Đại Sơn, Thủy Điệp Capital: Cuộc chơi trong thế giới blockchain khởi đầu bằng Bitcoin, và kết thúc bằng hệ sinh thái Bitcoin
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Đại Sơn, Thủy Điệp Capital: Cuộc chơi trong thế giới blockchain khởi đầu bằng Bitcoin, và kết thúc bằng hệ sinh thái Bitcoin
Tổng quan hệ sinh thái Bitcoin, lộ trình phát triển công nghệ blockchain, mạng lưới Lightning, giao thức Nostr và các phân tích toàn diện khác.
Chuyên sâu báo cáo Web3Biên tập: Bowen, Bạch Lộ Hội khách sảnh
Ngày 20 tháng 12, Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp Web3.0 Hồng Kông đã diễn ra đúng lịch tại Cyberport, Bạch Lộ Hội khách sảnh tham dự với tư cách là đơn vị truyền thông hỗ trợ.
Trong sự kiện, Đại Sơn – người sáng lập Waterdrip Capital – đã chia sẻ sâu về chủ đề "Bắt đầu và kết thúc của thế giới blockchain", trong đó thảo luận chi tiết các nội dung then chốt như tình hình phát triển hệ sinh thái Bitcoin, đường cong tăng trưởng thứ hai cho thợ đào, những nâng cấp quan trọng của Bitcoin, lộ trình tiến hóa công nghệ blockchain, Ethereum và RWA, mạng lưới Lightning, giao thức Nostor.
Bạch Lộ Hội khách sảnh đã tổng hợp lại phần trình bày chính, biên soạn thành bài viết này để chia sẻ đến độc giả.
Nội dung tinh túy:
1. Tổng sức mạnh băm (hashrate) toàn mạng Bitcoin từ năm 2021 là 10 tỷ đã tăng lên mức 50 tỷ hiện nay; chỉ trong hơn 2 năm đã tăng gấp 5 lần;
2. Mạng Lightning có thể trở thành mạng thanh toán toàn cầu. Dữ liệu trên mạng Lightning được đóng gói đưa lên lớp một (layer 1), ở một mức độ nhất định cũng giúp tăng thu nhập cho thợ đào — đây cũng chính là đường cong tăng trưởng thứ hai của thợ đào;
3. Thế giới blockchain phát triển theo hai tuyến đường: một là con đường tài sản, hai là con đường tiến hóa công nghệ;
4. Giá trị vốn hóa thị trường hệ sinh thái Ethereum xấp xỉ bằng vốn hóa của bản thân Ethereum; vốn hóa Bitcoin hiện tại gấp ba lần vốn hóa Ethereum, do đó tồn tại một khoản alpha khổng lồ — giá trị vốn hóa hệ sinh thái Bitcoin sẽ bắt kịp và thậm chí vượt qua vốn hóa hệ sinh thái Ethereum;
5. Ưu thế của Ethereum là mô hình tài khoản, rất phù hợp để phát triển RWA;
6. Dự kiến khoảng 10% lượng Bitcoin, tương đương hàng trăm nghìn BTC, sẽ bị khóa trên mạng Lightning hoặc lớp hai (layer 2) của Bitcoin;
7. Nếu nói Bitcoin là lần đầu tiên trong lịch sử loài người dùng phương tiện kỹ thuật để đảm bảo tài sản cá nhân không bị xâm phạm, thì Nostr là lần đầu tiên trong lịch sử loài người dùng công nghệ để đảm bảo quyền tự do ngôn luận cá nhân không bị xâm phạm.
Sau đây là nội dung bài phát biểu của Đại Sơn – người sáng lập Waterdrip Capital, nguyên văn đã được lược bỏ đôi chút.
Bắt đầu của thế giới blockchain chỉ gói gọn trong ba chữ: Bitcoin. Khởi đầu với một đồng Bitcoin. Chính xác hơn, trước năm 2014, cả thế giới blockchain, cụm từ “blockchain” hoàn toàn đồng nghĩa với Bitcoin.
Vào năm 2013, nếu bạn muốn khởi chạy một dự án riêng, việc đầu tiên cần làm là tìm một nhóm thợ đào hoặc một nhóm nút cộng đồng, sau đó đăng bài thông báo trên diễn đàn Bitcoin Talk. Sau đó mọi người cùng lúc bắt đầu đào mỏ. Cách thức này rất giống với việc khắc ghi inscription ngày nay, và phía dự án cũng không có lợi thế đặc biệt nào khác.
