AI thúc đẩy bước nhảy vọt lớn thứ ba của Crypto, định vị bốn lĩnh vực then chốt cho cơ hội nghìn tỷ tiếp theo
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
AI thúc đẩy bước nhảy vọt lớn thứ ba của Crypto, định vị bốn lĩnh vực then chốt cho cơ hội nghìn tỷ tiếp theo
Chúng ta đang ở ngay trước thời điểm ngành công nghiệp tiền mã hóa "cất cánh" lần tới.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Karthik Senthil
Biên dịch: TechFlow
Giới thiệu
Khi câu chuyện về hợp đồng thông minh dần mất sức hút, sự xuất hiện mạnh mẽ của AI đã mở ra một hướng đi mới, thúc đẩy làn sóng sáng tạo và nhiệt huyết vượt ngoài mong đợi. Từ lớp đồng thuận của Bitcoin đến lớp thực thi hợp đồng thông minh, rồi đến lớp ứng dụng điều khiển bởi AI ngày nay — liệu ngành tiền mã hóa đã bước vào lần chuyển mình công nghệ thứ ba?
KOL @karsenthil đã chia sẻ quan điểm của mình về chủ đề Crypto X AI tại các thời điểm khác nhau, cho rằng chúng ta đang ở ngưỡng cửa của một "bước nhảy" tiếp theo trong lĩnh vực mã hóa.
Bài viết gốc được chia thành hai phần, cấu trúc khá rời rạc.
Trong phần đầu tiên, tác giả trình bày quan điểm rằng AI sẽ thúc đẩy blockchain tiến tới một bước nhảy công nghệ lớn tiếp theo. Trong phần thứ hai, ông đi sâu vào các lộ trình cụ thể mà AI có thể hiện thực hóa ở tầng ứng dụng và cơ sở hạ tầng, cũng như những cơ hội tiềm năng dành cho nhà đầu tư và người xây dựng hệ thống.
TechFlow đã tổng hợp và biên soạn lại nội dung, dưới đây là toàn bộ bài viết.
Lập luận Crypto X AI (Phần 1) – Chúng ta đang tiến gần tới một “bước nhảy vọt”
AI đang thúc đẩy blockchain tiến tới một bước phát triển lớn tiếp theo.
Mỗi giai đoạn phát triển của blockchain thường tuân theo một mô hình tương tự:
-
Một bước tiến công nghệ "vượt bậc" khơi mào làn sóng đổi mới mới;
-
Sau đó, khi hàng loạt người bắt chước tham gia, tốc độ tiến bộ dần chậm lại;
-
Rồi một bước tiến công nghệ mới lại xuất hiện, thúc đẩy ngành tiếp tục phát triển.
Ảnh gốc từ @karsenthil, được TechFlow biên dịch
Lần bứt phá đầu tiên của tiền mã hóa diễn ra ở lớp đồng thuận – sự ra đời của Bitcoin và bằng chứng công việc (PoW). Từ năm 2009 đến 2014, làn sóng này giúp vốn hóa thị trường tiền mã hóa tăng hơn 10.000 lần (từ khoảng 750.000 USD lên khoảng 7,5 tỷ USD).
Lần bứt phá thứ hai xảy ra ở lớp thực thi – sự xuất hiện của hợp đồng thông minh, mang lại khả năng lập trình cho blockchain. Ngày nay, phần lớn cơ sở hạ tầng blockchain (như L1, L2) và các ứng dụng (như token, stablecoin, DeFi) đều dựa trên đột phá cốt lõi này. Từ năm 2014 đến nay, làn sóng này đã đưa vốn hóa thị trường tăng khoảng 500 lần, đạt mức khoảng 3,5 nghìn tỷ USD, trong đó các dự án ra đời trong giai đoạn này chiếm khoảng 43% (khoảng 1,5 nghìn tỷ USD) tổng vốn hóa.
