Hiệu trưởng Đại học Nam Khai Trần Vũ Lộ: Sự nổi lên và thách thức của tiền mã hóa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Hiệu trưởng Đại học Nam Khai Trần Vũ Lộ: Sự nổi lên và thách thức của tiền mã hóa
Các động thái mới nhất trong lĩnh vực tài sản mã hóa cho thấy, sự thay đổi lập trường từ giới chính trị và doanh nghiệp Mỹ rất có thể hướng tới chiến lược xây dựng hệ thống bá quyền đồng đô la thời đại số "ba trong một".
Chuyên sâu báo cáo Web3Nguồn: Viện Nghiên cứu Kinh tế Dịch vụ và Quản trị Số, Đại học Thanh Hoa
Ngày 22 tháng 2 năm 2025, Hội nghị Học thuật thường niên về Phát triển và Quản trị Kinh tế Số Trung Quốc đã được tổ chức tại Đại học Nam Khai. Hội nghị với chủ đề "Trí tuệ nhân tạo, Kinh tế số và Năng suất Chất lượng Mới", tích cực hưởng ứng lời kêu gọi chiến lược trong báo cáo Đại hội XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc về "tăng tốc xây dựng quốc gia mạng và Trung Quốc số", quy tụ trí tuệ từ giới học thuật và doanh nghiệp để cùng khám phá định hướng phát triển tương lai của kinh tế số. Hội nghị đã mời hơn 40 chuyên gia, học giả và đại diện các tổ chức tham gia thảo luận sâu rộng về các chủ đề trọng tâm như kinh tế số, tài chính số, thương mại số, yếu tố dữ liệu và đổi mới sáng tạo trí tuệ nhân tạo. Hiệu trưởng Đại học Nam Khai, ông Trần Vũ Lộ, đã phát biểu bài giảng đề dẫn với chủ đề "Sự trỗi dậy và thách thức của tiền mã hóa".
Trần Vũ Lộ phát biểu đề dẫn
Hôm nay tôi muốn chia sẻ chủ đề “Sự trỗi dậy và thách thức của tiền mã hóa”. Tiền mã hóa là một loại tiền tệ kỹ thuật số hoạt động thông qua mạng máy tính, quyền sở hữu mỗi đơn vị tiền mã hóa được ghi nhận và lưu trữ trên sổ cái kỹ thuật số hoặc chuỗi khối (blockchain). Blockchain là công nghệ nền tảng cốt lõi nhất của tiền mã hóa, với cơ chế đồng thuận then chốt như Proof-of-Work (PoW). Tiền mã hóa chủ yếu bao gồm ba loại: thứ nhất là tiền mã hóa thanh toán như Bitcoin, Ether; thứ hai là stablecoin, nổi bật nhất là USDT và USDC liên kết đồng đô la Mỹ; thứ ba là tiền tệ kỹ thuật số ngân hàng trung ương, còn gọi là tiền tệ chủ quyền kỹ thuật số, ví dụ tiêu biểu có quy mô lớn như Nhân dân tệ kỹ thuật số của Trung Quốc. Tiền mã hóa có bảy đặc điểm chính: phân tán; an toàn; khan hiếm; ẩn danh; biến động giá cao khi giao dịch; tiêu thụ lượng lớn năng lượng trong quá trình khai thác mỏ (mining); mang tính toàn cầu cho phép giao dịch tức thời mà không cần lo lắng chi phí chuyển đổi tiền tệ hay thời gian chuyển khoản quốc tế.
