Bản ghi sự hưng suy của các nền tảng SocialFi chủ lưu và bài học rút ra
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bản ghi sự hưng suy của các nền tảng SocialFi chủ lưu và bài học rút ra
Thực tế đi, chẳng ai quan tâm mãi đến phi tập trung đâu.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Báo cáo Nghiên cứu Tiger
Biên dịch: Golem, Odaily Tin tức Hành tinh
Tóm tắt chính:
-
SocialFi ban đầu gây tiếng vang khi kết hợp tài chính phi tập trung (DeFi) với mạng xã hội, cho phép người dùng thương mại hóa nội dung và kiểm soát dữ liệu của mình. Tuy nhiên, sự bùng nổ ban đầu của ngành này là ngắn ngủi. Các nền tảng phải vật lộn để duy trì mức độ tham gia của người dùng và cung cấp những trải nghiệm đổi mới vượt ra ngoài đầu cơ token.
-
Các nền tảng như Friend.tech làm nổi bật khó khăn của SocialFi khi quá phụ thuộc vào cảm giác bỏ lỡ (FOMO) ban đầu. Do không cung cấp được các bản cập nhật liên tục, nội dung mới mẻ hay trải nghiệm người dùng độc đáo, lượng người dùng nhanh chóng suy giảm, dẫn đến sự sụt giảm mạnh về số lượng người dùng hoạt động hàng ngày và tương tác.
-
Để phục hồi và phát triển bền vững, các doanh nghiệp SocialFi cần vượt ra ngoài mô hình sao chép mạng xã hội truyền thống lên blockchain. Thành công lâu dài đòi hỏi việc tích hợp trải nghiệm người dùng đổi mới, thúc đẩy sự tham gia thực sự từ người dùng, cung cấp giá trị thực tế vượt trên đầu cơ, cũng như thiết lập các mối quan hệ đối tác kết nối giữa nền tảng Web2 và Web3.
Từ cơn sốt đến hiện thực
Một thời gian, SocialFi được ca ngợi là "điều lớn tiếp theo" trong thế giới blockchain – một sự kết hợp giữa tài chính phi tập trung và mạng xã hội, tạo ra các nền tảng nơi người dùng có thể thương mại hóa nội dung, kiểm soát dữ liệu cá nhân và tham gia trực tiếp vào quản trị.
Khái niệm kết hợp blockchain với trải nghiệm xã hội hứa hẹn mang lại một bước chuyển mình về mô hình, giống như những nền tảng tiên phong như WeChat hay TikTok đã từng làm. Cũng như ZEPETO và Roblox thu hút thế hệ trẻ bằng trải nghiệm thế giới kỹ thuật số sống động, SocialFi hướng tới việc cách mạng hóa cách con người tương tác, giao dịch và tạo ra giá trị trực tuyến.
Dù tiềm năng SocialFi rất lớn, nhưng sự phấn khích ban đầu đã nguội dần do sự sụt giảm về mức độ tham gia của người dùng, sự mất hứng thú và mô hình dự án không bền vững. Vì vậy, hoạt động và mức độ tham gia của người dùng tại những dự án lớn từng hứa hẹn sẽ thay đổi hoàn toàn mô hình tương tác xã hội cũng đã giảm mạnh.
Việc hiểu rõ lý do vì sao sự suy thoái này xảy ra là rất quan trọng – không nhằm tìm ra lỗi sai, mà để rút ra những cơ hội phục hồi cho SocialFi. Báo cáo này đi sâu vào sự lên xuống của các nền tảng SocialFi hàng đầu và vòng đời kinh doanh của chúng, phân tích các xu hướng và thách thức mà các công ty phải cân nhắc khi tiến lên phía trước.
Bài học từ các dự án SocialFi tiên phong
Nguồn: Tiger Research
Giải tán: Từ bỏ quyền kiểm soát (Friend.tech)
Friend.tech trải qua sự suy sụp hoàn toàn | Nguồn: @cryptokoryo Dune Dashboard
Friend.tech ra mắt với tiếng vang lớn, nhanh chóng thu hút người dùng thông qua airdrop và bản cập nhật phiên bản 2 (V2). Người dùng háo hức trước mô hình độc đáo của nền tảng, biến các tương tác trên mạng xã hội thành token. Điều này tạo ra một thị trường tức thì, nơi người dùng có thể giao dịch ảnh hưởng xã hội và mức độ tham gia. Những người dùng sớm đổ xô tham gia, tạo ra lượng lớn hoạt động và đầu cơ token.
