FUD gió nổi hùm gầm, vị vua AI mới Bittensor có sẽ bị lật đổ?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
FUD gió nổi hùm gầm, vị vua AI mới Bittensor có sẽ bị lật đổ?
Một thời đại có một huyền thoại, vương quyền sẽ không tồn tại mãi mãi.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: TechFlow
Mỗi thời đại có một câu chuyện, mỗi câu chuyện tạo nên một vị thần.
Kể từ cuối năm ngoái, cùng với làn sóng AI bùng nổ, Bittensor đã nổi bật lên. Đồng tiền mã hóa TAO của nó tăng vọt từ khoảng 80 USD vào tháng 10 năm ngoái, thậm chí từng chạm mức 730 USD vào tháng 3 năm nay, đạt vốn hóa thị trường cao điểm khoảng 4,7 tỷ USD.
Thần thánh trong thế giới tiền mã hóa thật đáng sợ.
Dù không tăng phi mã như các đồng Meme, nhưng Bittensor thực sự đã trở thành "ông vua mới" trong lĩnh vực AI suốt nửa năm qua, từng lọt top 30 vốn hóa tài sản tiền mã hóa.
Từ chỗ bị bỏ quên, đến mức khiến người ta không dám tham gia, rồi chinh phục mọi ánh mắt khi niêm yết trên Binance – thị trường thực sự đã chi rất mạnh tay cho dự án này.
Nhưng ngoài Bitcoin và Ethereum ra, không có vương quyền nào tồn tại mãi mãi trong thế giới tiền mã hóa.
Kể từ khi giá đạt đỉnh và hiện giờ TAO giảm về khoảng 450 USD, ngày càng nhiều thông tin FUD (sợ hãi, nghi ngờ, hoài nghi) xuất hiện trên thị trường; những lời chỉ trích liên tục dấy lên, dường như đang làm lung lay nền tảng của vị vua AI mới toanh này.
Khi quan điểm “mọi đồng tiền AI đều là Meme” ngày càng phổ biến, các nhà tham gia thị trường đã tỉnh táo trở lại, dùng kính lúp soi xét kỹ lưỡng dự án đang đứng ở đỉnh cao của lĩnh vực này.
Những tay săn mồi nhạy bén cũng đã đánh hơi được cơ hội, tìm cách khai thác mọi sơ hở để kiếm lợi nhuận lớn từ việc bán khống, nhằm hạ bệ vị vua mới trong phong trào “vạch mặt” này.
Chúng tôi đã tổng hợp các tiếng nói FUD về Bittensor trên thị trường, xem thử bên dưới lớp áo hào nhoáng kia có đang đầy rẫy những con rận hay không.
Lãng phí tài nguyên, làm việc vô ích
Trước đây, chúng tôi từng viết trong bài “Giải mã Bittensor (TAO): Miếng ghép Lego AI đầy tham vọng, giúp các thuật toán trở nên kết hợp được” rằng Bittensor không tự tạo ra thuật toán, mà chỉ là người vận chuyển các thuật toán chất lượng tốt, sử dụng cơ chế khuyến khích thị trường để chọn ra mô hình hoặc thuật toán AI tốt nhất.
Trong chuỗi cung cầu AI mở này của Bittensor, có người cung cấp các mô hình khác nhau, có người đánh giá các mô hình, và có người sử dụng kết quả do mô hình tốt nhất tạo ra.
Nhưng thực tế thì khắc nghiệt hơn lý tưởng: trong quá trình lựa chọn và đánh giá mô hình AI, tình trạng lãng phí tài nguyên và làm việc vô ích diễn ra khá phổ biến.
Người dùng Twitter @ercwl chỉ ra rằng subnet số 1 của TAO đang làm nhiệm vụ sàng lọc “câu trả lời tốt nhất tương ứng với lời nhắc văn bản”. Người dùng hoặc hệ thống sẽ tạo một truy vấn hoặc câu hỏi (lời nhắc văn bản), sau đó mỗi nút (thợ đào) trong Bittensor sẽ chạy một hoặc nhiều mô hình học máy (ví dụ như mô hình ngôn ngữ lớn - LLM) để đưa ra câu trả lời cho lời nhắc đó.
Hiển nhiên, ai trả lời tốt hơn thì dùng câu trả lời của người đó; nhưng tình hình tệ hơn so với tưởng tượng.
Các nút thợ đào trong mạng chạy mô hình của mình để tạo câu trả lời cho các lời nhắc văn bản. Mỗi thợ đào có thể sử dụng các mô hình hoặc cấu hình mô hình khác nhau để phản hồi cùng một lời nhắc.
