Lạm phát vĩnh viễn chỉ tăng không giảm? Lộ diện đội ngũ Baseline đằng sau YES
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Lạm phát vĩnh viễn chỉ tăng không giảm? Lộ diện đội ngũ Baseline đằng sau YES
Làm thế nào để thực hiện "chỉ tăng không giảm"?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Peng SUN, Foresight News
Gần đây, YES trên Blast đang thu hút sự chú ý lớn. Chỉ riêng yếu tố meme, khẩu hiệu "chỉ tăng không giảm", không có cơ chế thanh lý và đòn bẩy nhiều lần đã mang đậm màu sắc Ponzi, khiến cộng đồng rơi vào trạng thái FOMO. Thậm chí Adam Cochran (AC), đối tác của Cinneamhain Ventures, cũng tham gia thảo luận cùng cộng đồng trên Discord và đọc toàn bộ mã nguồn của Baseline. Không chỉ vậy, các KOL cũng mua vào ồ ạt; dữ liệu chuỗi cho thấy anh chàng Ma Ji đã mua vào 1,5 triệu USD YES hôm qua, với giá trung bình 4,47 USD.
Tuy nhiên, nhiều người đang đặt câu hỏi: Vì sao YES chỉ tăng mà không giảm? Vì sao tổng cung của nó liên tục lạm phát? Hôm nay, Foresight News sẽ vén bức màn bí ẩn về YES và đội ngũ đứng sau là Baseline, khám phá cách họ thực hiện "Võ Đang thê vân tung" và lý do tại sao liên tục phát hành thêm token. Hãy bắt đầu từ YES trước!
YES là gì?
YES là token ERC420 đầu tiên trên Blast sử dụng kinh tế học token tự động hóa của Baseline, sắp được ra mắt chính thức trên Blast. Tuy nhiên, BRC-420 do Baseline định nghĩa rốt cuộc là gì thì chúng tôi vẫn chưa tìm được định nghĩa hay giải thích rõ ràng nào — không ngoài dự đoán, đây có lẽ là một khái niệm mới do Baseline tự sáng tạo.
Trước đó, YES đã khởi động đợt bán trước Giá trị Cơ sở Đầu tiên (IBLV) lúc 10:00 ngày 2 tháng 3, đến 03:55 ngày 3 tháng 3 đã hoàn thành 87% lượng bán trước. Nhóm phát triển đặt ra mức giá tối thiểu (IBV) cho YES, các thành viên cộng đồng đủ điều kiện có thể gửi ETH để mua YES theo giá IBV, giới hạn tối đa 340 token:
-
100 người dùng tham gia trò chơi Base Invaders và nhận vai trò Jeet Slayer trên Discord, cùng 400 người dùng nhận vai trò Based sẽ được phân bổ tổng cộng 228 ETH (67%);
-
Cộng đồng Jimmy Stimmy được phân bổ 112 ETH (33%).
Theo dữ liệu từ Dexscreener, vào lúc 8 giờ sáng ngày 3 tháng 3, YES mở cửa giao dịch ở mức 1,92 USDT; trong khoảng 2 giờ đầu, khối lượng giao dịch của YES chiếm một nửa tổng khối lượng trên Blast. Vào lúc 04:00 sáng ngày 4 tháng 3, YES đạt đỉnh 7,07 USDT, tăng hơn 3 lần so với giá mở cửa, hiện đang giao dịch quanh mức 5,83 USDT.
YES tuyên bố là "token chỉ tăng không giảm" (up-only token), các thành viên nhóm liên tục gây FOMO trong cộng đồng.
Twitter của YES cũng khẳng định rằng YES là "đỉnh hôm nay, đáy ngày mai". Tuy nhiên, tài khoản Twitter chính thức của Yes đã bị khóa hôm qua.
Đến đây, bạn có thể tự hỏi IBLV là gì, và việc "chỉ tăng không giảm" nghe thật sự quá giống mô hình Ponzi! Vậy rốt cuộc chuyện này là thế nào? Đừng vội, hãy cùng tìm hiểu từ đội ngũ Baseline đứng sau YES để từng bước vén màn bí mật của YES.
Lịch sử hình thành Baseline
Nếu bạn gần đây theo dõi Blast, rất có thể bạn đã biết Baseline là một trong 47 dự án chiến thắng chương trình BIG BANG của Blast. Nếu đi ngược thời gian, tiền thân của Baseline chính là giao thức Jimbos – từng bị tấn công flash loan với thiệt hại 7,5 triệu USD hồi tháng 5 năm ngoái. Như đã đề cập, Baseline cũng dành phần phân bổ YES cho những nạn nhân của giao thức Jimbos (thành viên cộng đồng Jimmy Stimmy).
