Giao thức phương Tây, sản xuất phương Đông: Khám phá DePIN và chuỗi ngành công nghiệp phía sau
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Giao thức phương Tây, sản xuất phương Đông: Khám phá DePIN và chuỗi ngành công nghiệp phía sau
Giao thức phương Tây, đằng sau có lẽ cũng không thể tách rời khỏi sản xuất phương Đông.
Chuyên sâu báo cáo Web3Khi cơn sốt Meme tạm lắng xuống, các dự án DePIN trong hệ sinh thái Solana vẫn đang âm thầm phát triển.
Tuy nhiên, khi đi sâu vào tìm hiểu những dự án này, chúng tôi nhận thấy một hiện tượng mà bạn có thể chưa từng để ý:
Dù các giao thức và dự án chủ chốt phần lớn do các đội ngũ phương Tây dẫn dắt, nhưng sự phát triển của họ – đặc biệt là sản xuất phần cứng và phân bố nút – lại phụ thuộc sâu sắc vào châu Á.
Giao thức phương Tây, nhưng đằng sau đó có thể cũng không thể thiếu "sản xuất phương Đông".
Toàn bộ lĩnh vực DePIN phụ thuộc vào chuỗi công nghiệp châu Á ở mức độ nào? Và thị trường châu Á đóng vai trò quan trọng đến đâu?
Mang theo những câu hỏi này, TechFlow đã có cuộc trao đổi sâu với 3 nhà sáng lập các dự án DePIN, gồm có:
Laser – Đồng sáng lập StarPower;
James – Đồng sáng lập Jambo;
Edison – Đồng sáng lập CUDIS;
Trong cuộc đối thoại, chúng tôi đã thảo luận cùng ba vị sáng lập về chuỗi cung ứng, thị trường châu Á, nhu cầu thực tế, cũng như mối liên hệ giữa DePIN, Meme và chính sách của Trump. Dưới đây là bản ghi chép từ cuộc trao đổi; phiên bản âm thanh podcast cũng đã được đăng tải đồng thời:
Liên kết Xiaoyuzhou:
https://www.xiaoyuzhoufm.com/episodes/67c31eccb0167b8db9d306b6
Liên kết Spotify:
https://open.spotify.com/episode/3wRdDh1k2GcxHJnYPJq9gG?si=3WcJz90GRJq5LsP3AsJ07g
Giới thiệu bối cảnh và dự án
TechFlow: Trước tiên, xin mời mọi người tự giới thiệu bản thân và cập nhật tình hình cũng như tiến độ hiện tại của dự án mình đang làm.
Laser:
Xin chào mọi người, tôi là một trong những đồng sáng lập của StarPower. Tôi bước chân vào lĩnh vực blockchain từ năm 2015, từng làm việc tại Wanxiang và HashKey, giữ chức trợ lý cho ông Shawn Xiao. Năm 2021, tôi quyết định khởi nghiệp vì mong muốn tạo ra điều gì đó mang ý nghĩa thực tiễn với thế giới thực, nên ngay từ đầu tôi đã chọn hướng đi DePIN.
Hiện tại, StarPower đã huy động được hai vòng tài trợ từ các tổ chức như Alliance DAO, Framework và Solana Ventures. Chúng tôi cùng lớp học viên với Pump.Fun và MoonShot tại Alliance DAO. Có lẽ StarPower cũng là dự án Energy DePIN duy nhất được Solana Ventures đầu tư.
James:
Xin chào mọi người, tôi là đồng sáng lập Jambo. Tôi mang quốc tịch Trung Quốc nhưng lớn lên ở châu Phi.
Jambo được thành lập năm 2021 với mục tiêu giải quyết các vấn đề tài chính tại các khu vực như Mỹ Latinh, châu Phi và Đông Nam Á. Vì người dùng ở những khu vực này thường bỏ qua thời đại máy tính cá nhân và chuyển thẳng sang kỷ nguyên Internet di động, nên chúng tôi tập trung xây dựng sản phẩm và dịch vụ xoay quanh thiết bị di động. Sản phẩm đầu tiên của Jambo là một chiếc điện thoại Web3, giá bán 99 USD, đạt doanh số hơn 800.000 chiếc vào năm ngoái, phủ sóng hơn 100 quốc gia.
Edison:
Xin chào mọi người, tôi là đồng sáng lập CUDIS.
CUDIS được thành lập năm 2023, bắt nguồn từ suy nghĩ của tôi khi còn làm đầu tư: Nếu công nghệ blockchain giúp chúng ta thực sự sở hữu tài sản, thì liệu ta cũng có thể kiểm soát dữ liệu sức khỏe của chính mình theo cách tương tự?
Chúng tôi muốn dữ liệu sức khỏe thuộc về người dùng, và bất kỳ ai muốn truy cập đều phải trả phí cho họ. Theo triết lý đó, chúng tôi đã ra mắt vòng đeo tay thông minh CUDIS thế hệ 1 và 2, đồng thời huy động thành công 5 triệu USD vòng hạt giống do Draper Associates dẫn dắt.
Bên cung: Giao thức phương Tây, sản xuất phương Đông
TechFlow: Các giao thức DePIN trên thị trường chủ yếu do phương Tây dẫn dắt, nhưng phần sản xuất phần cứng và chuỗi cung ứng đằng sau lại ít được nhắc tới.
Do Trung Quốc và toàn bộ châu Á đều dẫn đầu trong sản xuất thiết bị thông minh, vậy theo các anh, với tư cách là đội ngũ có gốc gác châu Á, các anh có phụ thuộc chủ yếu vào chuỗi cung ứng châu Á không? Quy trình sản xuất và mô hình kinh doanh cụ thể ra sao?
Laser:
Mục tiêu cốt lõi của Starpower là xây dựng nền tảng kết nối toàn cầu các thiết bị năng lượng. Do đó, chúng tôi không quá quan tâm đến việc sản phẩm do ai sản xuất, mà tập trung vào vai trò giao thức, tích hợp với các nhà sản xuất thiết bị năng lượng khác nhau. Hiện tại, Trung Quốc chiếm khoảng 80% năng lực sản xuất và thị phần trên thị trường năng lượng mới – đây chính là lợi thế của chúng tôi. Chúng tôi không trực tiếp tham gia sản xuất, mà tập trung vào tích hợp và hợp tác ở tầng giao thức.
