Giải mã sâu về cơ chế Proof-of-Liquidity của Berachain
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Giải mã sâu về cơ chế Proof-of-Liquidity của Berachain
Bằng cách tách việc đặt cược an toàn và phí gas khỏi quản trị và các động cơ kinh tế, đã kiềm chế được động cơ bán tháo quy mô lớn từ các holder.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: DeFi Cheetah - e/acc
Biên dịch: TechFlow
Cùng với việc cơ chế POL (Proof-of-Liquidity – Bằng chứng về Thanh khoản) do @SmokeyTheBera và @codingwithmanny dẫn dắt chính thức ra mắt trên @berachain, bài viết này nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện nhất về cơ chế POL, đồng thời phân tích tác động tiềm năng của nó đến toàn bộ hệ sinh thái, đặc biệt là giá của token $BERA. Nội dung bao gồm cơ chế hoạt động cơ bản, kế hoạch phát hành, mô hình kinh tế học token (tokenomics), cùng các chiến lược và mẹo để tận dụng tối đa nguồn phần thưởng lạm phát cao.
Cơ chế Proof-of-Liquidity (PoL) của @berachain được thiết kế nhằm giải quyết vấn đề bất cân xứng động lực trong cơ chế đồng thuận trên các blockchain Proof-of-Stake (PoS) truyền thống. Trong mô hình PoS thông thường, người dùng phải khóa tài sản để đổi lấy phần thưởng staking. Tuy nhiên, cách làm này tạo ra sự mâu thuẫn về động lực vì các dự án DeFi xây dựng trên những blockchain này cũng cần tài sản và thanh khoản, từ đó trực tiếp cạnh tranh với cơ chế PoS về quyền sử dụng tài sản. PoL tái cấu trúc lại động lực bằng cách ưu tiên khuyến khích hoạt động DeFi thay vì việc khóa tài sản, đồng thời tăng cường tính bảo mật và phi tập trung cho mạng lưới.
Cơ chế cơ bản
Hệ sinh thái Berachain có hai tài sản gốc cốt lõi: $BERA và $BGT:
-
$BERA
-
$BERA là token phí giao dịch (gas) và là token staking trong hệ sinh thái; nó quyết định việc lựa chọn các trình xác thực (validator) (xem thêm bên dưới).
-
-
$BGT
-
$BGT là token quản trị (không thể chuyển nhượng), có thể hoán đổi 1:1 thành $BERA;
-
Nó cũng quyết định lượng phần thưởng kinh tế hoặc lượng phát hành token được phân bổ vào các kho phần thưởng (Reward Vaults) của các dApp nằm trong danh sách trắng.
-
Lưu ý rằng $BGT có thể hoán đổi (hoặc đốt) theo tỷ lệ 1:1 để lấy $BERA, nhưng $BERA không thể chuyển đổi ngược lại thành $BGT.
Lưu ý: Khi sản xuất khối, các trình xác thực nhận được phần thưởng càng cao nếu sở hữu nhiều $BGT hơn. Tuy nhiên, điều kiện để một trình xác thực đủ tư cách được chọn sản xuất khối nhằm nhận phần thưởng hoàn toàn phụ thuộc vào số lượng $BERA mà họ đã stake.
Khác với Proof-of-Stake (PoS) truyền thống, ở Berachain, trình xác thực không nhận phần thưởng trực tiếp từ mạng lưới khi xác minh giao dịch, cũng không nhận một phần phần thưởng dựa trên tỷ lệ stake từ người ủy quyền. Trên Berachain, trình xác thực nhận phần thưởng bằng $BGT (được hợp đồng BlockRewardController tạo ra và gửi tới hợp đồng thông minh Distributor). Nhưng trình xác thực phải phân bổ phần lớn $BGT này trực tiếp vào các kho phần thưởng (Reward Vaults) của các dApp nằm trong danh sách trắng (Reward Vaults). Trong cơ chế này, các giao thức sẽ đưa hối lộ cho trình xác thực để cạnh tranh, thường dưới dạng các loại token khác nhau (thường là token gốc của giao thức đó), với tỷ lệ phần thưởng khác nhau được đặt theo mỗi $BGT được phát hành. Lời hứa hối lộ càng hấp dẫn thì trình xác thực càng có khả năng phân bổ $BGT của họ vào kho phần thưởng của dApp đang đưa ra mức hối lộ cao nhất.