Tuy nhiên, tiến bộ công nghệ hiện nay lại đang chững lại. Tại sao? Dưới đây là quan điểm cá nhân tôi (có thể gây tranh cãi):
-
Tiềm năng của hợp đồng thông minh gần như đã được khai thác cạn kiệt. Ngay cả các memecoin đang thịnh hành gần đây cũng chỉ là sự kết hợp lại các công nghệ sẵn có (như token, đường cong gắn kết, cộng đồng NFT), chứ không phải một phát minh hoàn toàn mới.
-
Hợp đồng thông minh đang trở thành điểm nghẽn chính về trải nghiệm người dùng (UX). Các ứng dụng mã hóa hiện tại yêu cầu người dùng phải trực tiếp tương tác với hợp đồng thông minh, nghĩa là họ phải hiểu nơi hợp đồng chạy, chức năng của nó là gì, cách thức tương tác, phải ký giao dịch và trả phí Gas.
May mắn thay, bước tiến công nghệ tiếp theo đã đến – nó nâng cao tính khả dụng và mở ra làn sóng đổi mới hoàn toàn mới ở tầng ứng dụng.
AI sẽ trở thành tầng trải nghiệm người dùng (UX) của công nghệ mã hóa
Mỗi công nghệ mới muốn phổ cập đều cần một “giao diện phía trước” mạnh mẽ để đơn giản hóa sự phức tạp và tích hợp chức năng. Máy tính cá nhân có giao diện đồ họa (GUI) và hệ điều hành, internet có trình duyệt web và FAANG, thiết bị di động có ứng dụng gốc và cửa hàng ứng dụng.
AI sẽ trở thành tầng UX cho công nghệ blockchain, mang lại trải nghiệm tốt hơn nhiều cấp độ, từ đó thúc đẩy việc áp dụng rộng rãi hơn. AI có thể giải quyết ba vấn đề UX lớn trong công nghệ mã hóa: hướng dẫn người dùng, thực hiện các thao tác phức tạp (thường gồm nhiều bước – điều mà mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) rất giỏi xử lý), và khám phá chức năng. Tôi dự đoán đến năm 2030, 40% dân số toàn cầu sẽ từng thực hiện giao dịch trên chuỗi, và hơn 95% các giao dịch này sẽ được thực hiện qua AI. Lúc đó, mọi người sẽ vô thức sử dụng các ứng dụng được vận hành bởi công nghệ blockchain.
Ảnh gốc từ @karsenthil, được TechFlow biên dịch
Để đạt được mục tiêu này, AI sẽ đóng vai trò cầu nối giữa tầng ứng dụng và cơ sở hạ tầng blockchain, hoạt động cả theo hướng lên và xuống trong stack công nghệ. Trong tương lai, các ứng dụng sẽ tương tác trực tiếp với các agent AI, và các agent này sẽ đại diện cho người dùng để tập hợp và thực hiện các thao tác trên chuỗi. Ngoài ra, hợp đồng thông minh sẽ tiến hóa thành các “token thông minh (intelligent tokens)” được tích hợp sâu với AI, mang lại trải nghiệm sinh động và tùy chỉnh cho người dùng, thay vì mô hình một kích cỡ phù hợp tất cả như hiện nay.
Từ góc nhìn của AI, tương lai của các ứng dụng blockchain trở nên rõ ràng hơn. Ví dụ, siêu ứng dụng tài chính thế hệ tiếp theo có thể sử dụng AI để dựa trên ý định và sở thích của người dùng (như an toàn, lợi suất...), kết hợp với thông tin thời gian thực từ thị trường dự đoán, chủ động đề xuất và thực hiện các thao tác DeFi trên chuỗi. Người dùng không cần biết sự khác biệt giữa L1 và L2, hay tên giao thức và tài sản, thậm chí không cần hiểu nguyên lý hoạt động của cầu nối chéo chuỗi. Mầm mống của xu hướng này đã bắt đầu xuất hiện.
Lập luận Crypto X AI (Phần 2) – Cơ hội cho người xây dựng và nhà đầu tư
Vậy ai sẽ là người chiến thắng lớn nhất?
