng loạt bị đặt dưới ánh đèn soi chiếu.
Dù Binance nhanh chóng phản hồi rằng nguyên nhân là do "các cá mập bán tháo", nhưng mức giảm đột ngột tới 75% khối lượng vị thế hợp đồng, sự đồng bộ chính xác trong biến động giá của nhiều loại tiền tệ khác nhau, cùng với những thao tác kỳ lạ của Wintermute khi bán tháo trên chuỗi sau khi giá giảm mạnh, tất cả đều cho thấy rằng vụ việc “Rashomon” này đang bộc lộ những rủi ro tiềm tàng sâu xa hơn trong ngành —— Trong bối cảnh thanh khoản mong manh hiện tại, nỗ lực sửa chữa rủi ro hệ thống của các sàn giao dịch có thể lại trở thành giọt nước tràn ly, đè bẹp thị trường.
Nhiều token cùng lao dốc 50% trong nửa giờ
Vào lúc 15:32 ngày 1 tháng 4, Binance công bố thông báo về việc điều chỉnh đòn bẩy và bậc ký quỹ đối với một số hợp đồng vĩnh viễn định giá bằng USDT, liên quan đến các cặp giao dịch như 1000SATSUSDT, ACTUSDT, PNUTUSDT, NEOUSDT, NEOUSDC. Nội dung điều chỉnh chủ yếu tập trung vào giới hạn vị thế tối đa và tỷ lệ ký quỹ đòn bẩy đối với các token này. Ví dụ với ACT, giới hạn vị thế trước điều chỉnh là tối đa 4,5 triệu USD, sau điều chỉnh giảm xuống còn 3,5 triệu USD. Thời gian áp dụng điều chỉnh được ghi nhận là 18:30.
Cùng ngày, vào lúc 18:30, giá ACT đã giảm từ 0,1899 USD xuống còn 0,0836 USD trong vòng 36 phút, tương đương mức giảm 55%. Sự kiện này gây ra tranh luận sôi nổi trên thị trường.
Gần như cùng thời điểm với ACT, các token vốn hóa thấp khác trên Binance như TST, HIPPO, DEXE, PNUT cũng đồng loạt trải qua các đợt giảm giá chớp nhoáng ở các mức độ khác nhau, với mức giảm phổ biến từ 20% đến 50%. Dữ liệu thị trường cho thấy thời điểm 18:30 trở thành điểm khởi đầu cho sự sụt giảm đột ngột của nhiều token, phạm vi ảnh hưởng vượt xa khỏi một dự án đơn lẻ, cho thấy rõ tính đồng bộ.
Cụ thể, lần điều chỉnh này làm giảm quy mô vị thế tối đa mà người dùng có thể nắm giữ ở từng cấp đòn bẩy. Ví dụ: trước đây bạn có thể nắm giữ vị thế trị giá 1 triệu USD với một mức đòn bẩy nhất định, thì sau khi quy tắc thay đổi, bạn chỉ có thể giữ tối đa 800.000 USD. Nếu người dùng không tự động đóng vị thế, hệ thống sẽ thực hiện thanh lý bắt buộc vị thế vượt quá giới hạn theo giá thị trường khi quy tắc có hiệu lực. Do đó, giá hợp đồng có thể giảm mạnh trong thời gian ngắn, dẫn đến tình trạng giẫm đạp và bán tháo hàng loạt.
Trên mạng xã hội, sự kiện này đã thu hút rất nhiều thảo luận. @terryroom2014 nhận định: “Khối lượng vị thế hợp đồng trên Binance giảm mạnh vào lúc 18:30, sàn chủ động cắt vị thế của các cá mập, dẫn đến sụp đổ giá”. @yinshanguancha cho rằng: “Nhà tạo lập thị trường bị thanh lý do ký quỹ không đủ, việc điều chỉnh quy tắc là tác nhân kích hoạt”. Đa số người dùng đổ lỗi cho việc điều chỉnh quy tắc của Binance, cho rằng việc giảm giới hạn vị thế đã kích hoạt thanh lý bắt buộc, từ đó gây ra tâm lý hoảng loạn và hiệu ứng giẫm đạp trên thị trường.
Một số người dùng khác phỏng đoán rằng nhà tạo lập thị trường của ACT đã chủ động xả hàng. @Web3Tinkle chỉ ra rằng giá trị nắm giữ ACT trên Binance đã giảm 73 triệu USD trong vòng 15 phút, ám chỉ rằng đội ngũ dự án và nhà tạo lập thị trường đã nhanh chóng xả hàng để thu lợi.
