Logic pháp lý và quản lý đằng sau ETF Bitcoin giao ngay
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Logic pháp lý và quản lý đằng sau ETF Bitcoin giao ngay
Dù SEC có phô trương thế nào, việc thông qua ETF BTC đều mang ý nghĩa lịch sử to lớn.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Will A Vọng
Sau hành trình đầy gian nan suốt mười năm, việc phê duyệt quỹ ETF BTC cuối cùng cũng đã đón ánh sáng chiến thắng. Vào lúc 4 giờ sáng ngày 11 tháng 1 năm 2024, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đã đồng thời thông qua 11 quỹ ETF Bitcoin giao ngay, bao gồm: Bitwise, Grayscale, Hashdex, BlackRock, Valkyrie, Invesco, Ark, VanEck, WisdomTree, Fidelity và Franklin.
Tất cả điều này đều phải cảm ơn chiến thắng pháp lý của Grayscale. Vào ngày 29 tháng 8 năm 2023, một phán quyết từ Tòa án Liên bang Hoa Kỳ đã trao chiến thắng cho Grayscale trong vụ kiện kháng cáo việc SEC từ chối đơn xin thành lập quỹ ETF Bitcoin giao ngay. Quyết định này đã đẩy nhanh tiến độ xét duyệt các đơn đăng ký ETF Bitcoin của những gã khổng lồ tài chính truyền thống như BlackRock và Fidelity trong vài tháng gần đây.
Bài viết này sẽ phân tích từ góc độ pháp lý và quản lý: sự thay đổi thái độ của SEC sau khi Grayscale thắng kiện (tích cực nhận diện rủi ro thao túng thị trường), logic dẫn đến việc chấp thuận ETF Bitcoin, cũng như tuyên bố thận trọng tiếp theo của SEC rằng các tài sản mã hóa khác vẫn được coi là chứng khoán, nhằm cảnh báo rủi ro thị trường.
1. Phán quyết tòa án khiến SEC chủ động đẩy nhanh quá trình phê duyệt
Lý do trước đây SEC không phê duyệt ETF Bitcoin là lo ngại về gian lận và thao túng thị trường. Tất cả các đơn xin ETF bị từ chối đều viện dẫn lý do theo luật chứng khoán rằng "sản phẩm không được thiết kế để ngăn chặn các hành vi và thủ đoạn gian lận, thao túng" (the products were not designed to prevent fraudulent and manipulative acts and practices).
Năm 2021, SEC từng lần đầu tiên cho phép giao dịch quỹ ETF Bitcoin kỳ hạn, đồng thời cho biết: sản phẩm kỳ hạn khó bị thao túng hơn vì thị trường dựa trên giá tương lai của Sàn Giao dịch Hàng hóa Chicago (CME), mà CME chịu sự giám sát của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Kỳ hạn Mỹ (CFTC).
Trong vụ kiện, Grayscale lập luận rằng: logic phê duyệt ETF Bitcoin kỳ hạn nên giống với logic phê duyệt ETF Bitcoin giao ngay; nếu không, tất cả các đơn xin ETF kỳ hạn cũng cần bị hủy bỏ. Thẩm phán đồng tình, cho rằng việc SEC từ chối đơn của Grayscale là tùy tiện và thiếu căn cứ (acting arbitrarily and capriciously), vì SEC không giải thích được tại sao lại xử lý khác biệt đối với các sản phẩm ETF tương tự. Tòa án cho rằng hành vi hành chính phân biệt đối xử này vi phạm luật hành chính, đồng ý với yêu cầu của Grayscale và hủy bỏ quyết định từ chối của SEC.
Chỉ sau vụ Grayscale, thái độ của SEC mới hoàn toàn thay đổi, chuyển từ thụ động không phê duyệt sang chủ động xét duyệt, và trong văn bản phê duyệt dài 22 trang, SEC nêu rõ: "This order approves the Proposals on an accelerated basis" (lệnh này phê duyệt các đề xuất theo cơ chế tăng tốc).