Trình xác thực có xu hướng phân bổ $BGT vào kho phần thưởng của dApp đang đưa ra mức hối lộ cao nhất. Ví dụ, người dùng có thể cung cấp thanh khoản cho các pool nhất định trên sàn giao dịch phi tập trung (DEX) gốc để kiếm phí LP, sau đó gửi token LP vào kho phần thưởng của cặp giao dịch cụ thể đó để nhận thêm phần thưởng $BGT. Người dùng có thể chọn ủy quyền $BGT nhận được cho trình xác thực hoặc stake $BERA, từ đó gia tăng lượng phát hành $BGT cho trình xác thực.
Vì POL hiện đã ra mắt, nên hiện có thêm nhiều dApp được liệt kê trong danh sách trắng: https://t.co/EC0LUJKGGk
-
Ủy quyền $BGT: Các trình xác thực có thể chủ động hoặc bị động quyết định phân bổ lượng phát hành $BGT vào những kho phần thưởng nào dựa trên số tiền hối lộ mà các dApp đưa ra. Người dùng với tư cách là người ủy quyền có thể lựa chọn trình xác thực dựa trên chiến lược và lợi nhuận kỳ vọng. Những trình xác thực mang lại lợi nhuận cao nhất cho người ủy quyền thường thu hút được nhiều ủy quyền $BGT hơn.
-
Stake $BERA: Người stake đóng góp vào khoản tự đảm bảo (self-bond) của trình xác thực, do đó có thể nhận được một phần phần thưởng $BGT và $BERA mà trình xác thực kiếm được.
Sản xuất khối và cơ chế phát hành $BGT
Tiêu chí lựa chọn trình xác thực: Chỉ những trình xác thực nằm trong top 69 người stake nhiều $BERA nhất mới đủ điều kiện tham gia sản xuất khối (mức stake tối thiểu là 250.000 $BERA, tối đa là 10.000.000 $BERA). Xác suất đề xuất khối tỷ lệ thuận với số lượng $BERA đã stake, nhưng điều này không ảnh hưởng đến lượng phát hành $BGT được phân bổ vào các kho phần thưởng.
Phát hành $BGT: Phần này rất quan trọng vì lượng khóa $BERA phụ thuộc vào cách thiết kế công thức.
Việc phát hành $BGT gồm hai phần: phát hành cơ bản (Base Emission) và phát hành kho phần thưởng (Reward Vault Emission). Phát hành cơ bản là cố định (hiện tại là 0,5 $BGT mỗi khối), được trả trực tiếp cho trình xác thực sản xuất khối. Trong khi đó, phát hành kho phần thưởng liên quan mật thiết đến "mức tăng cường động lực" (boost), tức là tỷ lệ phần trăm lượng $BGT được ủy quyền cho trình xác thực so với tổng lượng ủy quyền toàn mạng. Mức tăng cường càng cao thì ảnh hưởng của phát hành kho phần thưởng càng lớn.
Tóm lại, trình xác thực stake nhiều $BERA hơn sẽ có xác suất cao hơn được chọn sản xuất khối tiếp theo; trình xác thực nhận được nhiều ủy quyền $BGT hơn sẽ nhận được nhiều $BGT phát hành hơn và phân bổ chúng vào các kho phần thưởng khác nhau, từ đó kiếm được nhiều phần thưởng hơn từ các giao thức (thường dưới dạng token).
Trong quá trình sản xuất khối, 69 trình xác thực hàng đầu tham gia sản xuất khối dựa trên điều kiện stake $BERA và phân bổ lượng phát hành $BGT vào các kho phần thưởng. Các giao thức đưa hối lộ cho trình xác thực thông qua các kho phần thưởng, trình xác thực sau đó phân phối phần thưởng theo tỷ lệ hoa hồng, phần còn lại được phân bổ cho người ủy quyền theo tỷ lệ phần thưởng trên mỗi 1 $BGT. Cuối cùng, $BGT trong các kho phần thưởng chảy về tay người dùng đã cung cấp thanh khoản cho các pool tương ứng. Những người dùng này sau khi nhận được $BGT (không thể chuyển nhượng) có thể chọn ủy quyền $BGT cho trình xác thực để kiếm thêm phần thưởng từ các giao thức khác, hoặc đổi trực tiếp thành $BERA để thu lợi nhuận ngay lập tức.
