Sự bùng nổ của hệ sinh thái TON, vì sao đa số các quỹ VC hiện tại chỉ quan sát mà chưa đầu tư?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Sự bùng nổ của hệ sinh thái TON, vì sao đa số các quỹ VC hiện tại chỉ quan sát mà chưa đầu tư?
Việc áp dụng hoàn toàn thói quen đầu tư token để nhìn nhận hệ sinh thái TON có thể không còn hiệu quả.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: flowie, ChainCatcher
Chỉnh sửa: Marco, ChainCatcher
Gần đây, Donald – cộng sự sáng lập của quỹ đầu tư FA D2 Capital – đã trao đổi với hơn 60 quỹ VC và phát hiện không một quỹ nào không đang theo dõi hệ sinh thái TON. “Dù có muộn đến đâu thì cũng đã bắt đầu nghiên cứu từ ba đến bốn tuần trước.”
Tuy nhiên, dù theo dõi nhiều nhưng số lượng thực sự rót vốn vẫn còn rất ít. Phần lớn các quỹ VC mà Donald tiếp xúc vẫn đang trong trạng thái chờ đợi. Bruce Lan, cộng sự quản lý tại Bing Ventures, đã quét gần 100 dự án nhưng vẫn chưa xuống tiền.
Theo RootData, trong nửa năm qua, số lượng thương vụ huy động vốn tại hệ sinh thái TON vẫn chỉ ở mức đơn vị. Trong khi đó, hệ sinh thái Bitcoin – nóng không kém TON – trong giai đoạn bùng nổ kéo dài 3 tháng, gần như mỗi tuần đều có ít nhất một thương vụ tài trợ.
Các tổ chức đầu tư được ChainCatcher phỏng vấn đều tin chắc rằng hệ sinh thái TON khác biệt hoàn toàn so với mọi hệ sinh thái hay câu chuyện trước đây, và sẽ không phải là hiện tượng thoáng qua. Nhưng trên nền tảng sẵn có lượng truy cập khổng lồ như TON, cách chơi cũng đã thay đổi.
NotCoin – đã niêm yết trên Binance và OKX – không cần gọi vốn từ các quỹ VC; Catizen chưa phát hành token nhưng đã đạt doanh thu 12 triệu USD. Không ít quỹ đầu tư khẳng định: “Tương lai, không nhất thiết các dự án trong hệ sinh thái TON đều phải phát hành token.”
Nếu các quỹ VC crypto cứ tiếp tục áp dụng thói quen đầu tư dựa trên token để đánh giá hệ sinh thái TON, có thể phương pháp này sẽ không còn hiệu quả.
Không có quỹ VC nào không theo dõi TON
Owen, người sáng lập PAKA, chia sẻ: Cách đây một năm, việc theo dõi TON còn khá kỳ lạ, nhưng hiện tại hầu như không có đồng nghiệp nào trong ngành lại không chú ý đến TON.
Vào đầu năm 2023, tại một buổi gặp gỡ bên lề Tuần lễ Blockchain Hồng Kông, Owen nhận được một khoản chuyển USDT nhỏ từ bạn Telegram. Đây là tính năng mới mà Telegram công bố cách đó một tháng.
Việc gần 1 tỷ người dùng có thể giao dịch trực tiếp trên chuỗi khiến Owen – người luôn theo dõi ứng dụng quy mô lớn – cảm thấy vô cùng bất ngờ và phấn khích.
Sau khi nghiên cứu cùng nhóm, Owen cho rằng hệ sinh thái TON sẽ khác biệt hoàn toàn so với các hệ sinh thái trước đây. “Các hệ sinh thái khác thường đưa ra một công nghệ phức tạp rồi hỏi người dùng có muốn tham gia hay không, nhưng người dùng ngoài việc farm airdrop thì chẳng quan tâm gì cả. Trong khi đó, Telegram nắm giữ lượng người dùng thật khổng lồ, có thể sử dụng công nghệ Web3 để phục vụ họ – con đường rõ ràng phù hợp hơn với ứng dụng quy mô lớn.”
