Mùa hè của Solana: Metaplex – viên ngọc bị bỏ quên kiếm tiền âm thầm giữa cơn sốt Meme, liệu có bị định giá thấp?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Mùa hè của Solana: Metaplex – viên ngọc bị bỏ quên kiếm tiền âm thầm giữa cơn sốt Meme, liệu có bị định giá thấp?
Metaplex là giao thức cơ sở phục vụ cho toàn bộ các loại tài sản trong hệ sinh thái Solana, và là bên hưởng lợi trực tiếp từ cơn sốt Meme kéo dài từ đầu năm đến nay.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Alex Xu
1. Mở đầu
Nếu phải chọn ra L1 có sự phát triển kinh doanh tốt nhất trong chu kỳ tăng giá này, phần lớn mọi người sẽ trả lời: Solana.
Dù là số lượng địa chỉ hoạt động hay doanh thu phí giao dịch, thị phần của Solana trong hệ sinh thái L1 đều mở rộng nhanh chóng:
Số lượng địa chỉ hoạt động: Thị phần địa chỉ hoạt động hàng tháng của Solana tăng từ 3,48% lên 56,83%, tăng trưởng theo năm đạt 1533%;
Thị phần địa chỉ hoạt động hàng tháng của các L1, nguồn dữ liệu: tokenterminal
Phí giao dịch: Thị phần doanh thu phí (Fee) của Solana tăng từ 0,62% lên 28,92%, tăng trưởng theo năm đạt 4564%.
Thị phần doanh thu phí hàng tháng của các L1, nguồn dữ liệu: tokenterminal
Sóng Meme chính là động lực cốt lõi thúc đẩy sự tăng trưởng nhanh chóng của các chỉ số trọng yếu của Solana trong chu kỳ này. Ngoài Solana, các dự án như DEX Raydium cũng hưởng lợi lớn từ làn sóng Meme. Sự sôi động của giao dịch Meme đã đóng góp khối lượng giao dịch và doanh thu khổng lồ cho giao thức, gần đây giá token của nó cũng lập đỉnh mới trong chu kỳ hiện tại.
Bài viết này sẽ tập trung vào một dự án khác hưởng lợi từ lượng tài sản phát hành khổng lồ trên Solana: Metaplex.
Bài phân tích sẽ trình bày và thảo luận bốn vấn đề sau:
-
Metaplex định vị kinh doanh và mô hình kinh doanh là gì? Có hào moat không?
-
Dữ liệu kinh doanh của Metaplex ra sao, tình hình phát triển như thế nào?
-
Đội ngũ sáng lập và tình hình gọi vốn của Metaplex, đánh giá đội ngũ dự án như thế nào?
-
Hiện tại mức định giá của Metaplex ở đâu, có biên an toàn không?
Bài viết phản ánh quan điểm cá nhân ở thời điểm công bố, có thể thay đổi trong tương lai. Các nhận định mang tính chủ quan mạnh, có thể chứa sai sót về thực tế, dữ liệu hoặc logic suy luận. Rất hoan nghênh cộng đồng và độc giả phản biện, trao đổi sâu hơn. Tuy nhiên, bài viết không cấu thành bất kỳ lời khuyên đầu tư nào.
Sau đây là nội dung chính.
2. Định vị kinh doanh và mô hình kinh doanh của Metaplex
Giao thức Metaplex là hệ thống tạo, bán và quản lý tài sản kỹ thuật số được xây dựng trên Solana và các blockchain hỗ trợ SVM (Solana Virtual Machine). Nó cung cấp cho nhà phát triển, người sáng tạo và doanh nghiệp các công cụ và tiêu chuẩn để xây dựng ứng dụng phi tập trung. Các loại tài sản mã hóa mà Metaplex hỗ trợ bao gồm NFT, FT (token đồng nhất), tài sản thực tế (RWA), tài sản game, tài sản DePIN, v.v.
Gần đây, Metaplex còn mở rộng ngang sang các lĩnh vực dịch vụ cơ bản khác trong hệ sinh thái Solana, chẳng hạn như dịch vụ lập chỉ mục (Index) và dịch vụ khả dụng dữ liệu (DA).
Dài hạn, Metaplex có tiềm năng trở thành một trong những dự án nền tảng đa lĩnh vực quan trọng nhất trong hệ sinh thái Solana.
2.1 Ma trận sản phẩm của Metaplex
Là một hệ thống phát hành, quản lý và thiết lập tiêu chuẩn tài sản, đối tượng tài sản phục vụ của Metaplex bao gồm cả NFT và token đồng nhất. Các sản phẩm liệt kê dưới đây tạo thành một ma trận tổng hợp phục vụ tài sản trong hệ sinh thái Solana.