Trước đó, He Yi, đồng sáng lập Binance, khi được hỏi về việc liệu việc điều chỉnh quy tắc hợp đồng có phải là nguyên nhân khiến giá ACT sụt giảm hay không, đã trả lời trên nền tảng X rằng: “Đội ngũ đang tổng hợp chi tiết để chuẩn bị phản hồi”.
Khoảng 2 giờ sau, Binance đã công bố báo cáo điều tra sơ bộ về sự việc, cho biết đợt giảm giá ACT chủ yếu bắt nguồn từ việc ba người dùng VIP và một người dùng không phải VIP bán khoảng 1,05 triệu USD token giao ngay trong thời gian ngắn, dẫn đến giảm giá và lan sang các token khác. Tóm lại, Binance khẳng định nguyên nhân chính của đợt giảm giá ngắn hạn này là do các cá mập bán tháo, chứ không phải do việc điều chỉnh quy tắc của Binance.
Kiểm soát rủi ro của sàn giao dịch “quá đà” hay nhà tạo lập thị trường bán tháo để tự vệ?
Đợt sụt giảm chớp nhoáng này khiến người ta không khỏi nhớ lại sự kiện sàn giao dịch phi tập trung Hyperliquid vừa bị tấn công chớp nhoáng gần đây. Vào ngày 26 tháng 3, các trader đã tận dụng kẽ hở thiết kế thanh khoản để rút bảo đảm khỏi các lệnh short khổng lồ, suýt nữa khiến kho bạc của Hyperliquid thiệt hại hàng chục triệu USD.
Có thể do sự cảnh báo từ sự kiện Hyperliquid, Binance đã cố gắng kiểm soát rủi ro bằng cách hạ thấp các tham số hợp đồng của các token vốn hóa thấp, nhưng không ngờ rằng hành động này lại vô tình kích hoạt quả bom hẹn giờ trên thị trường.
Ngoài việc điều chỉnh quy tắc của Binance dường như là tác nhân khởi phát, nhà tạo lập thị trường Wintermute cũng bị nghi ngờ là thủ phạm đứng sau. Một mặt, nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ việc điều chỉnh quy tắc của Binance chính là các nhà tạo lập thị trường. @CnmdRain phân tích: “Việc điều chỉnh này ảnh hưởng đặc biệt lớn đến các nhà tạo lập thị trường (MM), vì họ thường phụ thuộc vào đòn bẩy cao và khối lượng vị thế lớn để duy trì thanh khoản thị trường và kiếm lợi nhuận chênh lệch giá”.
Trước đó, theo suy đoán của Yu Jin, Wintermute có thể là nhà tạo lập thị trường của ACT (từng nhận 9,482 triệu token ACT từ ví cộng đồng ACT vào tháng 11 năm 2024). Sau khi giá ACT sụt giảm mạnh, Wintermute đã rút nhiều đợt token ACT từ Binance và bán trên chuỗi.
Trước những nghi ngờ này, Evgeny Gaevoy, người sáng lập Wintermute đã lên tiếng bác bỏ, khẳng định công ty không tham gia vào việc điều khiển sự sụt giảm giá của các Meme coin như ACT, mà chỉ thực hiện các giao dịch chênh lệch giá (arbitrage) trên các nhóm thanh khoản AMM sau khi giá biến động mạnh. Ông nhấn mạnh Wintermute không phải là bên chịu trách nhiệm cho biến động thị trường lần này và hiện đang theo dõi sát sao diễn biến tiếp theo.
Trước làn sóng dư luận dữ dội, đội ngũ dự án ACT cũng lên tiếng, cho biết đã khởi động cuộc điều tra, đang phối hợp xử lý với các bên liên quan và cùng các đối tác đáng tin cậy xây dựng kế hoạch ứng phó.
Liệu mức giảm 75% khối lượng vị thế có thể giải thích bằng “bán tháo của các cá mập”?
Tới thời điểm này, các bên liên quan đến sự kiện sụt giảm chớp nhoáng dường như đều đã lên tiếng phủ nhận trách nhiệm. Nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi chưa được giải đáp.