Từ tháng 1 năm 2009, khi Satoshi Nakamoto (hoặc nhóm) đào thành công khối đầu tiên của Bitcoin (khối Genesis), tiền mã hóa đã dần thoát khỏi hình ảnh một thử nghiệm tiền tệ ảo nhỏ lẻ để từng bước chiếm giữ vị trí nhất định trong hệ sinh thái tài chính. Hiện nay, hơn 130 quốc gia và khu vực đã bắt đầu đưa các hình thức tiền mã hóa khác nhau vào phạm vi thảo luận của hệ thống tài chính chính thống. Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị toàn cầu gia tăng, thâm hụt tài khóa Mỹ ở mức cao và nợ chính phủ Mỹ tăng vọt, tài sản tiền mã hóa đại diện bởi Bitcoin đang thu hút sự chú ý rộng rãi. Động thái mới đây cho thấy chính phủ Mỹ đang nhanh chóng xây dựng một hệ thống “bá quyền kỹ thuật số đô la” ba trụ cột bao gồm dự trữ chiến lược, lập pháp về tiền mã hóa và cơ sở hạ tầng tài chính mã hóa, nhằm mở rộng bá quyền tài chính toàn cầu truyền thống sang kỷ nguyên kinh tế số. Dưới bối cảnh nói trên, tôi sẽ tập trung trình bày về xu thế phát triển toàn cầu cũng như những rủi ro và thách thức đối với tiền mã hóa.
Thị trường tiền mã hóa đang trải qua những tiến triển đột phá
Việc phê duyệt chính thức quỹ ETF giao dịch trực tiếp Bitcoin vào tháng 1 năm 2024 trở thành dấu mốc đánh dấu sự hợp nhất giữa tài sản mã hóa và tài sản tài chính truyền thống. Đến tháng 12 cùng năm, giá Bitcoin vượt ngưỡng 100.000 USD mỗi đơn vị, kéo theo vốn hóa thị trường tiền mã hóa toàn cầu tăng mạnh từ 800 tỷ USD lên 3,4 nghìn tỷ USD chỉ trong vòng 2 năm. Đồng thời, tỷ lệ vốn hóa tài sản mã hóa so với thanh khoản của sáu ngân hàng trung ương hàng đầu thế giới (G6) đã tăng nhanh từ dưới 1% năm 2009 lên 12% vào cuối năm 2024. Trong thị trường chính thống, đặc tính đầu tư của Bitcoin đang dần chuyển dịch từ tài sản rủi ro ít người biết đến thành tài sản lớn mainstream. Kế hoạch thành lập Dự trữ Chiến lược Bitcoin (SBR) do chính quyền Trump mới đề xuất càng thúc đẩy và củng cố quá trình chuyển đổi này.
Hình 1: Từ nửa cuối năm 2023, dòng vốn toàn cầu đổ mạnh vào thị trường tiền mã hóa. Nguồn: Coinbase: Triển vọng Thị trường Crypto 2025.
Kể từ nửa cuối năm 2023, lập trường quản lý tiền mã hóa của chính phủ Mỹ có sự thay đổi rõ rệt, dường như nhằm mục đích mở rộng bá quyền tài chính truyền thống của Mỹ sang lĩnh vực tài chính số. Trong bối cảnh nợ công Mỹ tăng cao và lạm phát dai dẳng, chiến lược này vừa giúp đảm bảo vị trí trung tâm của đồng đô la trong làn sóng biến đổi tài chính số, vừa hỗ trợ ngược lại tình trạng nợ liên bang ngày càng nghiêm trọng. Chiến lược này có thể bao gồm ba mục tiêu ngắn hạn, trung hạn và dài hạn: Ngắn hạn, chính phủ Mỹ đang tìm cách xây dựng khuôn khổ ban đầu cho bá quyền tiền tệ kỹ thuật số toàn cầu thông qua ba biện pháp — thiết lập dự trữ chiến lược tiền mã hóa, khuyến khích mở rộng stablecoin đô la Mỹ và kiểm soát cơ sở hạ tầng giao dịch tài sản mã hóa then chốt; Trung hạn, thông qua môi trường quản lý thoáng, ưu đãi thuế và các biện pháp trừng phạt tài chính lâu dài, tiếp tục thu hút (hoặc ép buộc) các doanh nghiệp mã hóa hàng đầu toàn cầu chuyển đến Mỹ hoặc chịu sự giám sát của chính phủ Mỹ, thúc đẩy tập trung công nghiệp, việc làm và tăng trưởng kinh tế, đồng thời duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ trong nghiên cứu và phát triển công nghệ blockchain; Dài hạn, Mỹ sẽ thông qua việc dẫn dắt thiết lập cơ sở hạ tầng và quy tắc tài chính số toàn cầu, đảm bảo rằng dù trong làn sóng phi tập trung của kinh tế số, Mỹ vẫn nắm giữ quyền lực tập trung, duy trì vị trí trung tâm của đồng đô la trong đầu tư và giao dịch toàn cầu thời đại kinh tế số.