Core
Core là tiêu chuẩn NFT thế hệ mới trên blockchain Solana. Core sử dụng thiết kế "đơn tài khoản", giúp giảm đáng kể chi phí đúc và sức mạnh tính toán, đồng thời hỗ trợ các plugin nâng cao và bắt buộc thanh toán royalty.
Kiến thức nền: Mô hình tài khoản của Solana
Để hiểu rõ ưu thế của kiến trúc "thiết kế đơn tài khoản", cần nắm trước mô hình tài khoản của blockchain Solana và cách lưu trữ NFT truyền thống.
Trên blockchain Solana, tất cả trạng thái lưu trữ (ví dụ: số dư token, metadata NFT, v.v.) đều liên kết với tài khoản cụ thể. Mỗi tài khoản có thể lưu trữ một lượng dữ liệu nhất định, kích thước tài khoản bị giới hạn và phải trả phí thuê để duy trì lưu trữ dữ liệu. Do đó, việc quản lý hiệu quả tài khoản và dữ liệu trên chuỗi là vấn đề then chốt mà các nhà phát triển trên Solana cần cân nhắc.
Thiết kế NFT truyền thống
Trong thiết kế NFT truyền thống, thường mỗi NFT sẽ có nhiều tài khoản riêng để lưu trữ thông tin khác nhau. Ví dụ, một NFT điển hình có thể liên quan đến các tài khoản sau:
-
Tài khoản chính: Lưu thông tin quyền sở hữu NFT (ai là người nắm giữ hiện tại).
-
Tài khoản metadata: Lưu metadata NFT (tên, mô tả, liên kết ảnh, v.v.).
-
Tài khoản royalty: Lưu thông tin liên quan đến royalty của người sáng tạo.
Thiết kế đa tài khoản này tuy linh hoạt nhưng trong thực tế lại gây ra một số vấn đề:
-
Phức tạp: Việc quản lý và tương tác nhiều tài khoản làm tăng độ phức tạp, đặc biệt khi cần truy vấn và cập nhật dữ liệu thường xuyên.
-
Chi phí: Mỗi tài khoản đều phải trả phí thuê để duy trì trạng thái lưu trữ, càng nhiều tài khoản thì chi phí càng cao.
-
Hiệu suất: Do liên quan đến nhiều tài khoản, thao tác có thể cần nhiều tài nguyên blockchain hơn, ảnh hưởng đến hiệu suất và tốc độ giao dịch.
Ưu điểm của "thiết kế đơn tài khoản"
Metaplex Core giải quyết các vấn đề trên bằng cách đưa ra tiêu chuẩn "thiết kế đơn tài khoản". Thiết kế này tập trung tất cả thông tin liên quan đến NFT (quyền sở hữu, metadata, royalty, v.v.) vào một tài khoản duy nhất, giúp đơn giản hóa cấu trúc tài khoản, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả tương tác và tăng tính mở rộng cho NFT. Thiết kế này đặc biệt phù hợp với các dự án NFT quy mô lớn trên blockchain hiệu suất cao, chi phí thấp như Solana (ví dụ: game, DePIN, v.v.).
Bubblegum
Bubblegum là chương trình của Metaplex dùng để tạo và quản lý NFT nén (cNFT). Nhờ công nghệ nén, người sáng tạo có thể đúc số lượng lớn NFT với chi phí cực thấp — chi phí đúc 100 triệu NFT chỉ khoảng 500 SOL (giảm hơn 99% so với phương pháp truyền thống), mang lại khả năng mở rộng và linh hoạt chưa từng có. Chính nhờ Bubblegum, việc đúc NFT quy mô lớn với chi phí thấp mới trở nên khả thi, khiến các dự án DePIN như Render, Helium bắt đầu di chuyển sang Solana, đồng thời thúc đẩy sự ra đời của nền tảng NFT sáng tạo DRiP. Bảng dưới đây liệt kê ví dụ ứng dụng Bubblegum của ba đại diện nói trên.
Token Metadata (Metadata token)
Chương trình Token Metadata cho phép gắn thêm dữ liệu bổ sung cho tài sản đồng nhất và không đồng nhất trên Solana. Dĩ nhiên, điều này rất quan trọng với NFT giàu thông tin, nhưng thực tế hầu hết các dự án token đồng nhất trên Solana cũng đều cần dùng đến Token Metadata.