Để đảm bảo độ chính xác của câu trả lời và tính phi tập trung của mạng, nhiều thợ đào sẽ độc lập tạo câu trả lời. Điều này dẫn đến sự dư thừa đầu tiên: cùng một câu hỏi bị xử lý nhiều lần.
Hơn nữa, các nút xác thực chịu trách nhiệm đánh giá câu trả lời do thợ đào cung cấp. Vì mỗi thợ đào đều cố gắng tạo ra câu trả lời gần nhất với kỳ vọng của nút xác thực, họ thường có xu hướng áp dụng các chiến lược và cấu hình mô hình tương tự nhau. Điều này có nghĩa là nhiều nút đang thực hiện các tác vụ tính toán gần như giống hệt nhau – những tác vụ này thực chất là trùng lặp, gây lãng phí tài nguyên.
Ví dụ, subnet này đầy rẫy các câu hỏi cơ bản như “Nước là gì?”, có thể bị hàng trăm, hàng ngàn thợ đào cùng lúc tạo ra một câu trả lời hiển nhiên thuộc kiến thức phổ thông như “Nước là hợp chất có công thức hóa học H2O”.
Do hệ thống xác minh và thưởng cho thợ đào bằng cách so sánh mức độ tương đồng giữa các câu trả lời, điều này dẫn đến sự dư thừa rõ rệt: nhiều thợ đào chỉ đơn thuần lặp lại công việc mà người khác đã làm.
Sử dụng phương pháp phi tập trung – cách thức đắt đỏ nhất để đạt được sự đồng thuận (bởi việc khiến một nhóm người không quen biết nhau đồng ý cần tiêu tốn nhiều tài nguyên hơn) – để xác minh hàng loạt câu hỏi đáp ngớ ngẩn kiểu kiến thức cơ bản, vì mục đích nhận phần thưởng, dẫn đến tình trạng “trả lời chỉ để trả lời”, làm lãng phí năng lực xử lý từ OpenAI hoặc các nhà cung cấp LLM khác, cũng như phí API phải trả.
Không phi tập trung như bạn nghĩ
Một dự án AI khác, CEO của Hyperspace @varun_mathur, chỉ ra rằng Bittensor có thể không phi tập trung như mọi người vẫn tưởng.
Trong nhiều mạng tiền mã hóa, để ngăn chặn tấn công thường yêu cầu kiểm soát hơn một nửa mạng lưới (tấn công 51%). Trong trường hợp Bittensor, do mạng có thể cho phép ngưỡng kiểm soát thấp hơn (40%), điều này làm giảm đáng kể ngưỡng cần thiết để thực hiện tấn công, làm tăng rủi ro mạng bị thao túng hoặc bị kiểm soát bởi một vài nút lớn.
Varun cho rằng mức độ phi tập trung của Bittensor chưa đủ, chỉ cần 3 thực thể nắm giữ 40% lượng TAO là có thể phát động tấn công.
Nếu ba nút lớn nhất của Bittensor kiểm soát hơn 40% quyền xác thực, họ có thể cấu kết vì lợi ích riêng, thông qua việc xác thực giao dịch hoặc dữ liệu cho nhau để thu lợi bất chính. Hành vi này không chỉ làm tổn hại đến công bằng và minh bạch của mạng, mà còn có thể dẫn đến các sự cố an ninh mạng, vì nó tạo cơ hội cho các hành vi độc hại hoặc tấn công tiềm tàng.
Thêm một vấn đề khác liên quan đến việc "không đủ phi tập trung" cũng thể hiện rõ ở việc các nút xác thực "đặt trọng số" cho các thợ đào.
Trong mạng Bittensor, trọng số thường là một con số mà nút xác thực gán cho thợ đào, dựa trên mức độ phù hợp giữa câu trả lời do thợ đào tạo ra với tiêu chuẩn hoặc câu trả lời tham chiếu đã định trước. Trọng số càng cao, chứng tỏ câu trả lời của thợ đào càng sát với kỳ vọng của nút xác thực, và phần thưởng TAO mà thợ đào nhận được càng lớn.
Do trọng số do con người đặt, điều này có thể dẫn đến vấn đề tính chủ quan và thao túng. Nếu nút xác thực thiên vị một số thợ đào nhất định, hoặc việc đặt trọng số thiếu minh bạch, công bằng, thì toàn bộ niềm tin và hiệu quả của mạng có thể bị ảnh hưởng.