Hình 2: Sau nửa cuối năm 2023, quy mô tiền mã hóa tăng mạnh và gia nhập thị trường tài sản chính thống. Nguồn: Coinbase: Triển vọng Thị trường Crypto 2025.
Sự chuyển hướng lập trường của chính giới và doanh giới Mỹ đối với tiền mã hóa và ý đồ chiến lược
1. Kể từ nửa cuối năm 2023, chính phủ và giới doanh nghiệp Mỹ đã có năm bước ngoặt mang tính biểu tượng trong lĩnh vực tiền mã hóa
Thứ nhất, cơ quan quản lý tài chính Mỹ đã chuyển từ “đàn áp nghiêm khắc” sang “quản lý định hướng”. Chủ tịch mới của SEC, ông Paul Atkins, là người ủng hộ lâu dài cho tiền mã hóa, sau khi nhậm chức đã tích cực thúc đẩy con đường hợp pháp hóa tài sản mã hóa. Quan hệ chặt chẽ với Bộ trưởng Tài chính mới Scott Bessent cho thấy chính quyền Trump mới đang tích cực hỗ trợ tài sản mã hóa, thể hiện xu hướng tìm kiếm sự cân bằng mới giữa đổi mới tài chính và bảo vệ nhà đầu tư. Vào tháng 12 năm 2024, SEC đã phê duyệt quỹ ETF chỉ số mã hóa Franklin Templeton (EZPZ) niêm yết và giao dịch trên Nasdaq — dấu hiệu quan trọng cho thấy lập trường quản lý tài chính Mỹ đã hoàn toàn chuyển hướng.
Thứ hai, từ đàn áp bằng luật sang hỗ trợ bằng luật. Quốc hội Mỹ đang tích cực thúc đẩy hai đạo luật trụ cột về quản lý tiền mã hóa: Đạo luật Đổi mới và Công nghệ Tài chính Thế kỷ 21 (FIT21) và Đạo luật Hướng dẫn và Thiết lập Sáng tạo Stablecoin Quốc gia Mỹ (GENIUS). FIT21 sẽ thiết lập khung cơ bản cho quản lý tiền mã hóa, giải quyết nhiều vấn đề phân loại và thẩm quyền, làm rõ ranh giới quản lý giữa SEC và CFTC (Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ), thiết lập tiêu chuẩn xác định tài sản kỹ thuật số là hàng hóa hay chứng khoán, đồng thời xây dựng khung pháp lý cho hoạt động lưu ký tài sản số của tổ chức. GENIUS tập trung xây dựng khung quản lý toàn diện cho stablecoin, đưa hai đồng chiếm 90% vốn hóa stablecoin toàn cầu — USDT và USDC — vào phạm vi giám sát. FIT21 đã được Hạ viện thông qua với sự ủng hộ lưỡng đảng vào tháng 5 năm 2024, dự kiến sẽ được Thượng viện thông qua và ký ban hành trong năm 2025. GENIUS dự kiến biểu quyết tại Thượng viện vào tháng 3 năm nay. Sau khi cả hai đạo luật được thông qua, Mỹ sẽ sở hữu hệ thống quản lý tiền mã hóa hoàn thiện nhất toàn cầu, ảnh hưởng sâu rộng đến định hướng đổi mới ngành và cấu trúc thị trường.
