Dilemma người tiên phong của Ethereum: Định giá và mức độ sử dụng đã đạt đỉnh, bước tiếp theo dựa vào đâu để giữ chân các ứng dụng mới?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Dilemma người tiên phong của Ethereum: Định giá và mức độ sử dụng đã đạt đỉnh, bước tiếp theo dựa vào đâu để giữ chân các ứng dụng mới?
Trừ khi Ethereum thực hiện một cuộc cải cách căn bản về cách thức vận hành cộng đồng và tổ chức, bằng không lợi thế tương đối của nó về định giá và mức độ sử dụng đã đạt đến đỉnh điểm.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: JAY
Biên dịch: TechFlow
Vậy thì Ethereum sẽ phát triển ra sao trong thời gian tới? Trong bài viết này tôi sẽ đề cập đến khái niệm blockchain mô-đun, thiết kế cơ sở dữ liệu, đồng thời trích dẫn quan điểm từ GCR để cố gắng trả lời câu hỏi này.
Luận điểm về "bẫy của người tiên phong" (Innovator's Dilemma) có thể được tóm tắt như sau: “Các công ty thành công thường không thể thích nghi với những thay đổi mô hình, đặc biệt là trong lĩnh vực đổi mới công nghệ. Lý do nằm ở việc họ quá tập trung vào việc hoàn thiện sản phẩm đã giúp họ thành công, thay vì thử nghiệm các ý tưởng mới mẻ và xa lạ”.
Trong thế giới blockchain và hợp đồng thông minh, chúng ta đã đạt được tiến bộ đáng kể trong vài năm qua. Bây giờ, một câu hỏi trị giá hàng triệu – hay đúng hơn là 250 tỷ USD – đang đặt ra: Tương lai của Ethereum sẽ ra sao?
Thông qua bài viết này, tôi sẽ lập luận rằng: Ethereum đã đạt đỉnh cả về 1) định giá so với tất cả tài sản mã hóa (ETH.D); và 2) mức độ sử dụng và áp dụng tương đối. Tôi sẽ bắt đầu bằng cách khám phá khái niệm blockchain mô-đun, so sánh nó với các nguyên tắc thiết kế cơ sở dữ liệu truyền thống, rồi kết nối tất cả điều này trở lại Ethereum và tương lai của nó.
Blockchain mô-đun
Hiện nay, con người đã có một cách tiếp cận có hệ thống hơn để suy nghĩ về một blockchain hoạt động hiệu quả là gì, cũng như một phương pháp hợp lý để tách rời (và mở rộng) các thành phần cốt lõi. Đây chính là cuộc tranh luận giữa mô hình đơn khối (monolithic) và mô hình mô-đun.
Ý tưởng cốt lõi đằng sau blockchain mô-đun là có bốn chức năng cơ bản:
-
Thực thi (Execution). Xác định trạng thái "sau khi" thực hiện giao dịch. Nếu tôi gửi token đến một ví cụ thể, tầng thực thi sẽ quyết định số dư liên quan trước và sau giao dịch.
-
Thanh toán (Settlement). Xác định xem giao dịch đã nộp có "hợp lệ" hay không. Sau khi gửi token, số dư là xyz – thanh toán xác định xem xyz có đúng không.
-
Đồng thuận (Consensus). Xác định trạng thái cuối cùng sau một loạt giao dịch. Tầng này xác định 1) thứ tự đúng của một chuỗi giao dịch nhất định, và 2) trạng thái cuối cùng sau khi xử lý các giao dịch đó.
-
Khả năng truy cập dữ liệu (Data Availability - DA). Để ba chức năng trên tồn tại, cần phải có trạng thái ban đầu và trạng thái kết thúc. Chức năng DA là cung cấp trạng thái cho tầng thực thi và cập nhật trạng thái dựa trên kết quả cuối cùng từ đồng thuận.
Giống như mọi vấn đề kỹ thuật, khái niệm về một blockchain "hoàn hảo" chỉ có ý nghĩa khi tồn tại một trường hợp sử dụng rõ ràng. Khung tư duy này cho phép thiết kế blockchain chuyên biệt hơn – một blockchain được xây dựng cho game tốc độ cao sẽ có nhu cầu rất khác so với một blockchain nhằm trở thành sổ cái phi tập trung toàn cầu. Cách tư duy này khiến tôi nhớ đến các nguyên tắc thiết kế cơ sở dữ liệu, đặc biệt là tranh luận quanh SQL và noSQL.
