Musk kiện OpenAI, thực sự vì phúc lợi nhân loại?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Musk kiện OpenAI, thực sự vì phúc lợi nhân loại?
Bị đơn trực tiếp công khai email phơi bày «tham vọng» của nguyên đơn.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Mộc Mục
Elon Musk chỉ trích OpenAI không phải lần đầu, lần này ông trực tiếp làm lớn chuyện khi kiện OpenAI ra Tòa án Thượng cấp thành phố San Francisco, Hoa Kỳ.
Thông tin ngày 1 tháng 3 cho thấy, Musk cáo buộc OpenAI và CEO Sam Altman vi phạm thỏa thuận ban đầu khi thành lập tổ chức – phát triển công nghệ nhân tạo nhằm lợi ích nhân loại chứ không vì lợi nhuận. Yêu cầu của vụ kiện là yêu cầu tòa án ra lệnh cấm OpenAI và Microsoft hưởng lợi từ công nghệ trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) của công ty.
Lần này Elon Musk lại giương cao lý lẽ về "rủi ro AI", một lần nữa đưa khái niệm "vì phúc lợi nhân loại" vào dư luận công chúng.
Liệu một nhà lãnh đạo doanh nghiệp thực sự có thể đặt lợi ích toàn nhân loại lên hàng đầu? Đang khi đại chúng còn hoài nghi, OpenAI đã cập nhật blog khẳng định "chúng tôi sẽ hành động để bác bỏ mọi cáo buộc của Elon". Đồng thời công bố loạt thư điện tử trao đổi giữa Musk và các thành viên sáng lập OpenAI, chứng minh rằng trước đây ông từng muốn sáp nhập OpenAI vào Tesla hoặc kiểm soát cổ phần chi phối tại OpenAI. Hai bên nảy sinh bất đồng, dẫn đến việc Elon Musk rời khỏi OpenAI.
"Người Sắt" kiện gã khổng lồ AI, lật lại những câu chuyện cũ như trong "Trò chơi vương quyền", đằng sau mối ân oán này còn ẩn chứa cuộc cạnh tranh tương lai về trí tuệ nhân tạo.
Elon Musk dựng cờ "phúc lợi nhân loại" để kiện OpenAI
"Microsoft" và "đóng mã nguồn" là những từ khóa trọng tâm trong bản kiện của Musk, cũng là bằng chứng để ông cáo buộc OpenAI đi ngược lại mục tiêu ban đầu "phát triển trí tuệ nhân tạo phục vụ phúc lợi nhân loại chứ không vì lợi nhuận".
Trong đơn kiện, Musk cho rằng mối quan hệ ngày càng gắn bó giữa OpenAI và Microsoft trong những năm gần đây đã nghiêm trọng vi phạm mục đích ban đầu của tổ chức là phát triển AGI (trí tuệ nhân tạo tổng quát) dạng mã nguồn mở công cộng; hiện nay OpenAI đã biến thành công ty con đóng mã nguồn trên thực tế của Microsoft – tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới.
Musk cũng viện dẫn, GPT-4 được công bố tháng 3/2023 so với các phiên bản trước vẫn là mô hình đóng mã nguồn, nhưng lý do đóng mã nằm ở tính toán thương mại chứ không phải lợi ích nhân loại.
Việc GPT-4 đã đạt ngưỡng AGI hay chưa sẽ là điểm then chốt trong vụ kiện này. Ngoài GPT-4, Musk còn viết trong đơn kiện: "Theo thông tin, hiện OpenAI đang phát triển một mô hình mang tên Q*, khả năng đây mới chính là AGI".
"Q*" lần đầu được nhắc đến trong sự kiện CEO OpenAI Sam Altman "bị sa thải" hồi tháng 11 năm ngoái.
Ngày 23 tháng 11, Reuters dẫn lời các nguồn tin cho biết, bốn ngày trước khi Altman bị đuổi khỏi công ty, vài nhà nghiên cứu đã gửi thư cảnh báo Hội đồng quản trị về một khám phá AI mạnh mẽ bên trong OpenAI, có thể đe dọa đến loài người. Sau đó, các nguồn tin tiết lộ OpenAI thừa nhận trong thư nội bộ rằng có một dự án tên Q*, một số người cho rằng Q* có thể là bước đột phá trong hành trình tìm kiếm trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) của công ty.