Thứ ba, chuyển từ thái độ đàn áp mạnh sang chính sách tài sản hóa chiến lược. Chính quyền Trump dự kiến triển khai Dự trữ Chiến lược Bitcoin (SBR) 1 triệu đơn vị, đưa vào Quỹ bình ổn ngoại hối của Bộ Tài chính. Tháng 1 năm nay, Trump ký sắc lệnh hành pháp tổng thống "Tăng cường vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực công nghệ tài chính số", nội dung chính bao gồm chuẩn bị thành lập Dự trữ Chiến lược Bitcoin (SBR), đồng thời cấm thành lập, phát hành, quảng bá bất kỳ loại tiền tệ kỹ thuật số ngân hàng trung ương nào trong và ngoài lãnh thổ Mỹ, nhằm loại bỏ mọi đối thủ tiềm năng cạnh tranh với stablecoin đô la Mỹ.
Thứ tư, giới doanh nghiệp chuyển từ do dự sang phản ứng tích cực. Nhiều doanh nghiệp nổi bật như Apple, Tesla, MicroStrategy... đã hoặc đang lên kế hoạch đưa tài sản mã hóa vào danh mục đầu tư công ty. Các tổ chức tài chính truyền thống lớn (như tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất toàn cầu BlackRock) cũng đang tăng mạnh nắm giữ tài sản Bitcoin. Tổng tài sản quỹ ETF Bitcoin toàn cầu đã vượt 1,1 triệu BTC, trong đó ETF Bitcoin của BlackRock (IBIT) chiếm 45% (vốn hóa khoảng 153 tỷ USD vào tháng 2 năm 2025). Các quỹ ETF Bitcoin giao dịch trực tiếp đã thu hút hơn 108 tỷ USD vốn trong năm 2024, thị trường mã hóa và thị trường tài chính truyền thống đang hòa nhập nhanh chóng.
Thứ năm, điều chỉnh chính sách thuế. Cục Thuế Mỹ (IRS) trong chương trình miễn giảm thuế tạm thời năm 2025 cho phép người nộp thuế linh hoạt lựa chọn phương pháp kế toán tài sản mã hóa, ngắn hạn làm giảm áp lực thuế cho người dùng CEX, nhưng về dài hạn có thể khiến đầu tư mã hóa tập trung vào các nền tảng nằm dưới sự kiểm soát của cơ quan quản lý Mỹ.
2. Các động thái mới nhất trong các lĩnh vực tài sản mã hóa cho thấy mục tiêu chiến lược phía sau sự chuyển hướng của chính giới và doanh giới Mỹ rất có thể là xây dựng hệ thống “ba trụ cột” cho bá quyền đô la Mỹ trong kỷ nguyên số
Ba nền tảng của hệ thống này là Dự trữ Chiến lược Bitcoin (SBR), stablecoin neo đô la Mỹ và cơ sở hạ tầng tài chính số do Mỹ kiểm soát. Trong hệ thống này, SBR có thể đóng vai trò tương tự như dự trữ vàng trong Hiệp định Bretton Woods năm 1944. Với vị thế “vàng kỹ thuật số”, Bitcoin giữ vai trò neo giá trị cốt lõi, mang lại năm lợi thế chiến lược tiềm năng cho Mỹ.
Thứ nhất, lợi thế tiên phong. Là tiền mã hóa có độ chấp nhận cao nhất toàn cầu hiện nay, vị thế độc đáo của Bitcoin giúp nó trở thành nơi trú ẩn an toàn cho dòng vốn trong thời kỳ bất ổn địa chính trị và lạm phát cao. Việc Mỹ đi đầu đưa Bitcoin — chiếm hơn 60% vốn hóa toàn bộ thị trường tiền mã hóa — vào dự trữ chiến lược quốc gia sẽ tạo lợi thế tiên phong, thu hút vốn quốc tế tiếp tục đổ dồn vào các tài sản đô la Mỹ cả trên chuỗi lẫn ngoài chuỗi.
Thứ hai, vai trò như công cụ ổn định tài chính mới. Trong khủng hoảng tài chính, đặc tính tương quan thấp với tài sản truyền thống khiến dự trữ Bitcoin có thể trở thành công cụ ổn định tài chính thứ hai của chính phủ Mỹ bên cạnh nới lỏng định lượng truyền thống, hỗ trợ bảng cân đối kế toán của các tổ chức tài chính hệ thống trong những tình huống khẩn cấp, bảo vệ vị thế quốc tế của đồng đô la.