Điều ít người biết: Hiện tại, nền tảng phát hành Meme lớn nhất trên Solana, Pump.fun, sử dụng dịch vụ metadata của Metaplex cho tất cả các token được tạo ra. Hiện nay, nhu cầu lớn nhất đối với Token Metadata không còn đến từ NFT mà đến từ lượng khổng lồ các dự án Meme.
Với các dự án Meme, việc sử dụng chương trình Token Metadata khi phát hành token mang lại lợi ích rõ rệt:
-
Đầu tiên là đảm bảo tính chuẩn hóa và tương thích của token phát hành. Khi sử dụng dịch vụ Metadata của Metaplex, các token này dễ dàng được ví chính thống (như Phantom, Solflare) nhận diện đúng, hiển thị tên, biểu tượng và thông tin bổ sung trên sàn giao dịch, đồng thời dễ dàng tích hợp liền mạch với các ứng dụng Solana khác.
-
Thứ hai là cung cấp khả năng lưu trữ trên chuỗi và minh bạch. Dịch vụ Metadata của Metaplex lưu metadata token trực tiếp trên chuỗi, giúp thông tin token dễ xác minh hơn và ngăn chặn bị sửa đổi.
-
Các thông tin bổ sung như hình ảnh, văn bản cung cấp chất liệu đa chiều cho việc đầu cơ Meme, biến Meme không chỉ là một cái tên và chuỗi hợp đồng, mà còn là chất liệu cho việc lan tỏa, sáng tạo lại và xây dựng câu chuyện.
Các token Meme mới liên tục xuất hiện trên pump.fun, nguồn: pump.fun
Theo đà bùng nổ liên tục của cơn sốt Meme trên Solana, hơn 90% doanh thu giao thức Metaplex hiện nay đến từ token đồng nhất (Meme), thực tế này trái ngược hoàn toàn với nhận thức phổ biến rằng "Metaplex là giao thức cơ sở NFT trong hệ sinh thái Solana", tồn tại một sự chênh lệch nhận thức nghiêm trọng.
Candy Machine
Candy Machine của Metaplex là chương trình đúc và phát hành NFT phổ biến nhất trên Solana, cho phép phát hành bộ sưu tập NFT một cách hiệu quả, công bằng và minh bạch.
Các sản phẩm khác
Các dịch vụ khác của Metaplex bao gồm:
MPL-Hybrid: Giải pháp lưu trữ và quản lý NFT hỗn hợp, nhằm kết hợp ưu điểm giữa lưu trữ on-chain và off-chain, cung cấp cách lưu trữ hiệu quả và tiết kiệm cho NFT, đặc biệt phù hợp với file dung lượng lớn (ảnh độ phân giải cao) hoặc dự án NFT cần cập nhật động.
Fusion: Chức năng hợp nhất NFT, cho phép người dùng gộp nhiều NFT thành một NFT mới, tăng trải nghiệm tương tác người dùng và mở rộng玩法 cho dự án NFT, phù hợp với game, bộ sưu tập, nghệ thuật.
Hydra: Giải pháp đúc NFT quy mô lớn hiệu quả và có thể mở rộng, được thiết kế chuyên biệt cho các dự án cần đúc số lượng lớn NFT như game, nền tảng xã hội hoặc chương trình khách hàng thân thiết.
...
Dưới đây là danh sách sản phẩm hiện có của Metaplex (dịch vụ tài sản):
Nguồn ảnh: Tài liệu dành cho nhà phát triển Metaplex
Aura
Thêm nữa, vào tháng 9, Quỹ Metaplex chính thức công bố ra mắt Metaplex Aura – mạng lưới lập chỉ mục phi tập trung và khả dụng dữ liệu (testnet) phục vụ Solana và các blockchain hỗ trợ SVM. Nhờ dịch vụ lập chỉ mục và khả dụng dữ liệu từ Aura, Solana và các blockchain áp dụng chuẩn SVM có thể đọc dữ liệu tài sản hiệu quả hơn, hỗ trợ thao tác hàng loạt với chi phí thấp hơn, giảm chi phí vận hành hơn 99%, như hình dưới:
So sánh chi phí thao tác hàng loạt tài sản trước và sau khi dùng Aura, nguồn: Twitter chính thức Metaplex
Khi ra mắt sản phẩm, Metaplex cũng công bố các thỏa thuận hợp tác hỗ trợ sản phẩm, trong đó có nhiều dự án nổi bật trong hệ sinh thái Solana, cũng chính là những người dùng tiềm năng tương lai của Aura.