Lợi thế duy nhất là cộng đồng thời điểm đó chưa lớn, nên đội ngũ sáng lập dự án dù sao cũng là một phần của cộng đồng, có thể tham gia nhiều hơn, nhưng họ vẫn phải bỏ ra chi phí, phải tiêu tiền. Đó là chương tiếp theo khi khởi đầu chỉ với mỗi Bitcoin.
Sự phát triển của hệ sinh thái Bitcoin
Chúng ta hãy cùng nhìn vào sự phát triển hiện tại của hệ sinh thái Bitcoin. Bitcoin từ năm 2009 đến nay đã trải qua 14 năm. Hiện nay có hơn 16.800 nút đầy đủ (full node), điều này cực kỳ quan trọng.
Hãy ghi nhớ con số này. Dù nghe có vẻ hơn mười nghìn nút không quá lớn, nhưng đằng sau đó còn có hàng triệu máy đào. Hơn 16.800 nút này chủ yếu do các trang trại đào và thợ đào vận hành, họ chịu trách nhiệm chuyển tiếp giao dịch; ngoài ra, nhiều dự án khởi nghiệp dựa trên Bitcoin hay thực hiện inscription cũng cần vận hành một nút đầy đủ để đọc dữ liệu nhanh hơn.
Bạn có thể thấy, các nút này đã phân bố khắp toàn cầu. Vì vậy, sổ cái Bitcoin là cuốn sổ an toàn nhất trong toàn bộ hệ sinh thái, hay nói cách khác là toàn bộ thế giới blockchain, được duy trì bởi hơn 16.800 nút đầy đủ.
Các thợ đào Bitcoin đều rất rõ điều này. Sức mạnh tính toán liên tục tăng trưởng, và tốc độ tăng trưởng rất nhanh.
Lấy một ví dụ đơn giản: Waterdrip Capital ban đầu cũng khởi nghiệp từ việc đào mỏ. Tuy nhiên, kể từ năm 2021 chúng tôi không tiếp tục đầu tư thêm vào lĩnh vực khai thác, chỉ duy trì các máy đào cũ để tiếp tục hoạt động. Vào năm 2021, vì ngành khai thác mỏ gây vấn đề về phát thải carbon xanh, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc đã cấm hoạt động này, nên tất cả mọi người buộc phải chuyển ra nước ngoài.
Tôi nhớ rất rõ, khi lệnh cấm được ban hành vào năm 2021, do thị trường bò vào giai đoạn hưng phấn, tổng sức mạnh tính toán toàn mạng đạt kỷ lục 10 tỷ. Còn hiện tại thì sao? Chỉ trong hơn hai năm ngắn ngủi, con số này đã vượt ngưỡng 50 tỷ — gấp 5 lần chỉ trong hơn 2 năm.
Nói cách khác, với cùng một máy đào, lượng Bitcoin bạn khai thác được hiện nay chỉ còn 1/5 so với vài năm trước — cuộc cạnh tranh cực kỳ khốc liệt.
Chưa kể đến việc vào tháng 4 năm tới, Bitcoin sẽ trải qua lần giảm thưởng khối tiếp theo, sau đó lý thuyết lượng Bitcoin khai thác được có thể chỉ còn 1/10 so với năm 2021.
Đây là điều không mấy tích cực đối với thợ đào, cũng không tốt cho mạng lưới. Bởi vì khi thu nhập của thợ đào giảm, số lượng nút sẵn sàng đào sẽ không tiếp tục tăng, hoặc thậm chí giảm đi, khiến mạng Bitcoin có nguy cơ mất đi sự an toàn.
Vì vậy, làm thế nào để tăng thu nhập cho thợ đào, thực chất tương đương với việc làm sao để mạng lưới trở nên phi tập trung hơn, an toàn hơn.
Thợ đào đang tìm kiếm đường cong tăng trưởng thứ hai
Ngoài phần thưởng cố định cho mỗi khối, thợ đào cũng đang tìm kiếm đường cong tăng trưởng thứ hai.
Hiện tại, một con đường đã được mở ra: chính là việc tạo inscription. Gần đây, thu nhập khai thác trung bình mỗi khối Bitcoin đã tăng gấp đôi, hoặc ít nhất tăng hơn 50%.