Nhưng khi thực sự bắt đầu quét hệ sinh thái TON, ban đầu ông thật sự khó bắt đầu.
Cảm giác chủ quan, Owen thấy rất nhiều dự án đều khá yếu, có thể nói là “bỏ thì tiếc, ăn thì nhạt”. Thanh khoản cũng rất kém, TVL của TON lúc đó chưa tới 10 triệu USD.
Ban đầu, Owen xem một DEX trên hệ sinh thái TON có giao diện cực kỳ thô sơ, ông nghĩ ngay: “Với đội ngũ phát triển giàu kinh nghiệm như PAKA, chỉ cần một tuần là có thể làm tốt hơn.”
Shigeru, cộng sự tại quỹ CGV, cũng vào khảo sát hệ sinh thái TON vào đầu năm 2023, nhưng sau khi xem vài dự án đã tạm rút lui. Ngoài số lượng dự án ít và chất lượng trung bình, ông còn nhận thấy thời điểm thị trường chưa chín muồi: “Hạ tầng quá thiếu thốn, thậm chí ví tự quản (self-custody) còn chưa có.”
Owen cũng nhanh chóng nhận ra: “Do ngôn ngữ phát triển mới và hạ tầng tương ứng chưa đầy đủ, việc xây dựng một DEX tốt không hề đơn giản.”
Tuy nhiên, chỉ trong vài tháng ngắn ngủi nhờ nỗ lực phát triển hạ tầng và nhiều mặt khác của TON, những dự án từng bị Owen ‘ghét bỏ’ giờ đã có hàng triệu người dùng.
Tháng 9 năm ngoái, Telegram tuyên bố hợp tác độc quyền với TON, học theo mô hình thương mại hóa của WeChat, vừa kết nối ví thanh toán và các hạ tầng khác, giúp 900 triệu người dùng Telegram có thể trực tiếp mua bán token và NFT, tham gia GameFi và các dự án khác. Tháng 4 năm nay, Tether hợp tác với TON, mang lại stablecoin gốc cho hệ sinh thái này.
Đồng thời, TON thúc đẩy ứng dụng mini-program, hàng loạt game mini như Notcoin, Catizen nhanh chóng đạt hàng chục triệu người đăng ký. Nhiều ứng dụng nhỏ có thể kiếm doanh thu lớn mà không cần phát hành token.
Thành công bước đầu của các trò chơi nhỏ như Notcoin, Catizen cũng thu hút ngày càng nhiều “quân chính quy” từ Web2 tham gia.
Một nhà sáng lập cung cấp giải pháp kỹ thuật cho blockchain TON và các nhà phát triển thường xuyên tiếp xúc các developer và founder qua các buổi salon offline. Ông cho biết: “Hiện nay, nhiều nhà sản xuất game Web2 và các founder từ hệ sinh thái như WeChat đang hướng mục tiêu vào Telegram”, vì lưu lượng trên các nền tảng mạng xã hội Web2 như WeChat, TikTok đã quá đắt đỏ và thị trường quá bão hòa.
Trong lựa chọn tìm kiếm thị trường mới của các nhà sáng lập Web2, Telegram – với MAU gần 1 tỷ và có nét tương đồng với WeChat – tự nhiên trở thành một chiến tuyến quan trọng. “Phương pháp luận tích lũy sau nhiều năm chiến đấu ở Web2 có thể áp dụng một phần lên Telegram.”
Owen cũng tiết lộ rằng các hãng game Web2 như Glacier, Weiyou và 37 Interactive đã bắt đầu triển khai dự án trên hệ sinh thái TON.
Tuy nhiên, so với những thay đổi nội bộ, yếu tố then chốt khiến toàn bộ VC châu Á - Thái Bình Dương đổ dồn sự chú ý vào TON là sự gia tăng đầu tư từ các quỹ hàng đầu phương Tây vào lớp ứng dụng và hệ sinh thái TON.
Paradigm và a16z đều tham gia vòng gọi vốn 150 triệu USD của Farcaster năm nay. Pantera Capital tuyên bố mạnh tay đầu tư vào TON trong nửa đầu năm nay, theo các nhà phân tích on-chain, số tiền đầu tư có thể vượt 250 triệu USD. Trước đó, hệ sinh thái TON chủ yếu được đầu tư bởi các quỹ gốc Hoa hoặc Nga.