Quy mô ban đầu khi ra mắt PoL
Tại sự kiện Berapalooza 2, chỉ trong 24 giờ đầu tiên nộp RFRV, lượng hối lộ đã vượt quá 500.000 đô la Mỹ. Nếu đà này duy trì và tăng gấp đôi trước khi PoL ra mắt, lượng hối lộ hàng tuần có thể đạt 1 triệu đô la Mỹ, điều này sẽ bơm một lượng phần thưởng khổng lồ vào hệ sinh thái Berachain.
Đồng thời, Berachain phát hành 54,52 triệu $BGT mỗi năm, tương đương khoảng 1,05 triệu $BGT mỗi tuần. Vì 1 $BGT có thể đổi 1:1 thành $BERA, và giá hiện tại của $BERA là 8,43 đô la Mỹ, điều này có nghĩa là Berachain phân phối phần thưởng trị giá khoảng 8,8 triệu đô la Mỹ mỗi năm. Trong đó, chỉ 16% lượng phát hành được phân bổ trực tiếp cho trình xác thực, còn lại 84% (khoảng 7,4 triệu đô la Mỹ/năm) được phân bổ vào các kho phần thưởng. Do đó, với mỗi 1 triệu đô la Mỹ hối lộ, giao thức có thể nhận được phần thưởng $BGT trị giá 7,4 triệu đô la Mỹ — một tỷ suất hoàn vốn cực kỳ cao.
Hối lộ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn như thế nào?
Đối với các giao thức, mô hình dựa trên hối lộ này là một bước ngoặt. Thay vì phải chi tiêu lớn để thu hút thanh khoản, các giao thức có thể khuếch đại hiệu quả phần thưởng thông qua cơ chế hối lộ.
Đối với người dùng, trong vài tuần đầu tiên khi PoL ra mắt, điều này đồng nghĩa với tỷ suất lợi nhuận hàng năm (APY) cực cao. Khi các giao thức cạnh tranh để thu hút thanh khoản, họ sẽ đưa ra phần thưởng $BGT cao hơn, từ đó tạo ra cơ hội "canh tác" (farming) đáng kinh ngạc. Nếu bạn muốn tối đa hóa lợi nhuận, thì đây chính là thời điểm lý tưởng để chuẩn bị, tính toán và nắm bắt làn sóng phần thưởng từ cơ chế PoL của Berachain.
Vòng xoáy tăng trưởng tự duy trì
Hệ sinh thái Berachain tạo thành một vòng phản hồi tích cực: càng nhiều $BGT được ủy quyền do hối lộ, càng nhiều phần thưởng $BGT được dùng để khởi động thanh khoản cho các cặp giao dịch, thu hút thêm vốn vào các pool thanh khoản, giảm trượt giá, thúc đẩy khối lượng giao dịch tăng lên, từ đó làm tăng doanh thu phí nền tảng. Điều này lại tiếp tục thu hút thêm $BGT vào các pool tương ứng, tạo thành một vòng xoáy tăng trưởng tự duy trì.
Cơ chế Proof-of-Liquidity (PoL) của Berachain tạo thành một vòng lặp tự củng cố:
-
Nhiều thanh khoản hơn → Người dùng nhận được nhiều phần thưởng hơn
-
Nhiều ủy quyền $BGT hơn → Trình xác thực nhận được nhiều động lực hơn
-
Nhiều động lực cho trình xác thực hơn → Bảo mật mạng cao hơn và sự phát triển đồng bộ của hệ sinh thái DeFi
PoL tạo ra nền kinh tế tổng dương (positive-sum)
Khác với cơ chế staking truyền thống, PoL không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng vốn mà còn liên tục mở rộng hoạt động kinh tế của Berachain. Cơ chế hoạt động như sau:
-
Người dùng cung cấp thanh khoản → Nhận $BGT → Ủy quyền $BGT cho trình xác thực;
-
Trình xác thực phân bổ lượng phát hành → Kích thích các giao thức DeFi;
-
Nhiều thanh khoản hơn → Thu hút thêm người dùng → Cung cấp thêm phần thưởng → Chu trình lặp lại.