Phí giao dịch hiện chiếm phần lớn trong phần thưởng khối, thậm chí ở một số khối nhất định, phí giao dịch còn cao hơn phần thưởng cố định. Sau lần giảm thưởng vào năm tới, phí giao dịch có khả năng thường xuyên vượt quá phần thưởng khối. Đây chính là đường cong tăng trưởng thứ hai của thợ đào.
Tuy nhiên, việc tạo inscription cũng gây tranh cãi: nếu tràn ngập các inscription giá trị thấp, thì không gian quý giá của khối 4MB trên lớp một Bitcoin sẽ bị lãng phí.
Nhìn chung, chúng ta chắc chắn cần ưu tiên bảo vệ chức năng truyền tải Bitcoin. Nếu xuất hiện quá nhiều inscription rác, thì rõ ràng là đang lãng phí không gian quý giá.
Vì vậy, quan điểm của chúng tôi là: lớp một có thể có inscription, nhưng không nên quá nhiều. Nếu bạn muốn tạo inscription rác, hoàn toàn có thể làm điều đó trên lớp hai.
Khi lớp hai đủ trưởng thành, hỗ trợ đa dạng ứng dụng, dữ liệu hoặc giao dịch giữa lớp hai và lớp một cũng trở nên vô cùng giá trị. Nếu giá trị này cao hơn việc chuyển từng khối Bitcoin trên lớp một, thì không thể gọi đó là dữ liệu rác nữa.
Lớp hai của Bitcoin có giá trị rất lớn. Satoshi Nakamoto từng viết một đoạn mã liên quan đến mạng Lightning trong phiên bản 0.1 của Bitcoin.
Satoshi cũng mong muốn hỗ trợ lớp hai. Năm 2009, ông từng nói: "Mạng Bitcoin trong 20 năm tới, hoặc sẽ về 0, hoặc sẽ trở thành mạng lưới thanh toán toàn cầu." Chắc chắn mạng lưới thanh toán toàn cầu không thể hoàn thành chỉ bằng lớp một, mà phải nhờ đến lớp hai.
Nói cách khác, mạng Lightning có khả năng thực hiện mạng lưới thanh toán toàn cầu. Dữ liệu trên mạng Lightning được đóng gói và gửi lên lớp một, ở một mức độ nhất định cũng giúp tăng thu nhập cho thợ đào — đây cũng chính là đường cong tăng trưởng thứ hai của thợ đào.
Những nâng cấp quan trọng của Bitcoin
Bitcoin đã trải qua nhiều nâng cấp then chốt. Nhiều người gia nhập lĩnh vực này sau thời kỳ hậu Ethereum thường cho rằng Bitcoin gần như không phát triển gì trong 10 năm qua, nghĩ rằng Bitcoin chỉ có thể dùng để chuyển tiền — đây là nhận định hoàn toàn sai lầm. Thực tế, Bitcoin đã trải qua vài nâng cấp cực kỳ quan trọng.
Tóm tắt: năm 2012 giới thiệu chữ ký đa khóa (multisig), nhưng lúc đó multisig còn khá cơ bản, chỉ hỗ trợ tối đa 15 người.
Vì vậy, trong đợt bùng nổ DeFi trước đó, Bitcoin hầu như không tham gia, vì chỉ có hai cách để di chuyển Bitcoin sang Ethereum thông qua đa ký — rất tập trung, nên mọi người không yên tâm khi gửi Bitcoin của mình. Nhưng hiện nay đã có cách thức phi tập trung hóa cao để liên kết chéo chuỗi Bitcoin.
Năm 2017 là một nâng cấp cực kỳ quan trọng: SegWit. Nâng cấp này chủ yếu nhằm phục vụ mạng Lightning, cải thiện đáng kể thông lượng và khả năng mở rộng.
Quan trọng nhất, hay nói cách khác là lý do chính khiến các bạn hôm nay có mặt tại hội nghị này, cộng đồng Ordinals, cộng đồng BRC-20 đều phải cảm ơn một nâng cấp — đó là nâng cấp Taproot.
Sau nâng cấp Taproot năm 2021, đây cũng là một bước ngoặt quan trọng đối với Waterdrip Capital: chúng tôi mới quyết định coi hệ sinh thái Bitcoin là trọng tâm đầu tư. Bởi sau nâng cấp, tôi cho rằng Bitcoin đã bước vào giai đoạn 2.0, với sự cải thiện vượt bậc về khả năng mở rộng và khả năng lập trình.