Nguồn: Twitter chính thức Metaplex
Từ hệ thống dịch vụ tài sản đến giao thức dịch vụ lập chỉ mục và khả dụng dữ liệu, với việc mở rộng dịch vụ theo chiều ngang, Metaplex đang hướng tới trở thành nền tảng dịch vụ cơ sở toàn diện cho hệ sinh thái Solana.
2.2 Mô hình kinh doanh của Metaplex
Mô hình kinh doanh của Metaplex đơn giản và dễ hiểu: thu phí thông qua cung cấp các dịch vụ liên quan đến tài sản trên chuỗi. Trong ma trận sản phẩm đã đề cập, một số dịch vụ miễn phí, một số có thu phí.
Mặc dù đối tác hợp tác trực tiếp của Metaplex là các dự án khác trên Solana – giống như mô hình B2B, phần lớn doanh thu lại đến từ các dự án nhỏ hoặc người dùng lẻ tẻ sử dụng dịch vụ của các dự án lớn, bao gồm cả các bên phát hành token đồng nhất và người dùng cá nhân mint NFT.
Theo quan điểm của tôi, so với việc thu phí từ các dự án lớn (B2B) như Pump.fun, thì thu phí từ người dùng phân tán là mô hình tốt hơn vì:
-
Người dùng nhỏ hoặc cá nhân đưa ra quyết định cảm tính hơn, ít nhạy cảm với giá hơn so với khách hàng doanh nghiệp. Chi phí dịch vụ Metaplex chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng chi phí của họ; mặc dù mỗi người chi trả không nhiều, nhưng khi số lượng đủ lớn thì tổng doanh thu vẫn rất đáng kể.
-
Các dự án B2B có thể trở thành kênh phân phối dịch vụ, giúp Metaplex tiếp cận nhiều người dùng phân tán hơn, bản thân Metaplex không cần tốn thêm công sức và chi phí cho marketing hay kênh phân phối.
-
Đối tượng người dùng phân tán hơn, mức độ tập trung thấp, khiến việc thương lượng giá với Metaplex – một nhà cung cấp cơ sở hạ tầng – khó khăn hơn, cho phép Metaplex duy trì tỷ suất lợi nhuận, thậm chí tăng giá khi thích hợp.
Cụ thể, bảng giá dịch vụ của Metaplex trên Solana như sau:
Nguồn ảnh: Tài liệu dành cho nhà phát triển Metaplex
Có thể thấy, chi phí tuyệt đối cho mỗi lần sử dụng dịch vụ Metaplex khá thấp. Ví dụ, phí mint một NFT chỉ 0,0015 SOL; một người phát hành Meme muốn thêm thông tin hình ảnh, văn bản cho dự án Meme của mình bằng Token Metadata chỉ mất 0,01 SOL mỗi lần. Chi phí này so với kỳ vọng lợi nhuận của người dùng là cực kỳ nhỏ, gần như có thể bỏ qua.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc phát hành hàng loạt token đồng nhất đại diện bởi Meme vừa mang lại doanh thu cho Metaplex, vừa đặt ra nghi vấn về tính bền vững của cơn sốt Meme, từ đó ảnh hưởng đến tính ổn định doanh thu của Metaplex. Ngay cả Solana mạnh mẽ cũng chứng kiến dao động lớn về độ nóng Meme: trong tuần lạnh nhất tháng 9, số lượng token mới ra mắt trên Dex chỉ bằng khoảng 1/3 so với mức cao điểm tháng 5, nhưng đến giữa tháng 11 con số này lại tăng gấp 10 lần.
Số lượng token mới hàng tuần trên Dex Solana, nguồn: Dune
2.3 Hào moat của Metaplex
Trong thế giới kinh doanh, hào moat của một doanh nghiệp/dự án có thể đến từ nhiều ưu thế như: lợi thế chi phí nhờ quy mô hoặc vị trí địa lý, tích lũy giá trị nhờ hiệu ứng mạng, độ trung thành và định giá cao nhờ thương hiệu, rào cản cạnh tranh nhờ giấy phép hành chính hoặc bằng sáng chế.
Một dự án có hào moat mạnh thường thể hiện ở chỗ: đối thủ mới khi gia nhập cùng lĩnh vực sẽ thấy rất khó đuổi kịp, hoặc chi phí tổng thể để đuổi theo quá cao, vượt xa lợi ích kỳ vọng, dẫn đến ít đối thủ cạnh tranh. Về mặt tài chính, dự án có lợi nhuận ổn định hoặc tăng dần, chi phí marketing và phát triển thấp so với doanh thu.