Thông báo chính thức của Friend.tech trên Twitter | Nguồn: @friendtech Twitter
Tuy nhiên, sau thành công ban đầu, tình hình đột ngột thay đổi với đội ngũ Friend.tech. Sau khi phát hành V2, nhóm đã từ bỏ quyền kiểm soát hợp đồng thông minh vào ngày 8 tháng 9 và chuyển quyền kiểm soát sang một địa chỉ Ethereum rỗng. Quyết định này ngăn chặn mọi bản cập nhật hoặc triển khai tính năng mới trong tương lai.
Mặc dù nền tảng vẫn hoạt động, nhưng thiếu các bản cập nhật khiến nền tảng mất đi yếu tố mới mẻ, dẫn đến mức độ tham gia của người dùng nhanh chóng suy giảm. Sự đình trệ của sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến lòng trung thành của người dùng, vì thiếu cập nhật liên tục khiến nhiều người dùng đầu tiên rời bỏ nền tảng.
Phí do Friend.tech tạo ra giảm mạnh | Nguồn: Defillama
Khi nền tảng trở nên đình trệ, token FRIEND cũng mất đi tính tiện dụng, trở thành một meme coin khác trong hệ sinh thái SocialFi. Đến tháng 9 năm 2024, doanh thu của Friend.tech giảm mạnh, từ hơn 2 triệu USD phí được tạo ra vào ngày 14 tháng 9 năm 2023 xuống còn 71 USD một năm sau đó. Không có trường hợp sử dụng thực tế, giá trị token FRIEND lao dốc. Điều này đánh dấu sự chấm dứt thực tế về ảnh hưởng của Friend.tech trên thị trường.
Sự suy tàn của Friend.tech cho thấy rủi ro khi phi tập trung hóa quá sớm trong khi tính bền vững của nền tảng chưa được đảm bảo. Đây là điều đặc biệt nguy hiểm trong các thị trường mới nổi như SocialFi, nơi sự quan tâm của người dùng có thể nhanh chóng phai nhạt. Các doanh nghiệp cần cân bằng giữa việc phi tập trung và giữ quyền kiểm soát trung tâm để tránh dự án bị đình trệ. Việc giữ chân người dùng đòi hỏi đổi mới và cập nhật liên tục để duy trì sự quan tâm của họ đối với sản phẩm, ngay cả khi sản phẩm đã chuyển sang cơ chế phi tập trung.
Đình trệ: Sự suy thoái của nền tảng SocialFi (Lens Protocol)
Mặc dù ban đầu triển vọng tươi sáng, SocialFi vẫn gặp phải những thách thức lớn trong việc duy trì tăng trưởng dài hạn. Giống như các lĩnh vực khác trong blockchain từng trải qua cơn sốt ngắn hạn, nhiều nền tảng SocialFi rơi vào bế tắc sau khi cơn sốt ban đầu lắng xuống. Lens Protocol, từng tạo sóng trong thời kỳ bùng nổ năm 2024, là một ví dụ điển hình.
Mô hình tương tự Farcaster | Nguồn: @filarm Dune Dashboard
Lens Protocol trải qua sự tăng trưởng mạnh về lượng đăng ký, nhờ vào FOMO của thị trường và sự háo hức ban đầu đối với chức năng mạng xã hội phi tập trung mà nó mô tả. Ban đầu, tốc độ tăng trưởng của nền tảng dường như đầy hứa hẹn, hàng ngàn người dùng mới đổ xô tạo tài khoản. Tuy nhiên, một khi cảm giác mới mẻ biến mất, tốc độ tăng trưởng cũng sụt giảm mạnh. Trong vài tháng gần đây, lượng đăng ký mới giảm mạnh chỉ còn 142 người, tương phản rõ rệt với tình trạng hoạt động ban đầu.