Khi nâng cấp Taproot diễn ra vào năm 2021, đúng vào đợt bò trước đó, nên toàn bộ cộng đồng blockchain và người chơi đã phớt lờ nó. Chỉ trong giới OG Bitcoin, mọi người mới truyền tai nhau về những lợi ích mà nâng cấp này mang lại.
Rất nhiều OG lúc đó từ năm 2013 đã tạm ngừng hoạt động, nhưng sau nâng cấp này lại quay trở lại và nói: "OK, tôi nghĩ Bitcoin có thể làm được nhiều việc," rồi lại bắt đầu khởi nghiệp.
Chính vì sự thờ ơ của các cộng đồng khác đối với Taproot mà khi Ordinals ra mắt năm nay, phần lớn mọi người đã bỏ lỡ cơ hội này, đặc biệt là cộng đồng Ethereum hay các blockchain khác.
Lộ trình tiến hóa công nghệ của thế giới blockchain
Sau Bitcoin, thế giới blockchain thực tế phát triển theo hai tuyến đường. Nghiên cứu theo hai hướng này, rất có tiềm năng trở thành xu hướng chính của ngành.
Thứ nhất là tuyến đường tài sản. Rất đơn giản: liệu bạn có thể đưa dòng vốn từ các ngành truyền thống vào thế giới blockchain hay không? Dù bằng bất kỳ phương pháp nào — lợi suất cao từ DeFi, kiếm tiền từ GameFi, xu hướng vàng điện tử của Bitcoin, các khái niệm DePIN hay câu chuyện hấp dẫn từ Solana, hay các sản phẩm ứng dụng thực tiễn — chỉ cần bạn mang được vốn truyền thống vào ngành này, toàn ngành sẽ cùng phát triển, mọi tài sản đều tăng giá. Đây là một hướng khởi nghiệp.
Thứ hai là tuyến đường tiến hóa công nghệ. Công nghệ phải phục vụ con người, mang lại chi phí thấp hơn và hiệu quả cao hơn. Hãy cùng nhìn vào lộ trình tiến hóa công nghệ của thế giới blockchain sau Bitcoin.
Ban đầu, Bitcoin 1.0 và các loại tiền tệ, chuỗi khác trong blockchain chỉ làm được một việc duy nhất: chuyển tiền. Phát hành tài sản và chuyển tiền, mỗi chuỗi chỉ có một tài sản.
Sau đó mọi người cảm thấy điều này quá đơn giản, liệu có thể vừa phát hành tài sản vừa lập trình đơn giản cho tài sản đó trên chuỗi?
Vì vậy, một số dự án ra đời, nhưng vì thường dùng hợp đồng thông minh mã hóa cứng (hard-coded), nên thiếu linh hoạt, không thể nâng cấp trực tuyến, mỗi lần nâng cấp đều cần các thợ đào cùng fork — khá phiền phức và không đủ phi tập trung.
Do đó, một sản phẩm cách mạng đã ra đời — đó chính là Ethereum mà ai cũng biết. Đóng góp chính của Ethereum là: hợp đồng thông minh có thể lập trình linh hoạt, nâng cấp trực tuyến và đầy đủ Turing.
Khi Ethereum ra mắt, cũng xuất hiện nhiều đối thủ cạnh tranh, các "Ethereum killer" khác nhau — theo tôi, tất cả đều thuộc cùng một thế hệ sản phẩm.
Chỉ là, một số như EOS hy sinh tính phi tập trung để đạt hiệu suất cao hơn. Hay nói cách khác, trong tam giác bất khả thi blockchain, họ hy sinh một phần để đạt được phần còn lại.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, ở thời điểm blockchain 2.0, hiệu suất của chúng đều chưa đủ, chưa phải là điều mà mọi người thực sự mong muốn.
Vì vậy, rất nhiều người đã cố gắng cải tiến Ethereum hoặc tạo ra một Ethereum tốt hơn.
Vào năm 2017-2018, đã có cuộc tranh luận lớn về mở rộng quy mô, bao gồm các giải pháp như BCH, BSV — thực chất cũng là các phương án mở rộng, như khối lớn, khối nhỏ, v.v.
Ban đầu, giải pháp mở rộng phổ biến nhất là mở rộng trên lớp một, vì mở rộng lớp một có thể đạt được sự phi tập trung hoàn toàn. Nhưng thật đáng tiếc, công nghệ phân mảnh (sharding) được kỳ vọng nhiều nhất, sau vài năm nghiên cứu bởi Quỹ Ethereum vẫn không thành công do gặp khó khăn kỹ thuật.