Thứ ba, nâng cao sức cạnh tranh của hệ thống đô la trong kỷ nguyên số. Stablecoin gắn với Mỹ hiện chiếm 95% vốn hóa stablecoin toàn cầu, cộng thêm các giao dịch tài sản mã hóa không gắn nhưng chủ yếu thanh toán bằng đô la Mỹ, sẽ củng cố thêm vị trí trung tâm của đồng đô la trong kỷ nguyên số, giúp vị thế thống trị của đô la Mỹ trong hệ thống tiền tệ toàn cầu mở rộng từ tài chính truyền thống sang tài chính số.
Thứ tư, tăng cường tiếng nói của Mỹ trong việc định đoạt tiêu chuẩn tài chính số. Sau khi chiếm ưu thế trong thị trường mã hóa thông qua dự trữ chiến lược và stablecoin đô la Mỹ, Mỹ sẽ dẫn dắt việc thiết lập quy tắc tài sản mã hóa toàn cầu, thông qua các diễn đàn quốc tế như G7, IMF, BIS để xuất khẩu và cố định các tiêu chuẩn kép FIT21 và GENIUS, thúc đẩy khung quản lý tài sản mã hóa phù hợp lợi ích bản thân, đảm bảo tiếng nói hàng đầu trong việc thiết lập quy tắc tài sản số toàn cầu.
Thứ năm, kiềm chế sự phát triển của các đối thủ tiềm năng. Thông qua trừng phạt tài chính và hạn chế lập pháp, ngăn chặn sự phát triển tài sản số của các quốc gia đối thủ; thông qua sắc lệnh hành pháp và luật pháp cấm mọi tổ chức thành lập, phát hành và quảng bá CBDC trên lãnh thổ Mỹ; thông qua hỗ trợ kỹ thuật thu hút các thị trường mới nổi áp dụng hệ thống thanh toán do Mỹ dẫn dắt, thu hẹp không gian quốc tế hóa tài sản tiền tệ số của đối thủ.
Hình 3: Hệ thống bá quyền tiền tệ kỹ thuật số ba trụ cột của Mỹ
3. Chính sách của EU trong lĩnh vực tiền mã hóa hướng tới thống nhất thị trường và chuyển đổi tài chính xanh
Điều này thể hiện rõ qua ba khía cạnh: Thứ nhất, Khung Quản lý Thị trường Tài sản Mã hóa của EU (MiCA) đã chính thức có hiệu lực toàn diện vào ngày 31 tháng 12 năm 2024, nhằm mục đích xây dựng khung quản lý tài sản mã hóa rõ ràng và thống nhất toàn EU. MiCA phân loại tất cả tài sản mã hóa thành ba nhóm và áp dụng quản lý khác biệt, đồng thời tăng cường yêu cầu tuân thủ đối với việc phát hành stablecoin và vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa. MiCA vừa kiểm soát rủi ro, vừa thúc đẩy đổi mới, đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng và ổn định tài chính. Thứ hai, khung quản lý thống nhất này đặt nền móng cho EU giành quyền chủ động và tiếng nói trong cuộc cạnh tranh thị trường tiền mã hóa toàn cầu. Thứ ba, định hướng phát triển tài chính xanh cho tiền mã hóa: MiCA áp mức thuế carbon cao đối với các chuỗi khối tiêu tốn nhiều năng lượng, thúc đẩy ngành tiền mã hóa chuyển từ cơ chế PoW sang các cơ chế đồng thuận ít carbon hơn như PoS, từ đó tái cấu trúc格局 vùng miền của ngành khai thác mỏ.