Giá Lens Profile cũng đang giảm | Nguồn: NFT Price Floor
Một dấu hiệu rõ ràng khác về sự suy thoái của Lens Protocol là sự sụt giảm mạnh về giá Lens Profile. Trong thời kỳ bùng nổ, giá một Lens Profile có thể vượt quá 200 USD, phản ánh nhu cầu và kỳ vọng cao của thị trường đối với nền tảng này. Ngày nay, tài sản tương tự có giá trị dưới 1 USD. Điều này làm nổi bật sự sụt giảm mạnh mẽ về mặt sự quan tâm và giá trị cảm nhận từ người dùng đối với nền tảng.
Sự sụt giảm mạnh về giá trị tài sản cho thấy rằng nếu các nền tảng SocialFi không thể cung cấp giá trị liên tục cho người dùng, chúng sẽ nhanh chóng mất kết nối với người dùng. Để phát triển mạnh mẽ, các doanh nghiệp SocialFi phải liên tục thu hút người dùng thông qua nội dung ý nghĩa, tương tác cộng đồng và ứng dụng thực tế.
Dù biểu hiện ban đầu của Lens Protocol khiến thị trường phấn khích, nhưng sự suy yếu mạnh mẽ của nó cũng là hồi chuông cảnh tỉnh cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực này. Ngay cả những nền tảng hứa hẹn nhất cũng có thể thất bại nếu không có chiến lược tăng trưởng dài hạn rõ ràng.
Trưởng thành: Nhưng tốc độ tăng trưởng quá nhanh trong khi nội dung không theo kịp (Farcaster)
Farcaster cùng ứng dụng Warpcast của nó thu hút sự chú ý rộng rãi ngay từ đầu, khi dự án huy động được hơn 150 triệu USD vào tháng 5 năm 2024. Ngoài ra, FOMO ban đầu cũng khiến lượng người dùng hoạt động hàng ngày tăng vọt, nền tảng dường như đã sẵn sàng cho thành công.
Từ đỉnh cao hơn 15.000 người mỗi ngày vào đầu tháng 2 xuống còn chưa đến 500 người dùng mới hiện nay | Nguồn: @filarm Dune Dashboard
Dù cơ sở hạ tầng liên tục được cập nhật và có tiềm năng phi tập trung, nền tảng vẫn không thể mở rộng quy mô người dùng, điều này cho thấy một vấn đề phổ biến hơn trong lĩnh vực SocialFi – duy trì sự quan tâm của người dùng sau cơn sốt ban đầu. Lượng đăng ký người dùng mới trên Farcaster sụt giảm mạnh, từ hơn 15.000 người đăng ký vào tháng 2 xuống còn 545 người vào tháng 9.
Tuy nhiên, lượng người dùng hàng ngày của Farcaster thể hiện xu hướng tích cực | Nguồn: The Block
Nhóm người dùng trung thành của Farcaster cuối cùng phải đối mặt với tình trạng thiếu nội dung. Mặc dù lượng người dùng hàng ngày duy trì tương đối ổn định, mức độ tham gia của người dùng đã giảm 60% so với đỉnh điểm. Nguyên nhân chính là thiếu nội dung hấp dẫn. Với tư cách là một nền tảng xã hội, Farcaster cần nỗ lực cung cấp đủ nội dung thu hút để duy trì sự quan tâm lâu dài của người dùng.
Sự phát triển của Farcaster cũng tiết lộ một sự thật về các nền tảng dựa trên blockchain: chất lượng nội dung và dịch vụ quan trọng hơn nhiều so với chức năng phi tập trung. Yêu cầu bắt buộc đối với bất kỳ ứng dụng mạng xã hội nào thành công đều là sản xuất nội dung liên tục và tương tác người dùng. Các mạng xã hội dựa trên blockchain phải đầu tư mạnh vào sáng tạo nội dung và khuyến khích đóng góp ý nghĩa từ người dùng. Về mặt chiến lược kinh doanh, họ nên ưu tiên xây dựng một hệ sinh thái đa dạng và hấp dẫn, khiến người dùng có động lực đăng nhập mỗi ngày, thay vì phụ thuộc vào đầu cơ airdrop.
Chuyển đổi: Mô hình kinh doanh mới (Cyber)
Đối mặt với sự sụt giảm mức độ tham gia và kết nối với người dùng, một số nền tảng SocialFi cố gắng chuyển sang mô hình kinh doanh mới, hy vọng giành lại đà phát triển. Một ví dụ đáng chú ý là CyberConnect. Gần đây, nền tảng này đổi tên thành Cyber và chuyển trọng tâm sang giải pháp L2.