Jimbos chính thức đổi tên thành Baseline Protocol vào ngày 28 tháng 7 năm ngoái, tuyên bố sẽ xây dựng một giao thức tạo lập thị trường thuật toán không cần ủy quyền. Giao thức này mở rộng khái niệm "giao thức sở hữu tính thanh khoản" (POL) do Olympus đề xuất, đồng thời sử dụng hợp đồng thông minh để quản lý tính thanh khoản của các token trong các nhóm thanh khoản tập trung. Đến đây, bạn sẽ thấy điểm tương đồng với hệ thống sổ lệnh thanh khoản của Trader Joe hay tính thanh khoản tập trung của Uniswap v3. Tuy nhiên, điểm khác biệt là Baseline muốn dùng code để tự động hóa việc tạo lập thị trường và tối ưu triển khai thanh khoản, vì nhóm cho rằng con người không đáng tin cậy và chi phí vận hành cao.
Khi nói đến POL, nhiều người cho rằng Baseline có mối liên hệ mật thiết với nhóm phát triển Olympus. Tuy nhiên, người sáng lập Berachain Smokey The Bera cố tình làm rõ sự khác biệt giữa OHM và Baseline, cho rằng các dự án mượn ý tưởng POL không nên nổi tiếng nhờ OHM, mà cần tập trung xây dựng sản phẩm tốt trước.
Ngày 15 tháng 2 năm nay, Baseline chính thức ra mắt. Logic của nó rất đơn giản: thanh khoản ban đầu được triển khai hoàn toàn trên sàn DEX gốc Thruster của Blast (phiên bản fork từ Uniswap v3). Người dùng có thể gửi ETH để mua token trong giao thức (ví dụ như YES), số ETH này sẽ trở thành vị thế thanh khoản của giao thức, đồng thời được sử dụng trong cơ chế tạo lập thị trường không cần ủy quyền và cơ chế tín dụng nội bộ của Baseline. Baseline sẽ tích trữ đủ thanh khoản bằng nhiều cách để đảm bảo rằng ngay cả khi mọi người đều bán tháo token như YES, giá thấp nhất của token (BLV) vẫn được duy trì. Trên thực tế, nếu hợp đồng thông minh không bị tấn công và lượng người dùng cũng như vốn tiếp tục tăng, giá BLV sẽ không bao giờ giảm mà chỉ tiếp tục tăng lên.
"Chỉ tăng không giảm" được thực hiện như thế nào? "Võ Đang thê vân tung" của Baseline
Trong giao thức Baseline, "Up Only" ("chỉ tăng không giảm") là một khả năng kỹ thuật quan trọng và cũng là một yếu tố kể chuyện (narrative), thể hiện văn hóa meme.
Quay lại, hãy bắt đầu từ cơ chế tạo lập thị trường thuật toán của Baseline. Trước hết, sau khi người dùng mua token (ví dụ như YES) và cung cấp thanh khoản ETH, vị thế thanh khoản mà giao thức nắm giữ sẽ được phân bổ vào ba khoảng giá: Floor, Anchor và Discovery:
-
Khoảng giá Floor hẹp nhất nhưng tập trung thanh khoản cao nhất. Khi người dùng đồng loạt bán token đang lưu hành, thanh khoản dồi dào trong phạm vi hẹp này giúp duy trì giá BLV ổn định, không bị giảm;
-
Khoảng giá Anchor rộng hơn một chút nhưng lượng thanh khoản ít hơn nhiều, chủ yếu đóng vai trò trung gian, giúp dòng vốn di chuyển dễ dàng sang vùng Discovery;
-
Khi thanh khoản vượt qua các vùng Floor và Anchor, nó sẽ tiến vào vùng Discovery với khoảng giá rộng hơn, nơi người dùng bình thường thực hiện giao dịch. Khu vực này có thanh khoản phân tán hơn, thuận lợi cho biến động giá thị trường của token.
* Hiện tại, giá thị trường của YES là 0,001601 ETH (khoảng 5,77 USDT), giá sàn BLV là 0,00116 ETH (khoảng 4,18 USDT), khoảng giá Anchor nằm trong 0,0012 đến 0,0016 ETH (khoảng 4,32 USDT đến 5,77 USDT), khoảng giá Discovery nằm trong 0,0016 đến 0,3679 ETH (khoảng 5,77 USDT đến 1327 USDT).