Trong lĩnh vực Web3, các dự án có hào moat mạnh không nhiều, ví dụ như Tether trong lĩnh vực stablecoin, Aave trong lĩnh vực cho vay tập trung.
Theo tôi, Metaplex cũng thuộc nhóm dự án có hào moat, và hào moat này đến từ “chi phí chuyển đổi cao” và “thiết lập tiêu chuẩn”.
Thứ nhất, khi nhà phát triển và người dùng phụ thuộc sâu vào công cụ và giao thức Metaplex để phát hành và quản lý tài sản, việc chuyển tài sản sang giao thức khác sau này chắc chắn sẽ gặp chi phí thời gian, kỹ thuật và kinh tế cao.
Thứ hai, khi định dạng tài sản của Metaplex (bao gồm NFT và FT) trở thành tiêu chuẩn phổ biến trong hệ sinh thái Solana, trở thành sự đồng thuận trong thiết kế tương thích của các cơ sở hạ tầng và ứng dụng, điều này khiến các nhà phát triển và dự án mới khi lựa chọn nền tảng dịch vụ tài sản sẽ ưu tiên chọn định dạng tài sản Metaplex vì tính tương thích cao hơn.
Nhờ hào moat này, hiện tại hệ sinh thái Solana thiếu các dự án có thể cạnh tranh trực tiếp với Metaplex, giúp đảm bảo khả năng sinh lời mạnh mẽ của Metaplex – phần này sẽ được phân tích sâu hơn ở phần sau.
Bên cạnh dịch vụ tài sản, dịch vụ lập chỉ mục và khả dụng dữ liệu đang trong giai đoạn thử nghiệm của Metaplex cũng có tiềm năng tạo nên đường cong tăng trưởng thứ hai trong tương lai. Vì đối tượng phục vụ của dịch vụ này trùng khớp cao với nhóm khách hàng hiện tại của Metaplex, nên các dịch vụ mới mở rộng có thể dễ dàng được các đối tác hiện hữu chấp nhận và sử dụng.
3. Dữ liệu kinh doanh Metaplex: PMF được xác nhận đầy đủ, dữ liệu cốt lõi tăng trưởng mạnh
Hiện tại, hoạt động kinh doanh cốt lõi của Metaplex là cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản, chúng ta có thể theo dõi các chỉ số trọng yếu như: số lượng người dùng hoạt động, số lượng dự án đúc tài sản, doanh thu giao thức.
3.1 Người dùng hoạt động hàng tháng của Metaplex
Người dùng hoạt động hàng tháng của Metaplex là số địa chỉ độc lập có giao dịch với giao thức Metaplex trong tháng đó.
Địa chỉ hoạt động hàng tháng của Metaplex, nguồn dữ liệu: Bảng điều khiển công khai Metaplex, tương tự cho các phần sau
Chúng ta có thể thấy,截至 thời điểm viết bài (30/11/2024), số người dùng hoạt động hàng tháng mới nhất của Metaplex đạt 844.966, lập kỷ lục cao nhất theo tháng, tăng trưởng theo năm đạt 253%.
3.2 Số lượng tài sản được đúc thông qua giao thức
Số lượng tài sản được đúc thông qua giao thức là số loại tài sản được đúc bằng giao thức Metaplex.
Số loại tài sản được đúc hàng tháng của Metaplex
Tính đến thời điểm viết bài (30/11/2024), chỉ số này của Metaplex cũng lập kỷ lục cao nhất, với hơn 1,44 triệu loại tài sản được đúc trong tháng 11.
Đáng chú ý hơn: trong đó 94% là token đồng nhất, chỉ 6% là NFT. Trong khi đó, hồi tháng 1 năm nay, tỷ lệ này là 18,6% so với 81,4%. Nghĩa là xét về khối lượng kinh doanh, hoạt động chính của Metaplex hiện nay đã là dịch vụ tài sản đồng nhất chứ không phải NFT. Và phần lớn việc đúc phát hành tài sản đồng nhất này đến từ cơn sốt Meme.
Tỷ lệ loại tài sản được đúc hàng tháng của Metaplex
3.3 Doanh thu giao thức
Doanh thu giao thức là khoản phí Metaplex nhận được khi cung cấp dịch vụ.
Doanh thu hàng tháng của Metaplex
Tính đến thời điểm viết bài (30/11/2024), doanh thu hàng tháng của Metaplex đạt mức cao kỷ lục 3,3 triệu USD.