Nguồn: Defillama
Dù sự chuyển đổi này dường như mang tính chiến lược, nó không tái khơi dậy được sự quan tâm của người dùng như Cyber mong đợi. TVL của nền tảng giảm mạnh chỉ còn 35.000 USD, thấp hơn rất nhiều so với mức đỉnh trước đó. Dù đã cố gắng chuyển hướng và định vị lại thương hiệu, thách thức mà Cyber gặp phải cho thấy rằng chỉ thích nghi với công nghệ hay xu hướng mới là chưa đủ để tái kích hoạt mức độ tham gia lâu dài của người dùng.
Điều này phản ánh một bài học quan trọng khác đối với các doanh nghiệp SocialFi: việc chuyển sang mô hình hoặc công nghệ mới phải đi kèm với trải nghiệm người dùng đổi mới và hấp dẫn. Nếu không có đổi mới liên tục, ngay cả những thay đổi chiến lược như tái định vị thương hiệu Cyber cũng khó đạt được thành công.
Tương lai của SocialFi còn lại gì?
Sự lên xuống của các nền tảng như Friend.tech đã bộc lộ những điểm yếu nghiêm trọng trong lĩnh vực SocialFi. Dù sự quan tâm ban đầu và FOMO thị trường có thể thúc đẩy việc áp dụng sớm, nhưng thành công lâu dài đòi hỏi nhiều hơn là chỉ cơn sốt đầu cơ. Những trải nghiệm có ý nghĩa và hấp dẫn là yếu tố then chốt để duy trì sự quan tâm của người dùng. Thật không may, nhiều dự án đã không đáp ứng được lời hứa, dẫn đến sự thất vọng và mức độ tham gia của người dùng giảm mạnh.
Các dự án SocialFi đang đối mặt với một số thách thức cốt lõi cản trở sự phát triển của chúng. Những thách thức này bao gồm thiếu sự tham gia liên tục từ người dùng, quá phụ thuộc vào tính phi tập trung, và khoảng trống về nội dung và đổi mới. Ngoài ra, các vấn đề khác liên quan đến sản phẩm và dịch vụ càng làm trầm trọng thêm những thách thức này:
-
Việc sử dụng ví bất tiện: Việc sử dụng ví đưa vào quá nhiều bước bổ sung, làm tăng độ phức tạp của dịch vụ và thường đi kèm các thuật ngữ khó hiểu. Điều này khiến trải nghiệm người dùng không liền mạch, tạo ra ma sát cho người dùng mới chưa quen thuộc với hệ thống phi tập trung.
-
Thiếu lợi thế cạnh tranh khác biệt: Nhiều nền tảng mạng xã hội phi tập trung rất giống với các đối thủ Web2, gần như không có sự khác biệt. Nếu không có lợi thế thuyết phục, chúng thường bị coi là "phiên bản bất tiện", hạn chế khả năng thu hút người dùng tích cực. Tương tự như cách TikTok cách mạng hóa mạng xã hội bằng nội dung ngắn và lan truyền theo kiểu virus, các nền tảng phi tập trung phải tìm ra lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ để nổi bật.
-
Thiếu KOL bản địa: Thành công của các nền tảng như TikTok và Instagram phần lớn nhờ vào sự trỗi dậy của những người có ảnh hưởng bản địa. Những KOL như chị em nhà D'Amelio xây dựng cộng đồng người hâm mộ trên TikTok, thu hút người dùng mới và nâng cao mức độ tham gia. Sự xuất hiện của các KOL kiểu này là yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng của các nền tảng mới. Tuy nhiên, các nền tảng mạng xã hội phi tập trung vẫn chưa nuôi dưỡng được các KOL bản địa, cản trở tiềm năng tăng trưởng hữu cơ của chúng.
Một kết luận then chốt rút ra từ những khó khăn của SocialFi là: việc sao chép mô hình Web2 lên công nghệ blockchain là chưa đủ. Để thành công trong lĩnh vực này, cần cung cấp cho người dùng những trải nghiệm thực sự mới lạ và giá trị cụ thể. Chỉ những nền tảng đổi mới và linh hoạt mới có thể phát triển mạnh mẽ trong dài hạn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@tiger_research
