Người sáng lập chip ASIC: Làn sóng cơ hội khai thác Bitcoin tiếp theo đang đến gần
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Người sáng lập chip ASIC: Làn sóng cơ hội khai thác Bitcoin tiếp theo đang đến gần
Cơ hội luôn rộng mở đối với những công ty khai khoáng và ASIC năng động sẵn sàng tiên phong trong lĩnh vực năng lượng và trí tuệ nhân tạo.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Bitcoin Magazine
Người được phỏng vấn: Zhang Nankeng
Dịch: 0xFacai
Như đã biết, sau lần giảm thưởng block thứ tư, ngành khai thác Bitcoin đang đối mặt với thử thách nghiêm trọng. Khi phần thưởng block của Bitcoin bị cắt giảm mạnh, giá băm (doanh thu trên mỗi terahash) đã chạm mức thấp kỷ lục. Đồng thời, cơn sốt trong pool giao dịch sau đợt giảm phát đã dịu đi, làm gia tăng áp lực cho các đơn vị vận hành mỏ vốn đã căng thẳng.
Zhang Nankeng, người sáng lập và CEO của Canaan Inc. tại Singapore – công ty tiên phong sản xuất mạch tích hợp chuyên dụng (ASIC) cho việc khai thác Bitcoin – đã trả lời phỏng vấn tạp chí Bitcoin, đây là lần đầu tiên công ty này tiếp xúc truyền thông Bắc Mỹ, chia sẻ quan điểm về tình hình ngành. Ông nhận xét về nguồn gốc khai thác Bitcoin, đưa ra góc nhìn về triển vọng thiết kế chip và xu hướng bền vững môi trường. Ông cũng chỉ ra cơ hội mới nổi của Bitcoin tại Trung Đông và sự kết hợp giữa ngành Bitcoin và AI.
Bản chất mã nguồn mở của khai thác Bitcoin
Canaan thành lập năm 2013, ra mắt máy ASIC Avalon đầu tiên, cách mạng hóa ngành khai thác, đánh dấu bước ngoặt về hiệu suất tính toán bảo vệ an ninh mạng Bitcoin. Khi ngành dần chuyển từ thuật toán băm dựa trên GPU và CPU truyền thống, việc áp dụng và phổ cập phần cứng ASIC chuyên biệt đã tạo điều kiện hình thành các hoạt động khai thác quy mô thương mại.
Sự chuyển mình của Canaan không xảy ra ngẫu nhiên, mà bắt nguồn từ việc công ty này mở mã nguồn phần cứng và phần mềm quản lý Avalon, dẫn đến sự lan tỏa rộng rãi công nghệ băm dựa trên ASIC. Zhang Nankeng nhấn mạnh rằng việc Bitcoin sớm chấp nhận phong trào mã nguồn mở "không phải là một lựa chọn", mà là "yêu cầu đối với bất kỳ ai muốn tham gia cộng đồng blockchain", đồng thời là "biện pháp phân tán sức mạnh tính toán khắp cộng đồng blockchain".
"Phương pháp tốt nhất để phòng chống tấn công 51% là phân phối nhanh chóng khả năng tính toán dựa trên ASIC tới người dùng toàn cầu". Theo ông, nhờ dân chủ hóa và triển khai quy mô lớn ASIC, rủi ro tấn công 51% đã giảm đáng kể. Sau đó, đặc tính mã nguồn mở trong thiết kế chip của Canaan thúc đẩy các công ty lớn như Bitmain Trung Quốc và gã khổng lồ công nghệ Intel tự phát triển máy ASIC riêng.
Hiệu suất khai thác sắp vượt qua định luật Moore?
Là nhà thiết kế chip ASIC, Canaan đã hưởng lợi từ sự bùng nổ ngành bán dẫn suốt hơn một thập kỷ qua. Cốt lõi của tiến bộ này là định luật Moore - hiệu suất tính toán tăng gấp đôi khoảng hai năm một lần. Hiện nay, các công ty như TSMC, Samsung (SSLF) và SMIC đang đẩy mạnh sản xuất chip 3 nanomet nhằm tối ưu hóa.
Tuy nhiên, việc thu nhỏ kiến trúc bán dẫn ngày càng sâu không phải không có thách thức. Việc tăng mật độ transistor trên các chip ngày càng nhỏ (ở cấp độ dưới 2 nanomet) sẽ kích hoạt các hiệu ứng lượng tử thay vì hiệu ứng cổ điển. Sự chuyển trạng thái này có thể gây lỗi transistor và dẫn đến khả năng vi phạm định luật Moore.
Câu hỏi đặt ra: Liệu định luật Moore còn đứng vững, hay thời kỳ hưng thịnh của tính toán cổ điển sẽ chuyển sang suy thoái lượng tử?