Thông thường, khi cá voi tham gia, dòng vốn lớn phá vỡ khoảng giá Anchor, đúc mới token trong vùng Discovery và bán ra với lợi nhuận cao hơn BLV và Anchor. Khi lợi nhuận tích lũy đủ lớn, thuật toán tạo lập thị trường sẽ gọi hàm shift() để nâng giá trần của vùng Floor, đồng thời tăng tỷ lệ tương ứng giá sàn của vùng Discovery tiếp theo. Đồng thời, giao thức cũng rút một phần ETH từ vị thế Anchor chuyển sang vị thế Floor để tăng thanh khoản Floor. Khi lợi nhuận đủ lớn, giao thức thậm chí có thể mua lại toàn bộ token đang lưu hành với giá cao hơn, nâng giá sàn token, đồng thời dùng lượng ETH thanh khoản dư thừa để tái triển khai vị thế Anchor mới. Tất nhiên, nhóm phát triển cũng có thể thủ công điều chỉnh khoảng giá vào vị thế Anchor. Ngoài ra, khi giá giảm, chiến lược cân bằng lại thanh khoản sẽ di chuyển (slide()) vị thế Discovery về mức giá thị trường và nén nhỏ vị thế Anchor, không ảnh hưởng đến giá sàn Floor. Nếu vẫn chưa trực quan, bạn có thể thử mô phỏng phân bổ vị thế thanh khoản của token Baseline tại trang web: https://baseline-simulations.streamlit.app/.
Đến đây, bạn đã ngửi thấy mùi Ponzi đặc quánh chưa? Baseline chính là kiếm lời bằng cách bán token với mức giá cao hơn, đảm bảo doanh thu giao thức luôn vượt quá giá trị token đang lưu hành.
Tiếp theo, hãy xem xét cơ chế cho vay của Baseline, sử dụng mô hình cho vay thế chấp quá mức với tỷ lệ LTV (Loan-to-Value) là 100%. Hơn nữa, do Baseline mở rộng POL, độ an toàn nhờ giao thức sở hữu thanh khoản sẽ cao hơn, người dùng vay không cần lo lắng rủi ro rút vốn. Đặc biệt, cơ chế cho vay của Baseline không có rủi ro thanh lý; mỗi token đều được hỗ trợ bởi dự trữ giá sàn, giao thức sẽ không tịch thu tài sản người vay, mà thay vào đó xử lý theo kỳ hạn vay. Nếu đến hạn không trả nợ, giao thức sẽ hủy bỏ tài sản thế chấp, làm giảm tỷ lệ cung lưu hành và dự trữ, từ đó tăng giá trị nội tại.
Trong thiết kế của Baseline, người dùng có thể gửi token đã mua để vay ETH, rồi dùng ETH vừa vay để tiếp tục mua token, tạo ra vị thế đòn bẩy. Nói cách khác, không có rủi ro thanh lý, một người dùng mua token Baseline có thể thông qua thế chấp vay mượn để đạt đòn bẩy 2 lần. Một thao tác đơn giản như vậy đã giúp giá token Baseline luyện thành "Võ Đang thê vân tung". Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mỗi người dùng chỉ có thể đăng ký một khoản vay tại một thời điểm, và mỗi lần vay chỉ cần trả phí một lần là 0,01095%.
Ở đây, hãy nói rõ thêm về cách Baseline tạo ra lợi nhuận giao thức để nâng giá BLV, cụ thể có 3 phương thức:
-
Doanh thu LP: Doanh thu LP của Baseline chủ yếu tập trung trong vùng Discovery, hiện đã có khoảng 78% thanh khoản được triển khai tại khu vực này, chưa kích hoạt. Mức phí tại khu vực này là 1%, mọi giao dịch trao đổi trong nhóm thanh khoản này phải trả phí 1%, khoản phí này được dùng trực tiếp để tăng giá sàn BLV.
-
Phí cân bằng lại thanh khoản: Trong quá trình shift(), giao thức cũng chuyển một phần vào vùng Floor để tăng thanh khoản. Khi giá BLV tăng, giao thức tính toán lượng token dư thừa và chuyển một phần cho nhóm phát triển (vì toàn bộ thanh khoản đều được triển khai trên giao thức, nhóm không có phân bổ riêng);
-
Phí vay: Phí một lần hàng ngày mà người dùng trả khi mở hoặc gia hạn khoản vay sẽ được dùng trực tiếp để tăng giá BLV.
Bí ẩn giao thức: YES lạm phát vĩnh viễn?
Nhiều người thắc mắc: tổng cung YES trên trình duyệt Blast liên tục tăng, chuyện gì đang xảy ra vậy? Các thành viên cộng đồng gọi đây là "bí ẩn giao thức" (Mystery of the protocol), không ai hiểu rõ chuyện gì đang diễn ra. Đồng thời, hiện tại mọi giới thiệu về YES và Baseline đều né tránh vấn đề lạm phát token. Cũng dễ hiểu thôi, vì ngay cả tài liệu của Baseline cũng không giải thích điều này.
Tuy nhiên, tác giả đã đào sâu vào Discord và tìm được vài manh mối. Thực tế, kinh tế học token tự động hóa của Baseline được chia làm hai lớp: cung lưu động (floating supply) và tổng cung (total supply).
