DeSci mỏ vàng｜Đằng sau đà tăng vọt của RIF, URO, ba động cơ lớn của Molecule đang trỗi dậy?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
DeSci mỏ vàng｜Đằng sau đà tăng vọt của RIF, URO, ba động cơ lớn của Molecule đang trỗi dậy?
Molecule đang nỗ lực phát triển trong lĩnh vực DeSci thông qua ba động cơ chính là Catalyst, Bio Protocol và pump.science.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: KarenZ, Foresight News
Giữa tháng 11, chỉ trong vài ngày ngắn ngủi, RIF và URO đã trải qua mức tăng trưởng kinh ngạc lên tới hàng ngàn lần, sau đó thị trường DeSci nhanh chóng bước vào giai đoạn điều chỉnh. Đáng chú ý, cuối tuần trước URO lại bật mạnh trở lại với mức tăng gần 200%. Chúng ta không khỏi tự hỏi, nền tảng đứng sau pump.science thực chất là gì? Đồng thời, Molecule – cùng nhóm với pump.science và Bio Protocol – đang đảm nhận vai trò như thế nào?
Molecule là gì?
Molecule hướng tới việc thúc đẩy nghiên cứu khoa học thông qua việc dân chủ hóa nguồn tài trợ và mã hóa quyền sở hữu trí tuệ (IP), biến IP thành các tài sản lưu động trên blockchain, đồng thời điều phối động lực giữa các nhà nghiên cứu và nhà tài trợ nhằm xây dựng một hệ sinh thái nghiên cứu khoa học hợp tác và hiệu quả hơn.
Molecule hiện đang phát triển trên ba mảng chính: nền tảng phát hành công bằng cho dự án khoa học Catalyst, tầng tài chính mới từ dưới lên cho DeSci mang tên Bio, và nền tảng thí nghiệm cũng như gây quỹ khoa học không rào cản pump.science – tương ứng với cơ sở hạ tầng, tầng tài chính, và cầu nối giữa dự án nghiên cứu với người dùng.
Về bối cảnh, vào tháng 6 năm 2022, Molecule đã huy động được 13 triệu USD trong vòng hạt giống do Northpond Ventures dẫn dắt, với sự tham gia của Backed VC, Shine Capital, Speedinvest và Balaji Srinivasan, cựu CTO của Coinbase. Đến tháng 12 năm 2023, Molecule tiếp tục nhận thêm 1 triệu USD từ Sora Ventures. Như đã đề cập trong bài viết “Khai thác DeSci | VitaDAO dẫn đầu: Làm sao dẫn dắt nghiên cứu tuổi thọ?”, Paul Kohlhaas – tác giả whitepaper của VitaDAO – cũng là nhà sáng lập kiêm CEO của các dự án DeSci Molecule và BIO Protocol, từng làm việc tại Consensys. Tyler Golato đồng thời là đồng sáng lập của VitaDAO, Molecule và BIO Protocol.
Catalyst – Nền tảng phát hành công bằng cho dự án khoa học
Catalyst là một trong những nền tảng cốt lõi của Molecule, sử dụng IP-NFT và IP Token (IPT) để mã hóa và phát hành quyền sở hữu trí tuệ. Khi nói về Catalyst, cần phải tìm hiểu trước về IP-NFT và IP Token (IPT) của Molecule. Trong đó, IP-NFT gắn kết quyền sở hữu trí tuệ tiềm năng của dự án nghiên cứu vào một NFT duy nhất, sau đó dự án có thể mã hóa IP-NFT này thành các token IP (token quản trị của IP-NFT), phân cấp quyền sở hữu IP trực tiếp đến cá nhân (người nắm giữ token IP) và gây quỹ. Người nắm giữ sẽ có quyền biểu quyết một phần đối với IP.
Cụ thể, IP-NFT kết hợp hai hợp đồng pháp lý với một hợp đồng thông minh, nhằm đăng ký và quản lý quyền dữ liệu nghiên cứu và IP trên chuỗi. Trong khi đó, IPT đại diện cho quyền quản trị một phần đối với IP được tạo ra; người nắm giữ có quyền biểu quyết, cập nhật tiến độ nghiên cứu và phát triển, cũng như quyền truy cập báo cáo chi tiết. Tuy nhiên, IPT không trao cho người nắm giữ quyền nhận lợi nhuận tài chính đảm bảo hay chia sẻ doanh thu từ việc thương mại hóa tài sản đó.
