So sánh lộ trình phát triển MEME trên Solana và BNB Chain: Cạnh tranh lệch thế giữa thúc đẩy cộng đồng và tạo sóng lưu lượng
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
So sánh lộ trình phát triển MEME trên Solana và BNB Chain: Cạnh tranh lệch thế giữa thúc đẩy cộng đồng và tạo sóng lưu lượng
Phân tích sâu về cuộc cạnh tranh khác biệt giữa hai hệ sinh thái Solana và BNB Chain trên bốn khía cạnh: cốt lõi văn hóa MEME, logic xây dựng, thiết lập cơ sở hạ tầng và nắm bắt thời điểm thị trường.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Nancy, PANews
Gần đây, trào lưu MEME trên Solana ngày càng mất đà tăng trưởng, trong khi BNB Chain lại chứng kiến làn sóng bùng nổ mạnh mẽ. Hai hệ sinh thái này đang thể hiện những con đường và bản sắc hoàn toàn khác biệt trong sự phát triển văn hóa MEME. Bài viết của PANews sẽ đi sâu phân tích cuộc cạnh tranh mang tính khác biệt giữa hai hệ sinh thái lớn này qua bốn khía cạnh: cốt lõi văn hóa MEME, logic xây dựng, cơ sở hạ tầng và nắm bắt thời cơ thị trường.
Cốt lõi văn hóa MEME: Hoang dã VS Chính thống
Theo một nghĩa nào đó, hệ sinh thái MEME trên Solana nghiêng về kiểu "lò phản ứng hoang dã" do cộng đồng dẫn dắt. Các đồng tiền MEME trên Solana mang đặc trưng cốt lõi là tự phát từ cộng đồng; tính tự phát này không hoàn toàn phụ thuộc vào sự thúc đẩy cố ý từ các lực lượng tập trung, mà bắt nguồn từ nhiệt huyết và sức sáng tạo của các thành viên cộng đồng.
Nhiều dạng MEME đa dạng, từ văn hóa internet truyền thống đến các trò đùa công nghệ mã hóa, đã cho thấy chiều rộng sáng tạo và chiều sâu nội sinh của hệ sinh thái này, đồng thời thể hiện rõ nét sức sống gốc rễ. Chủ đề động vật là loại MEME dễ nhận biết nhất trên hệ sinh thái Solana, sử dụng hình ảnh động vật kết hợp với câu chuyện hài hước hoặc phi lý để nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng. Ví dụ, cộng đồng Bonk lấy cảm hứng từ loài chó đã phản kháng lại áp lực tập trung hóa, WIF – chú chó Shiba đội mũ – hoàn toàn là sáng tạo tự phát từ cộng đồng, POPCAT bắt nguồn từ biểu cảm mèo nổi tiếng của Oatmeal, tiếp tục duy trì sức sống lan tỏa trên chuỗi nhờ tính virus của văn hóa mạng; các loại MEME PolitiFi bám sát các điểm nóng chính trị thực tế, kết hợp yếu tố châm biếm và đầu cơ, cộng đồng khuếch đại ảnh hưởng bằng cách chia sẻ và sáng tạo nội dung liên quan. Chẳng hạn như TRUMP được tạo ra bởi những người ủng hộ Trump, hay đồng tiền MEME PNUT xuất hiện sau sự kiện con sóc ở New York, được xem là biểu tượng chống lại sự kiểm soát quá mức của chính phủ; các đồng tiền MEME gắn với người nổi tiếng như Elon Musk, Donald Trump tạo nên mô hình truyền bá "người nổi tiếng + cộng đồng cùng sáng tạo", vừa có thêm lực đẩy bên ngoài, vừa vẫn được cộng đồng khuếch đại thông qua sáng tạo tự phát; các meme kỹ thuật như LLM, Solana Killer và TPS thường thu hút sự tham gia của nhà phát triển và những người yêu công nghệ thông qua các cuộc thảo luận chuyên môn; các meme văn hóa internet như Fartcoin, BOME và Gigachad thường có hình ảnh gây sốc mạnh, khẩu hiệu đơn giản dễ hiểu, lan truyền theo kiểu virus nhờ sáng tạo và chia sẻ tự phát từ cộng đồng.