Trong ba tháng gần đây, trọng tâm của chúng tôi là quảng bá pin lưu trữ năng lượng tương thích, phục vụ cả hộ gia đình và doanh nghiệp. Thông qua hợp tác này, sản phẩm của chúng tôi đã thành công tiếp cận thị trường Úc và châu Âu. Chúng tôi cung cấp thêm phần thưởng token cho người mua pin, nhằm thu hút những người thực sự có nhu cầu về pin lưu trữ hoặc năng lượng mặt trời, giúp họ vừa đáp ứng nhu cầu thiết yếu vừa nhận được phần thưởng bổ sung. Ngoài ra, chúng tôi cũng đang phát triển giải pháp cho doanh nghiệp, ví dụ như gần đây đang hợp tác với khu công nghiệp Deepseek tại Hàng Châu để cung cấp giải pháp lưu trữ năng lượng thương mại.
Cần lưu ý rằng, gần đây cả Trump và Phó Tổng thống Vance đều nhấn mạnh rằng sự phát triển của AI không thể tách rời cơ sở hạ tầng năng lượng. Chúng tôi tin rằng dù ở Trung Quốc hay phương Tây, năng lượng luôn là khâu then chốt. Chỉ khi cơ sở hạ tầng năng lượng được hoàn thiện, AI mới có thể phát triển bền vững.
James:
Nếu bạn theo dõi các dự án DePIN trên CoinMarketCap, sẽ thấy một hiện tượng thú vị: Trong top 10 thậm chí top 20 dự án DePIN, khoảng hơn 90% đội ngũ và người sáng lập đến từ các nước phương Tây. Nhưng đồng thời, chuỗi cung ứng đằng sau các dự án này gần như hoàn toàn phụ thuộc vào châu Á.
Mô hình vận hành của Jambo khác biệt so với nhiều dự án DePIN khác. Nhiều dự án phần cứng DePIN thường cần gây quỹ trước từ 6 đến 12 tháng, rồi mới tìm nhà sản xuất, cuối cùng mới giao hàng. Còn chúng tôi có thể sản xuất hàng loạt vài trăm nghìn thậm chí gần một triệu chiếc điện thoại, nhờ tận dụng lợi thế của đội ngũ Trung Quốc. Chúng tôi đã tìm được ba đối tác chuỗi cung ứng xuất sắc tại Thâm Quyến và Đông Quan, đảm bảo sản xuất hiệu quả và cung cấp linh kiện ổn định. Với các đội ngũ không có chuỗi cung ứng tại Trung Quốc, tôi đoán họ phải thông qua các trung gian để giải quyết vấn đề này.
Nhìn tổng thể, cốt lõi của DePIN là phi tập trung hóa mạng lưới cơ sở hạ tầng vật lý. Nếu không có cơ sở hạ tầng vật lý, thì không thể gọi là dự án DePIN. Hiện nay, đa số các dự án DePIN tập trung tại Mỹ (như Hive Mapper, Helium, Akash Network...), rất ít khu vực khác cung cấp dịch vụ tương tự. Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy đội ngũ châu Á đang trỗi dậy, trở thành làn sóng thứ hai của DePIN trên toàn cầu. Đồng thời, lợi thế chuỗi cung ứng châu Á đảm bảo khả năng sản xuất và giao hàng phần cứng – yếu tố then chốt này cực kỳ quan trọng.
TechFlow: Nói về điện thoại Jambo, anh nhìn nhận thế nào về SIM điện thoại, thiết bị WiFi và các yếu tố liên quan đến sản phẩm của anh?
James:
Đây là một câu hỏi rất hay. Thành thật mà nói, dù là điện thoại, vòng đeo hay thiết bị khác, phần cứng như một chiến lược tiếp cận thị trường (hardware go-to-market strategy) thực sự rất khác biệt. Thông thường, các nhà đầu tư VC thiên về phần mềm hơn vì xét về đầu tư, phần mềm có khả năng mở rộng cao hơn, hợp lý hơn trên mọi chỉ số.
Nhưng tôi cho rằng phần cứng có "lợi thế cạnh tranh bền vững" (MOS - Margin of Safety) lớn trong việc mở rộng quy mô, đồng thời là yếu tố then chốt dẫn đến thành công, bởi giá trị phần cứng sẽ được khuếch đại theo hiệu ứng mạng. Giá trị cốt lõi của phần cứng nằm ở việc nó mang lại lợi ích gì cho người dùng – ví dụ kiếm được bao nhiêu tiền, hay kết nối được bao nhiêu cộng đồng đồng điệu. Tôi cho rằng đây mới là điều quan trọng nhất. Lấy Jambo làm ví dụ – điều này cũng trả lời câu hỏi thứ hai – mục tiêu lớn nhất của chúng tôi năm nay là kế hoạch "phóng vệ tinh vào không gian" đã công bố tại TGE tháng trước. Chúng tôi làm vậy để người dùng toàn cầu có thể kết nối liền mạch. Trong lĩnh vực mã hóa, điểm nghẽn lớn nhất là khả năng truy cập và trải nghiệm người dùng, và phần cứng có lợi thế rõ rệt trong việc giải quyết trực tiếp các vấn đề này.
Nếu bạn sở hữu phần cứng riêng, mọi dữ liệu người dùng sẽ tập trung trong hệ thống của bạn, từ đó bạn có thể cung cấp thêm nhiều dịch vụ giá trị gia tăng. Như WeChat ban đầu chỉ là công cụ nhắn tin tức thì, dần mở rộng thành hệ sinh thái toàn diện. Lấy Trung Quốc và Mỹ làm ví dụ: tại Trung Quốc, bạn có thể vay tín dụng qua WeChat; tại Mỹ, bất kỳ ngân hàng hay nền tảng fintech mới nào cũng có thể hỗ trợ tài chính cho bạn. Tuy nhiên, tại các khu vực thiếu hệ thống KYC đầy đủ như châu Phi, Mỹ Latinh và Đông Nam Á, số điện thoại thực tế chính là hệ thống tín dụng và xác thực danh tính của người dùng. Với chúng tôi, điện thoại Jambo có thể là nền tảng tín dụng (credit base) đầu tiên mà nhiều người dùng tiếp xúc. Qua phần cứng, chúng tôi thu thập dữ liệu và giúp người dùng kết nối vào hệ sinh thái tài chính rộng lớn hơn. Đây là lợi thế khổng lồ.