Thông qua Catalyst, việc tài trợ có thể thực hiện bằng cách gửi ETH vào dự án trên Base theo đường cong bonding curve. Một khi đạt mục tiêu gây quỹ, giai đoạn đàm phán sẽ bắt đầu (tối đa kéo dài 12 tuần). Trong giai đoạn này, vốn được khóa trong ví của dự án. Sau khi hoàn tất, IP-NFT của dự án sẽ được đúc và phát hành IP Token. Nếu gây quỹ thành công, người dùng sẽ nhận được lượng IPT tương ứng. Cần lưu ý rằng cả token IP đã mua và phần ETH đóng góp vượt mức đều bị khóa trong một khoảng thời gian trước khi được giải phóng.
Tất nhiên, nếu dự án không đạt mục tiêu gây quỹ hoặc đàm phán thất bại trước thời hạn, bên tài trợ sẽ được hoàn trả toàn bộ số ETH đã đóng góp. Tuy nhiên, nếu rút vốn trong quá trình gây quỹ, sẽ bị khấu trừ 5% phí.
Các dự án nghiên cứu hiện đang phát hành token trên nền tảng Molecule Catalyst đang khám phá nhiều lĩnh vực như: kháng thể chống bệnh Alzheimer, phục hồi chức năng não thông qua mô cấy ghép, sợi kỹ thuật, xói mòn men răng, và các enzyme liên quan đến viêm và lão hóa.
BIO Protocol – Tầng tài chính mới từ dưới lên cho DeSci
BIO Protocol là giao thức quản trị và thanh khoản trong lĩnh vực DeSci, hướng tới thúc đẩy nhanh sự phát triển công nghệ sinh học, cho phép bệnh nhân toàn cầu, các nhà khoa học và chuyên gia công nghệ sinh học cùng nhau tài trợ, xây dựng và sở hữu các dự án công nghệ sinh học và IP dưới dạng token.
Đầu tháng 11 năm 2024, BIO Protocol nhận được đầu tư từ Binance Labs – đây là lần đầu tiên Binance Labs tham gia lĩnh vực DeSci. Ngoài ra, BIO Protocol còn hoàn tất đợt gây quỹ cộng đồng giai đoạn khởi nguyên trong tháng này với tổng số tiền huy động đạt 33,06 triệu USD. Nhà sáng lập Paul Kohlhaas tiết lộ rằng Launchpad và chức năng chuyển nhượng token của BIO sẽ ra mắt vào đầu quý I năm tới.
Năm trụ cột chính của BIO Protocol gồm: tuyển chọn (curating), tài trợ, thanh khoản, phần thưởng Bio/acc và quản trị cấp cao (meta-governance). Trong khâu tuyển chọn, những người nắm giữ BIO sẽ dùng vBIO (BIO khóa) để đặt cược hoặc bỏ phiếu lựa chọn BioDAO mà họ ủng hộ. Các BioDAO được chọn sẽ nhận được tài trợ thông qua BIO Launchpad, hỗ trợ thanh khoản token từ cộng đồng, cũng như các ưu đãi và dịch vụ tăng tốc khác. Những người tham gia đặt cược thành công sẽ nhận phần thưởng bằng token BIO, đồng thời có cơ hội tham gia sớm vòng gây quỹ token ban đầu của BioDAO (qua BIO Launchpad) và vòng gây quỹ tài sản IP (qua Molecule). Hơn nữa, lợi nhuận mà BioDAO thu được từ doanh số bán IP và sản phẩm có thể được tái đầu tư vào kho bạc BioDAO để tài trợ và chuyển đổi thế hệ nghiên cứu tiếp theo.