So với bản sắc “hoang dã” của Solana, văn hóa MEME trên BNB Chain phụ thuộc nhiều hơn vào hiệu ứng người nổi tiếng và sự thúc đẩy từ nền tảng Binance, khiến hệ sinh thái này giống như một “nhà máy chế biến”, nơi ý tưởng và kênh truyền bá bị tập trung cao độ vào những nhân vật chủ chốt của Binance (chủ yếu là CZ và He Yi) cùng các câu chuyện chính thức. Mô hình này tuy có thể tạo ra làn sóng sôi động trong ngắn hạn, nhưng lại thua kém rõ rệt so với Solana về sự đa dạng kiểu loại và độ bền vững văn hóa. Ví dụ, TST bắt nguồn từ video giảng dạy của nhóm BNB Chain, sự bùng nổ của nó không thể tách rời khỏi hào quang thương hiệu Binance và ảnh hưởng gián tiếp của người sáng lập CZ; Mubarak được hưởng lợi từ làn sóng đầu tư của quỹ chủ quyền UAE MGX và sự hỗ trợ của CZ; BROCCOLI xoay quanh chú chó cưng của CZ; còn Binance Card bắt nguồn từ thẻ thành viên do Binance phát hành trong giai đoạn đầu xây dựng.
Tất nhiên, dù đồng sáng lập Solana là Toly cũng từng ủng hộ một số dự án MEME nhất định bằng cách chia sẻ bài viết, thích bài đăng,... nhưng ảnh hưởng cá nhân của anh vẫn thua kém CZ, đồng thời tỷ trọng các dự án được anh ưu ái trong toàn bộ hệ sinh thái MEME của Solana tương đối nhỏ. Trái lại, trên BNB Chain, hiệu ứng CZ rất rõ rệt: mỗi lần ông lên tiếng đều thu hút lượng lớn vốn và sự chú ý đổ dồn về.
Mặc dù mô hình từ trên xuống này có thể tận dụng lưu lượng khổng lồ của Binance để nhanh chóng tạo ra hiện tượng, nhưng cũng hạn chế không gian sáng tạo tự do của cộng đồng, kém hơn Solana về sự đa dạng và độ bền văn hóa. Dĩ nhiên, BNB Chain cũng có một số MEME do cộng đồng dẫn dắt như Cheems, Floki và Babydoge, những token này đều đang cố gắng sao chép con đường thành công của đồng tiền MEME kinh điển DOGE.
Logic xây dựng MEME: AI tạo coin VS Chọn lọc Alpha
Văn hóa MEME trên Solana được hưởng lợi từ mô hình "ai cũng có thể tạo coin" của các nền tảng như Pump.fun, làm giảm đáng kể rào cản tạo token, giúp mọi ý tưởng đều có thể nhanh chóng chuyển hóa thành tài sản trên chuỗi. Cơ chế chi phí thấp, hiệu quả cao này đã khơi dậy mạnh mẽ khả năng sáng tạo của cộng đồng, làm phong phú thêm tính thử nghiệm và mức độ hoạt động của hệ sinh thái MEME Solana.
Tuy nhiên, tác dụng phụ của mô hình này cũng rõ ràng – chất lượng dự án không đồng đều, phần lớn các MEME sau cơn sốt ngắn hạn nhanh chóng về 0, thiếu sức sống lâu dài. Thị trường tràn ngập tâm lý đầu cơ kiếm lời nhanh, còn những dự án thực sự có giá trị văn hóa hoặc nền tảng cộng đồng vững chắc thường bị chìm nghỉm trong biển nhiễu, khó hình thành hệ sinh thái cộng đồng bền vững. Các MEME trên Solana giống như một chợ sáng tạo mở, ai cũng có thể bày sạp, nhưng chất lượng sạp thì tốt xấu lẫn lộn.
Ngược lại, chiến lược phát triển hệ sinh thái MEME của BNB Chain thận trọng hơn. Ví dụ, Four.meme tuy cung cấp cơ hội khởi động dễ dàng, nhưng đồng thời thiết lập quỹ hệ sinh thái để hỗ trợ tài chính cho các dự án tiềm năng. Mô hình “chọn lọc chứ không tràn lan” này tuy phần nào giới hạn sự tự do sáng tạo từ gốc, nhưng lại nâng cao đáng kể tính ổn định và tiềm năng phát triển của hệ sinh thái. Nhìn chung, BNB Chain giống như một vườn ươm có rào cản vào cửa, lọc bỏ các dự án chất lượng thấp để tạo môi trường sinh trưởng đáng tin cậy hơn cho các dự án MEME. Điều này cũng thể hiện rõ ở việc kịch bản “đột phá nhanh” cho các đồng tiền MEME hiếm khi xảy ra trên BNB Chain.