Cộng thêm áp lực cạnh tranh từ các chuỗi khác, cuối cùng họ quyết định chuyển sang giải pháp mở rộng lớp hai — Rollup, từ đó sinh ra các mạng lớp hai.
Tuy nhiên, mở rộng lớp hai có một vấn đề nghiêm trọng: đó là tính tập trung cao.
Lớp hai của Ethereum thực tế là tập trung — điều này ai cũng biết. Nó không có blockchain, cũng không có cơ chế đồng thuận, mà chỉ có một sequencer tập trung sắp xếp giao dịch, đóng gói và tương tác với lớp một, để các nút lớp một xác minh, kèm theo kế hoạch thách thức kéo dài 7 ngày.
Mặc dù trông có vẻ giải quyết được vấn đề tin cậy, nhưng thứ nhất là rất kém hiệu quả, thứ hai là sequencer dễ bị sập. Vì vậy, gần đây Arbitrum và zkSync đều đã sập. Chỉ vì một việc đơn giản như khắc ghi inscription, hệ thống đã sập do không chịu nổi lưu lượng lớn; một khi sequencer sập, toàn bộ mạng lưới đều ngừng hoạt động.
Vì vậy, chúng tôi cho rằng blockchain 3.0 cuối cùng sẽ có vài hướng, hiện vẫn chưa ngã ngũ — đây là những hướng đáng để mọi người theo dõi, ví dụ như khả năng mở rộng hoàn toàn trên lớp một, tức sharding của Ethereum. Nếu đạt được đột phá kỹ thuật, tôi cho rằng Ethereum vẫn có cơ hội phát triển.
Tuy nhiên, nếu hiện tại chỉ đang phát triển lớp hai tập trung như hiện nay, hoàn toàn có thể xây dựng trên Bitcoin. Trải nghiệm người dùng và mức độ khó khăn của nhà phát triển là như nhau. Chỉ khác là lớp một bạn dùng là Ethereum, dùng ETH làm gas; còn tôi dùng Bitcoin làm lớp một, dùng BTC làm gas. Về khả năng cung cấp dữ liệu (DA), giải pháp có thể khác nhau, nhưng phần còn lại là giống nhau.
Dĩ nhiên, Bitcoin còn có các lớp hai gốc như RGB, Nostr — cũng là những giải pháp khả thi.
Tôi xin tóm tắt TVL của hệ sinh thái Bitcoin. Diện tích ô vuông đại diện cho vốn hóa thị trường. Bạn có thể thấy, vốn hóa Bitcoin gấp hơn ba lần vốn hóa Ethereum. Tuy nhiên, vốn hóa hệ sinh thái Ethereum xấp xỉ bằng vốn hóa bản thân Ethereum — toàn bộ dự án trên Ethereum cộng TVL vào khoảng 300 tỷ USD.
Hiện tại, vốn hóa hệ sinh thái Bitcoin chủ yếu đến từ inscription, cùng vài lớp hai đang thử nghiệm, tổng cộng chưa đến 5 tỷ USD. Nhưng vốn hóa Bitcoin hiện tại gấp ba lần vốn hóa Ethereum, do đó tồn tại một khoản alpha khổng lồ — rất có thể trong đợt bò sắp tới, hoặc chúng ta đã ở giai đoạn đầu của thị trường bò, vốn hóa hệ sinh thái Bitcoin sẽ bắt kịp và thậm chí vượt qua vốn hóa hệ sinh thái Ethereum.
RWA vẫn là cơ hội của Ethereum
Tất nhiên, tiềm năng to lớn của hệ sinh thái Bitcoin không có nghĩa là Ethereum không còn cơ hội — đó là RWA. Hiện nay DeFi thích phát triển trên lớp hai, nên có thể dự đoán nhiều DeFi cũng sẽ chuyển sang lớp hai Bitcoin, thậm chí nhiều đội ngũ nổi bật trên lớp hai Ethereum đã bắt đầu làm lớp hai Bitcoin, ví dụ như Starknet.
Ethereum có một lợi thế so với Bitcoin, hay nói cách khác là một đặc điểm: đó là mô hình tài khoản.
