Sau sự thay đổi quyền lực, Quỹ Ethereum sẽ đi về đâu?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Sau sự thay đổi quyền lực, Quỹ Ethereum sẽ đi về đâu?
Các hình thức bề ngoài và những câu chuyện hoành tráng đã không còn có thể nâng đỡ được tương lai thực sự của Ethereum.
Chuyên sâu báo cáo Web3
Tháng 3 năm 2025, Quỹ Ethereum (Ethereum Foundation, viết tắt là EF) công bố một thay đổi lớn trong ban lãnh đạo: Giám đốc điều hành Aya Miyaguchi từ bỏ trách nhiệm quản lý hàng ngày, chuyển sang giữ chức Chủ tịch quỹ. Đồng thời, Hsiao-Wei Wang và Tomasz Stańczak được bổ nhiệm làm đồng Giám đốc điều hành mới, trong khi sự trở lại của cựu nghiên cứu viên EF Danny Ryan cũng khiến cộng đồng hồ hởi.
Kết hợp với giá ETH luôn được thị trường theo dõi sát sao và chính bản thân quỹ liên tục nằm ở tâm điểm tranh luận, đợt điều chỉnh nhân sự lần này dường như là một cuộc đấu về định hướng tương lai của Ethereum. Từ những tranh luận sôi nổi trong cộng đồng đến thay đổi nhân sự cấp cao, câu chuyện đằng sau sự chuyển giao quyền lực này cũng chịu tác động bởi sức ép và kỳ vọng từ thị trường.
Chuyển từ Giám đốc điều hành sang Chủ tịch – thực chất là “thăng chức nhưng giảm quyền”?
Sau 7 năm đảm nhiệm vị trí Giám đốc điều hành, Aya Miyaguchi – người từng gây nhiều tranh cãi – nay được thăng lên làm Chủ tịch EF. Dù nghe có vẻ là thăng chức, nhưng xét về phân bổ quyền lực thực tế, thay đổi này có lẽ phù hợp hơn nếu mô tả là “thăng danh nhưng giảm quyền”. Vị trí thực quyền – Giám đốc điều hành – đã được trao cho hai người gắn bó sâu với cộng đồng kỹ thuật hơn là Wang và Stanczak. Trong khi đó, vai trò Chủ tịch mà Aya đảm nhận dường như chỉ mang tính đại diện hình ảnh (hay nói cách khác là “linh vật”), điều này có thể phù hợp hơn với phong cách hoạt động vốn có của bà.
Năm 2018, khi Aya Miyaguchi tiếp nhận vị trí Giám đốc điều hành EF, bà đặt mục tiêu xây dựng một tương lai “phi lợi nhuận và bền vững” hơn cho Ethereum. Với tầm nhìn lý tưởng, Aya định nghĩa Ethereum như một “vườn không giới hạn”, khuyến khích các nhà phát triển tự do sáng tạo trong một hệ sinh thái mở, không cần xin phép. Đồng thời, bà cũng thúc đẩy hội nghị Devcon thành sự kiện thường niên quy tụ cộng đồng Ethereum toàn cầu.
(Xem thêm: Từ giáo viên trung học đến Chủ tịch Quỹ Ethereum, Aya và khu vườn vô tận của bà)
Tuy nhiên, tầm nhìn quá lý tưởng và phong cách hành xử như vậy có thể hỗ trợ cho tương lai dài hạn của quỹ, nhưng lại không đáp ứng được kỳ vọng của cộng đồng. Đến tận năm ngoái, sự bất mãn của cộng đồng đối với phong cách lãnh đạo của bà ngày càng gia tăng. Một số người cho rằng bà quá bảo thủ trong việc phân bổ tài nguyên, phản ứng chậm chạp so với Solana – dự án liên tục đổi mới. Khi ấy, với tư cách Giám đốc điều hành, Aya dành phần lớn thời gian vào quảng bá văn hóa thay vì đột phá công nghệ hay vận hành thị trường. Thêm vào đó, thông tin EF tiếp tục bán ETH diễn ra song song với giá cả ảm đạm, khiến nhiều nhà phát triển và nhà đầu tư cảm thấy quỹ đang dần “đức không xứng với vị”. Tranh luận trong cộng đồng ngày càng gay gắt, thậm chí xuất hiện cả những lời đe dọa cực đoan nhắm vào cá nhân bà, buộc Vitalik phải lên tiếng kêu gọi bình tĩnh.
Giờ đây, với việc chuyển sang vị trí Chủ tịch, Aya sẽ tập trung vào định hướng chiến lược và hợp tác bên ngoài – đánh dấu sự kết thúc thời kỳ thực quyền của bà.
Hsiao-Wei Wang: Nhà nghiên cứu cốt lõi từ những ngày đầu, cầu nối giữa cộng đồng và công nghệ
Một trong hai tân Giám đốc điều hành, Hsiao-Wei Wang, tên tiếng Trung là Vương Tiễu Vy.