Donald cảm nhận rõ ràng sau khi vốn phương Tây vào cuộc, số lượng VC hỏi về các dự án TON tăng lên đáng kể: “Trong hơn 50 quỹ VC gần đây tôi trao đổi, không có ai không đang theo dõi hệ sinh thái TON.” Shigeru – người từng bị TON “đuổi chạy” năm ngoái – cũng bắt đầu tập trung đặc biệt vào TON năm nay.
Donald cho biết: “Rất nhiều quỹ VC hiểu rằng, tổng quy mô của hơn 50 quỹ VC cộng lại cũng chỉ vài tỷ USD, riêng vốn từ các quỹ châu Á - Thái Bình Dương thì không thể khuấy động nổi cả hệ sinh thái TON.”
Sự tham gia của vốn phương Tây cũng đồng nghĩa có thể kéo thêm nhiều nhà phát triển và founder phương Tây tham gia. Hiện tại, phần lớn những người xây dựng trên hệ sinh thái TON vẫn là các founder và developer phương Đông.
Donald đã tiếp xúc cả các founder phương Đông và phương Tây trong hệ sinh thái TON, ông cảm nhận rõ ràng rằng phía phương Đông vẫn vội vàng biến hiện ngắn hạn, trong khi các founder phương Tây dành nhiều thời gian suy nghĩ hơn về việc làm sao tạo ra các siêu ứng dụng kiểu Web2 như Facebook, Snapchat, dựa trên gần 1 tỷ người dùng hoạt động.
“Không ít VC kỳ vọng rằng, sau khi phương Tây tiên phong tạo ra các mô hình mới, phía châu Á - Thái Bình Dương có thể làm phiên bản địa phương hóa, tận dụng lợi thế chi phí lưu lượng và năng lực vận hành vượt trội để tạo đột phá. Hai năm nữa, các sản phẩm đạt hàng trăm nghìn DAU có thể sẽ chia đều giữa Đông và Tây.”
Tại sao đa số VC chỉ nhìn chứ không đầu tư?
Donald rất hiểu lý do vì sao phần lớn các quỹ VC mà ông tiếp xúc chỉ xem chứ không xuống tiền. So với một năm trước, cơ sở hạ tầng và tốc độ tăng trưởng dự án của hệ sinh thái TON rõ ràng đã tiến bộ rõ rệt, nhưng số lượng mục tiêu đầu tư tiềm năng vẫn còn ít.
Theo Ton.app, hiện tại hệ sinh thái TON đã có 910 dự án, 60% trong số đó xuất hiện trong 8 tháng gần đây. Donald đã mapping 300-400 dự án, “90% là game”. Owen cũng nói rằng các game trên hệ sinh thái TON hiện tại nhiều đến mức không kịp xem.
Phần lớn các team game nhỏ không quá phụ thuộc vào tài trợ từ VC.
Năm ngoái, Owen từng tiếp xúc team đứng sau Notcoin. “Họ đang làm một nền tảng Launchpad tên Tonstarter trên hệ sinh thái TON, ban đầu tôi định đầu tư vào Tonstarter, nhưng team nói họ tập trung vào Notcoin, không định nhận vốn từ VC, mà đi theo hướng cộng đồng thuần túy.” Thực tế, Notcoin đúng là không công bố bất kỳ vòng gọi vốn nào.
Ngay cả khi gọi vốn, các team game nhỏ này có thể chỉ gọi một vòng khởi động lạnh với số tiền rất nhỏ. Donald tiếp xúc nhiều team nhỏ nhận thấy: “Họ có khả năng sinh lời rất mạnh.” Scarlett – nhà đầu tư của Pluto, đơn vị phát hành đằng sau Catizen – cho biết thông qua việc thêm module mua vật phẩm trong game, Catizen đã đạt doanh thu hơn 12 triệu USD, với hơn 500.000 khách hàng trả phí.