Trước những giới hạn cơ bản này của tính toán ASIC, Zhang Nankeng thừa nhận: "Trước đây, khi chúng tôi nâng cao hiệu suất thì chi phí trên mỗi terahash đều giảm. Ngày nay, đường cong này đã phẳng lại. Điều đó cho thấy tiến bộ công nghệ đang bước vào giai đoạn mới".
"Chúng tôi thực sự thấy tốc độ cải thiện node quy trình chậm lại, buộc chúng tôi phải áp dụng các công nghệ transistor mới như GA (Gate-All-Around) hoặc công nghệ nano-sheet cùng truyền tải điện từ mặt sau. Không chỉ đơn thuần là thu nhỏ bề mặt, mà còn thay đổi cấu trúc của mạch điện".
"Khai thác Bitcoin vốn dựa hoàn toàn vào logic số, nhưng hiện nay chúng tôi đang chuyển sang thiết kế tín hiệu hỗn hợp theo hướng mô phỏng". Zhang cho rằng sự phức tạp gia tăng đòi hỏi "tối ưu hóa đồng thiết kế công nghệ" (DTCC) giữa các nhà thiết kế như Canaan và các nhà máy sản xuất tự thiết kế chip. Dù đối mặt thách thức, Zhang tin rằng hiệu suất ASIC "vẫn sẽ tiếp tục tăng trong 3-5 năm tới", và công ty lên kế hoạch ra mắt ít nhất một sản phẩm mới mỗi năm, mỗi thế hệ "nâng cao hiệu suất hơn 20%".
Sự cải thiện hiệu suất này được thể hiện tại hội nghị Bitcoin Asia ở Hồng Kông ngày 9 tháng 5, khi Canaan ra mắt máy đào A15 Avalon thế hệ mới với hiệu suất đạt 18,5J/T, so với khoảng 20J/T của mẫu A14 trước đó. Zhang Nankeng lưu ý rằng A15 được tối ưu đặc biệt cho các điều kiện môi trường biến đổi.
Đặc biệt, Canaan đã tích hợp chức năng ép xung (overclocking) vào A15, giải quyết hài hước một câu hỏi thường gặp của người mua: "Ồ, bạn có thể nhận thêm hiệu suất miễn phí à?!" Tiếc rằng, theo Zhang Nankeng, điều đó không đúng, nhưng tính năng bổ sung này hứa hẹn mang lại linh hoạt vận hành thêm cho khách hàng A15.
Cơ hội tiềm tàng tại Trung Đông
Hiện nay, các thợ mỏ đang tìm kiếm mọi cách nâng cao hiệu suất để giảm chi phí và tăng doanh thu. Tất nhiên, điều này là bình thường, nhưng họ đang chuyển sang các công nghệ mới và các địa điểm địa lý mới để tìm kiếm điện giá rẻ.
Zhang Nankeng chỉ ra rằng Canaan đã thực hiện chuyển đổi chiến lược để đáp ứng thay đổi thị trường này, nhấn mạnh sáng kiến gần đây của công ty trong việc hợp tác với các công ty khai thác tại khu vực Trung Đông. "Trung Đông khao khát đầu tư vào ngành công nghệ cao, các quốc gia này đặc biệt hoan nghênh Bitcoin và tiền mã hóa, nơi đây có tiềm năng trở thành trung tâm kỹ thuật số quan trọng".
Khi nói về quy định tại Trung Đông, Zhang cho biết khu vực này "đang có tiến triển nhanh chóng trong việc xây dựng khung pháp lý hỗ trợ cho khai thác". Do đó, các công ty như Zero Two, được Quỹ tài sản chủ quyền Abu Dhabi hậu thuẫn, đã đạt được tiến bộ đáng kể trong việc tích hợp khai thác Bitcoin và tận dụng nhiệt thải cho mục đích khử muối nước biển.
Tái sử dụng nhiệt? Xu hướng mới cho sự bền vững ngành khai thác
Kể từ khi Canaan niêm yết IPO trên Nasdaq năm 2019, thị trường Bitcoin sôi động và các công ty khai thác Bitcoin cũng vậy. Khi Bitcoin trở nên phổ biến, các thợ đào lớn niêm yết như Marathon Digital Holdings Inc (mã: MARA) và Riot Platforms (mã: RIOT) đã trở thành những cái tên quen thuộc trong giai đoạn thị trường tăng giá 2020-2022.
Tuy nhiên, cùng với sự nổi tiếng, các tổ chức môi trường cũng tăng cường giám sát, đặc biệt là chiến dịch "Change the Code" thiếu cân nhắc do Greenpeace Hoa Kỳ lãnh đạo, được Ripple tài trợ. Khi được hỏi về chỉ trích môi trường đối với ngành khai thác, Zhang Nankeng dường như không né tránh, mà chào đón cuộc thảo luận về tính bền vững của khai thác. "Quan điểm cho rằng khai thác Bitcoin không thân thiện môi trường đang thay đổi... Khai thác Bitcoin góp phần phát triển ngành năng lượng tái tạo."