2. SEC nói gì về rủi ro của ETF Bitcoin?
Bản thân ETF là sản phẩm tài chính hợp pháp lâu đời, không có rào cản pháp lý. Bitcoin cũng là tài sản duy nhất được cơ quan quản lý Mỹ (đặc biệt là SEC) xác định rõ là "không phải chứng khoán". Vậy rủi ro của ETF Bitcoin nằm ở đâu?
Trong văn bản phê duyệt dài 22 trang, SEC cho biết: rủi ro đến từ thị trường giao dịch tài sản cơ sở của ETF —— tức là rủi ro thao túng thị trường giao ngay Bitcoin.
Mặc dù mỗi quỹ ETF đều ký thỏa thuận chia sẻ giám sát (Surveillance Sharing Agreement) với các sàn giao dịch được cấp phép (như CME) để theo dõi rủi ro thị trường kỳ hạn Bitcoin, nhưng bản thân Bitcoin giao ngay không được giao dịch trên CME, nên hệ thống giám sát không thể bao phủ thị trường giao ngay Bitcoin.
Bitcoin kỳ hạn trên CME đã là sản phẩm hợp pháp. Do đó, cách tốt nhất là chứng minh mối tương quan giá giữa thị trường giao ngay Bitcoin và thị trường kỳ hạn Bitcoin trên CME. Vì vậy, SEC đã so sánh mức độ tương quan giữa giá Bitcoin trên hai sàn tiền mã hóa Coinbase và Kraken với giá kỳ hạn Bitcoin trên CME kể từ năm 2021, và phát hiện ra sự tương quan rất cao. Điều này có nghĩa là nếu có hành vi gian lận hoặc thao túng xảy ra trên thị trường giao ngay Bitcoin, thì những hành vi này rất có khả năng cũng ảnh hưởng đến thị trường kỳ hạn, từ đó bị hệ thống giám sát của CME phát hiện, giúp cơ quan quản lý kiểm soát rủi ro.
3. Thao túng thị trường giao ngay Bitcoin
Rủi ro thao túng thị trường giao ngay Bitcoin chủ yếu đến từ các nhà tạo lập thị trường hoặc người tham gia thị trường giao dịch trên các sàn tập trung (CEX). Nếu cơ quan quản lý Mỹ có thể mở rộng phạm vi giám sát lên các sàn CEX, thì có thể kiểm soát rủi ro ở mức độ tương đối.
Để đạt được điều này, cơ quan quản lý Mỹ đã thực hiện giám sát bằng cách cấp phép và đưa vào khuôn khổ pháp lý hai sàn tiền mã hóa Coinbase và Kraken, đồng thời "tấn công chính xác" vào Binance - sàn có khối lượng giao dịch lớn nhất, và thành công trong việc buộc Binance tuân thủ quy định.
4. SEC trung lập và Gary Gensler thận trọng
Do đó, SEC mang tư cách trung lập, đánh giá các quy tắc do Sở Giao dịch Chứng khoán Quốc gia đệ trình có phù hợp với Đạo luật Chứng khoán và các quy định liên quan hay không, bao gồm liệu chúng có nhằm mục đích bảo vệ nhà đầu tư và lợi ích công cộng hay không. Vào lúc 4 giờ sáng ngày 11 tháng 1 năm 2024, SEC đã đồng thời thông qua 11 quỹ ETF Bitcoin giao ngay, bao gồm: Bitwise, Grayscale, Hashdex, BlackRock, Valkyrie, Invesco, Ark, VanEck, WisdomTree, Fidelity và Franklin.
Quan trọng hơn cả là tuyên bố của SEC trong thông cáo báo chí:
Việc phê duyệt ETF lần này của SEC chỉ giới hạn ở các quỹ ETF nắm giữ một hàng hóa "không phải chứng khoán" (BTC) (holding one non-security commodity, bitcoin). Điều này tuyệt đối không nên được hiểu là SEC sẵn sàng chấp thuận tiêu chuẩn niêm yết cho bất kỳ loại chứng khoán tài sản mã hóa nào khác (Crypto Asset Securities). Việc phê duyệt cũng không hàm ý SEC có quan điểm gì về vị thế của các tài sản mã hóa khác theo luật chứng khoán, hay về thực trạng một số bên tham gia thị trường mã hóa không tuân thủ luật chứng khoán.