Thiết kế cơ sở dữ liệu
Cơ sở dữ liệu đã tồn tại lâu hơn blockchain hàng thập kỷ. Về thiết kế, cộng đồng đã thống nhất rằng không tồn tại một cơ sở dữ liệu nào là hoàn hảo. Cũng giống như hầu hết các vấn đề kỹ thuật, mọi thứ đều cần sự đánh đổi.
Khung tư duy để xây dựng cơ sở dữ liệu có khả năng mở rộng quay trở lại câu hỏi: “Dùng để làm gì?” Trước khi đưa ra quyết định, tôi thường đặt ra một vài câu hỏi:
-
Tỷ lệ đọc/ghi xấp xỉ là bao nhiêu? Trên các ứng dụng như Telegram hay Slack, lượng đọc và ghi tương đương nhau, trong khi trên Twitter, lượng đọc cao hơn lượng ghi nhiều bậc.
-
Trong hệ thống phân tán, có khái niệm về tính nhất quán (consistency) và khả dụng (availability). Nói cách khác, điều này có thể được diễn giải lại là: Chúng ta quan tâm hơn đến dữ liệu không chính xác hay thời gian ngừng hoạt động của ứng dụng? Điều này lại phụ thuộc vào từng tình huống. Với ứng dụng tài chính, tính nhất quán (dữ liệu chính xác) quan trọng hơn nhiều.
-
Dữ liệu cũ và dữ liệu mới quan trọng như thế nào? Điều này liên quan gì đến tải đọc/ghi? Cơ sở dữ liệu của chúng ta có cho phép thực hiện chiến lược xử lý ghi và đọc đồng thời hay không? Ví dụ, nếu vợ tôi rút tiền mặt từ ngân hàng trong khi tôi đang quẹt thẻ ghi nợ, làm thế nào để ngăn chặn vấn đề chi tiêu kép kinh điển?
-
Mẫu hình đọc là gì? Bạn có cần linh hoạt truy cập dữ liệu, hay thường xuyên truy cập dữ liệu theo định nghĩa sẵn? Bạn có thực hiện nhiều thao tác nối (join) giữa các tập dữ liệu khác nhau không?
Ngoài các yếu tố kỹ thuật, việc hiểu biết thêm những điều sau đây cũng rất quan trọng:
-
Có bao nhiêu kỹ sư thành thạo công nghệ này? Có bao nhiêu kỹ sư thực sự muốn dùng công nghệ này để xây dựng?
-
Nếu chúng ta muốn fork mã nguồn và điều chỉnh, có cách nào nhận được hỗ trợ tích cực không?
Tương lai của Ethereum
Bây giờ hãy kết nối mọi thứ lại với nhau – không tồn tại blockchain nào là hoàn hảo. Kỹ thuật tốt luôn là sự cân nhắc và đánh đổi, không có giải pháp nào phù hợp với mọi trường hợp. Vậy tại sao Ethereum lại trở thành nền tảng “thống trị” đến vậy? Tại sao giá của Ethereum dường như ngụ ý rằng nó là blockchain hoàn hảo? Cuối cùng, Ethereum sẽ đi về đâu?
Tại sao Ethereum lại trở thành nền tảng “thống trị” như vậy?
Bốn năm trước, Ethereum là lựa chọn hàng đầu để xây dựng nền tảng hợp đồng thông minh. So với mọi nền tảng khác, nó sở hữu các công cụ phát triển tuyệt vời như Hardhat, CryptoZombies,... Ngoài ra, nó còn có một cộng đồng người dùng trung thành, mạng lưới và token mang tính “phi tập trung”. Thời điểm đó, các blockchain tập trung thường dễ bị coi là lừa đảo. Tài sản ETH cũng rẻ hơn, nghĩa là phí gas thấp hơn.
Ngày nay, nhà phát triển có nhiều lựa chọn nền tảng hợp đồng thông minh hơn, mỗi nền tảng đều có các điểm đánh đổi riêng biệt. Mặc dù vẫn còn lừa đảo, nhưng so với bốn năm trước, tình trạng này đã giảm đáng kể nhờ ngày càng nhiều nhân tài và vốn đổ vào lĩnh vực này.