Từ đó, Q* lan truyền trong ngành với danh xưng "dự án bí mật của OpenAI", bên ngoài cũng coi đây là công nghệ AGI mà OpenAI đang phát triển.
Thú vị hơn, sau khi Musk khởi kiện OpenAI, một tài liệu PDF 53 trang nói rằng OpenAI "sẽ đạt được AGI vào năm 2027" được lan truyền rộng rãi trên Internet, trong tài liệu này cũng đề cập đến Q* bí ẩn, gọi giai đoạn tiếp theo là "ban đầu là GPT-6 nhưng đã đổi tên thành GPT-7", và cho biết "kế hoạch ban đầu là phát hành vào năm 2026".
Tuy nhiên, cư dân mạng phát hiện tài liệu PDF rò rỉ thông tin công nghệ đúng lúc này lại đến từ một tài khoản X được đăng ký vào tháng 7/2023, người đăng @vancouver1717 danh tính không rõ, chỉ từng đăng hai bài tweet. Do đó, những người ủng hộ OpenAI nghi ngờ tính xác thực của tài liệu PDF này.
GPT-4 đóng mã, Q* bí ẩn, cùng đối tác đầu tư và hưởng lợi lớn nhất là Microsoft, tất cả hợp thành bằng chứng buộc tội OpenAI không đặt lợi ích nhân loại lên hàng đầu.
Altman đăng tweet sau khi Musk kiện
Sau khi Musk khởi kiện, CEO OpenAI Sam Altman đăng tweet trên X: "Cơn cuộn xoáy ngày càng nhanh, nhưng bên trong mắt bão hoàn toàn yên tĩnh", dường như thể hiện tâm thái bình thản trước vụ kiện.
Có lẽ Sam và OpenAI đã quá quen với những chỉ trích từ Musk.
Từ cuối năm 2022, kể từ khi ChatGPT của OpenAI gây chấn động toàn cầu với cơn bão mô hình ngôn ngữ lớn, Musk – một thành viên sáng lập trước đây – trở nên cực kỳ bồn chồn, không chỉ nhiều lần công khai chỉ trích OpenAI không "Open" (mã nguồn mở), ChatGPT "không an toàn", mà còn nhắm mũi dùi vào Microsoft – nhà đầu tư lớn nhất của OpenAI.
Tháng 4 năm ngoái, Musk cáo buộc Microsoft sử dụng dữ liệu Twitter trái phép để huấn luyện trí tuệ nhân tạo, đồng thời tuyên bố "đã đến lúc khởi kiện". Sau khi mua lại Twitter và đổi tên nền tảng xã hội này thành X, Musk đã điều chỉnh hàng loạt API của X nhằm ngăn các công ty AI khác truy xuất dữ liệu. Trong khi đó, dịch vụ quản lý quảng cáo mạng xã hội Smart Campaigns thuộc Microsoft thông báo ngừng hỗ trợ X.
Ân oán giữa Musk và OpenAI bắt đầu từ năm 2015, đến khi OpenAI thực sự nổi tiếng thì bùng nổ. Vụ kiện lần này xét về nguyên nhân cũng là việc cũ tính lại. Nhưng lần này, OpenAI dường như không còn im lặng.
OpenAI công bố email, phơi bày "tư tâm" của Musk
Ngày 5 tháng 3, OpenAI cập nhật blog chính thức với chủ đề về mối quan hệ với Elon Musk, tái khẳng định sứ mệnh "đảm bảo AGI mang lại lợi ích cho toàn nhân loại", đồng thời tuyên bố rõ ràng: "Chúng tôi sẽ hành động để bác bỏ mọi cáo buộc của Elon".
Đáng chú ý hơn, blog vừa thuật lại mối dây dưa giữa Musk và OpenAI qua các năm, vừa công bố loạt email trao đổi để chứng minh "toán tính" trước đây của Musk với OpenAI – muốn sáp nhập vào Tesla, nếu không thì phải kiểm soát cổ phần chi phối.