Hơn nữa, sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ nguồn lực khổng lồ của nền tảng Binance cùng hỗ trợ tài chính từ BNB Chain là lợi thế quan trọng đối với hệ sinh thái MEME của họ. Binance sở hữu hàng trăm triệu người dùng toàn cầu, cơ sở lưu lượng này mang lại cơ hội hiển thị lớn hơn cho các token MEME, đồng thời có thể nhanh chóng đưa dự án đến đông đảo người dùng thông qua năng lực tiếp thị của Binance (như kế hoạch Alpha, thông báo chính thức). Những sáng kiến gần đây của Binance tiếp tục củng cố lợi thế này. Ví dụ, phiên bản thử nghiệm Binance Alpha 2.0 dành cho một số quốc gia/vùng lãnh thổ được tích hợp trực tiếp vào sàn giao dịch Binance, rút ngắn khoảng cách giữa CEX và DEX, mang lại thanh khoản cao hơn, hiệu quả vốn tốt hơn và khả năng truy cập thuận tiện hơn cho các token như MEME; chương trình hoàn trả 100% tổn thất do bị sandwich attack dành riêng cho người dùng giao dịch trên Binance Alpha; ví Binance tung chương trình giao dịch miễn phí trong 6 tháng, tiếp tục giảm chi phí tham gia, thu hút thêm người dùng thử nghiệm các dự án Meme. Ngoài ra, BNB Chain ra mắt kế hoạch hỗ trợ thanh khoản vĩnh viễn trị giá 4,4 triệu USD vào đầu năm 2025, đảm bảo nguồn vốn cho các dự án giai đoạn đầu. Sự kết hợp kép giữa dòng vốn và lưu lượng này là điều mà hệ sinh thái MEME Solana hiện tại khó có thể sánh kịp.
Xây dựng cơ sở hạ tầng: Đa lựa chọn VS Đang xây dựng
Solana có thể vươn lên trở thành trung tâm cốt lõi của các dự án MEME là nhờ vào cơ sở hạ tầng hiệu quả của nó. Trước hết, Solana nổi bật với tốc độ xử lý giao dịch cực cao và chi phí giao dịch cực thấp, trở thành nền tảng ưu tiên hàng đầu cho việc phát triển MEME. Đặc tính này không chỉ phù hợp hoàn hảo với tính lan truyền virus của MEME, mà còn rất thích hợp với văn hóa đầu cơ "vào nhanh ra nhanh" của các đồng tiền Meme, đáp ứng nhu cầu giao dịch tần suất cao. Đồng thời, Solana đã xây dựng một hệ sinh thái toàn chuỗi, có thể hỗ trợ liền mạch cho việc tạo lập và quảng bá các dự án MEME, từ DEX (như Raydium, Jupiter và Orca), ví thân thiện với người dùng (như Phantom, Solflare và OKX Wallet), đến các công cụ phát hành và giao dịch tiện lợi (như Pump.fun và Moonshot). Hơn nữa, các công cụ bên thứ ba tiếp tục làm phong phú hệ sinh thái này, chẳng hạn như GMGN, Dexscreener, Bot giao dịch và RugCheck. Sự kết hợp của các công cụ phân tích và giao dịch này làm giảm đáng kể rào cản tham gia, giúp người dùng phổ thông cũng có thể nhanh chóng làm chủ hệ sinh thái MEME.