Khi đổi mới ở tầng ứng dụng do AI thúc đẩy ngày càng tăng tốc, câu trả lời là rõ ràng: ứng dụng vẫn là trọng tâm (tất nhiên, cơ sở hạ tầng hỗ trợ cũng không thể thiếu, vì đây vẫn là lĩnh vực mã hóa). Như David đã nói bên dưới, chúng ta đang bắt đầu chứng kiến sự chuyển dịch từ chu kỳ cơ sở hạ tầng sang chu kỳ ứng dụng, và sự xuất hiện của AI sẽ tiếp tục thúc đẩy xu hướng này.
@divine_economu: “Năm 2024, lĩnh vực tiền mã hóa đạt hai cột mốc quan trọng:
-
Lần đầu tiên, các dự án nổi bật được dẫn dắt bởi ứng dụng
-
Các giao thức nổi bật là những giao thức hỗ trợ sự phát triển của ứng dụng theo những cách sáng tạo
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử tiền mã hóa chuyển từ chu kỳ do cơ sở hạ tầng dẫn dắt sang chu kỳ lấy ứng dụng làm trung tâm.”
Tôi đặc biệt lạc quan về bốn loại sản phẩm mã hóa sau, đều đang ở giai đoạn sơ khai và do đó có tiềm năng tăng trưởng khổng lồ:
-
Các nền tảng tổng hợp, hay còn gọi là siêu ứng dụng (SuperApps)
Tôi dự đoán, “FAANG của thế giới mã hóa” trong tương lai sẽ ra đời: những siêu ứng dụng này sẽ tích hợp chức năng từ các agent, những agent đơn giản hóa trải nghiệm người dùng (UX) trên chuỗi và thiết lập kết nối trực tiếp với người dùng. Đồng thời, các ứng dụng này sẽ tích hợp dọc theo stack công nghệ, không chỉ nâng cao năng lực ứng dụng riêng mà còn thu hút sự chú ý của các nhà phát triển bằng cách cung cấp cơ sở hạ tầng (giống Amazon hay Google). Trong lĩnh vực của chúng (như tìm kiếm và quảng cáo, tài chính, thương mại, mạng xã hội...), các ứng dụng dạng này sẽ mang tính độc quyền. Cũng như các công ty FAANG hiện nay đóng góp khoảng 20% cho chỉ số S&P, tôi dự đoán các ứng dụng thuộc nhóm này sẽ chiếm tỷ lệ tương tự trong thị phần mã hóa trước năm 2030. Ước tính thận trọng, quy mô cơ hội thị trường này là hàng ngàn tỷ USD, và con số lạc quan có thể lên tới hàng chục ngàn tỷ USD.
Đặc biệt trong lĩnh vực DeFi (hay còn gọi là DeFAI), tôi cho rằng đây là một kịch bản ứng dụng đột phá: hãy tưởng tượng một siêu ứng dụng tài chính thế hệ mới, nơi người dùng có thể truy cập liền mạch tất cả tài sản tài chính trên chuỗi, nhận được lời khuyên hoặc ý tưởng đầu tư, phân tích cảm xúc thị trường theo thời gian thực và nhanh chóng thực hiện quyết định đầu tư. Một hướng đi hấp dẫn khác là “Google phiên bản mã hóa”, sử dụng thuật toán kiểu “PageRank” để giải quyết bài toán phát hiện ứng dụng và tài sản mã hóa, đồng thời tạo doanh thu qua quảng cáo hoặc các dòng giá trị sáng tạo.
Người chiến thắng trong nhóm này sẽ tạo ra những kết quả vượt xa trí tưởng tượng, vì họ sở hữu một lợi thế then chốt mà các siêu ứng dụng Web2 không có: Token. Token là công cụ duy nhất trong lĩnh vực mã hóa đã được chứng minh có độ phù hợp sản phẩm-thị trường (PMF) mạnh mẽ, có khả năng thu hút người dùng, quy tụ tín đồ và nhà đầu tư, đồng thời chiếm giữ vị trí trong tâm trí thị trường.
