Giải thích chi tiết về hợp đồng tương lai NFT: Nguyên ngữ DeFi mới cho tài sản văn hóa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Giải thích chi tiết về hợp đồng tương lai NFT: Nguyên ngữ DeFi mới cho tài sản văn hóa
Giao dịch hợp đồng tương lai có thể sẽ thống trị thị trường giao dịch NFT.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Đội ngũ GCR
Dịch: Luffy, Foresight News
Tổng quan:
-
Giao dịch phái sinh («perps») chiếm ưu thế: Tại thời điểm viết bài này, giao dịch phái sinh tiền mã hóa đang chiếm vị trí thống trị, với hơn 60% tổng khối lượng giao dịch so với giao dịch giao ngay. Hiện tượng này không chỉ xuất hiện ở thị trường tiền mã hóa mà còn thấy rõ trong các thị trường tài chính truyền thống.
-
Giao dịch NFT 1.0 chủ yếu là giao dịch giao ngay: Ban đầu, thị trường NFT được thúc đẩy bởi giao dịch giao ngay, tạo ra khối lượng giao dịch khổng lồ vượt quá 20 tỷ USD. Tuy nhiên, mô hình này cũng bộc lộ những điểm bất cập: chỉ cho phép mở vị thế mua (long), người sưu tập nhỏ và trung bình khó hoặc không thể tiếp cận các bộ sưu tập giá trị cao.
-
Cộng đồng NFT là tổ chức định hướng văn hóa: Các bộ sưu tập NFT thành công đã quy tụ những người dùng có cùng sở thích, tư tưởng và giá trị, từ đó tạo nên cấu trúc xã hội được chia sẻ trên toàn thế giới. Những yếu tố văn hóa này được củng cố thông qua các hoạt động thực tế hoặc ảo trên khắp thế giới, giống như cách các cộng đồng khác (ví dụ anime) đã làm trong nhiều thập kỷ.
-
Phái sinh NFT hứa hẹn giải quyết các vấn đề kém hiệu quả của giao dịch NFT giao ngay: Các hợp đồng tương lai vĩnh viễn NFT («NFT Perps») giải quyết các điểm yếu trong giao dịch NFT giao ngay. Chúng cho phép giao dịch ở mọi quy mô, cả vị thế mua và bán (long và short), cũng như sử dụng đòn bẩy.
-
Giao dịch giao ngay vẫn giữ vai trò quan trọng nhưng sẽ thay đổi: Chúng tôi dự đoán rằng giao dịch giao ngay và việc sưu tầm trực tiếp vẫn rất quan trọng, đặc biệt đối với việc truy cập tiện ích liên quan đến NFT, cũng như các tầng lớp cộng đồng và danh tính kỹ thuật số. Những người sưu tập muốn trải nghiệm tiện ích NFT và tham gia cộng đồng có thể sẽ mua trên thị trường giao ngay. Đồng thời, thị trường phái sinh sẽ phục vụ các loại người tham gia khác, cũng như những người sưu tập muốn phòng ngừa rủi ro hoặc theo đuổi các chiến lược giao dịch khác nhau.
Phái sinh thống trị thị trường
Trong phần lớn lịch sử tiền mã hóa ban đầu, thị trường chỉ có giao dịch giao ngay, nơi người dùng trao đổi tiền pháp định, tiền mã hóa khác hoặc stablecoin để lấy token. Mô hình này dẫn đến một số bất cập:
-
Chỉ có thể mở vị thế mua (long): Với giao dịch giao ngay, người dùng chỉ có thể kiếm lợi khi giá tăng. Điều này ngăn cản người tham gia thị trường phòng ngừa thua lỗ hoặc kiếm lời từ sự giảm giá.
-
Đòn bẩy hạn chế: Chỉ dựa vào giao dịch giao ngay, nhà đầu tư có mức độ đòn bẩy thấp. Mặc dù có thể mượn tài sản rồi bán ra với kỳ vọng mua lại với giá thấp hơn để mở vị thế bán (short), nhưng cách này kém hiệu quả về vốn (cần tài sản đảm bảo), và với các token thanh khoản kém thì việc mượn có thể rất khó khăn hoặc tốn kém (lãi suất cao).
Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi kể từ khi BitMEX ra mắt thị trường phái sinh vĩnh viễn («Perps») và Sở giao dịch hàng hóa Chicago (CME) tung ra hợp đồng tương lai BTC đầu tiên vào tháng 12 năm 2017: Thị trường phái sinh bắt đầu chiếm ưu thế. Đến thời điểm viết bài này, phái sinh vĩnh viễn luôn chiếm lĩnh hoạt động giao dịch tiền mã hóa. Đối với BTC và ETH, khối lượng giao dịch giao ngay chỉ chiếm một phần nhỏ so với thị trường phái sinh: BTC từ 20%-70%, ETH từ 16%-44%.
Nguồn: The Block
Thị trường NFT: Lịch sử lặp lại
Năm 2021 đánh dấu sự khởi đầu của thị trường NFT tăng trưởng mạnh. Trong giai đoạn này, công nghệ NFT bắt đầu thu hút sự chú ý và được áp dụng rộng rãi trên toàn cầu. NFT không chỉ được dùng cho nghệ thuật và nhiếp ảnh số, mà còn trở thành vé vào các cộng đồng, hình đại diện cá nhân – một phần thiết yếu của danh tính kỹ thuật số – và nhiều mục đích khác nữa.
Tất cả các trường hợp sử dụng này đã góp phần đưa Web3 vào ánh đèn sân khấu: thu hút lượng lớn người dùng, nhà phát triển, người sưu tập, cũng như các nhà đầu cơ và giao dịch viên. Một lượng vốn khổng lồ đổ vào hệ sinh thái NFT, theo dữ liệu từ Dune Analytics và DappRadar, khối lượng giao dịch NFT trên chuỗi đạt hơn 21 tỷ USD vào năm 2021 (tăng trưởng hàng năm 20.000%), và 24,7 tỷ USD vào năm 2022 (tăng trưởng 17%). Sự tăng trưởng này được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố, bao gồm việc ra mắt các dự án NFT nổi bật như Otherside, Metaverse, Azukis và Moonbirds.
Nguồn: Dune
Mặc dù dòng vốn đổ vào lớn, nhưng đặc tính phi tập trung hóa (non-fungible) của NFT cùng với hạ tầng lúc bấy giờ chỉ cho phép giao dịch giao ngay. Điều này gây ra ma sát và ngăn cản người sưu tập dễ dàng mở hoặc đóng vị thế. Người sưu tập phải chờ đợi ai đó chấp nhận giá niêm yết hoặc khớp lệnh mua hiện tại. Hơn nữa, khi giá trị bộ sưu tập tăng lên, điều này càng làm giảm cơ hội tiếp cận của các nhà đầu tư nhỏ. Ngoài ra, giống như thị trường token thay thế được vào năm 2017, nó chỉ cho phép vị thế mua (long).
Trong giai đoạn thị trường đi ngang 2022-2023, hệ sinh thái NFT chứng kiến nhiều đổi mới và sự xuất hiện của các bên tham gia mới, bao gồm Blur (với đấu giá tích hợp và tính năng vay mượn Blend) và AMM dành cho NFT (ví dụ Sudoswap). Các nền tảng này đều nỗ lực mang lại trải nghiệm giao dịch liền mạch và nâng cao tính thanh khoản. Tuy nhiên, như chúng ta sẽ thấy sau, các mô hình này vẫn chưa thể tạo ra vị thế bán (short) một cách liền mạch hay giải quyết được vấn đề hiệu quả vốn.
Lưu ý rằng, điều này không có nghĩa là AMM NFT hay vay mượn NFT không có tiềm năng. Theo quan điểm của chúng tôi, AMM NFT hoàn toàn có khả năng giúp người sưu tập xây dựng và thúc đẩy các sàn giao dịch do cộng đồng sở hữu, tạo ra một vòng tuần hoàn kinh tế mang lại lợi ích cho toàn bộ hệ sinh thái: phí giao dịch quay trở lại người sưu tập, tạo giá trị cho người nắm giữ và quản lý mối quan hệ với họ.
Lịch sử không lặp lại, nhưng luôn giống nhau một cách đáng kinh ngạc: NFT 2.0
Hợp đồng tương lai vĩnh viễn NFT (NFT Perps) là một dạng phái sinh mới, cho phép nhà đầu tư giao dịch NFT với tính thanh khoản tốt hơn. NFT Perps tương tự như phái sinh vĩnh viễn truyền thống trong tiền mã hóa, nhưng giá của chúng theo dõi giá trị của từng bộ sưu tập NFT. NFT Perps mang lại nhiều lợi thế so với thị trường NFT giao ngay truyền thống, cải thiện đáng kể trải nghiệm giao dịch:
-
Truy cập nhanh chóng: Phái sinh NFT cho phép nhà đầu tư mở và đóng vị thế ngay lập tức mà không cần mua tài sản cơ sở hay niêm yết NFT trên thị trường, aggregator hoặc AMM. Điều này thuận lợi vì giảm thiểu công sức lưu trữ hoặc chuyển giao NFT.