Như tôi đã từng nói, phần lớn tài sản mã hóa đều là hợp đồng đầu tư, do đó chịu sự quản lý của luật chứng khoán.
Mặc dù SEC mang tính trung lập, nhưng tôi muốn nhấn mạnh rằng tài sản cơ sở trong các quỹ ETF kim loại quý có mục đích tiêu dùng và công nghiệp, trong khi đó Bitcoin chủ yếu là một tài sản mang tính đầu cơ, biến động mạnh, và cũng được sử dụng phổ biến trong nhiều hoạt động bất hợp pháp, bao gồm mã hóa tống tiền (ransomware), rửa tiền, trốn tránh trừng phạt và tài trợ khủng bố.
Dù SEC hôm nay đã phê duyệt việc niêm yết và giao dịch quỹ ETF Bitcoin giao ngay, chúng tôi không hề phê chuẩn hay ủng hộ Bitcoin. Nhà đầu tư nên thận trọng khi tham gia vào Bitcoin và các sản phẩm liên quan đến tài sản mã hóa.
5. Áp lực đổ dồn lên Coinbase – trách nhiệm định danh tài sản mã hóa
Phát biểu của Gary Gensler rất rõ ràng: Bitcoin không phải là chứng khoán, rủi ro thị trường có thể kiểm soát được, nên có thể phê duyệt. Các tài sản mã hóa khác đều là chứng khoán – đó là một câu chuyện khác, không liên quan gì đến việc có phê duyệt ETF Bitcoin hay không.
Điều này một lần nữa đưa chúng ta trở lại vấn đề mà Gary Gensler cho đến nay vẫn cố gắng tránh trả lời trực diện: "tài sản mã hóa nào là chứng khoán?". Đây vừa là vấn đề tuân thủ quản lý đối với ba sàn giao dịch lớn nhất – Kraken, Coinbase, Binance, vừa là vấn đề đấu tranh chính trị đòi hỏi SEC phải kêu gọi sự phản hồi từ các cơ quan lập pháp và tư pháp Mỹ.
Coinbase luôn là người tiên phong đứng lên chống lại SEC, và giờ đây gánh vác trọng trách này một cách không thể thoái thác. Trước đó, thẩm phán Katherine Polk Failla trong vụ kiện Uniswap đã trực tiếp gọi ETH là hàng hóa (Crypto Commodities). Khi xét đến việc bà cũng đang xử lý vụ kiện SEC kiện Coinbase, tuyên bố của bà rằng: "Trường hợp này không do tòa án quyết định, mà do Quốc hội quyết định", đã chuyển câu hỏi tối hậu này sang cơ quan lập pháp Mỹ – Quốc hội.
Tuy nhiên, quá trình lập pháp tại Quốc hội sẽ vô cùng dài dòng, và năm bầu cử 2024 sẽ là thời điểm đáng chờ đợi.
6. GM (Good Morning) ETF Bitcoin
Dù SEC có diễn kịch thế nào đi nữa, việc thông qua ETF Bitcoin vẫn mang ý nghĩa lịch sử to lớn, cho phép cả những người ôm giấc mơ mã hóa lý tưởng / giàu lên trong một đêm đều có thể tham gia, góp thêm một nét rực rỡ đậm nét vào dòng chảy cuộn trào của lịch sử.
Như Vương Xuyên từng nói: «Ngày 10 tháng 1 năm 2024, xét về mặt lịch sử tiền tệ thế giới, khi nhìn lại về sau, có lẽ có thể so sánh với ngày 13 tháng 8 năm 1971 (Nixon tuyên bố cắt đứt mối liên hệ với vàng), hay ngày 18 tháng 1 năm 1871 (Đức thống nhất, dẫn dắt châu Âu và Mỹ lần lượt tham gia hệ thống bản vị vàng trong vài năm tới)».
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
0xWillmfer