Do đó, hình thức phần cứng có thể là điện thoại, hoặc các thiết bị khác. Việc lựa chọn không hoàn toàn phụ thuộc vào điện thoại. Chúng tôi chọn điện thoại vì nó phù hợp với chiến lược thị trường của mình. Về SIM, mục tiêu của chúng tôi là đến cuối năm nay sẽ loại bỏ sự phụ thuộc vào SIM – lúc đó mọi thiết bị đều có thể kết nối mạng trực tiếp qua vệ tinh của chúng tôi.
TechFlow: Cảm ơn anh. Tiếp theo, hãy cùng nói về thiết bị đeo. Về thiết bị đeo, các anh có quan điểm hay kinh nghiệm gì chia sẻ?
Edison:
Tôi rất đồng tình với James – phần cứng là một "lợi thế cạnh tranh bền vững", còn phần mềm tuy dễ dàng thực hiện một vài chức năng đơn lẻ nhưng khó duy trì lâu dài.
Ví dụ, nhiều công ty lớn có thể ngừng cung cấp dữ liệu sức khỏe khi nhận ra người dùng nắm quyền kiểm soát dữ liệu của chính họ – lúc này phần cứng càng trở nên quan trọng. Mặc dù việc tăng trưởng phần cứng có thể diễn ra từ từ, nhưng khi thị trường bùng nổ, chúng tôi tin sẽ chứng kiến tăng trưởng theo cấp số nhân. Đồng thời, điều này cũng thử thách nghiêm ngặt khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng của chúng tôi.
Mặc dù khái niệm DePIN ban đầu do phương Tây đề xuất, nhưng thực tế là các dự án như Helium, HiveMapper đều đang tìm kiếm hợp tác với các nhà sản xuất phần cứng và chuỗi cung ứng phương Đông.
Lấy chúng tôi làm ví dụ, ban đầu không hề quảng bá tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nhưng sau khi ra mắt sản phẩm, nhanh chóng thu hút lượng lớn người dùng từ Nhật Bản, Hàn Quốc... Dần dần chúng tôi nhận ra rằng, sức mua lớn nhất trong ngành mã hóa thực chất đến từ châu Á, và khi dự án phát triển, lượng người theo dõi và lưu lượng truy cập sẽ đến từ khắp nơi trên thế giới. Lĩnh vực DePIN phần nào đã trở thành cây cầu kết nối phương Đông và phương Tây. Trước đây có thể thiếu kênh thuận lợi để thu hút sự chú ý của cả hai phía, thì sự xuất hiện của lĩnh vực này đã lấp đầy khoảng trống đó.
TechFlow: Tôi thấy các vị khách mời đều nhấn mạnh một điểm then chốt: châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong sản xuất và cung ứng của DePIN. StarPlug của StarPower giá khoảng 109 USD, vòng thông minh CUDIS giá 349 USD, điện thoại Jambo giá 99 USD.Chi phí phần cứng của sản phẩm các anh có được tiết kiệm đáng kể nhờ chuỗi cung ứng châu Á không? Tôi rất tò về cấu trúc chi phí và tỷ lệ lợi nhuận của các sản phẩm này.
Laser:
Rõ ràng, sản xuất tại châu Á là lựa chọn rẻ nhất trên toàn cầu.
Hiện tại, chi phí phần cứng của StarPower chiếm dưới 50%. Năm ngoái, khi nghe điện thoại Jambo bán với giá chỉ 99 USD, chúng tôi rất ngạc nhiên – đây chính là minh chứng cho năng lực vượt trội của họ trong kiểm soát chuỗi cung ứng và chi phí.
Tuy nhiên, tình hình của chúng tôi hơi khác. Trước TGE, chúng tôi chủ yếu hướng đến người dùng Web3, nên trong thiết kế và định giá sản phẩm ban đầu, chúng tôi nhấn mạnh yếu tố hoàn vốn tài chính. Ngoài chức năng phần cứng, chúng tôi còn cung cấp phần thưởng khai thác cao.
Khi dự án phát triển, định vị của chúng tôi cũng thay đổi. Là một giao thức, chúng tôi sẽ giảm dần sự tham gia trực tiếp vào sản xuất phần cứng, tập trung nhiều hơn vào phát triển giao thức và mở rộng hệ sinh thái, thay vì tiếp tục tung ra thiết bị mang tên StarPower do chính chúng tôi sản xuất.
Ví dụ, phần cứng tương lai có thể là các thiết bị pin do BYD,沃泰 (Wo Tai) hoặc các hãng khác sản xuất, nhưng hỗ trợ giao thức StarPower. Mô hình này tương tự như hệ sinh thái Helium.
Chúng tôi hy vọng thông qua hợp tác với các nhà sản xuất bên thứ ba, có thể giảm thêm chi phí phần cứng, đồng thời mở rộng phạm vi ứng dụng của giao thức.
James:
Chi phí luôn là yếu tố then chốt. Thực tế, Jambo không lãi từ việc bán phần cứng, chiến lược của chúng tôi chỉ là hòa vốn, vì hiện tại chúng tôi ưu tiên phân phối người dùng. Đó là lý do tại sao điện thoại thế hệ đầu của Jambo định giá 99 USD, và dù thế hệ hai hiệu năng tăng gấp ba lần, giá vẫn giữ nguyên ở mức 99 USD.
Có thể so sánh với mô hình vận hành của các công ty khác. Ví dụ, điện thoại Saga của Solana, thế hệ đầu giá khoảng 1.000 USD, trong khi thế hệ hai chuyển sang chuỗi cung ứng Trung Quốc đã giảm xuống còn 500 USD. Từ đó có thể thấy, nhiều công ty phương Tây đang ngày càng nhận ra tầm quan trọng của chuỗi cung ứng châu Á trong việc cắt giảm chi phí.