-
Agent như một dịch vụ SaaS (Agents as SaaS)
Tôi rất hào hứng với những AI agent có thể xuất sắc trong một lĩnh vực cụ thể. Những agent này có thể được sử dụng kết hợp qua các nền tảng tổng hợp hoặc cùng các agent khác, giống như các sản phẩm SaaS hay tài chính hiện nay. Ví dụ, hãy tưởng tượng một agent hoàn toàn tự chủ, nhận vốn từ nhà cung cấp thanh khoản (LP) và thực hiện các khoản đầu tư hàng đầu trên thị trường mã hóa (vừa là một trong 1% trader thanh khoản cao hàng đầu, vừa tham gia vào các cơ hội đầu tư hiệu suất tốt nhất), đồng thời thu phí quản lý thấp hơn ETF hay quỹ truyền thống. Hoặc một agent có thể tạo ra lợi nhuận cao trong thị trường dự đoán hoặc cá cược thể thao. Một ví dụ khác là các công cụ như @aix_bt, cung cấp dữ liệu nghiên cứu thị trường và đầu tư chất lượng cao. Những agent này sẽ giúp người dùng tiếp cận các thị trường trước đây khó chạm tới (ví dụ như đô la Mỹ hoặc tài sản thực tế RWA đã được token hóa), đồng thời cung cấp các chiến lược đầu tư tiên tiến (như giao dịch định lượng hay đầu tư mạo hiểm).
@Loopifyyy: “Agent AI đầu tiên có thể thực hiện giao dịch trên chuỗi thay tôi và thực sự hiệu quả, tôi sẽ không ngần ngại đầu tư toàn bộ tài sản của mình. Nó giải quyết vấn đề UX – giờ đây tôi chỉ cần đưa ra một nhắc nhở đơn giản là có thể sử dụng blockchain, dù có hay không liên quan đến cầu nối chéo chuỗi.”
Điều này không chỉ giới hạn trong lĩnh vực tài chính. Tôi có thể hình dung một tương lai có một bác sĩ AI, được huấn luyện chuyên biệt theo hồ sơ cá nhân của bệnh nhân cụ thể, có thể thu phí qua kênh thanh toán mã hóa và kê đơn thuốc ít rủi ro. Hoặc một đại lý bảo hiểm AI có thể tìm ra gói bảo hiểm nhà rẻ nhất cho bạn. Tất nhiên, thành thật mà nói, chúng ta vẫn còn một chặng đường dài để hiện thực hóa những kịch bản này (hiện tại phần lớn các agent thậm chí chưa thể thực hiện các tương tác cơ bản trên chuỗi).
Tuy nhiên, khi các agent này không ngừng đổi mới trong việc thu hút khách hàng, hiện thực hóa giá trị và cơ chế định giá thông qua token gốc (ví dụ: người dùng cần nắm giữ 100 AIXBT mới được dùng dịch vụ cao cấp), cơ hội trong lĩnh vực này gần như vô hạn. Khi xu hướng này phát triển sâu hơn, tôi tin rằng các nền tảng chuyên biệt để giao dịch và quản lý các agent AI (tương tự như thị trường Ebay hay OpenSea cho các agent) cũng sẽ có cơ hội phát triển mạnh mẽ.
-
Cơ sở hạ tầng gốc AI (AI-Native Infra)
Cơ hội cơ sở hạ tầng quan trọng nhất trong tương lai (ví dụ như L1 thế hệ mới) sẽ không còn chỉ tập trung vào tối ưu tốc độ hay chi phí, mà sẽ thu hút người dùng bằng cách cải thiện đáng kể trải nghiệm người dùng (UX). Cải thiện này sẽ đạt được nhờ xây dựng kiến trúc cốt lõi xung quanh các agent AI và hợp đồng thông minh điều khiển bởi AI, hỗ trợ bản địa các chức năng như: khả năng suy luận hiệu quả trên chuỗi (xem thêm phần 4), khả năng suy luận xác minh được bên ngoài chuỗi thông qua môi trường thực thi đáng tin cậy (TEEs), tài khoản thông minh hỗ trợ thao tác của agent bán tự chủ (có cơ chế bảo vệ, có thể thực hiện nhiệm vụ thay người dùng), truy cập tài nguyên tính toán và khả năng huấn luyện mô hình, cũng như hỗ trợ luồng giá trị hai chiều giữa các agent, từ đó thúc đẩy đổi mới trong hợp tác và mô hình kinh tế giữa các agent.