Chương trình phần thưởng Bio/acc phát hành phần thưởng dưới dạng token BIO nhằm khuyến khích các BioDAO đạt được các mốc quan trọng như đấu giá token ban đầu qua BIO Launchpad, ra mắt IP-Token, ra mắt sản phẩm tiêu dùng, thử nghiệm lâm sàng phi tập trung... Theo BIOPSY-5, 4% nguồn cung BIO (132,8 triệu token) sẽ được phân bổ cho chương trình thưởng Bio/Acc. VitaDAO đã nhận được 21 triệu token BIO thông qua chương trình thưởng bio/acc của Bio Protocol. Về quản trị cấp cao, BIO Protocol nắm giữ các token của nhiều BioDAO khác nhau trong kho bạc, tạo thành một lớp quản trị cấp cao, cho phép người nắm giữ BIO quản lý rộng rãi các BioDAO và tài sản IP khoa học.
Vậy BIO Protocol tạo giá trị gì cho token BIO? Trước hết, mạng lưới BIO sẽ cấp khoản tài trợ 100.000 USD cho mỗi BioDAO được ươm tạo để đổi lấy 6,9% nguồn cung token BioDAO, đồng thời có thể nhận phân bổ tài sản IP khoa học từ bioDAO. Kho bạc BIO cũng có thể kiếm phí và lợi nhuận từ thanh khoản mà nó cung cấp. Ngoài ra, token BIO còn được dùng cho các tiện ích như: đề cử BioDAO, tham gia sớm đợt bán token BioDAO và IP token, giảm giá sản phẩm/dịch vụ sức khỏe từ BioDAO, tham gia quản trị cấp cao trong BioDAO và biểu quyết quản trị.
Tổng nguồn cung BIO là 3,32 tỷ token, không giới hạn (quyết định bởi biểu quyết quản trị BIO), hiện tại đang ở trạng thái không thể chuyển nhượng trên Ethereum. Về phân bổ: 25% dành cho khuyến khích sinh thái, 20% đấu giá cộng đồng, 5% quỹ sinh thái Molecule, 6% airdrop cộng đồng, 13,6% nhà đầu tư, 21,2% đóng góp cốt lõi, và 5% cho Molecule. Đối tượng airdrop bao gồm người nắm giữ token BioDAO, những người ủng hộ BIO từ giai đoạn ý tưởng đến phát hành, cũng như các đóng góp cốt lõi từ Cohort 1 BioDAO của bio.xyz thuộc Molecule.
Hệ sinh thái BIO là một mạng lưới gồm nhiều BioDAO, mỗi BioDAO chuyên phát triển nghiên cứu và sản phẩm trong một lĩnh vực khoa học cụ thể.
-
VitaDAO (token VITA, vốn hóa 130 triệu USD): Xem chi tiết tại “Khai thác DeSci | VitaDAO dẫn đầu: Làm sao dẫn dắt nghiên cứu tuổi thọ?”.
-
AthenaDAO (ATH, vốn hóa 9,7 triệu USD): Hướng tới thúc đẩy nghiên cứu, giáo dục và tài trợ sức khỏe phụ nữ, bắt đầu từ sức khỏe sinh sản nữ giới.
-
PsyDAO (PSY, vốn hóa 4,7 triệu USD): Tập trung vào nghiên cứu các chất gây ảo giác, đã hoàn tất đợt bán token PSY đầu tiên giữa tháng 11 năm 2024, huy động được 2 triệu USD.
-
ValleyDAO (GROW, vốn hóa 9 triệu USD): Chuyên về sinh học tổng hợp, đã gây quỹ hơn 2 triệu USD và hợp tác với Đại học Hoàng gia London.
-
HairDAO (HAIR, vốn hóa token 70 triệu USD): Nhằm giải quyết vấn đề rụng tóc, đã ra mắt sản phẩm dầu gội Follicool không chứa paraben hay sulfate (bao gồm tư cách hội viên SHAMPOO), được quảng cáo là phù hợp mọi loại tóc và da, giúp làm sạch và nuôi dưỡng nang tóc. Mỗi chai FolliCool (49,95 USD) mà người tiêu dùng mua sẽ nhận được 1 triệu token POO. POO quản lý việc phát triển danh mục sản phẩm dầu gội trong tương lai của HairDAO, bao gồm toàn bộ doanh thu. HairDAO cũng vận động các nhà sinh học con người tận dụng nhiều hơn mô hình nuôi cấy cơ quan nang tóc (HFOC) trong nghiên cứu tiền lâm sàng, nhưng chi phí HFOC vẫn quá cao để áp dụng đại trà. Do đó, HairDAO dự kiến mở rộng HFOC trong năm tới, giảm chi phí mỗi nghiên cứu xuống 60 lần.