Tuy nhiên cần lưu ý rằng, chuỗi cung ứng châu Á không phải kiểu "cắm là chạy" đơn giản. Hợp tác với nhà cung ứng không chỉ là vài cuộc họp online.
Để thiết lập quan hệ thực sự, cần phải đến tận nhà máy, trao đổi trực tiếp với người phụ trách then chốt. Đặc biệt, nhiều người đứng đầu chuỗi cung ứng châu Á không hiểu khái niệm Web2 hay Web3, thậm chí có thể nói tư duy của họ là "Web0".
Do đó, quá trình giao tiếp và đàm phán đòi hỏi rất nhiều thời gian và công sức. Lấy Jambo làm ví dụ, ban đầu thuyết phục ba nhà cung ứng đầu tư vào Jambo, đồng thời chúng tôi ngược lại đầu tư vào họ, xây dựng mối quan hệ hợp tác bền chặt – đó là một quá trình đàm phán phức tạp từ con số không. Đây là mô hình cần xây dựng từ đầu chứ không có sẵn.
Nhìn chung, sự khác biệt văn hóa này có thể là một lý do khiến các công ty phương Tây tiến triển chậm khi sử dụng chuỗi cung ứng châu Á. Nhưng không thể phủ nhận, lợi thế của chuỗi cung ứng châu Á về chi phí và hiệu suất là rõ ràng.
Edison:
Việc định giá CUDIS ở mức 349 USD ban đầu là quyết định được cân nhắc kỹ lưỡng.
Bởi vì công ty khởi nghiệp hoàn toàn bằng vốn tự có, cá nhân tôi cũng đầu tư rất nhiều. Do đó, chúng tôi phải đảm bảo rằng ngay cả khi không có vốn đầu tư, doanh nghiệp vẫn có thể vận hành liên tục. Nói cách khác, mô hình kinh doanh của chúng tôi phải có khả năng sinh lời, tạo ra lợi nhuận, để người dùng có thể kỳ vọng vào các sản phẩm và dịch vụ tiếp theo của công ty.
Chuỗi cung ứng Trung Quốc không chỉ có lợi thế về chi phí, mà còn cung cấp sản phẩm chất lượng tốt hơn ở cùng mức giá.
Phát triển phần cứng không phải chuyện một sớm một chiều. Ngành phần cứng hiện nay đã khác xa 5-10 năm trước. Trước kia, có thể chỉ cần dán nhãn hiệu là bán được hàng nhanh chóng, nhưng bây giờ liên quan đến bằng sáng chế, thiết kế, khuôn mẫu và nhiều khía cạnh khác. Mỗi thương hiệu và nhà sản xuất đều có hệ thống công nghệ riêng biệt. Trong hai năm qua, chúng tôi đã đầu tư rất nhiều thời gian và tiền bạc để xây dựng hệ thống tích hợp chuỗi cung ứng riêng, đảm bảo quy trình thiết kế và sản xuất sản phẩm có rào cản cạnh tranh, khó sao chép.
Lợi thế chuỗi cung ứng Trung Quốc còn thể hiện ở sự đa dạng lựa chọn – doanh nghiệp có thể quyết định phát triển sản phẩm cao cấp, trung cấp hay đại chúng tùy theo định vị thương hiệu, và nhận được dịch vụ tương ứng. Trong khi đó, ở các quốc gia khác, lựa chọn thường rất hạn chế. Thực tế, chuỗi cung ứng thiết bị đeo thông minh toàn cầu hiện nay gần như tập trung hoàn toàn tại Trung Quốc. Ấn Độ cũng có một số nhà sản xuất, nhưng năng lực sản xuất rất hạn chế, khó đáp ứng nhu cầu sản xuất quy mô lớn. Nếu doanh nghiệp cần sản xuất 1 triệu thiết bị, vẫn phải dựa vào chuỗi cung ứng Trung Quốc để đạt được quy mô.
Xét về dài hạn, hiệu ứng cụm chuỗi cung ứng Trung Quốc mang lại lợi thế nổi bật trong sản xuất và nghiên cứu phát triển phần cứng. Dù là thiết kế chip hay đổi mới quy trình, hệ sinh thái chuỗi cung ứng Trung Quốc đều thúc đẩy liên tục việc cập nhật và cải tiến sản phẩm phần cứng. Trong khi đó, ở các quốc gia khác, do thiếu hiệu ứng cụm này, chuỗi cung ứng có thể khó duy trì nếu số lượng khách hàng không đủ, từ đó không thể cung cấp sản phẩm và hỗ trợ công nghệ mới. Vì vậy, tôi tin rằng trong 5-10 năm tới, sản xuất và nghiên cứu phát triển phần cứng điện tử tiêu dùng vẫn sẽ tập trung chủ yếu tại Trung Quốc.
TechFlow: Có một dự án đối thủ của CUDIS – Pulse, đội ngũ chủ yếu đến từ Ấn Độ, nhưng người sáng lập Ấn Độ của Pulse lại sống lâu dài tại Thâm Quyến, nhằm duy trì liên lạc chặt chẽ với các nhà máy ở Thâm Quyến.
Edison:
Đúng vậy. Nhiều thương hiệu nếu muốn làm tốt nghiên cứu phát triển sản phẩm, phải ở gần chuỗi cung ứng. Chúng tôi cũng có đội ngũ thường trú tại Thâm Quyến, ngày nào cũng đi lại giữa các nhà cung ứng và nhà máy, theo sát tiến độ phát triển sản phẩm mới.
Đây là điều không thể thiếu, bởi chỉ khi ở đủ gần chuỗi cung ứng, mới thực sự hiểu được sản phẩm nào có tính cạnh tranh, sản phẩm nào có thể giành được sự công nhận của thị trường.