Đối với VC, chỉ đầu tư vào một game nhỏ đơn thuần thì không đáng. Nhiều VC quan tâm hơn đến việc liệu hệ sinh thái TON có thể phát triển thêm các mô hình như cửa hàng game 4399 hay mini-game WeChat hay không.
Bruce Lan, cộng sự quản lý tại Bing Ventures, nhận xét rằng phần lớn các game mini trên hệ sinh thái TON, giống như các mini-app WeChat dạng “Sheep Sheep”, dự kiến vòng đời rất ngắn, biến hiện nhanh rồi biến mất. “VC rất khó đảm bảo ROI tích cực, các dự án này phù hợp hơn với cách tham gia kiểu fair launch.”
Hơn nữa, hiện tại các game mini trên hệ sinh thái TON có hàng chục triệu, thậm chí hàng trăm triệu người đăng ký – “con số này vẫn có chút nước.” Về các chỉ số quan trọng đánh giá hiệu suất game như số lượng người dùng thật, mức độ gắn kết, tiềm năng tăng trưởng trong tương lai… Bruce Lan cảm thấy vẫn ở giai đoạn rất sớm hoặc như một “hộp đen”.
Trong bối cảnh cạnh tranh game quá khốc liệt, Shigeru – cộng sự tại quỹ CGV – quyết định dồn trọng tâm nhiều hơn vào hạ tầng hệ sinh thái TON. Gần đây, ông đã xem hơn 20 dự án, tuy nhiên trong điều kiện số lượng dự án còn ít, một số mục tiêu do hệ sinh thái TON bùng nổ nên “định giá cũng bị thổi lên cao, khó ra tay.”
Mặc dù thị trường đều đặt kỳ vọng lớn vào TON, nhưng theo Donald, nếu không có thêm các dự án tạo điểm ngoặt xuất hiện, hệ sinh thái TON cũng chẳng khác mấy so với các câu chuyện thoáng qua – “tối đa chỉ là các loại ‘không khí’ khác nhau.” Muốn gọi là “xuất hiện”, “ít nhất phải đạt 3 triệu DAU thật sự.”
Nhiều nhà đầu tư mà Donald tiếp xúc vẫn đang chờ đợi, họ hy vọng thấy hệ sinh thái TON thu hút thêm các ông lớn Web2 như ByteDance, Tencent, NetEase và các founder phương Tây, từ đó mang lại các dự án tạo điểm ngoặt.
Ngoài ra, vấn đề thanh khoản của chính các quỹ VC cũng có thể đang kìm hãm đầu tư vào hệ sinh thái TON. Donald cho biết các quỹ VC châu Á - Thái Bình Dương gần đây đều ít ra tay. Vì trong chu kỳ ETF tăng giá này, mùa altcoin chưa thực sự bùng nổ, “các tổ chức đang lo lắng làm sao bán được lượng tài sản đang nắm giữ.” Dù hệ sinh thái TON có nóng đến đâu, quyết định đầu tư đến cấp đối tác vẫn có thể bị từ chối.
Theo Donald, làn sóng đầu tư vào TON sẽ cần chờ đến chu kỳ giảm lãi suất tiếp theo, khi các quỹ đô la Mỹ Web2 truyền thống và quỹ Web3 châu Á - Thái Bình Dương huy động vốn thành công, mang lại đủ nguồn lực và thanh khoản cho toàn bộ hệ sinh thái Web3.
Giành lưu lượng phải tranh thủ sớm
Vào giữa năm ngoái, Scarlett đầu tư vào Pluto – đơn vị phát hành đằng sau Catizen – là một trong những nhà đầu tư đầu tiên xuống tiền tại hệ sinh thái TON.
Scarlett cho rằng các game Tap-to-earn nhất định sẽ bị đào thải, nhưng ông đánh giá cao tiềm năng phát triển của Catizen sau khi thu hút lượng truy cập khổng lồ qua game mini. Sau khi tích lũy hàng chục triệu người dùng, Catizen cũng đang mở rộng ranh giới kinh doanh, khởi động mô hình Launchpool – “về bản chất, nó giống một Pump.fun mang tính gamification.”