-
Cơ hội phòng ngừa rủi ro và thị trường hai chiều: Cho đến nay, nhà đầu tư NFT chỉ có thể «mua vào» (long) trên thị trường NFT. Nhờ NFT Perps, nhà đầu tư có thể xây dựng vị thế «trung lập thị trường», vừa kiếm lợi từ tiện ích, cộng đồng và các lợi ích khác từ NFT, vừa có thể bán khống (short) hợp đồng vĩnh viễn. Ngoài ra, nó còn cho phép họ tận dụng các yếu tố tiêu cực ảnh hưởng đến bộ sưu tập để kiếm lời.
-
Đòn bẩy: Trước đây, nhà đầu tư NFT chỉ có thể dùng đòn bẩy bằng cách mượn NFT trên các nền tảng như Arcade hoặc Paraspace. Tuy nhiên, ngoài việc gây ma sát (người dùng phải triển khai vốn vay vào hoạt động giao dịch khác), vay mượn NFT đôi khi kém hiệu quả vốn vì yêu cầu sở hữu đầy đủ một NFT cụ thể mới có thể vay.
-
Linh hoạt về quy mô: NFT Perps cho phép người dùng tiếp cận bộ sưu tập NFT mong muốn ở bất kỳ quy mô nào, vì không cần phải sở hữu NFT cụ thể hay trả đúng giá niêm yết. Như vậy, người dùng có thể giao dịch BAYC với 100 ETH hoặc 0,1 ETH. Điều này giúp người nắm giữ nhỏ có thể tham gia vào các bộ sưu tập mà họ không thể tiếp cận nếu chỉ giao dịch giao ngay. Đồng thời, nó cũng cho phép các tổ chức và người sưu tập lớn giao dịch quy mô lớn hơn mà không làm xáo trộn giá thị trường bằng cách quét sàn (sweeping floor).
-
Thu hút người dùng mới: Khả năng giao dịch quy mô nhỏ như trên có thể thu hút thêm nhiều nhà sưu tập và giao dịch viên bán lẻ quan tâm đến lĩnh vực này, từ đó kéo họ vào toàn bộ hệ sinh thái blockchain.
Như đã đề cập, thị trường trầm lắng năm 2023 đã mang lại đổi mới cho lĩnh vực NFT, và một số người có thể cho rằng các ngành dọc và đối tác khác có thể giải quyết các vấn đề trên. Hãy cùng phân tích sâu hơn:
Quyền chọn NFT trên chuỗi: Chúng giải quyết được khả năng phòng ngừa rủi ro, rủi ro thị trường định hướng, và có thể cung cấp các hợp đồng với quy mô khác nhau. Tuy nhiên, quyền chọn là sản phẩm phức tạp hơn hợp đồng vĩnh viễn, vốn được biết đến rộng rãi nhờ sự phổ biến trên các sàn tập trung. Hơn nữa, các mức giá thực hiện hoặc ngày đáo hạn khác nhau có thể thiếu thanh khoản, gây ra ma sát.
NFT phân mảnh: NFT phân mảnh làm giảm rào cản tiếp cận các bộ sưu tập đắt tiền và có thể giao dịch ở mọi quy mô. Tuy nhiên, mô hình này tồn tại các rủi ro:
-
Kém hiệu quả vốn: Quá trình phân mảnh yêu cầu người dùng mua NFT trước, sau đó khóa nó trong hợp đồng để bắt đầu phân mảnh, dẫn đến lãng phí vốn.
-
Giới hạn về khả năng thay thế: Phần chia nhỏ của một NFT không bằng phần chia nhỏ của NFT khác, ngay cả khi chúng thuộc cùng một bộ sưu tập.
-
Thanh khoản và quy mô bị giới hạn: Như đã nói, việc xây dựng nhóm giao dịch thanh khoản cho một NFT cụ thể có thể rất khó khăn.
-
Vấn đề quản trị và chuộc lại: Việc chuộc lại NFT có thể gặp trở ngại do cần sự đồng thuận giữa các holder.