Cần nhấn mạnh rằng, khác với nhiều dự án trong thế giới Web3 phụ thuộc vào trợ cấp token để thúc đẩy nhu cầu sản phẩm, đổi token dự án lấy doanh thu giao thức, doanh thu kinh doanh của Metaplex hoàn toàn tự nhiên, không thực hiện trợ cấp token trực tiếp, là một dự án điển hình đã đạt được PMF (phù hợp sản phẩm-thị trường).
Thông qua dữ liệu ở phần này, chúng ta có thể thấy:
-
Metaplex với tư cách là giao thức tài sản nền tảng, hưởng lợi trực tiếp từ sự phát triển hệ sinh thái Solana, các chỉ số cốt lõi tăng cùng nhịp với các chỉ số cốt lõi của Solana, đặc biệt là doanh thu giao thức.
-
Metaplex đồng thời hưởng lợi từ sự sôi động của NFT và FT, không chỉ đơn thuần là "giao thức dịch vụ tài sản NFT". Sau Meme, nếu Solana xuất hiện thêm các lĩnh vực sôi động khác như DePIN, game, RWA, không gian nhu cầu của Metaplex sẽ tiếp tục mở rộng.
-
Nhu cầu kinh doanh của Metaplex là tự nhiên, không phụ thuộc trợ cấp token để tạo doanh thu.
Tiếp theo, hãy cùng tìm hiểu về đội ngũ phía sau dự án Metaplex và tình hình token của dự án.
4. Đội ngũ Metaplex: Những OG gần với vòng tròn cốt lõi của hệ sinh thái Solana
Stephen Hess
Người sáng lập Metaplex là Stephen Hess, đồng thời cũng là Chủ tịch Quỹ Metaplex. Ông thành lập Metaplex Studios vào tháng 11/2021.
Là cựu sinh viên chuyên ngành Hệ thống Biểu tượng của Đại học Stanford (chuyên ngành này tập trung vào thiết kế hệ thống tương tác người-máy), Stephen Hess cũng là một trong những nhân viên đầu tiên của Solana (ông gia nhập khi Solana mới khởi động được một năm). Đồng sáng lập Solana lúc đó là Raj mời ông tham gia, giữ chức Trưởng bộ phận Sản phẩm. Trong thời gian này, ông tham gia vào các công việc như Solana Stake Pools (hệ thống staking của Solana), hệ thống quản trị SPL và phát triển Wormhole. Ông cũng là thành viên nhóm phát triển tiêu chuẩn NFT đầu tiên của Solana, tiêu chuẩn này cuối cùng phát triển thành Metaplex.
Chỉ một tháng sau khi Metaplex ra đời, vào tháng 1/2022, Metaplex đã nhận được khoản đầu tư chiến lược 46 triệu USD từ các tổ chức như Multicoin, Jump và Alameda. Nếu căn cứ vào tỷ lệ 10,2% dành cho vòng gọi vốn chiến lược trong bảng phân bổ token, có thể ước tính định giá lúc đó của Metaplex khoảng 450 triệu USD – một mức định giá sơ cấp rất cao ngay từ vòng đầu, ngay cả trong thời kỳ thị trường tăng giá.
Đúng vào thời điểm sắp tròn một năm thành lập, vào tháng 11/2022, FTX sụp đổ do khoản nợ xấu khổng lồ. Mặc dù tình hình tài chính của Metaplex không bị ảnh hưởng trực tiếp, Stephen Hess nhanh chóng tuyên bố cắt giảm nhân sự trên Twitter, sẵn sàng đối phó với thời kỳ suy thoái hệ sinh thái Solana sắp tới. Về sau, hành động này được chứng minh là hoàn toàn đúng đắn, thể hiện tầm nhìn rõ ràng về tương lai và thói quen kiểm soát chi phí lành mạnh, khác biệt với nhiều đội ngũ Web3 phung phí tiền bạc.
Theo thông tin LinkedIn hiện tại của Metaplex, quy mô đội ngũ chỉ hơn 10 người, vẫn rất tinh gọn. Nhưng theo báo cáo công việc hàng tháng mà họ công bố, đội ngũ nhỏ bé này thể hiện năng lực giao hàng mạnh mẽ và tinh thần tiến thủ, hiệu quả rất cao trong việc cập nhật sản phẩm và phát triển sản phẩm mới.