Khác với Aya, câu chuyện của Hsiao-Wei Wang bắt nguồn từ điểm giao giữa mã nguồn và cộng đồng. Năm 2017, bà gia nhập EF với tư cách nhà nghiên cứu cốt lõi, và nhờ nền tảng thạc sĩ Kỹ thuật Mạng tại Đại học Giao thông Đài Bắc, nhanh chóng trở thành trụ cột trong phát triển lõi Ethereum. Chuyên môn của bà tập trung vào phân mảnh (sharding) và chuỗi tín hiệu (beacon chain), đóng vai trò then chốt trong The Merge năm 2022.
Năm 2018, bà tổ chức và tham gia Hội thảo Phân mảnh Ethereum tại Đài Bắc (Ethereum Sharding Workshop in Taipei), thu hút các nhà phát triển toàn cầu. Sự kiện này giúp cộng đồng Ethereum tại châu Á - Thái Bình Dương nổi bật lên, đồng thời xây dựng danh tiếng cho bà như một người vừa giỏi kỹ thuật, vừa giỏi giao tiếp. Bà thường xuyên di chuyển khắp châu Á để tổ chức các buổi gặp gỡ nhà phát triển, giải thích những nguyên lý phức tạp và kết nối chúng với nhận thức của cộng đồng. Bà nhớ lại: “Đó là lần đầu tiên chúng tôi thật sự đưa đội ngũ nghiên cứu toàn cầu đến địa phương – bầu không khí thật tuyệt vời.”
Tiến sĩ Dong, người sáng lập Celer Network, đánh giá rất cao Hsiao-Wei Wang, cho biết trong giai đoạn 2018–2019, Wang từng cùng Ken – hiện là người đứng đầu Uniswap Foundation – phụ trách chương trình tài trợ (Grant) của EF, hoạt động tích cực và hiệu quả. Bà hiểu rõ năng lực của các builder châu Á, từng đấu tranh để nhiều builder châu Á/Nhà Trung Hoa có tiếng nói, rất thực tế và điềm đạm.
Hiện tại, với vai trò Giám đốc điều hành, Wang đảm nhiệm trọng trách kép về định hướng nghiên cứu và xây dựng cộng đồng – sự xuất hiện của bà được xem như tín hiệu Ethereum tái khẳng định tinh thần kỹ thuật và grassroots.
Tomasz Stanczak: Kiến trúc sư cơ sở hạ tầng của Ethereum
Nếu Wang là cây cầu giữa công nghệ và cộng đồng, thì Tomasz Stanczak giống như kiến trúc sư cơ sở hạ tầng của Ethereum. Ông là người sáng lập Nethermind, một client thực thi (execution client) giờ đây đã trở thành phần thiết yếu của mạng lưới Ethereum.
Năm 2017, Nethermind còn chỉ là một dự án nhỏ tại Ba Lan, khi Stanczak và vài người bạn viết code trong một căn hộ nhỏ ở Warsaw, với mục tiêu xây dựng một client Ethereum hiệu quả.
Chỉ vài năm sau, ông đã phát triển Nethermind thành lực lượng công nghệ chủ chốt, hỗ trợ vận hành ổn định mạng lưới. Tầm nhìn của ông không chỉ dừng ở phát triển client, mà mở rộng sang MEV và PBS (Phân tách Người đề xuất - Người xây dựng). Là thành viên sáng lập Flashbots, ông đóng góp những ý tưởng quan trọng cho sự phi tập trung và an toàn của Ethereum, ví dụ như tối ưu hóa cơ chế đề xuất khối nhằm giảm rủi ro tập trung quyền lực ở thợ đào.
Tại Devcon SEA 2024, Stanczak đứng giữa sân khấu, chia sẻ viễn cảnh về ứng dụng giao thoa giữa Ethereum và AI. Giờ đây, ông trở thành đồng Giám đốc điều hành của EF, phụ trách tăng trưởng hệ sinh thái và bảo vệ các giá trị cốt lõi. Với nền tảng kỹ sư và tầm nhìn chiến lược, cộng đồng đặt kỳ vọng mới vào tương lai công nghệ của Ethereum.
Danny Ryan tuyên bố trở lại hệ sinh thái, đúng như mong đợi cộng đồng
Sau khi công bố thay đổi nhân sự, phản ứng từ cộng đồng đổ về như thủy triều. Trên Twitter, nhiều người khen ngợi nền tảng kỹ thuật của Wang và Stanczak, coi đây là tín hiệu Ethereum quay trở lại trọng tâm công nghệ; nhưng cũng có người trên Reddit đặt câu hỏi liệu chỉ thay người có thể giải quyết các vấn đề gốc rễ. V神 cũng công khai ủng hộ quá trình chuyển đổi này, gọi đó là “một phần trong kế hoạch trước đó”.