Tại sao điều này lại quan trọng?
-
Nhiều thanh khoản hơn: Cải thiện điều kiện giao dịch, giảm trượt giá, mở rộng thị trường cho vay và đi vay.
-
Một blockchain có thanh khoản ổn định và tăng trưởng sẽ thu hút nhiều nhà phát triển hơn.
Hiệu ứng vòng xoáy này đảm bảo rằng khi thanh khoản đổ vào hệ sinh thái, nó sẽ thu hút thêm người dùng, nhà phát triển và vốn, từ đó tăng cường tính bảo mật và khả năng phát triển bền vững lâu dài của mạng lưới.
"Phép màu" trong kinh tế học token của Berachain
Bất kể các nhóm thiết kế và trình bày mô hình kinh tế học token như thế nào, điểm cốt lõi cuối cùng đều quy về một điều: tối thiểu hóa áp lực bán tháo, tối ưu hóa quá trình tích lũy vốn ban đầu. Điều này có thể phân tích theo hai chiều:
-
Nguồn lạm phát (Inflationary Faucets)
-
Một phần $BGT được đổi thành $BERA (chỉ một phần vì số tiền thu được từ việc đổi này được bù đắp bởi các token phần thưởng từ các giao thức khác trong hệ sinh thái Bera).
-
-
Thiết bị tiêu thụ giảm phát (Deflationary Sinks)
-
Stake $BERA để có tư cách sản xuất khối và tăng xác suất được chọn sản xuất khối tiếp theo;
-
Ủy quyền $BGT cho trình xác thực để kiếm lợi nhuận cao hơn;
-
Tính không thể đảo ngược khi đổi $BGT (đặc biệt khi $BGT không thể mua được trên thị trường thứ cấp, cơ chế này tạo rào cản tâm lý đối với việc bán tháo của người nắm giữ);
-
Thông qua cơ chế PoL khởi động thêm thanh khoản, giảm trượt giá, thúc đẩy khối lượng giao dịch cao hơn, từ đó tạo ra nhiều phí giao dịch hơn và tăng thêm hiệu ứng giảm phát.
-
Trong mô hình staking PoS truyền thống, việc lựa chọn trình xác thực và mức tăng phần thưởng thường được quyết định bởi lượng token gốc stake so với tổng lượng stake. Ở đây, một thiết kế tinh vi được áp dụng: tách riêng chức năng phí gas và stake an ninh khỏi chức năng quản trị và động lực kinh tế. Chìa khóa nằm ở việc giao chức năng phân bổ động lực kinh tế cho một loại token thiếu tính thanh khoản. Thiết kế này làm tăng ngưỡng tiếp cận động lực kinh tế (tức là mọi người không thể đơn giản mua token trên thị trường thứ cấp), từ đó kiềm chế động cơ bán tháo quy mô lớn của người nắm giữ.
Chẳng hạn như token lock-up bỏ phiếu (như $veCRV), nhưng $BERA tiến xa hơn – mặc dù $veCRV có thể chuyển đổi từ $CRV, và $CRV có thể mua được trên thị trường thứ cấp, nhưng $BGT thì không thể mua được trên thị trường thứ cấp, cũng không thể chuyển đổi từ $BERA. Thiết kế này tạo ra hiệu ứng kiềm chế mạnh mẽ hơn đối với người nắm giữ $BGT: nếu một người nắm giữ lượng lớn token $BGT gắn liền với danh tính (soulbound) chọn bán tháo phần lớn token của họ, thì khi họ muốn quay lại để nhận động lực kinh tế khi các dự án trong hệ sinh thái phát triển, họ sẽ gặp ngưỡng rất cao. Họ buộc phải cung cấp thanh khoản cho các pool thanh khoản (liên kết với các kho phần thưởng danh sách trắng) để giành lại $BGT và tận hưởng động lực kinh tế.