AMM dành cho NFT: Thị trường tạo lập tự động (AMM) cho NFT giải quyết được vấn đề khuyến khích thanh khoản, tạo ra thị trường linh hoạt hơn, đồng thời hỗ trợ giao dịch NFT ở mọi quy mô. Tuy nhiên, chúng vẫn chịu ảnh hưởng bởi hiệu quả vốn thấp do phải gửi NFT vào nhóm thanh khoản. Ngoài ra, AMM NFT không cho phép bán khống.
Các giao thức NFT Perps
nftperp: Người tiên phong
Năm thành lập: 2022 | Giai đoạn: Alpha riêng tư | Vốn huy động: 4,7 triệu USD
nftperp là người đi đầu trong lĩnh vực giao thức NFT Perps. Nền tảng này cung cấp trải nghiệm giao dịch liền mạch, tích hợp trong giao diện người dùng đơn giản và được thiết kế cẩn thận. Tại thời điểm viết bài, giao thức đang ra mắt phiên bản v2, cho phép người dùng giao dịch các bộ sưu tập như Miladies và Pudgy Penguins, tất cả thông qua DApp chạy trên Arbitrum nhằm giảm phí gas.
Theo bảng điều khiển Dune của nftperp, giao thức đã ghi nhận khối lượng giao dịch vượt 8,3 triệu USD ở phiên bản v1, với hơn 800 người giao dịch (người dùng trong danh sách trắng).
Nguồn: Dune
Tribe3: Trò chơi hóa và giao dịch xã hội
Năm thành lập: 2022 | Giai đoạn: Testnet v2 | Vốn huy động: 2,1 triệu USD
Tribe3 là một sàn giao dịch phi tập trung (DEX) phái sinh NFT, tích hợp các yếu tố xã hội và trò chơi hóa vào nền tảng giao dịch. Ngoài giao dịch phái sinh NFT, người dùng còn có thể tham gia "đấu trường" với người khác (giao dịch cộng đồng với cộng đồng), và kiếm vật phẩm trong game dựa trên hành vi giao dịch. Nền tảng cho phép người dùng giao dịch nhiều bộ sưu tập NFT với đòn bẩy lên tới 5 lần.
Nền tảng đã hoàn thành thử nghiệm công khai v1 với khối lượng giao dịch đạt 71 triệu USD và hơn 840 người giao dịch tích cực. Tại thời điểm viết bài, nền tảng đang thử nghiệm thiết kế giao thức cập nhật trên testnet v2.
Wasabi: Nền tảng phái sinh NFT toàn diện và sôi động
Năm thành lập: Không xác định | Giai đoạn: Công khai | Vốn huy động: Không xác định
Wasabi xây dựng một hệ sinh thái phái sinh hoàn chỉnh dành cho NFT. Giao thức ban đầu cung cấp quyền chọn mua (call) và bán (put) cho các bộ sưu tập NFT cụ thể, cho phép người dùng mở vị thế mua hoặc bán trước một ngày nhất định mà không lo bị thanh lý.
Để mở rộng sản phẩm, Wasabi đã ra mắt:
-
BNPL (Buy Now, Pay Later - Mua ngay, trả sau): Wasabi hợp tác với các giao thức vay NFT khác để cho phép người dùng mua NFT một cách liền mạch theo hình thức trả góp.
-
Hợp đồng vĩnh viễn: Gần đây, Wasabi hợp tác với Flooring Protocol ra mắt sản phẩm hợp đồng vĩnh viễn dựa trên chỉ số, cho phép người dùng giao dịch bất kỳ bộ sưu tập NFT nào được chấp thuận với đòn bẩy tối đa 5 lần.
Theo bảng điều khiển Dune của Wasabi, sản phẩm quyền chọn đã đạt giá trị danh nghĩa giao dịch 6,1 triệu USD, và các nhà cung cấp thanh khoản đã thu về 300.000 USD phí.
Nguồn: Dune
Khối lượng giao dịch sản phẩm phái sinh vĩnh viễn đã vượt 40 triệu USD, với khoảng 470 người giao dịch tích cực.
Nguồn: Dune
Kết luận
Phái sinh NFT áp dụng khái niệm giao dịch vĩnh viễn vào NFT, mở ra trải nghiệm giao dịch hai chiều, dễ tiếp cận hơn so với thị trường NFT giao ngay trước đây. Dù còn quá sớm để khẳng định chắc chắn, nhưng tiềm năng giá trị mà phái sinh NFT mang lại cho thị trường NFT là rất lớn và hứa hẹn tăng trưởng mạnh mẽ.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Globalcoinrsrch