Đặc biệt với chúng tôi, nếu sản phẩm thiếu tính cạnh tranh, người dùng sẽ không chịu chi tiền. Dù chúng tôi đầu tư rất nhiều vào marketing và quảng cáo, nếu sản phẩm không đáp ứng nhu cầu người dùng, cũng không thể tạo ra giá trị thị trường lâu dài – do đó, yếu tố then chốt vẫn là tính cạnh tranh của sản phẩm.
Bên cầu: Phòng thí nghiệm tự nhiên của DePIN
TechFlow: Người dùng châu Á có những đặc điểm hành vi độc đáo, ví dụ như thích tham gia các hoạt động "rake fur" (kiếm lợi nhỏ) hay "đánh mới" (sniping). Trong lĩnh vực DePIN, các anh còn quan sát thấy đặc điểm người dùng nào khác? Sản phẩm hiện nay được ưa chuộng ở những quốc gia châu Á nào?
Laser:
Theo tôi, điều này chủ yếu phụ thuộc vào nhóm người dùng mục tiêu của dự án.
Trước TGE, StarPower chủ yếu hướng đến người dùng Web3 bản địa. Nhóm này có nhu cầu khá đơn giản: họ muốn tham gia sớm vào dự án, nhận phần thưởng tương xứng với khoản đầu tư thông qua hình thức khai thác.
Tuy nhiên, sau TGE, đặc biệt khi kết nối với các nhà sản xuất năng lượng mới Web2, nhóm người dùng của chúng tôi có thể dần mở rộng sang người dùng Web2.
Xét về phân bố dân cư, người dùng Mỹ và châu Âu chiếm khoảng một phần ba, người dùng châu Á chủ yếu tập trung ở Đông Á, cũng chiếm khoảng một phần ba. Trong đó, người dùng Hàn Quốc đông nhất, chiếm khoảng một phần tư. Phần còn lại chủ yếu đến từ Đông Nam Á, Ấn Độ và Úc. Hiện tại đa số là người dùng Web3, dĩ nhiên cũng có một số ít người dùng Web2 mua sản phẩm của chúng tôi, nhưng số lượng còn hạn chế.
James:
Bên Jambo, chúng tôi chia thị trường thành ba khu vực chính: châu Mỹ chiếm khoảng 40%, Đông Nam Á và thị trường châu Á chiếm khoảng 35%, châu Phi chiếm khoảng 25%. Trong khu vực châu Á và Đông Nam Á, người dùng tập trung chủ yếu ở Thái Lan, Philippines và Indonesia, còn thị trường trọng điểm gồm Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc, xếp theo thứ tự này.
Xét về đặc điểm người dùng, tôi cho rằng một trong những chỉ trích lớn nhất đối với DePIN là tỷ lệ sử dụng thực tế. Ví dụ, tôi biết vài người vận hành nút Helium Network, nhưng tôi không biết ai thực sự sử dụng mạng đó. Đây không phải chỉ trích dành cho Helium, mà là hiện tượng phổ biến trong ngành.
Ưu thế của thị trường châu Á là mật độ người dùng và mức độ hoạt động rất cao. Lấy GameFi làm ví dụ, sự tăng trưởng bùng nổ vào năm 2021 đã minh chứng rõ điều này. Người dùng châu Á thường chấp nhận các khái niệm và công nghệ mới nhanh hơn người dùng Mỹ, đây là một lợi thế cạnh tranh nhất định.
Tuy nhiên, nếu muốn thực sự vận hành nút và sử dụng mạng, tôi cho rằng các thị trường mới nổi có thể trở thành điểm tăng trưởng quan trọng trong tương lai. Tại đây, 1 đô la có giá trị lớn hơn nhiều so với các nước phát triển. Miễn là kinh tế học token hợp lý, vừa khuyến khích người dùng vận hành nút, vừa thu hút người dùng sử dụng mạng, thì mạng phi tập trung có thể hấp dẫn hơn.
Edison:
Ban đầu chúng tôi chưa hoàn toàn nhận thức được tầm quan trọng của thị trường châu Á, vì định kiến phổ biến cho rằng người dùng phương Tây quan tâm đến sức khỏe và vận động hơn.
Nhưng từ biểu hiện thị trường, chúng tôi thấy người dùng châu Á cũng rất quan tâm đến sức khỏe và vận động. Trong khía cạnh này, chúng tôi cũng được hưởng lợi từ các dự án như StepN. Thành công của họ tại thị trường châu Á đã giáo dục lượng lớn người dùng. Còn tại thị trường phương Tây, các dự án như Sweatcoin trong chu kỳ trước cũng giúp người dùng hình thành nhận thức về vận động và sức khỏe.
Hiện tại, thị trường mục tiêu chính của chúng tôi gồm Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore và Anh. Trong năm nước này, có ba nước thuộc châu Á. Đây cũng là lý do từ nửa cuối năm ngoái, chúng tôi đã đầu tư rất nhiều vào quảng bá thị trường và hoạt động cộng đồng tại châu Á.
Ví dụ, sau sự kiện WebX tại Nhật Bản, chúng tôi tổ chức riêng một hoạt động cộng đồng, thu hút hơn 100 người dùng bản địa Nhật Bản tham gia. Vì phần lớn người dùng chỉ nói tiếng Nhật, chúng tôi còn sắp xếp thông dịch viên riêng. Sự kiện này khiến chúng tôi cảm nhận sâu sắc mức độ hoạt động cao của người dùng châu Á. Hay trước đó, chiến dịch "Social Challenge" trên Twitter cũng cho thấy nhiệt huyết của người dùng châu Á.
Điều đáng chú ý là, những người dùng này không phải kiểu "rake fur". Đây là hiện tượng rất thú vị.
Tổng hợp lại, người dùng châu Á có thể chia thành hai nhóm. Một nhóm là người dùng ít hoạt động, có thể tham gia một số hành vi "rake fur"; nhóm còn lại là người dùng có ý chí và khả năng chi trả mạnh.
Miễn là sản phẩm mang lại ý nghĩa thực tế, họ sẵn sàng chi tiền. Đây là hiện tượng quan trọng chúng tôi quan sát thấy trong quảng bá thị trường, cũng là hướng phát triển then chốt tại châu Á trong tương lai.