-
CryoDAO (CRYO, vốn hóa 16 triệu USD): Hướng tới thúc đẩy nghiên cứu bảo quản lạnh.
-
CerebrumDAO (NEURON, vốn hóa 11 triệu USD): Thúc đẩy sức khỏe não bộ, gây quỹ hơn 1,5 triệu USD. CerebrumDAO đã ký thỏa thuận với Fission Pharma nhằm giải quyết rối loạn chức năng ty thể trong các bệnh thoái hóa thần kinh.
7 BioDAO trên là lứa đầu tiên được ươm tạo bởi BIO. Ba BioDAO dưới đây là các dự án sớm thuộc lứa thứ hai:
-
Long COVID Labs: Được sáng lập bởi doanh nhân y tế Rohan Dixit, khuyến khích các nhà khoa học, bệnh nhân và người ủng hộ hợp tác và chia sẻ dữ liệu, ứng viên điều trị đầu tiên là tổ hợp kháng thể đơn dòng kéo dài và chất ức chế sao chép virus.
-
Curetopia: Tập trung vào các bệnh hiếm gặp nhóm đuôi dài (long-tail rare diseases).
-
Quantum Biology DAO: Đang xây dựng kính hiển vi lượng tử để quan sát hiện tượng lượng tử theo thời gian thực, hỗ trợ nghiên cứu trong lĩnh vực sinh học lượng tử (dự án đã mở phiên đấu giá token trên Bio). Nhà sáng lập và nhà khoa học trưởng là kỹ sư lượng tử Clarice D. Aiello.
pump.science – Nền tảng thí nghiệm và gây quỹ khoa học không rào cản
Tháng 9 năm nay, Quỹ Solana đã cấp một khoản tài trợ cho Molecule để xây dựng nền tảng tài trợ DeSci gốc Solana mang tên pump.science.
pump.science được xây dựng trên Pump.fun. So với Catalyst, pump.science là một nền tảng gần như không có rào cản cho thử nghiệm và gây quỹ nghiên cứu. Trên pump.science, bất kỳ ai – từ nhà phát triển thuốc đến các nhà khoa học – đều có thể gửi ý tưởng kéo dài tuổi thọ, chiến lược dược phẩm để gây quỹ cho thí nghiệm của mình, trong khi người khác có thể đặt cược vào can thiệp nào sẽ kéo dài tuổi thọ của các sinh vật mẫu khác nhau được thử nghiệm, từ đó ủng hộ các ý tưởng họ tin tưởng.
Trên pump.science, các nhà phát triển thuốc và nhà khoa học muốn thử nghiệm can thiệp phải trả một lượng SOL nhất định làm phí thí nghiệm. Số SOL này sẽ dùng để mua lô token đầu tiên, và khi phương án đạt ngưỡng vốn hóa nhất định, thí nghiệm sẽ được thực hiện trên nền tảng Wormbot. Wormbot là một nền tảng thí nghiệm chi phí thấp và nhanh chóng, cho phép kiểm tra hàng loạt liệu pháp tiềm năng kéo dài tuổi thọ với chi phí rẻ.
Khi can thiệp được thử nghiệm trên giun thật, người dùng có thể theo dõi luồng dữ liệu thí nghiệm. Dữ liệu được truyền định kỳ cho người dùng để đánh giá giá trị của can thiệp. Tất nhiên, xa hơn nữa, các thí nghiệm sau đó sẽ được thực hiện trên ruồi giấm, chuột – thu thập dữ liệu tốn kém và mất nhiều thời gian hơn nhưng liên quan sát sao hơn đến con người. Các can thiệp liên quan, sau khi được cấp phép, có thể được bán dưới dạng thực phẩm bổ sung hoặc hóa chất nghiên cứu. Và khi vốn hóa token tăng lên, token sẽ được bán ra ở các mốc then chốt (70.000 USD, 1 triệu USD và 3 triệu USD) để chi trả cho các giai đoạn thử nghiệm cao cấp hơn.