Đặc biệt, CEO Canaan khen ngợi việc thu hồi nhiệt có thể là xu hướng lớn chưa được khai phá trong ứng dụng dân dụng và thương mại. "Sản phẩm thu hồi nhiệt từ khai thác đã khởi động trong năm nay. Tôi tin rằng vài năm nữa, mọi người sẽ thấy nhiều sản phẩm ấn tượng tận dụng nhiệt từ khai thác. Hiện nay, chúng ta có thể tạo ra nước gần sôi thông qua hoạt động khai thác." Ông cho rằng xu hướng này là nền tảng cho tính chất bền vững của ngành khai thác và xu hướng tổng thể về "tiền tệ hóa nhiệt" (heat monetization).
Zhang Nankeng cũng nhấn mạnh rằng ngành thủy điện thường đối mặt với vấn đề mất cân bằng cung-cầu điện, và đây là lĩnh vực then chốt nơi khai thác Bitcoin có thể thúc đẩy triển khai năng lượng tái tạo. Theo ông, thay vì lưu trữ bằng pin, "khai thác Bitcoin có thể giúp các cơ sở này vận hành hết công suất hầu hết thời gian. Điều này có thể rút ngắn thời gian hoàn vốn xuống khoảng 5 đến 10 năm — nghĩa là cùng lượng vốn có thể phát triển gấp đôi số lượng nhà máy thủy điện trong cùng thời gian… Nguyên tắc tương tự cũng áp dụng cho các nguồn năng lượng tái tạo khác như năng lượng mặt trời và gió vốn chịu ảnh hưởng bởi yếu tố kinh tế."
Ông tin rằng ngành khai thác sẽ tiếp tục hướng tới năng lượng carbon thấp, và lạc quan cho rằng động lực thị trường thúc đẩy việc tìm kiếm nguồn năng lượng giá rẻ cho thấy "ngành khai thác có thể tự động cân bằng giữa bảo vệ môi trường, hiệu quả kinh tế và phát triển".
AI + Bitcoin, phát triển và mở rộng tài sản năng lượng
Thông thường, các thợ đào Bitcoin luôn là những người tiên phong trên thị trường điện, đổ xô đến những nơi dư thừa điện nhưng nhu cầu thấp. Mối quan hệ cộng sinh giữa tài nguyên năng lượng chưa phát triển và mạng lưới linh hoạt, di động vốn có của thợ đào Bitcoin đã thúc đẩy việc sử dụng tính toán dựa trên ASIC để khai thác các nguồn lực ở biên giới lưới điện. Nhưng theo Zhang Nankeng, đó chưa phải là kết thúc câu chuyện.
Ông nhìn thấy một mối quan hệ mới hình thành giữa các trung tâm dữ liệu AI và thợ đào Bitcoin, cả hai đều đang tìm kiếm nguồn năng lượng có chi phí thấp nhất. Zhang Nankeng chỉ ra rằng "các bên chính" và "người đi đầu" đã bắt đầu nhận ra tiềm năng tích hợp giữa khai thác Bitcoin và tính toán AI.
"Trong bối cảnh này, khai thác Bitcoin có thể đóng vai trò chiếm giữ ban đầu 'năng lượng bỏ phí', tạo ra lợi ích kinh tế trước khi sức mạnh tính toán AI đi vào hoạt động đầy đủ. Đây chính là điều chúng ta đã chứng kiến trong 6 tháng qua."
Zhang cũng dự đoán rằng ngay cả sau khi cơ sở hạ tầng AI đi vào hoạt động, trung tâm dữ liệu hiệu suất cao AI và khai thác Bitcoin vẫn có thể cùng tồn tại tại một địa điểm: "Xét đến yêu cầu dự phòng điện năng cho trung tâm tính toán AI quy mô lớn (25-30%)... khai thác Bitcoin có thể sử dụng nguồn điện dự phòng và ngừng hoạt động khi AI đi vào vận hành".
Kết luận
Khai thác zero-sum vẫn như cũ, vẫn là kẻ thù lớn nhất của chính nó. Thêm vào đó là lần giảm phát thứ tư, biên lợi nhuận giảm và sự gia tăng hiệu suất ASIC thế hệ tiếp theo, có thể nói rằng việc kiếm lợi nhuận từ khai thác khó khăn chẳng khác nào vắt máu từ đá số.
Tuy nhiên, mặt khác, những xu hướng tích cực đang xuất hiện trong ngành — CEO Canaan tin rằng cơ hội nằm rải rác cho các công ty khai thác và ASIC năng động sẵn sàng mở đường trong lĩnh vực năng lượng và trí tuệ nhân tạo.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@BitcoinMagazine