Trong phiên bản bên ngoài về việc thành lập OpenAI, Musk với tư cách đồng sáng lập năm 2015 từng cam kết quyên góp 1 tỷ USD để hỗ trợ tổ chức này phát triển trí tuệ nhân tạo dưới dạng phi lợi nhuận, nhưng sau khi đã đóng góp 100 triệu USD thì xảy ra "bất đồng tư tưởng", Musk rời đi, sau đó OpenAI chuyển sang cấu trúc bán lợi nhuận, mới có chỗ cho Microsoft đầu tư.
Tuy nhiên, blog được OpenAI cập nhật ngày 5 tháng 3 tiết lộ thêm nhiều chi tiết, khiến phiên bản này khác biệt so với thông tin bên ngoài.
Bài viết tiết lộ, khi còn là tổ chức phi lợi nhuận, OpenAI thực tế chỉ huy động được dưới 45 triệu USD từ Musk, trong khi từ các nhà tài trợ khác thu được hơn 90 triệu USD. Hơn nữa, cuối năm 2015, khi Greg và Sam sáng lập OpenAI, kế hoạch ban đầu chỉ cần gây quỹ 100 triệu USD, nhưng Musk đề xuất "cần một con số lớn hơn rất nhiều so với 100 triệu USD", "Tôi nghĩ chúng ta nên nói rằng sẽ bắt đầu với cam kết huy động 1 tỷ USD... Tôi sẽ tự trả phần tiền mà người khác không đóng góp".
Đầu năm 2017, khi nhóm nghiên cứu nhận ra việc xây dựng AGI đòi hỏi lượng lớn năng lực tính toán, OpenAI nhận thấy cần hàng chục tỷ USD mỗi năm – con số vượt xa khả năng gây quỹ của một tổ chức phi lợi nhuận, điều này buộc cả Musk và các sáng lập viên OpenAI phải thảo luận về cấu trúc hoạt động vì lợi nhuận.
Trong quá trình này, "Elon muốn chúng tôi sáp nhập vào Tesla, nếu không thì ông ấy muốn hoàn toàn kiểm soát chúng tôi." OpenAI viết trong blog, năm 2017, khi quyết định thành lập pháp nhân lợi nhuận, "Elon muốn nắm đa số cổ phần, kiểm soát sơ bộ Hội đồng quản trị và giữ chức CEO. Trong các cuộc thảo luận này, ông ấy đã giữ lại tiền tài trợ." Sau đó, hai bên không thể thống nhất các điều khoản vì "chúng tôi cảm thấy việc bất kỳ cá nhân nào kiểm soát tuyệt đối OpenAI đều đi ngược lại sứ mệnh công ty."
Musk từng đề nghị OpenAI dựa vào Tesla để có nguồn vốn
Sau đó, Musk đề nghị sáp nhập OpenAI vào Tesla. "Đầu tháng 2 năm 2018, Elon chuyển tiếp một email cho chúng tôi, gợi ý rằng OpenAI nên 'coi Tesla như cây ATM', đồng thời bình luận: 'Hoàn toàn đúng... Tesla là con đường duy nhất có hy vọng cạnh tranh với Google.' Dù vậy, khả năng thắng Google vẫn rất nhỏ, nhưng ít ra không phải là con số không'."
Tuy nhiên sau đó, Musk chọn rời OpenAI, cho rằng xác suất thành công là 0, ông lên kế hoạch xây dựng một công ty cạnh tranh AGI bên trong Tesla, và vào cuối tháng 2 năm 2018 tuyên bố ủng hộ đội ngũ tìm hướng đi riêng để gây quỹ hàng chục tỷ USD. Nhưng đến tháng 12 năm 2018, Musk gửi email nói: "Ngay cả khi gây quỹ được vài trăm triệu USD cũng không đủ. Việc này cần hàng chục tỷ USD mỗi năm, nếu không thì thôi". Hợp tác giữa hai bên chính thức tan vỡ.
Về vấn đề "đóng mã nguồn" mà Musk cáo buộc trong đơn kiện, OpenAI cho biết Musk hiểu rằng AGI không cần vội vàng mở mã. Blog công bố email giữa nhà khoa học OpenAI Ilya và Musk: "Khi chúng ta tiến gần hơn đến việc xây dựng trí tuệ nhân tạo, việc mở cửa ít hơn là hợp lý. Mở cửa AI nghĩa là mọi người đều nên được hưởng lợi từ thành quả AI, nhưng không nhất thiết phải chia sẻ toàn bộ nghiên cứu khoa học... Elon trả lời: 'Đúng vậy'."