Đồng thời, cựu nghiên cứu viên EF nổi tiếng trong cộng đồng Ethereum – Danny Ryan – cũng bày tỏ sự tích cực về đợt thay đổi nhân sự này, đồng thời tuyên bố quay trở lại hệ sinh thái Ethereum với tư cách đồng sáng lập bộ phận tiếp thị và sản phẩm dành cho tổ chức tại Etherealize. Cộng đồng cho rằng sự trở lại của Danny Ryan có thể dẫn dắt Ethereum đi theo con đường phát triển trưởng thành hơn.
Đáng chú ý, trong một cuộc bỏ phiếu cộng đồng không chính thức về Ethereum hồi tháng 1 năm nay, Danny Ryan được chọn là ứng cử viên tốt nhất để đảm nhiệm vai trò lãnh đạo duy nhất của EF.
Liệu vẫn chưa thoát khỏi tình trạng “quá tập trung”?
Sự thay đổi lãnh đạo tại EF không xảy ra ngẫu nhiên, mà là hệ quả tất yếu từ sự bất mãn của cộng đồng, cạnh tranh thị trường và tắc nghẽn công nghệ.
Năm 2024, Ethereum đối mặt với nội ưu ngoại hoạn: Solana thu hút lượng lớn vốn và sự chú ý thị trường bằng “thiên đường Meme” chi phí thấp, hiệu suất cao, trong khi phí Gas cao và tình trạng tắc nghẽn trên Ethereum vẫn chưa được giải quyết, khiến giá ETH biểu hiện kém trong bối cảnh so sánh. Nhưng mâu thuẫn sâu xa hơn nằm ở mô hình quản trị. Quyền ra quyết định tại EF lâu nay tập trung vào một nhóm nhỏ, cấu trúc này trở nên vụng về trước nhu cầu thay đổi nhanh chóng của thị trường.
Cuộc tranh luận trong cộng đồng diễn ra gay gắt, trực tiếp chỉ trích EF vì cho rằng dưới thời Aya, quỹ quá thụ động, không kịp phản ứng trước áp lực cạnh tranh. Thậm chí, có người công kích thẳng vào Aya, cho rằng suy nghĩ lý tưởng của bà không phù hợp với nhu cầu thị trường thực tế, xuất hiện hàng loạt bình luận kiểu “hà dĩ bất thực nhục mễ” (“sao không ăn thịt bò”), “phá hủy thời hoàng kim của Ethereum”.
Tuy nhiên, việc thay đổi vị trí lần này dường như chưa thực sự giải quyết được vấn đề “tập trung” trong ban lãnh đạo EF. Thực tế, Vitalik từng tiết lộ rằng từ một năm trước, Aya đã chủ động đề xuất chuyển sang làm Chủ tịch, và trước đó, khi tranh luận với cộng đồng, Vitalik cũng nhấn mạnh rõ ràng rằng quyền quyết định về thay đổi nhân sự cấp cao tại EF hiện vẫn thuộc về ông.
Vì vậy, dù thay đổi nhân sự này dường như là phản hồi trước các vấn đề cộng đồng, nhưng về bản chất, nó có thể vẫn chỉ là một quyết định tập trung được thực thi.
Thị trường chỉ quan tâm kết quả thực tế, Ethereum cần tìm sự cân bằng
Rõ ràng, việc Wang và Stanczak lên nắm quyền khiến cộng đồng vừa kỳ vọng vào những thay đổi thực chất, vừa lo ngại đây chỉ là lớp vỏ bề ngoài dưới quyết định tập trung. Kỳ vọng và nghi ngờ đan xen, tạo nên bầu không khí phức tạp trong giai đoạn đầu cải cách. Có thể cộng đồng chỉ đang háo hức nhất thời với tân lãnh đạo, còn minh bạch trong phân bổ tài chính và các biện pháp cải cách cụ thể mới là điều mà cộng đồng thực sự mong muốn thấy. Trong vài tháng tới, mỗi bước đi của ban lãnh đạo mới sẽ bị soi xét kỹ lưỡng.
Trước một Ethereum cần thay đổi, những góc nhìn khác nhau tất yếu dẫn đến những suy nghĩ khác nhau. Ban lãnh đạo quỹ muốn xây dựng một hệ sinh thái và tương lai lý tưởng hơn, nhưng giấc mơ luôn cần bánh mì để nuôi sống. Thị trường tiền mã hóa cũng không còn là sân chơi riêng của Ethereum. Nếu EF cứ mãi bán token, nói suông về “build” mà bỏ qua cảm xúc thực tế của cộng đồng, thì chẳng khác nào làm sâu sắc thêm sự nghi ngờ của thị trường về cái gọi là “phi tập trung” của Ethereum.
Đứng ở thời điểm hiện tại, chúng ta không thể đoán trước kết cục. Nhưng có một điều chắc chắn: những lớp vỏ hào nhoáng và câu chuyện lớn giờ đây không còn đủ để nâng đỡ tương lai thực sự của Ethereum. Thay vì để cộng đồng và holder dao động giữa xây dựng cưỡng ép và chửi bới bất lực, hãy để các cấp lãnh đạo như EF tìm ra sự cân bằng thực sự giữa phát triển phi tập trung và ra quyết định tập trung.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