4. Các nền kinh tế khác trên thế giới đang đối mặt với cuộc đấu tranh cạnh tranh giữa stablecoin và tiền tệ chủ quyền kỹ thuật số
Điều này thể hiện qua ba khía cạnh. Thứ nhất, ngày càng nhiều nền kinh tế tham gia khám phá và thúc đẩy CBDC. Hiện nay khoảng 130 quốc gia và khu vực đang nghiên cứu hoặc thúc đẩy CBDC. Nhân dân tệ kỹ thuật số của Trung Quốc gần đây liên tục mở rộng thử nghiệm trong nước và xuyên biên giới, là đồng tiền kỹ thuật số chủ quyền lớn nhất toàn cầu. Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Nga và 18 thành viên G20 khác cũng đang đẩy nhanh triển khai CBDC hoặc Dự trữ Chiến lược Bitcoin, tích cực giành quyền chủ quyền tài chính số và tiếng nói trong quy tắc. Thứ hai, cuộc ganh đua cạnh tranh giữa CBDC và stablecoin. CBDC có lợi thế chủ quyền, nhưng stablecoin đô la Mỹ đã có lợi thế về quy mô. Từ năm 2020 đến 2024, vốn hóa USDT tăng 5,52 lần, USDC tăng 11,35 lần, hai loại này chiếm 90% tổng vốn hóa stablecoin toàn cầu. Năm 2024, khối lượng thanh toán đạt 15,6 nghìn tỷ USD. Thứ ba, tiền tệ kỹ thuật số tương lai đối mặt với nguy cơ phân vùng và rời rạc. Mỹ đang tìm cách củng cố bá quyền tài chính số đô la Mỹ thông qua ba biện pháp: thiết lập dự trữ SBR, lập pháp về stablecoin và hạn chế phát hành lưu thông CBDC. Khung MiCA của EU khách quan sẽ hạn chế sự phát triển của stablecoin không phải euro. Cạnh tranh gia tăng đồng nghĩa với nguy cơ phân mảnh và chia cắt thị trường trong hệ thống thanh toán tài chính số toàn cầu.
5. Stablecoin đang trở thành lĩnh vực tiên phong trong việc tích hợp tài sản tài chính mã hóa với tài sản tài chính truyền thống
Điều này thể hiện qua hai thực tế điển hình. Một mặt, stablecoin tăng cường độ bền của tài sản đô la Mỹ ngoài chuỗi. Trong năm 2023-2024, vốn hóa stablecoin tăng nhanh vượt tốc độ tăng trưởng M2 của Mỹ, hỗ trợ mạnh mẽ nhu cầu về đô la Mỹ và trái phiếu chính phủ Mỹ trong môi trường tài chính bất ổn do thâm hụt cao kéo dài. Mặt khác, stablecoin dần trở thành kênh thanh toán chính thống. Trong 11 tháng đầu năm 2024, thị trường stablecoin hoàn thành 27,1 nghìn tỷ USD giao dịch, bao gồm lượng lớn giao dịch P2P và B2B xuyên biên giới, cho thấy doanh nghiệp và cá nhân ngày càng sử dụng stablecoin để thực hiện giá trị thương mại dưới điều kiện tuân thủ quy định, đồng thời đang tích hợp chặt chẽ với các nền tảng thanh toán truyền thống như VISA, Stripe.