Thứ nhất, báo cáo điều tra sơ bộ của Binance dường như thiếu sức thuyết phục. Báo cáo cho rằng sự sụt giảm của token ACT liên quan đến việc ba người dùng VIP và một người dùng không phải VIP bán tháo lượng lớn token ACT. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa rằng mỗi token giảm giá đều do các nhà đầu tư lớn tương tự bán ra. Với token ACT, việc bán tháo của người dùng có thể là nguyên nhân trực tiếp, nhưng nguyên nhân đằng sau sự sụt giảm đồng loạt của nhiều token dường như vẫn có liên hệ nhất định với đợt điều chỉnh quy tắc này.
Dữ liệu từ CoinGlass cho thấy vào lúc 18:30, khối lượng vị thế hợp đồng ACT trên Binance giảm mạnh tới 75%, các token khác nằm trong danh sách điều chỉnh cũng xuất hiện tình trạng tương tự, điều này khó có thể giải thích đơn thuần là do bán tháo giao ngay từ một vài cá mập.
Thứ hai, đợt giảm giá này dường như cũng không hoàn toàn do điều chỉnh quy tắc gây ra. Nhìn vào biểu đồ giá của một số token, mức giảm của ACT là lớn nhất, trong khi các token khác cũng bị điều chỉnh như 1000SATS tuy cũng giảm giá nhưng mức độ nhẹ hơn nhiều so với ACT. Hơn nữa, một token khác giảm mạnh là DEXE lại không nằm trong danh sách điều chỉnh. Trong khi đó, MEW - một token cũng nằm trong danh sách điều chỉnh - lại không giảm mà thậm chí còn tăng giá.
Thứ ba, việc Wintermute rời thị trường là trùng hợp hay cố ý? Khi giá ACT giảm mạnh, Wintermute cũng bán ra nhiều Meme coin đang nắm giữ, và giá các token này cũng đồng loạt giảm mạnh ở các mức độ khác nhau. Một số người dùng mạng xã hội phỏng đoán rằng nguyên nhân chính của đợt giảm giá này là do robot thuật toán của Wintermute gặp trục trặc do ảnh hưởng từ việc điều chỉnh quy tắc.
Nhìn chung, đợt giảm giá chớp nhoáng này có thể được giải thích toàn diện hơn như sau: việc Binance điều chỉnh quy tắc vị thế hợp đồng của một số token là tác nhân khởi phát, khiến các robot thuật toán của một số nhà tạo lập thị trường như Wintermute không kịp điều chỉnh.
Tuy nhiên, dù vụ việc “Rashomon” này bắt nguồn từ đâu, thì người chịu tổn thất cuối cùng luôn là thị trường và người dùng.
Theo dữ liệu từ Coinglass, sau khi giá ACT sụt giảm, các hợp đồng ACT đã thanh lý 8,71 triệu USD, xếp thứ ba toàn mạng lưới (chỉ sau Bitcoin và Ethereum). Không chỉ vậy, những người nắm giữ token giao ngay cũng phải chịu tổn thất tài sản gần như một nửa, và khó có khả năng phục hồi trong thời gian ngắn.
Nhìn chung, nguyên nhân sâu xa của đợt sụt giảm này gồm có: Thứ nhất, sau sự kiện Hyperliquid, các sàn giao dịch bắt đầu chú trọng rủi ro do các cá voi thao túng thị trường, do đó tiến hành điều chỉnh. Việc này vốn là điều tốt, nhưng lại vô tình gây ra hiệu ứng giẫm đạp. Thứ hai, do thị trường MEME nguội lạnh, các token liên quan trở nên mong manh và nhạy cảm cả về độ sâu giao dịch lẫn tâm lý. Vì vậy, chỉ cần một giao dịch bất thường xảy ra, thực tế là các Meme coin không có giá trị cơ bản sẽ lập tức bị phơi bày.
Cú "kinh hoàng ngày Cá tháng Tư" trên thị trường tiền mã hóa, với giá trị hàng chục triệu USD, cuối cùng tạm khép lại bằng màn "chia cắt trách nhiệm" ăn ý giữa sàn giao dịch, nhà tạo lập thị trường và đội ngũ dự án. Nhưng lời cảnh tỉnh ẩn sâu bên trong còn nghiêm trọng hơn nhiều so với vẻ bề ngoài. Có lẽ đợt sụt giảm này không có “thủ phạm” thật sự, nhưng nó đã xé toạc luật tồn tại chân thực nhất của thị trường tiền mã hóa: Trong hệ thống tinh vi do các tổ chức và cá voi xây dựng, nhà đầu tư nhỏ lẻ thường xuyên trở thành nạn nhân thụ động của các biến động hệ thống.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
PANews