OpenAI kết thúc bài viết với sự tiếc nuối: "Thật đáng buồn khi mọi chuyện xảy ra với một người mà chúng tôi luôn kính trọng sâu sắc – người từng truyền cảm hứng để chúng tôi theo đuổi mục tiêu cao cả hơn, rồi nói chúng tôi sẽ thất bại, tạo ra một đối thủ cạnh tranh, và khi chúng tôi bắt đầu đạt được tiến triển ý nghĩa với sứ mệnh OpenAI mà không có ông, thì ông lại kiện chúng tôi."
Musk gặp khó trên đường đua trí tuệ nhân tạo
Bài blog kèm ảnh chụp email này của OpenAI đã phơi bày "tham vọng" xưa kia của Musk đối với OpenAI, đồng thời làm suy yếu lập luận "đóng mã nguồn" trong cáo buộc của ông.
Cuộc "trò chơi quyền lực" từng diễn ra trong giai đoạn đầu OpenAI có lẽ là một trong những nguyên nhân khiến Musk day dứt với gã khổng lồ AI này. Khi thời đại nổ ra các mô hình ngôn ngữ lớn, Musk – người nuôi tham vọng biến Tesla thành công ty robot thông minh – sau khi bỏ lỡ OpenAI, giờ đây còn phải đối mặt với cạnh tranh khốc liệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.
Sau khi ký bức thư kêu gọi ngừng huấn luyện các mô hình GPT cao cấp hơn, Musk tuyên bố sẽ phát triển một sản phẩm đối thoại tạo sinh an toàn, có lợi cho con người mang tên TruthGPT.
Tháng 11 năm ngoái, công ty xAI do Musk sở hữu đã ra mắt chatbot Grok, cạnh tranh trực tiếp với ChatGPT của OpenAI. Dù Musk đích thân xuống sân quảng bá cho Grok trên mạng xã hội, nhưng độ nóng của Grok trong suốt thời gian qua hoàn toàn không thể so sánh với ChatGPT.
So sánh chỉ số tìm kiếm Google của Grok và ChatGPT
Hiện nay, thị trường mô hình lớn AI không chỉ còn Google, OpenAI, mà còn có Anthropic – công ty tạo ra Claude3, khiến áp lực cạnh tranh dành cho xAI ngày càng lớn.
Musk cũng cố gắng tích hợp xAI với các mảng kinh doanh hiện có. Trên trang web chính thức của xAI, công ty này nêu rõ sẽ hợp tác chặt chẽ với X và Tesla. Cần lưu ý rằng, xAI do Musk kiểm soát không có mối quan hệ cổ phần với X hay Tesla.
Các cổ đông Tesla dường như chưa sẵn sàng với định hướng chuyển sang robot thông minh của công ty. Các cổ đông cho biết, trừ khi Musk nắm ít nhất 25% quyền biểu quyết tại Tesla, nếu không ông không có quyền đưa nhà sản xuất ô tô này trở thành người dẫn đầu trong lĩnh vực AI và robot.
Con đường theo đuổi trí tuệ nhân tạo của Musk không hề suôn sẻ, viên đạn lo lắng cuối cùng đã bắn về chính bản thân ông năm 2015.
Theo CNBC đưa tin, Giám đốc Chiến lược Jason Kwon của OpenAI đã gửi bản ghi nhớ tới nhân viên đang làm việc, phản hồi vụ kiện của Musk: "Chúng tôi cho rằng lý do đằng sau vụ kiện có thể là Elon cảm thấy hối tiếc vì đã không tiếp tục tham gia vào sự phát triển của công ty. Việc Elon hành động như vậy với một công ty mà ông từng giúp sáng lập, đặc biệt khi xét đến việc ông từng hợp tác chặt chẽ với những người trong các bạn vẫn đang chiến đấu cho sứ mệnh này, thật sự rất đáng thất vọng."
Tuy nhiên, vụ kiện của Musk có thể mang lại những tác động khác. Về việc GPT-4 và các phiên bản tiếp theo có nên mở mã hay không, hay việc tiết lộ thêm về Q*, blogger AI nổi tiếng Rowan Cheung cho rằng vụ kiện này có thể giúp giải mã những bí ẩn này.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