Hiện tại, trên pump.science chỉ có hai thí nghiệm: Rifampicin (RIF) và Urolithin A (URO), cả hai đều đang trong giai đoạn thử nghiệm trên ruồi giấm, với vốn hóa lần lượt là 190 triệu USD và 97 triệu USD. Tiến độ hoàn thành của cả hai thí nghiệm đều là 2,74%.
Trong đó, Rifampicin là một loại kháng sinh, có thể điều trị nhiều dạng nhiễm khuẩn như lao, phức hợp mycobacterium avium, phong cùi và bệnh Legionnaires (theo Wikipedia), đã được chứng minh có khả năng kích hoạt cơ chế phòng vệ tự nhiên của tế bào trước stress và tổn thương ở các sinh vật nhỏ như giun tròn Caenorhabditis elegans.
Urolithin A là một hợp chất cơ thể tạo ra khi ăn các thực phẩm giàu tanin ellagitannin (như quả lựu), giúp thúc đẩy quá trình tự thực ti thể (mitophagy), tức là loại bỏ các ti thể cũ, suy yếu để nhường chỗ cho các ti thể mới, khỏe mạnh phát triển. Trong các nghiên cứu trên người, Urolithin A cho thấy tiềm năng tốt trong việc cải thiện sức khỏe cơ bắp và năng lượng.
Cả hai thí nghiệm trên pump.science đều kiểm tra khả năng kéo dài tuổi thọ của ruồi giấm bằng cách so sánh hợp chất liên quan với giả dược không chứa hoạt chất. Mỗi ống nghiệm chứa 15 con ruồi, dữ liệu giám sát được tải lên nền tảng định kỳ để người dùng đánh giá.
Đặc biệt cần lưu ý rằng, tuổi thọ của giun (Worm) trong môi trường thí nghiệm chỉ giới hạn trong 20–30 ngày, và chi phí cho một thí nghiệm như vậy dao động khoảng 300–500 USD. Trong khi đó, ruồi giấm sống lâu hơn, khoảng 3 tháng, nhưng chi phí thí nghiệm tương ứng rơi vào khoảng 2.000–3.000 USD. Mỗi thí nghiệm trên chuột tốn từ 30.000 đến 60.000 USD, với tuổi thọ có thể kéo dài 2–3 năm. Vì vậy, khi tiến đến các giai đoạn thử nghiệm sau, chi phí thời gian tích lũy và tính bất định trở nên rất cao.
Theo lộ trình của pump.science, ngày 25 tháng 1 năm 2025 sẽ tiến hành thử nghiệm trên chuột với Rifampicin (RIF) và Urolithin A (URO); ngày 25 tháng 2 năm 2025 hợp tác với VitaDAO để khởi động hợp chất mới; ngày 25 tháng 3 mở đặt hàng trước thực phẩm bổ sung và khởi động thị trường; tháng 4 sẽ tiến hành thử nghiệm trên người.
Đầu tháng 12, Molecule cũng công bố một số kế hoạch gần đây, bao gồm: hợp tác giữa pump.science và Bio Protocol để thúc đẩy nghiên cứu BioDAO; đầu năm 2025, VitaDAO sẽ nhận các hợp chất kéo dài tuổi thọ từ The Longevity Prize của Pump Science để phát triển thành thực phẩm bổ sung; khởi động Quỹ Hệ sinh thái DeSci, sử dụng một nửa lượng phân bổ BIO của Molecule (166 triệu token BIO) để thúc đẩy các nghiên cứu đột phá; mua lại mỗi loại token RIF và URO trị giá 100.000 USD nhằm khẳng định cam kết hỗ trợ pump.science và PhDegen.
Hiện tại, lĩnh vực DeSci vẫn ở giai đoạn rất sơ khai, nhưng đã cho thấy tiềm năng phát triển khổng lồ. Tiềm năng này xuất phát từ kỳ vọng về khả năng giải quyết các vấn đề về minh bạch, tài trợ và hợp tác trong nghiên cứu khoa học truyền thống. Tuy nhiên, DeSci vẫn đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm việc áp dụng công nghệ, các vấn đề pháp lý, cũng như việc cân bằng giữa tính nghiêm ngặt và minh bạch trong nghiên cứu khoa học.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Foresight News