Giống như các ứng dụng phi tập trung (dApps) trong thời đại hiện nay, nhiều agent thuộc nhóm 2 nêu trên (đặc biệt là các agent đuôi dài) sẽ chọn triển khai trên các L1 mới này thay vì tự quản lý cơ sở hạ tầng, đồng thời tận hưởng hiệu ứng mạng nhờ tính kế cận và khả năng tổ hợp. Tôi cũng rất kỳ vọng vào tiềm năng của các L1 thế hệ mới này, chúng có thể tái định nghĩa cơ chế thu giữ giá trị, giá trị khai thác tối đa (MEV) và cơ chế đồng thuận (ví dụ: liệu agent có thể trở thành validator không?).
Điều này không có nghĩa tôi bi quan về các hệ sinh thái L1/L2 chính thống như Ethereum, Solana hay các hệ sinh thái khác. Thực tế, những hệ sinh thái này trong vài năm tới cũng sẽ từng bước tích hợp các chức năng tương tự. Nhưng tôi tin rằng các L1 mới ra đời trong thời đại này sẽ phù hợp hơn với nhu cầu của nhà phát triển đương thời, và do đó có tiềm năng phát triển lớn. Những dự án như ai16z và Virtuals đã phác họa mầm mống của xu hướng này, đồng thời cho thấy cơ hội to lớn để trở thành người chiến thắng trong lĩnh vực này.
Sáng tạo ở lớp L1 sẽ tiếp tục mạnh mẽ và bền vững.
Tài sản thông minh (Intelligent Assets)
Hiện tại, một số ứng dụng mã hóa phổ biến (như stablecoin, NFT, token quản trị ERC-20/SPL) là các tài sản tĩnh và mang tính xác định. Chúng hoạt động rất tốt khi hoàn thành mục tiêu đã định, nhưng sẽ ra sao nếu người dùng có thể sở hữu các tài sản thông minh – vận hành động, tự động tối ưu để đạt mục tiêu cụ thể (như tăng số lượng người nắm giữ hoặc nâng cao giá trị)?
Hãy tưởng tượng, hợp đồng thông minh có thể gọi mô hình một cách động trong quá trình thực thi trên chuỗi, cho phép tài sản thực hiện các thao tác như: điều chỉnh nguồn cung token, kế hoạch phát hành, cơ chế đốt cháy hoặc stake, thậm chí sửa đổi các tham số hiện tại cần hard code hoặc phụ thuộc vào đồng thuận xã hội. Mỗi token thậm chí có thể được cá nhân hóa theo sở thích người nắm giữ, mang lại trải nghiệm cá nhân hóa ở một cấp độ hoàn toàn mới.
Tôi dự đoán những khám phá đầu tiên về tài sản thông minh sẽ tập trung vào lĩnh vực NFT và DAO. Ví dụ, NFT có thể hoàn toàn được sinh động ở mọi phương diện, chứ không chỉ giới hạn ở nội dung phương tiện. Hoặc một token quản trị có thể tự động soạn thảo đề xuất hoặc bỏ phiếu thay người dùng dựa trên lịch sử giao thức và sở thích người dùng.
Khi công nghệ ngày càng trưởng thành, ứng dụng chính của nhóm này có thể dịch chuyển sang lĩnh vực tài chính. Ví dụ, hãy tưởng tượng stablecoin USDE của Ethena có thể điều chỉnh chiến lược đồng đô la tổng hợp một cách động theo điều kiện kinh tế vĩ mô. Đó sẽ là một tương lai đầy hứa hẹn!
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@karsenthil