Xu thế phát triển mới của tiền mã hóa đặt ra rủi ro và thách thức đối với Trung Quốc
1. Nhận thức khách quan về ưu và nhược điểm của Trung Quốc trong lĩnh vực blockchain và tiền mã hóa
Ưu thế chủ yếu ở ba khía cạnh: Thứ nhất, đi đầu trong bố cục Nhân dân tệ kỹ thuật số và ngành công nghiệp blockchain. Trong lĩnh vực tiền tệ kỹ thuật số ngân hàng trung ương, Nhân dân tệ kỹ thuật số hiện là dự án CBDC lớn nhất toàn cầu, được hưởng sự hỗ trợ chiến lược cấp quốc gia, từ khi bắt đầu nghiên cứu năm 2014 đã tiến triển ổn định, bao phủ nhiều lĩnh vực như bán lẻ, thanh toán bán buôn và thanh toán xuyên biên giới. Từ năm 2021, dự án Cầu Tiền tệ Kỹ thuật số Xuyên biên giới (mBridge) cũng dẫn đầu toàn cầu về nghiên cứu và thực tiễn. Những nền tảng này khiến Nhân dân tệ kỹ thuật số có tiềm năng trở thành công cụ thanh toán tài chính và phương tiện lưu trữ tài sản cạnh tranh với stablecoin đô la Mỹ. Về công nghiệp blockchain, Trung Quốc đã đưa công nghệ blockchain vào chiến lược quốc gia từ giai đoạn sơ khai, rõ ràng định hướng phát triển tích hợp blockchain với kinh tế thực. Quy mô thị trường và tiềm năng tăng trưởng lớn, dự kiến đến năm 2025 quy mô ngành blockchain Trung Quốc sẽ vượt mốc 100 tỷ NDT, đã ứng dụng rộng rãi trong tài chính, chuỗi cung ứng, dịch vụ chính phủ - thương mại... Số lượng doanh nghiệp đăng ký liên tục tăng, đến cuối năm 2023 đạt 63.300 doanh nghiệp.
Thứ hai, nhiều kịch bản ứng dụng phong phú. Kịch bản tiền tệ số đã mở rộng từ bán lẻ, giao thông, chính vụ ban đầu sang các lĩnh vực rộng hơn như bán buôn, ăn uống, văn hóa - giải trí, giáo dục, y tế, quản trị xã hội, dịch vụ công cộng, phục hưng nông thôn, tài chính xanh... Ngành công nghiệp blockchain cũng đã có nhiều ví dụ thành công trong tài chính chuỗi cung ứng, thương mại xuyên biên giới, chính phủ điện tử...
Thứ ba, kiểm soát rủi ro nghiêm ngặt. Trung Quốc thực hiện quản lý nghiêm ngặt đối với giao dịch tiền mã hóa và phát hành tiền kỹ thuật số lần đầu (ICO), hiệu quả ngăn ngừa rủi ro kinh tế ảo, tạo môi trường công nghiệp ổn định và kiểm soát tốt hơn cho sự phát triển hợp pháp của tiền tệ số.
Nhược điểm hiện tại chủ yếu thể hiện ở sự thiếu cạnh tranh quốc tế trong một số lĩnh vực. Thứ nhất, ảnh hưởng của tiêu chuẩn công nghệ còn chậm. Do khác biệt về quy định, Mỹ hiện đang dẫn đầu trong các công nghệ nền tảng như ZKP và mở rộng Layer2, EU cũng thiết lập rào cản kỹ thuật thông qua khung MiCA, khiến Trung Quốc thiếu tiếng nói trong việc thiết lập giao thức cốt lõi và tiêu chuẩn toàn cầu. Thứ hai, sự phát triển hệ sinh thái chuỗi công cộng (public chain) còn chậm. Ngành công nghiệp blockchain Trung Quốc chủ yếu tập trung vào liên minh chuỗi (consortium chain) và chuỗi riêng (private chain), thiếu chuỗi công cộng dẫn đến khoảng cách đổi mới so với châu Âu và Mỹ trong các lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi) và Web3.0.
2. Chiến lược bá quyền tài sản mã hóa do Mỹ dẫn dắt đang gây ra nhiều mối đe dọa đối với an ninh tài chính Trung Quốc
Thứ nhất, nguy cơ chảy máu vốn và áp lực tỷ giá. Xu hướng tăng giá dài hạn của tài sản mã hóa đại diện bởi Bitcoin so với các đồng tiền quốc tế như đô la Mỹ, cùng với sự mở rộng nhanh chóng về quy mô giao dịch của stablecoin đô la Mỹ, thông qua chức năng thanh toán xuyên biên giới và lưu trữ giá trị, tiếp tục củng cố vị trí thống trị của đô la Mỹ trong hệ thống tiền tệ toàn cầu, chắc chắn sẽ thu hẹp không gian định giá và quốc tế hóa Nhân dân tệ. Ngoài ra, các kênh mã hóa do đô la Mỹ thống trị đang trở thành con đường mới cho việc trốn thuế vốn. Việc các doanh nghiệp hàng đầu Mỹ quy mô lớn nắm giữ Bitcoin và làn sóng huy động vốn lớn từ các quỹ ETF tiền mã hóa trong nước đã tạo ra "hiệu ứng mẫu mực" mạnh mẽ, có thể thu hút một phần vốn nội địa chảy ra ngoài thông qua các kênh xám.