TechFlow: Vừa rồi anh nói về hoạt động marketing tại thị trường Nhật Bản, với nhiều người dùng không phải người dùng Web3 bản địa. Tại một thị trường tương đối khép kín như Nhật Bản, nhận thức về Web3 có chi phí cao không? Làm thế nào để anh giải thích về Crypto và phần thưởng token cho một người dùng hoàn toàn không biết Web3, để họ mua sản phẩm của anh?
Edison:
Thực ra thị trường Nhật Bản không phải do chúng tôi chủ động quảng bá, mà hình thành tự nhiên nhờ sự thúc đẩy của một số KOL có ảnh hưởng lớn.
Họ chú ý đến sản phẩm của chúng tôi và tự nguyện chia sẻ bài viết trên Twitter. Đồng thời, lúc đó chúng tôi cũng có cơ chế mời bạn, người dùng mua vòng có thể mời người khác mua và nhận thưởng. Quá trình này thu hút sự tham gia của một số người dùng không phải Crypto.
Hiểu biết của những người dùng này về sản phẩm rất đơn giản: mua vòng, đeo vào, vừa kiếm được lợi nhuận nhất định, vừa có lợi cho sức khỏe. Do đó, khi giao tiếp với họ, chúng tôi nhấn mạnh vào công dụng thực tế của sản phẩm, giảm thiểu phần Web3. Ví dụ dữ liệu được ghi lại thế nào, vì sao dữ liệu này thuộc về người dùng, và giá trị tiềm năng dữ liệu này mang lại trong tương lai. Đây là lợi thế rõ rệt của sản phẩm phần cứng – sự hiện diện thực tế giúp người dùng dễ chấp nhận hơn.
Sau đó, người dùng có thể tiếp tục hỏi về chức năng cụ thể, ví dụ nguyên lý kết hợp vòng thông minh với ứng dụng, hay nguồn gốc phần thưởng. Chúng tôi chỉ cần giải thích cách thức hoạt động và logic đằng sau phần thưởng. So với việc trước đây phải giải thích cho người dùng về các công nghệ nền tảng như Bitcoin, Ethereum hay Solana với chi phí giao tiếp cao, giờ đây có sản phẩm thực tế hỗ trợ, ngưỡng hiểu biết của người dùng giảm đáng kể.
TechFlow: Vừa rồi anh nói phần cứng có sức hấp dẫn trực quan với người dùng ngoài ngành, nhưng hiện tại người dùng trong ngành dường như cuồng Meme hơn. So sánh với Meme, DePIN dường như chưa khơi gợi được nhiệt huyết người dùng.
Trong bối cảnh thị trường hiện nay Meme đang nóng, các anh nhìn nhận thế nào về triển vọng phát triển tương lai của lĩnh vực DePIN? Có áp lực bị Meme chiếm mất lưu lượng và dòng tiền không?
Laser:
Cơn sốt Meme hiện tại khiến tôi liên tưởng đến cơn sốt NFT trước đó, thậm chí cả cơn sốt ICO xa hơn.
Dù mỗi lần hình thức cụ thể khác nhau, nhưng hiện tượng tương tự luôn lặp lại. Đồng thời, cảm nhận cá nhân tôi là, dù DePIN chưa đạt đến mức "cực kỳ nóng" toàn cầu, nhưng tại thị trường phương Tây, nó đã trở thành một chủ đề thảo luận chính.
Đặc điểm của DePIN là có thể triển khai thực tế và có tiềm năng phát triển lâu dài, trong khi Meme dù ngắn hạn có thể thu hút hàng chục ngàn thậm chí hàng trăm ngàn người mỗi ngày, nhưng nhiệt độ này thường ngắn ngủi.
Thực tế, sự trỗi dậy của cơn sốt Meme khiến tôi nhớ lại trải nghiệm của chúng tôi năm ngoái trong chương trình ươm tạo Alliance. Lúc đó Alliance đầu tư vào các dự án như Pump.Fun, trong khi thời điểm đó dự án Meme chưa trở thành xu hướng. Động thái đầu tư này bản thân nó đã là một lựa chọn phi đồng thuận. Dù là nhà đầu tư Web3 hay người làm trong ngành, nếu muốn tìm cơ hội thực sự, phải dám chọn hướng đi phi đồng thuận.
Vì vậy, tôi tin rằng các dự án trong lĩnh vực DePIN – dù là chúng tôi hay các đội ngũ khác – đều là những nỗ lực tạo ra giá trị thực tế cho xã hội. Dù hiện tại DePIN cần thời gian để phát triển, nhưng tôi tin năm nay sẽ là năm phát triển quan trọng của DePIN. Tất cả chỉ là vấn đề thời gian.
James:
Tôi rất đồng tình với Laser, mỗi hiện tượng đều có logic kể chuyện riêng, nhưng cũng tồn tại sự khác biệt.
Về Meme, tôi muốn đặt một câu hỏi: bản chất của Meme Coin thực sự là gì? Ví dụ, "người quyền lực nhất thế giới tự do" Trump cũng phát hành Meme Coin riêng, điều này khiến mọi người nhận ra: bất kỳ ai cũng có thể phát hành Token như một chiến lược tiếp cận thị trường. Dù là Tổng thống Mỹ hay một dự án mới chưa gọi vốn, đều có thể khởi động token thông qua phát hành công bằng (Fair Launch).
Vậy DePIN là gì? Nó cần phân mảnh token (Fractionalization) để khuyến khích và thưởng cho các nút và người tham gia khác nhau trong hệ sinh thái. Điều này trái ngược rõ rệt với mô hình đơn giản của Meme Coin.
Sự trỗi dậy của cơn sốt Meme Coin, một mặt cho thấy rõ ràng nó thu hút dòng tiền và sự chú ý của thị trường. Dù hai tháng trước là AI Agents, DeFAI hay các khái niệm hot khác, hiện tại đều không thể so sánh với độ nóng của Meme Coin. Nhưng mặt khác, điều này cũng truyền cảm hứng cho nhiều nhà khởi nghiệp và công ty mới – họ nhận ra có thể phát hành token như một chiến lược tiếp cận thị trường, thay vì bị giới hạn trong các chiến lược truyền thống như phần cứng.