Cung lưu động là tất cả các token nằm ngoài vị thế thanh khoản của Baseline, tức là các token đã được người dùng mua, không thuộc sở hữu của Baseline. Nếu bạn đang nắm giữ token, bạn thuộc nhóm cung lưu động. Nếu token bị hủy, nó sẽ không còn được tính vào cung lưu động. Bạn có thể hiểu đây là tổng cung token theo nghĩa thông thường.
Tổng cung của Baseline là tất cả token đang lưu hành, bao gồm cả POL của Baseline không có dự trữ hỗ trợ, tuy nhiên POL sẽ không được tính vào cung lưu hành của các token như YES. Ví dụ với YES, chỉ khi khớp ETH thanh khoản và phát hành thêm YES mới tạo thành vị thế thanh khoản mà giao thức sở hữu, nếu không sẽ không thể đưa vào nhóm thanh khoản để cung cấp đủ thanh khoản cho giao thức.
Giao thức quan tâm đến "cung lưu động", tức là số token ròng được mua từ nhóm thanh khoản. Như đã phân tích, mục tiêu của Baseline là có đủ dự trữ để mua lại toàn bộ token đang lưu hành, do đó BLV sẽ không bao giờ giảm xuống dưới khoảng giá Floor. Nhưng điều kiện tiên quyết là nhóm thanh khoản Recovery phải có đủ vị thế thanh khoản, tạo lợi nhuận cho Floor để củng cố giá BLV.
Do đó, việc bạn thấy tổng cung YES liên tục tăng không phải là "cung lưu động" mà là việc phát hành thêm token YES để triển khai vào các vị thế POL trong nhóm thanh khoản. Nói đơn giản, cung token không có dự trữ hỗ trợ sẽ tiếp tục tăng, nhưng cung có dự trữ hỗ trợ thì không tăng.
Một điểm đáng chú ý khác: việc phát hành thêm token không có tỷ lệ phát hành mục tiêu. Khi người dùng thêm thanh khoản ETH vào nhóm, giao thức sẽ tính toán lượng thanh khoản cần thiết cho vị thế tương ứng và đúc số lượng YES phù hợp để ghép nối, đưa vào nhóm thanh khoản. Điều này dẫn đến hiểu lầm rằng YES là token lạm phát vĩnh viễn. Thực tế không hoàn toàn như vậy, trong quá trình cân bằng lại thanh khoản cũng có cơ chế hủy token tương ứng; nếu token YES hoặc các token Baseline khác dư thừa, chúng sẽ bị hủy trực tiếp, bù trừ lượng token mới phát hành.
Tính vốn hóa thị trường của YES như thế nào?
Sau khi làm rõ việc phát hành và hủy token, chúng ta có thể tính vốn hóa thị trường của YES. Hiện tại, dữ liệu từ trình duyệt Blast cho thấy tổng cung YES là 69,23 triệu token, nhưng lượng thanh khoản giao thức triển khai trong vùng Discovery còn 55,05 triệu token, và giá thị trường hiện tại vừa mới chạm vùng Discovery. Nghĩa là, số lượng YES thực sự lưu hành là 14,18 triệu token. Với mức giá hiện tại 5,71 USD, vốn hóa thị trường của YES vào khoảng 80,96 triệu USD.
Liệu Baseline có rơi vào vòng xoáy tử thần?
Nếu mọi người đồng loạt bán tháo YES như một cuộc rút tiền ngân hàng, liệu thanh khoản trong vùng Floor có thực sự đủ dùng? Nhóm Baseline khẳng định đã mô phỏng thử tình huống này, và ngay cả khi không còn token YES nào lưu hành, trong vùng Floor vẫn còn sót lại vài ETH, chứng tỏ giao thức có đủ dự trữ để mua lại toàn bộ token đang lưu hành.
Adam Cochran, đối tác của Cinneamhain Ventures, cho biết đã đọc xong toàn bộ mã nguồn và cho rằng dù có thể còn nhiều vấn đề, nhưng sự tồn tại của khoảng giá Floor vẫn vượt trội hơn phần lớn các dự án khác.
Dĩ nhiên, trong cơ chế BLV của Baseline, giá sàn của các token như YES thực sự sẽ không bao giờ giảm? Liệu có tránh khỏi vòng xoáy tử thần? Bi kịch từng xảy ra với Jimbos Protocol có lặp lại? Tôi cũng không hiểu code, trí tuệ dường như đã không theo kịp, nếu tham gia thì phần lớn là đặt niềm tin vào nhóm phát triển. Nhưng cuối cùng, điều này phải để thị trường kiểm chứng, vì thực tế là, Ponzi luôn rất đẹp cho đến khi sụp đổ.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Foresight News