Hơn nữa, đáng chú ý là mô hình PoS hai lớp tách biệt của Berachain: trình xác thực phải stake $BERA, nhưng điều này chỉ quyết định tư cách tham gia sản xuất khối. Do đó, trình xác thực cần stake thêm $BERA để tăng xác suất sản xuất khối tiếp theo. Đồng thời, trình xác thực cũng cần nhận được nhiều token phần thưởng hơn từ các giao thức để thu hút người ủy quyền $BGT, từ đó tranh giành thêm lượng ủy quyền $BGT. Cơ chế động này có thể tạo ra hiệu ứng giảm phát mạnh mẽ, hiệu quả hấp thụ áp lực bán tháo khổng lồ do kế hoạch phát hành $BGT ban đầu với mức lạm phát cao. Lý do là: để tăng xác suất sản xuất khối, trình xác thực phải liên tục stake thêm $BERA; trong khi người dùng cũng cần nắm giữ và ủy quyền $BGT để đạt được lợi nhuận cao.
Tuy nhiên, hiện tại có một rủi ro chết người có thể xảy ra: nếu giá trị nội tại của $BERA vượt quá lợi nhuận từ $BGT, thì người nắm giữ $BGT có thể chọn xếp hàng để đổi và bán tháo $BERA. Việc hiện thực hóa rủi ro này phụ thuộc vào một động lực trò chơi (game theory), nơi người nắm giữ $BGT phải đánh giá xem lợi nhuận từ việc giữ $BGT để kiếm phần thưởng có cao hơn so với việc đổi trực tiếp và bán tháo $BERA hay không. Điều này lại phụ thuộc sâu hơn vào mức độ phát triển của hệ sinh thái DeFi Bera – thị trường phần thưởng càng cạnh tranh, tỷ suất lợi nhuận của người ủy quyền $BGT càng cao, từ đó làm giảm khả năng xảy ra rủi ro này.
Infrared Finance – Giao thức staking thanh khoản hàng đầu với TVL trên 2 tỷ đô la Mỹ
Nói đơn giản, nó cung cấp $iBGT và $iBERA, lần lượt là phiên bản thanh khoản của $BGT và $BERA đã stake, cho phép người dùng vừa nhận phần thưởng staking vừa duy trì tính thanh khoản để tham gia vào các hoạt động DeFi khác, chẳng hạn như giao dịch trên sàn phi tập trung (DEX) hoặc tham gia thị trường cho vay.
$iBGT được hỗ trợ 1:1 bởi $BGT. Đáng chú ý, khác với tính chất soulbound của $BGT, $iBGT có thể chuyển nhượng trực tiếp. @InfraredFinance hoạt động với vai trò trình xác thực, cho phép người dùng gửi tài sản PoL vào kho để kiếm $iBGT, một token có thể sử dụng trong hệ sinh thái DeFi của Berachain. Người dùng cũng có thể chọn stake thêm $iBGT để nhận phiên bản stake của $iBGT (tức là $siBGT), từ đó nắm bắt lợi nhuận từ $BGT. $siBGT có thể khuếch đại lợi nhuận từ $BGT, vì người nắm giữ $iBGT đã chọn tính thanh khoản thay vì lợi nhuận, và lựa chọn này sẽ tạo hiệu ứng nhân đôi lợi nhuận cho người nắm giữ $siBGT. Đồng thời, $iBGT nhằm mục đích xây dựng mức chênh lệch tiền tệ (premium), phản ánh tiềm năng tiện ích của nó như một token thanh khoản.
Mặc dù không muốn đi sâu vào từng chi tiết của mỗi giao thức trong hệ sinh thái, nhưng từ thiết kế của Bera có thể thấy rõ nó rất tập trung vào DeFi. Kể từ khi hệ sinh thái Luna sụp đổ, liệu @AndreCronjeTech với @soniclabs và Bera có thể giúp DeFi tái hiện vinh quang ngày xưa hay không, sẽ là một chủ đề đáng theo dõi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@DeFi_Cheetah