Vì vậy, tôi tin rằng trong tương lai có thể xuất hiện một số công ty DePIN mới rất thú vị, có thể học hỏi chiến lược phát hành token này để khởi động dự án. Điều này khiến tôi rất kỳ vọng vào triển vọng phát triển tương lai của lĩnh vực DePIN.
Edison:
Cơn sốt Meme hiện tại sẽ không đe dọa chúng tôi.
Mỗi ngành đều có chu kỳ riêng, Meme chỉ là một làn sóng lớn trong chu kỳ này, và không ai biết nó kéo dài bao lâu. Giống như OpenSea từng rất kiếm lời trong chu kỳ trước cũng đã không còn huy hoàng như xưa. May mắn cho chúng tôi là đã chọn Solana làm hệ sinh thái quan trọng để phát triển, cũng coi như đúng thời điểm.
Xét về logic lan truyền, khả năng lan tỏa của Token lớn hơn phần mềm, và phần mềm lại lớn hơn phần cứng.
Là một công ty có sản phẩm phần cứng, tốc độ lan truyền của chúng tôi tương đối chậm. Nhưng nếu trong tương lai chúng tôi phát hành token riêng, những gì xoay quanh token sẽ dễ dàng mở rộng đến nhiều người dùng và nhóm hơn.
Chúng tôi không bao giờ phủ nhận sự phát triển của Meme. Từ nửa cuối năm ngoái đến nửa đầu năm nay, chúng tôi cảm nhận rõ ràng chi phí giao tiếp đang giảm. Ngày càng nhiều người bắt đầu hiểu về lĩnh vực mã hóa, cảm thấy ngành này thú vị và sẵn sàng thử cái mới – đây không phải mối đe dọa, mà là cơ hội. Không có nghĩa chúng tôi phải chạy theo xu hướng, chúng tôi chỉ cần tập trung làm tốt những gì đang làm, để khi cơ hội tiếp theo đến, có thể chiếm vị trí thuận lợi.
TechFlow: Dù các anh không chuyên về Meme Coin, nhưng có thể xem nó như một công cụ marketing không? Ví dụ, có thể kết hợp DePIN với Meme Coin, thậm chí phát hành một Meme Coin liên quan đến thiết bị DePIN, để quảng bá sản phẩm và hệ sinh thái DePIN của mình không?
Laser:
Ừ, việc chúng tôi làm quả thực hơi khó hiểu. Để tôi giải thích logic tổng thể: có rất nhiều năng lượng tái tạo (gió, mặt trời) đang kết nối vào lưới điện, gây ra dao động lớn. Ví dụ, điện mặt trời ban ngày có thể sản xuất vượt nhu cầu tiêu thụ địa phương, còn ban đêm thì bằng không. Dao động này rất lớn đối với lưới điện, hiện đang là vấn đề đau đầu và khó giải quyết nhất toàn cầu.
Đồng thời, trong hai năm gần đây, có đủ loại AI, đủ loại năng lực tính toán, mà điểm cuối của năng lực tính toán thực chất là điện năng – nhu cầu điện năng không ngừng tăng, gây áp lực lớn lên cả cung và cầu đối với lưới điện. Do đó, một nhu cầu thị trường ra đời: nhà máy điện ảo (virtual power plant) làm thế nào để san đỉnh lấp đáy? Nói trắng ra, bạn giống như một hồ chứa nước, làm thế nào để lưu trữ điện dư thừa khi nhu cầu thấp, rồi xả điện khi nhu cầu cao. Nghe thì đơn giản, nhưng làm rất khó, nên chúng tôi muốn dùng Web3 để giải quyết việc này.
Nhưng nếu nói với người dùng những điều phức tạp như vậy, họ có thể quay lưng ngay lập tức.
Vì vậy, chúng tôi sẽ tiếp cận từ góc độ sản phẩm, ví dụ ổ cắm này giúp bạn tiết kiệm điện, pin lưu trữ giúp bạn tiết kiệm một chút điện – cách nói này đơn giản và trực tiếp hơn. Dĩ nhiên, để thành công cuối cùng, vẫn cần đến web2, thị trường và người dùng truyền thống. Như Jambo hướng đến đa số người dùng web2 tại Mỹ Latinh, châu Phi.
James:
Giống như Laser vừa nói, điều này quả thực rất thú vị. Nếu bạn nói trực tiếp với người dùng các chi tiết kỹ thuật phức tạp, ví dụ "chúng tôi có thể giúp bạn tối ưu quy trình kỹ thuật", người dùng có thể lập tức quay lưng.
Bởi vì xét về bản chất con người, điều kiện để học là thừa nhận mình không biết điều gì đó. Nhưng thực tế, đa số người trong giao tiếp hiếm khi chủ động thừa nhận mình không hiểu điều gì. Rào cản tâm lý này khiến việc quảng bá công nghệ phức tạp trở nên cực kỳ khó khăn.
Bên cạnh đó, CUDIS sử dụng KOL để quảng bá tại thị trường Nhật Bản là chiến lược rất hiệu quả. Hiệu ứng phân phối này có thể thực hiện qua nhiều hình thức, như airdrop token, cuộc thi giao dịch hay rút thăm trúng thưởng. Những hoạt động thú vị này thu hút người dùng tham gia hệ thống, và qua phần thưởng tăng cường sự gắn bó.
Một chiến lược marketing Web3 thành công cần đạt được những điểm sau:
-
Trước tiên, truyền tải thông điệp cốt lõi rõ ràng, giúp người dùng hiểu sản phẩm là gì, giải quyết vấn đề gì;
-
Thứ hai, thu hút người dùng thông qua cơ chế khuyến khích (ví dụ thưởng, airdrop);
-
Thứ ba, xây dựng niềm tin và kỳ vọng của người dùng đối với sản phẩm. Cách này không chỉ thu hút người dùng, mà còn khiến họ tiếp tục tham gia và trở thành một phần của hệ sinh thái.