PAKA là một trong số ít quỹ VC hành động mạnh mẽ trong hệ sinh thái TON, đã đầu tư vào hơn 10 dự án, trải rộng từ Infra, game, ứng dụng lì xì, DeFi đến DePIN.
Owen muốn nhanh chóng đầu tư phủ khắp các lĩnh vực chuyên sâu khác nhau trong hệ sinh thái TON. Theo ông: “Trước mắt, giành lấy lưu lượng là quan trọng nhất.” Dù các dự án trên hệ sinh thái TON có vẻ đơn giản, buồn tẻ, thậm chí thô sơ, nhưng giai đoạn này nên tranh thủ chiếm lĩnh lưu lượng – có lưu lượng thì sau này làm gì cũng dễ.
Giống như thời WeChat mới mở tính năng公众号, các公众号 dù nội dung và trình bày thô sơ nhưng chỉ cần có chút đặc sắc là đã thu hút hàng triệu người dùng, việc kiếm tiền cũng rất dễ dàng. Sau này khi sân chơi bão hòa, làm gì cũng ngày càng khó.
Bruce Lan so sánh các game Tap-to-earn trên hệ sinh thái TON với các game web mini xuất hiện sau năm 2000: “Dù rất đơn giản, nhưng thời điểm đó không ít game web đạt doanh thu hàng chục triệu USD mỗi tháng.”
Ông cũng không kỳ vọng hệ sinh thái TON trong ngắn hạn có thể诞生 một siêu phẩm kiểu Vương Giả Vinh Diệu. Theo ông, phần lớn người chơi mới tham gia vài tháng, việc kết hợp Web3 như thế nào vẫn cần quá trình khám phá dài, hiệu năng chuỗi TON cũng cần liên tục cải tiến để hỗ trợ các game hiệu năng cao.
So với mô hình “rải lưới” phủ rộng để chiếm vị trí như PAKA, Bing Ventures có kế hoạch tập trung nuôi dưỡng.
Bruce Lan không muốn chờ đợi thụ động để bắt được một ứng dụng killer, mà có kế hoạch chủ động tìm kiếm các dự án hoặc nền tảng hàng đầu, liên kết với vài quỹ VC đầu bảng để ươm tạo các dự án, lấp khoảng trống ở các赛道 trống trên hệ sinh thái TON.
Bruce Lan cho biết, ngoài đầu tư trực tiếp, Bing Ventures còn có quỹ mẹ đầu tư vào nhiều tổ chức châu Âu - Mỹ. Hiện tại, Bing Ventures đang khuyến khích các dự án mình đầu tư tìm cơ hội trên TON, đồng thời hy vọng ảnh hưởng đến nhiều GP, LP phương Tây hơn để tăng cường chú ý đến cơ hội ứng dụng quy mô lớn trên hệ sinh thái TON.
Dù ứng dụng quy mô lớn chưa biết何时 xuất hiện, nhưng theo Shigeru – cộng sự tại quỹ CGV – hệ sinh thái TON có thể chấm dứt tình trạng “không ai chịu nhận chốt lời từ ai” trên thị trường crypto.
Ông cảm nhận rằng, phần lớn các câu chuyện Web3 trước đây đều tồn tại khoảng cách nhận thức giữa Đông và Tây. Ví dụ, đầu năm nay hệ sinh thái Bitcoin bùng nổ, nhưng các inscription đầu tiên thì phương Đông hiểu, phương Tây không hiểu; đến khi Rune xuất hiện thì ngược lại – phương Tây hiểu, phương Đông không hiểu.
Hệ sinh thái TON có thể không hoàn toàn phụ thuộc vào kinh tế học token, từ đó trở thành con đường đồng thuận cho ứng dụng quy mô lớn giữa Đông và Tây.
Nhưng trong một hệ sinh thái không hoàn toàn phụ thuộc vào đầu tư token, khi ngày càng nhiều mô hình mới xuất hiện, các quỹ VC crypto cũng cần suy nghĩ lại thói quen đầu tư dựa trên token trước đây, tìm ra phương pháp đầu tư phù hợp hơn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
ChainCatcher 链捕手