Thứ hai, DeFi tạo ra lợi thế cạnh tranh công nghiệp tích lũy thông qua lỗ hổng quản lý. Chính sách quản lý và thuế tương đối thoáng của Mỹ thu hút nguồn lực đổi mới DeFi toàn cầu đổ vào, từ đó thu hoạch thêm lợi ích công nghệ toàn chuỗi từ tầng tiêu chuẩn đến tầng ứng dụng. Nếu tích lũy lâu dài, sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh về công nghệ cơ sở hạ tầng tài chính số so với Trung Quốc.
Thứ ba, cuộc tranh giành tiêu chuẩn công nghệ nền tảng và nguồn lực đổi mới. Một mặt, Mỹ hiện đang dẫn đầu đổi mới trong các lĩnh vực như ZKP, Layer2, trong khi EU cũng thu được hiệu ứng mạng quy mô lớn sau khi thống nhất quản lý qua MiCA, đồng thời thiết lập rào cản kỹ thuật. Trung Quốc cần cảnh giác và phòng ngừa nguy cơ mất quyền thiết lập tiêu chuẩn ngành tài sản mã hóa. Mặt khác, Trung Quốc đang đối mặt với áp lực di dời nguồn lực đổi mới ngành blockchain: chính sách phát thải carbon của ngành mã hóa EU và ưu đãi thuế khai thác mỏ của Mỹ khiến các doanh nghiệp khai thác và đầu tư khởi nghiệp blockchain Trung Quốc có xu hướng chuyển sang Trung Á, Trung Đông và Mỹ, khách quan gây bất lợi cho năng lực đổi mới và an toàn tính toán trong nước.
Thứ tư, mối đe dọa từ bá quyền tài sản mã hóa của Mỹ. Trước hết, Mỹ đang nhanh chóng đưa các tài sản tiền mã hóa chính thống vào hệ thống bá quyền tài chính của mình, xu hướng này nếu được xác lập chắc chắn sẽ thu hẹp không gian phát triển chiến lược của Trung Quốc trong lĩnh vực tài chính số tương lai. Thứ hai, sau xung đột Nga-Ukraine, chính phủ Mỹ phối hợp với Anh, UAE và nhiều quốc gia khác đã áp dụng trừng phạt tài chính dài hạn quy mô lớn trong lĩnh vực tiền mã hóa đối với chính phủ, tổ chức và cá nhân Nga, thu giữ và tịch thu lượng lớn tài sản mã hóa, đồng thời bắt giữ nhân sự liên quan, sức mạnh bá quyền tài chính số đang dần lộ rõ. Cuối cùng, chính quyền Trump thúc đẩy kế hoạch Dự trữ Chiến lược Bitcoin và phản đối tiền tệ chủ quyền kỹ thuật số nước ngoài, làm gia tăng đối đầu lập trường giữa Trung-Mỹ trong lĩnh vực tiền tệ kỹ thuật số.
Tuy nhiên, tài sản mã hóa đại diện bởi Bitcoin hiện đang trong trạng thái bong bóng thị trường nghiêm trọng, đà tăng giá khó duy trì lâu dài. Một khi bong bóng vỡ, chiến lược bá quyền tài sản mã hóa của Mỹ sẽ chịu tổn thất nặng nề. Đối với điều này, chúng ta cần giữ nhận thức tỉnh táo và định lực chiến lược, kiên trì triết lý giá trị tài chính phục vụ kinh tế thực, kiên định con đường xây dựng cường quốc tài chính mang đặc sắc Trung Quốc.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