Lý do dẫn đến thành công quá khứ của Ethereum cũng chính là nguyên nhân khiến nó thất bại trong tương lai. Một thời gian dài, Ethereum là nền tảng hợp đồng thông minh duy nhất khả thi cho nhà phát triển. Các trường hợp sử dụng hợp pháp (DeFi, NFT) đã tạo lợi thế dẫn trước khổng lồ cho ETH. Nhưng ở giai đoạn này, trọng tâm chuyển sang tích lũy giá trị (tiền ổn định siêu an toàn) và cạnh tranh với Bitcoin để trở thành nơi lưu trữ giá trị gốc Internet mặc định (flippening).
Mong muốn vừa là nền tảng hợp đồng thông minh vừa là “tiền ổn định siêu an toàn” phi tập trung đã tạo ra ma sát đáng kể đối với người dùng biên và nhà phát triển (phí gas cao hơn, mạng bị tắc nghẽn). Như Khổng Tử (và GCR) từng nói: Người đuổi theo hai con thỏ sẽ chẳng bắt được con nào.
Ethereum sẽ phát triển ra sao trong thời gian tới?
Người dùng sẽ di chuyển đến nơi có ứng dụng và chi phí hợp lý, trong khi các nhà phát triển ứng dụng thường thận trọng và có tầm nhìn dài hạn hơn. Bởi vì so với người dùng, chi phí vận hành của họ lớn hơn nhiều. Các nhà phát triển sẽ xây dựng trên các nền tảng mà ứng dụng của họ có tiềm năng tăng trưởng và mở rộng lâu dài.
Hãy nhìn vào Ethereum hiện tại: tốc độ giao dịch trung bình 15-20 TPS, phí gas thường tăng vọt lên 200 USD. Các ứng dụng có thể xây dựng trên Ethereum bị giới hạn rõ rệt – chúng cần rất ít tương tác. Ví dụ, một giao thức cho vay là ứng dụng phù hợp trên Ethereum, bởi tôi có thể chỉ tương tác với nó vài lần mỗi năm.
Nhưng nếu tôi là một nhà phát triển ứng dụng, muốn xây dựng một ứng dụng hướng tới 100.000 hoặc 1 triệu người dùng với tần suất sử dụng cao hơn, thì việc xây dựng trên Ethereum là không khả thi.
Điều này ngày càng rõ ràng khi các lựa chọn thay thế khả thi xuất hiện liên tục.
-
FriendTech được xây dựng trên L2 Base
-
Nhóm Pacman và Blur đang cân nhắc khởi chạy L2 riêng
-
DYDX sử dụng chuỗi ứng dụng riêng biệt
Khung tư duy blockchain mô-đun cung cấp một tập hợp các điểm đánh đổi mà blockchain có thể lựa chọn. Hiện tại, chúng ta đang ở thời điểm cơ sở hạ tầng blockchain bắt đầu xuất hiện để hỗ trợ các điểm khác nhau dọc theo đường cong đánh đổi.
Cuối cùng và quan trọng nhất là động lực (incentives).
Như Charlie Munger luôn nói: “Hãy cho tôi thấy động lực, tôi sẽ cho bạn thấy kết quả”. Cấu trúc động lực để xây dựng trên Ethereum hiện nay kém hấp dẫn hơn so với các blockchain khác. Các công ty VC và nhóm phát triển L1 mới rất mong muốn xây dựng một hệ sinh thái mạnh mẽ và phát triển. Là một nhà đầu tư, tôi sẽ tự hỏi: khi token đã phân tán và hệ sinh thái đã quá đông đúc, tại sao đội ngũ của tôi lại phải xây dựng trên Ethereum? Thay vào đó, tại sao không thúc đẩy phát triển ứng dụng trên một blockchain mà tôi có lợi ích gắn bó, nơi định giá L1 thấp hơn nhiều?
Phản hồi trong bài tweet này làm rõ mọi thứ.
ETH đã không còn nằm trên biên hiệu quả trong thiết kế blockchain nữa. Dù bạn muốn ở điểm nào dọc đường cong đánh đổi, đều có những nền tảng hợp đồng thông minh tốt hơn, cả về cấu trúc động lực lẫn hiệu suất. Trừ khi Ethereum thực hiện thay đổi căn bản về cách vận hành cộng đồng và tổ chức, nếu không thì lợi thế tương đối của nó về định giá và mức độ sử dụng đã đạt đỉnh.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@0xjaypeg