Báo cáo công việc hàng tháng của Metaplex, nguồn: blog chính thức
Nhìn lại lịch sử làm việc của người sáng lập và quá trình phát triển dự án, Metaplex cơ bản đáp ứng các yếu tố tổng hợp mà tôi kỳ vọng ở một đội ngũ Web3 xuất sắc:
-
Thành viên cốt lõi có nền tảng giáo dục, kỹ năng và kinh nghiệm phù hợp với dự án khởi nghiệp, không có tiền án tín dụng.
-
Gần với vòng tròn cốt lõi của hệ sinh thái blockchain, kênh đối thoại thông suốt, triết lý sản phẩm được cộng đồng hệ sinh thái công nhận.
-
Khứu giác sản phẩm tốt (ít đi đường vòng), chăm chỉ, kết quả giao hàng tốt.
-
Có ý thức kiểm soát chi phí, không tiêu xài hoang phí.
-
Nhận được đầu tư từ các VC hàng đầu ngành, sở hữu nguồn lực thương mại tổng hợp tốt.
Thêm nữa, ngày 9/9/2024, The Block tiết lộ rằng các tổ chức nổi tiếng như Pantera Capital, ParaFi Capital đã mua một lượng lớn token Metaplex (MPLX) từ Wave Digital Assets trong năm nay. Những token này ban đầu do FTX nắm giữ, chi phí mua tổng hợp khoảng 0,2-0,25 USD (kèm điều kiện khóa nhất định).
5. MPLX: Tiện ích token và mức định giá
5.1 Thông tin cơ bản về token
Token giao thức của Metaplex là MPLX, tổng cung 1 tỷ.
Nguồn ảnh: Sách trắng dự án
Phân bổ cụ thể như sau:
-
Người sáng tạo và người ủng hộ sớm: 21,9%, trong đó 50% phân phối dưới dạng airdrop (lần airdrop đầu tiên bắt đầu từ 9/2022), 50% còn lại phát hành hàng tháng trong năm tiếp theo;
-
Metaplex DAO: 16%, không khóa, phân phối theo đề xuất của DAO;
-
Quỹ Metaplex: 20,31%, không khóa;
-
Vòng chiến lược: 10,2%, 50% phát hành sau 1 năm kể từ lần airdrop đầu tiên (9/2022), 50% còn lại mở khóa hàng tháng trong năm tiếp theo;
-
Đối tác Everstake: 10%, khóa 2 năm (khóa đến 9/2024), mở khóa tuyến tính trong 1 năm, đang trong quá trình mở khóa;
-
Metaplex Studios: 9,75%, khóa 1 năm (khóa đến 9/2023), mở khóa tuyến tính trong 2 năm, đang trong quá trình mở khóa;
-
Airdrop cộng đồng: 5,4%, phát hành ngay lập tức;
-
Cố vấn sáng lập: 3,34%, khóa 1 năm, mở khóa tuyến tính trong 1 năm, đã mở khóa hoàn toàn;
-
Đối tác sáng lập: 3,1%, khóa 1 năm, mở khóa tuyến tính trong 1 năm, đã mở khóa hoàn toàn.
Theo dữ liệu lưu thông công bố chính thức hiện tại, tỷ lệ lưu thông của MPLX là 75,6%, phần lớn đã ở trạng thái lưu thông, đặc biệt là phần dành cho nhà đầu tư đã cơ bản được lưu thông, áp lực bán do mở khóa rất nhỏ.
Phần "chưa lưu thông" trong tổng cung chủ yếu đến từ phần do Metaplex DAO và Quỹ Metaplex kiểm soát, kho bạc nắm giữ, cùng phần chưa mở khóa của Everstake và Metaplex Studios.
5.2 Tiện ích token
Hiện tại, tiện ích chính của MPLX là bỏ phiếu quản trị. Ngoài ra, Metaplex tuyên bố từ tháng 3/2024 sẽ dùng 50% doanh thu giao thức để mua lại token (bao gồm doanh thu tích lũy trước đó), các token mua lại sẽ vào kho bạc, dùng để phát triển hệ sinh thái giao thức.
Việc mua lại token chính thức bắt đầu từ tháng 6/2024, kể từ đó mỗi tháng dùng 10.000 SOL để mua lại token MPLX, đến nay đã duy trì liên tục 5 tháng.
Do doanh thu giao thức tăng nhanh, tháng tới Metaplex sẽ tăng số tiền mua lại hàng tháng từ 10.000 SOL lên 12.000 SOL.