Ngược lại, BNB Chain cũng có hiệu năng kỹ thuật cạnh tranh, phí Gas của nó thấp hơn nhiều so với môi trường chi phí cao của Ethereum, tạo cơ sở kinh tế cho việc phát triển và giao dịch các dự án MEME. Tuy nhiên, BNB Chain hơi lép vế về tính đổi mới và sự đa dạng trong hệ sinh thái công cụ, sự phát triển cơ sở hạ tầng tương đối bảo thủ. Hiện tại, hệ sinh thái giao dịch DEX trên BNB Chain phụ thuộc nặng nề vào một nền tảng duy nhất là PancakeSwap, thiếu sự lựa chọn đa dạng như trên Solana. Đồng thời, sự gia tăng đột biến về hoạt động giao dịch gần đây đã tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc tấn công "sandwich" trên BNB Chain, đặc biệt là các dự án MEME mới ra mắt có thanh khoản thấp trở thành mục tiêu chính, dẫn đến thiệt hại vốn cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ. Ngoài ra, hệ thống cơ sở hạ tầng hỗ trợ chưa đầy đủ, độ phong phú tổng thể của hệ sinh thái và trải nghiệm người dùng vẫn cần được cải thiện. Đặc biệt đáng chú ý, an ninh giao dịch DEX trên BNB Chain từng bộc lộ một số rủi ro, ví dụ như gần đây kẻ tấn công đã lợi dụng lỗ hổng của Four.meme để đánh cắp vốn trong các nhóm thanh khoản – sự việc này ít nhiều có thể làm suy giảm niềm tin của người dùng vào hệ sinh thái của họ.
Nắm bắt thời cơ thị trường: Phục hồi đáy VS Suy giảm rung lắc
Solana nhờ hiệu suất cao và chi phí thấp đã sớm trở thành mảnh đất thí nghiệm sôi động cho các dự án MEME. Từ cuối năm 2023, đúng vào giai đoạn then chốt thị trường phục hồi sau đáy của mùa gấu trước đó, tâm lý thị trường dần ấm lại từ mức thấp, các dự án MEME hiện tượng đầu tiên trên Solana (ví dụ như Silly, BOME...) đã tạo ra hiệu ứng mẫu mạnh mẽ, thổi bùng cảm xúc cộng đồng, thu hút thêm nhiều nhà phát triển, nhà đầu tư và thành viên cộng đồng tham gia. Đồng thời, Solana nuôi dưỡng văn hóa do cộng đồng dẫn dắt, sức mạnh văn hóa này không chỉ tăng cường sự gắn bó của người dùng mà còn tạo ra cảm giác đồng nhất mạnh mẽ, khiến vị thế thị trường ngày càng vững chắc. Dù trong cùng thời điểm đó, hệ sinh thái các đồng tiền MEME trên các blockchain khác cũng có phát triển nhất định, nhưng không bên nào có thể bắt đúng thời điểm tăng trưởng như Solana, cũng thiếu sự gắn kết văn hóa tương tự, do đó khó lòng cạnh tranh.
Trái lại, quá trình phát triển MEME của BNB Chain chịu ảnh hưởng kép từ thời cơ thị trường và môi trường vĩ mô. Sự trỗi dậy của nó diễn ra chủ yếu vào giai đoạn hậu bong bóng MEME vỡ tan, khi nhiệt huyết thị trường đã nguội lạnh rõ rệt, nhà đầu tư dần mất hứng thú với các dự án rủi ro cao. Mặc dù BNB Chain đã tận dụng sự hậu thuẫn từ hệ sinh thái Binance, cùng các cơ hội như Solana giảm nhiệt, OKXDEX tạm dừng dịch vụ aggregator để thu hút một mức độ nhất định hoạt động phát triển, nhưng các dự án đồng tiền MEME của họ chưa tạo ra nhiều trường hợp thành công mang tính hiện tượng như trên Solana, cũng thiếu các dự án tiêu biểu có vốn hóa quy mô lớn. Việc lệch pha thời điểm này khiến BNB Chain khó tái hiện vinh quang mà Solana từng có trong cơn sốt MEME. Hơn nữa, môi trường thị trường ảm đạm càng làm trầm trọng thêm bất lợi này, dẫn đến việc họ luôn thua kém Solana về văn hóa cộng đồng và ảnh hưởng thị trường.
Nhìn chung, mặc dù Solana đã xây dựng được "hào moat" nhờ lợi thế công nghệ và cốt lõi văn hóa, nhưng lại đối mặt với nguy cơ tắt lửa do đầu cơ quá mức và vấn đề ổn định; trong khi BNB Chain lại thể hiện tiềm năng về sau nhờ chiến lược vững chắc và hỗ trợ bên ngoài, nhưng độ sâu văn hóa và sức hấp dẫn dài hạn vẫn còn cần được kiểm chứng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
PANews