Rõ ràng, dưới thiết kế này, các thợ đào nhỏ sẽ không có chỗ đứng:
Các thợ đào nhỏ hoặc độc lập có thể khó đạt được trọng số cao do thiếu nguồn lực hoặc hỗ trợ kỹ thuật, điều này có thể khiến thị trường ngày càng tập trung hơn, chỉ những thợ đào lớn hoặc có tiềm lực tài chính mạnh mới nhận được phần thưởng đầy đủ.
Chiến binh diệt rồng cuối cùng cũng trở thành con rồng, đánh bại AI tập trung nhưng không thể loại bỏ được sự “quản trị tập trung” của con người.
Tập trung token, áp lực bán khiến người ta lo lắng
Anh Vương – người đứng đầu StinkyInsect Labs @0xInv1ctus đã đăng một bài “Bản tường trình lớn của tôi – Vì sao tôi phải lên tiếng chỉ trích thẳng thừng Bittensor”, giơ cao dao trực diện, nhằm thẳng vào bí ẩn về phân bổ token TAO.
Tác giả chỉ ra rằng token TAO bị một nhóm nội bộ kiểm soát quá mức, nguồn gốc không rõ ràng, và luôn tiềm ẩn rủi ro bán tháo.
Và cơ sở cho các FUD này nằm ở chỗ: từ khi sinh ra đến kết quả thực tế, TAO đều khiến người ta bất an:
Token $TAO bắt đầu được tạo ra từ năm 2021, nhưng không có tài liệu nào giải thích quy tắc phân bổ và dòng chảy cuối cùng của các token được tạo ra trong khoảng thời gian từ 3/1/2021 đến 2/10/2023 – tức là trước khi các subnet ra mắt.
Xét theo kết quả thực tế, 12 nút xác thực mạng gốc hàng đầu nắm giữ tới 79% lượng stake toàn mạng. Hơn nữa, theo tuyên bố kinh doanh công khai của những người này, họ chỉ hoạt động trong lĩnh vực stake liên quan đến Bittensor, do đó hoàn toàn có cơ sở để nghi ngờ rằng những nút xác thực này – đang nắm giữ lượng TAO trị giá hơn 20 tỷ USD – có mối quan hệ mật thiết với nhau, tạo thành một nhóm nội bộ khép kín.
Điều khiến người ta cảm thấy bất an nhất là, việc stake trên bittensor KHÔNG có thời gian khóa, có thể hủy stake bất cứ lúc nào, nghĩa là 85% lượng token đang stake – chiếm đa số lưu thông – có thể đổ ồ ạt vào thị trường bất kỳ lúc nào.
Đồng thời, quỹ phòng hộ của chính tổ chức tác giả đang công khai tuyên bố đã bán khống TAO ở mức khoảng 420 USD, và dự đoán giá sẽ rơi về mức 100-150 USD.
Mỗi thời đại có một câu chuyện, mỗi câu chuyện tạo nên một vị thần, nhưng vương quyền sẽ không tồn tại mãi mãi.
Bittensor, như một vị vua mới do cơn sốt AI tạo nên, sẽ thu hút sự chú ý và dòng tiền, nhưng rồi cũng chắc chắn sẽ bị rút đi.
Có lẽ đúng như những lời FUD nói, hoạt động kinh doanh thực tế và ứng dụng thực tiễn tương ứng với TAO thực sự không đủ sức gánh vác mức vốn hóa và giá cả cao ngất ngưởng như hiện nay; nhưng khi nào dòng tiền rút đi, và liệu bạn có thể thoát thân an toàn hay kiếm lời từ việc bán khống, thì thực tế chẳng có câu trả lời chuẩn nào cả.
Có lẽ như meme vẽ ngựa nổi tiếng dưới đây, dù bạn hoàn toàn biết rõ rằng “dự án muốn làm” và “dự án có thể làm” là hai thứ hoàn toàn khác biệt như trời với đất, bạn vẫn không thể nào chỉ bằng thêm thông tin, trực giác giao dịch sắc bén hơn hay kỷ luật giao dịch vững vàng hơn, mà kiếm được khoản lớn trong thời kỳ câu chuyện lên ngôi, hay rút lui an toàn khi thủy triều rút đi và kẻ trần trụi lộ nguyên hình.
Cuối cùng thì, ai mới là người đang kiếm tiền trên thị trường này?
Các “cây cải mã hóa” dần hoang mang giữa những làn sóng FUD và những bài khoe khoang “tôi đã tự do tài chính”.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