Bên cạnh quản trị và mua lại, cảnh sử dụng tiếp theo của MPLX sẽ được kích hoạt bởi chức năng Aura đã đề cập. Sau này khi Aura chính thức ra mắt, MPLX dự kiến sẽ trở thành tài sản stake cho nút Aura, thu hút lợi nhuận do Aura tạo ra.
5.3 Định giá giao thức
Khi đánh giá định giá Metaplex, tôi vẫn dùng phương pháp định giá so sánh. Tuy nhiên, do Metaplex không có dự án đối thủ cùng赛道 trong hệ sinh thái Solana, tôi chọn Raydium – cũng thuộc hệ sinh thái Solana, hưởng lợi từ cơn sốt Meme trong năm nay với doanh thu giao thức tăng mạnh và cũng có cơ chế mua lại – làm đối tượng tham chiếu để so sánh định giá.
Xét về so sánh doanh thu giao thức và vốn hóa thị trường, định giá của Metaplex cao hơn một chút.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng, dù hai dự án có vài điểm chung, nhưng chúng thuộc hai赛道 khác nhau trong cùng hệ sinh thái, định vị kinh doanh khác biệt lớn, nên so sánh định giá trên chỉ mang tính tham khảo nhất định.
5.4 Các yếu tố thúc đẩy và rủi ro tiềm tàng
Nhìn chung, ưu điểm của Metaplex rất rõ ràng:
-
Nằm ở vị trí thượng nguồn赛道 dịch vụ tài sản, nắm quyền thiết lập tiêu chuẩn tài sản, hưởng lợi trực tiếp từ sự thịnh vượng của hệ sinh thái Solana.
-
PMF sản phẩm được xác nhận đầy đủ, không cần trợ cấp token vẫn tạo được dòng tiền dương, đồng thời có hào moat kinh doanh rõ ràng.
-
Trên nền tảng kinh doanh hiện tại, tích cực mở rộng đường cong tăng trưởng thứ hai.
-
Đội ngũ có chất lượng tổng hợp tốt, gần với vòng tròn cốt lõi hệ sinh thái, chăm chỉ, tiến thủ, có ý thức kiểm soát chi phí.
-
Token có cơ chế mua lại, vốn hóa tuyệt đối của dự án cũng khá thấp (vốn hóa lưu thông hơn 260 triệu USD+, FDV hơn 350 triệu USD+), quy mô tương đối nhẹ.
Các yếu tố tiềm năng thúc đẩy vốn hóa Metaplex tăng trong tương lai bao gồm:
-
Hệ sinh thái Solana ngoài Meme còn xuất hiện các赛道 hoạt động khác, tiếp tục mở rộng thị trường phát hành tài sản, dù là DePIN, game, RWA hay cả NFT đã nguội lạnh lâu.
-
Metaplex có thể niêm yết trên các sàn lớn hơn như Binance hoặc Coinbase, hưởng lợi từ thanh khoản cao hơn (xét về chất lượng dự án và vốn hóa thấp, tôi cho rằng rất đáng để đội ngũ niêm yết cân nhắc – các dự án có nhu cầu kinh doanh thực tế và dòng tiền dương là loại khan hiếm trên thị trường).
-
Tăng trực tiếp phí dịch vụ. Hiện tại mức phí cơ sở thấp, dự án hoàn toàn có khả năng tăng giá. Ngay cả khi tăng 100%, chi phí tạo tài sản trả cho Metaplex vẫn chiếm tỷ trọng cực thấp đối với người dùng, có thể bỏ qua.
Tất nhiên, Metaplex cũng đối mặt với một số rủi ro và thách thức tiềm tàng, ví dụ:
-
Cơn sốt Meme trên Solana lắng xuống, dẫn đến số lượng đúc tài sản giảm nhanh, doanh thu kinh doanh sụt giảm.
-
Doanh thu hiện tại của Metaplex được thu một lần theo số loại tài sản được tạo. Các dự án có số loại tài sản cố định không thể mang lại doanh thu liên tục dài hạn cho Metaplex.
Tổng kết
Khác với nhận thức phổ biến của đa số nhà đầu tư rằng "Metaplex là giao thức tài sản NFT", thực tế Metaplex là giao thức nền tảng phục vụ mọi loại tài sản trong hệ sinh thái Solana, đồng thời là người hưởng lợi trực tiếp từ cơn sốt Meme kéo dài từ đầu năm đến nay.
Nếu bạn tiếp tục lạc quan về hệ sinh thái Solana, thì Metaplex – chiếm vị trí "thượng nguồn" trong "phát hành và quản lý tài sản" – xứng đáng được theo dõi dài hạn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Mint Ventures