Edison:
Thực ra CUDIS có thái độ khá cởi mở về vấn đề này: chúng tôi sẽ không chuyên môn hóa theo hướng "Meme Coin", nhưng thực sự đã hợp tác với nhiều dự án "Meme Coin", và việc hợp tác với các cộng đồng "Meme Coin" thực sự tạo ra nhiều hoạt động và nội dung thú vị. Với chúng tôi, dù là tự tổ chức hoạt động hay hỗ trợ, chúng tôi đều sẵn sàng tham gia. Bởi vì mục tiêu cuối cùng là xoay quanh người dùng, giúp họ giải quyết vấn đề thực tế.
Xét về định vị, các dự án "Meme Coin" chủ yếu tập trung vào văn hóa, sự chú ý và nhu cầu tham gia của người dùng, còn chúng tôi tập trung giải quyết nhu cầu thực tế trong đời sống người dùng. Hai bên không mâu thuẫn, và tôi cho rằng đây là một chiến lược rất hiệu quả.
TechFlow: Vừa rồi có nhắc đến chính sách Trump,điều này có mang lại thêm cơ hội cho DePIN không? Ngoài ra, trong tương lai có thể có thêm nhiều chính sách hỗ trợ, thúc đẩy lĩnh vực này phát triển hơn không?
Edison:
Tổng thể, tôi cho rằng đây chắc chắn là tín hiệu rất tích cực. Tổng thống Mỹ phát hành tiền mã hóa, bản thân nó đã là một chiến dịch quảng bá toàn cầu mạnh mẽ. Nếu quan sát kỹ hướng đi chính sách của Trump và Phó Tổng thống Vance trong năm qua, có thể thấy vài lĩnh vực trọng tâm liên quan mật thiết đến chúng tôi: một là tiền mã hóa, hai là trí tuệ nhân tạo, ba là năng lượng. Các hướng này có liên kết logic rõ ràng, đặc biệt AI và năng lượng thường được bàn luận cùng nhau.
Hiện tại, Mỹ đang đối mặt vấn đề lưới điện cũ kỹ, nhưng đồng thời sự phát triển nhanh chóng của AI làm nhu cầu điện tăng mạnh, dẫn đến mâu thuẫn: nếu Mỹ muốn duy trì vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực AI, phải giải quyết vấn đề cơ sở hạ tầng năng lượng. Ví dụ, gần đây chính quyền Trump đưa ra một nội dung quan trọng trong "Stargate": xây dựng các nhà máy điện và cơ sở lưu trữ năng lượng mới tại Texas, nhằm hỗ trợ sự phát triển của AI và các công nghệ tiêu tốn năng lượng cao khác.
Vì vậy, tôi tin chính sách của chính quyền Trump là cú hích quan trọng cho lĩnh vực DePIN. Đặc biệt, độ nóng của AI và năng lượng giúp chúng tôi tiết kiệm đáng kể "chi phí giáo dục" với nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm, chúng tôi không cần mất nhiều thời gian giải thích ý nghĩa ngành, thậm chí họ chủ động tìm đến trao đổi với chúng tôi.
James:
Thực ra tôi cho rằng ảnh hưởng chính sách của Trump rất lớn, không chỉ giới hạn ở lĩnh vực DePIN, mà thực tế có thể lan rộng đến mọi lĩnh vực tiền mã hóa, thậm chí các ngành khác như cổ phiếu công nghệ. Ví dụ, Trump ra mắt "Trump Coin" vào ngày 15 tháng 1, dù bạn ở lĩnh vực nào, dòng tiền đều bị tác động mạnh.
Vì vậy, chúng ta cần theo dõi sát sao động thái chính sách tương lai của Trump và đội ngũ của ông, đặc biệt liệu các chính sách này có thu hút thêm nhiều công ty lớn tham gia lĩnh vực tiền mã hóa và tăng cường đầu tư hay không. Đồng thời, với các nhà sáng lập dự án, dù là thị trường gấu hay bò, đều nên tập trung vào việc xây dựng liên tục. Nếu môi trường vĩ mô thuận lợi, chắc chắn sẽ mang lại thêm nhiều cơ hội.
Edison:
Tổng thống trực tiếp phát hành token thực sự đã lập một tấm gương tốt: miễn là tuân thủ pháp luật, hợp lý, bất kỳ ai cũng có thể phát hành tiền mã hóa riêng. Hành vi này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn thu hút thêm nhiều người chưa hiểu về tiền mã hóa bước vào lĩnh vực này.
Dưới tác động này, cuối cùng chúng tôi sẽ được hưởng lợi từ lưu lượng, sự chú ý và sức mua tiềm năng của nhóm người mới tham gia thị trường. Dĩ nhiên, trong số người dùng mới này, một số sẽ ở lại, một số có thể rời đi, nhưng trong quá trình này, tôi tin cộng đồng tiền mã hóa sẽ ngày càng lớn mạnh, hệ sinh thái cũng ngày càng hoàn thiện.
Về môi trường chính sách dài hạn hơn, ví dụ thay đổi cục diện chính trị toàn cầu hay thay đổi lãnh đạo sau bốn năm năm, chúng tôi không thể dự đoán hoàn toàn. Nhưng nhìn chung, hiện tại xu hướng bao quanh người tiêu dùng tiền mã hóa và sản phẩm phi tập trung (như DePIN) tuy chưa hoàn chỉnh, nhưng tổng thể sẽ ngày càng thân thiện hơn.
TechFlow: Khi cơn sốt Meme dần hạ nhiệt, ngày càng nhiều người dùng bắt đầu quan tâm đến các dự án có cơ bản, trong đó AI và DePIN đều là những dự án như vậy. Chúng tôi tin rằng lĩnh vực DePIN trong năm nay vẫn rất đáng chú ý, sẽ có ngày càng nhiều dự án chất lượng được nhìn thấy.
Do giới hạn thời gian, cuộc trao đổi hôm nay đến đây kết thúc, xin chân thành cảm ơn ba vị đã chia sẻ những quan điểm và góc nhìn sâu sắc về lĩnh vực, chuỗi công nghiệp và xu hướng thị trường. Hẹn gặp lại trong podcast kỳ tới.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