Mô hình tài khoản là gì? Là địa chỉ Ethereum của bạn luôn cố định, bạn dùng cùng một địa chỉ để tương tác với mọi người. Nói thẳng ra, nhược điểm là thiếu riêng tư — khi bạn tương tác với website, bất kỳ MetaMask nào cũng có thể lưu IP của bạn, rất dễ truy vết cá nhân.
Nói cách khác, địa chỉ trên các public chain như Ethereum, hay các blockchain PoS theo mô hình tài khoản, đều rất "không an toàn".
"Không an toàn" ở đây nghĩa là "không an toàn khi bạn làm điều xấu", tất nhiên nếu bạn không làm điều xấu thì vẫn an toàn.
Bitcoin vì dùng mô hình UTXO, mỗi lần chuyển tiền bạn sẽ tạo thêm vài địa chỉ mới, nên rất khó truy vết, tính riêng tư cực cao — dĩ nhiên nhược điểm là rất phiền phức.
Còn RWA — Tài sản thế giới thực — vì phải kết nối với tài sản thực tế, vốn yêu cầu KYC, nên rất phù hợp để kết hợp với Ethereum.
Vì vậy, nếu bạn thích Ethereum hơn hệ sinh thái Bitcoin, tôi khuyên bạn nên chú ý đến赛道 RWA — nó kết hợp tự nhiên với Ethereum. Nhưng ngoài RWA, tôi cho rằng GameFi, DeFi và các sản phẩm bản địa khác phần lớn sẽ chuyển sang hệ sinh thái Bitcoin.
Kết cục là hệ sinh thái Bitcoin
Vừa rồi nói về khởi đầu, giờ nói về kết cục. Theo quan điểm cá nhân tôi, hay nói cách khác là đánh giá của Waterdrip Capital: khởi đầu là Bitcoin, kết cục là hệ sinh thái Bitcoin.
Chúng tôi cho rằng tương lai tươi sáng nhất của hệ sinh thái Bitcoin nằm ở lớp hai Bitcoin, vì dung lượng lớp một quá hạn chế. Ngay cả inscription nhỏ bé cũng đã gây tranh cãi lớn, đẩy phí gas lên cao, rõ ràng rất khó đạt được giai đoạn áp dụng đại trà, khó để mọi người cùng dùng.
Dù chủ động hay bị động, hay nói cách khác là bắt buộc, phải phát triển lớp hai.
Có thể thấy vào tháng 1 năm sau — tức một tháng nữa — sẽ có lớp hai Bitcoin, trải nghiệm giống hệt Ethereum. Ví dụ BEVM, dự án đang chạy testnet, TVL tăng trưởng rất nhanh.
Thứ hai là mạng Lightning và Nostr, tôi cho rằng đáng để mọi người chú ý hơn.
Mạng Lightning
Xuất phát từ Web2. Web2 có hai khía cạnh: thứ nhất là truyền tin nhắn qua internet, thứ hai là thanh toán, ví dụ mua gói thành viên, v.v.
Ở một mức độ nào đó, chính là mạng Lightning và Nostr. Mạng Lightning là giao thức chuyển tài sản; Nostr là giao thức truyền tin nhắn phi tập trung. Cả hai đều đạt mức 1 triệu TPS — xem xét bất kỳ public chain nào, dù L2, L3, đều không thể đạt được 1 triệu TPS.
RGB là tính toán off-chain gốc, xác minh bởi client, rất nhanh, có thể coi là giao thức mở rộng của mạng Lightning, hỗ trợ hợp đồng thông minh phức tạp. Nhưng RGB còn ở giai đoạn sơ khai, có lẽ trong nửa năm tới chỉ đạt được hợp đồng phát token đơn giản.
Về mạng Lightning, bạn chỉ cần biết rằng trong mã nguồn phiên bản 0.1 của Bitcoin đã chứa một đoạn mã — là hình mẫu ban đầu của kênh trạng thái (state channel). Vì vậy, mạng Lightning phù hợp với tầm nhìn của Satoshi, được gọi là lớp hai chính thống của Bitcoin.
Về mặt kỹ thuật, mạng Lightning chỉ cần ghi nhớ hai nền tảng: thứ nhất là RSMC — hợp đồng có thể hủy khi hết hạn. Mạng Lightning mở một kênh, hai bên giao dịch đặt cọc Bitcoin vào kênh, sau đó có thể thực hiện giao dịch với số lượng lớn.
Ví dụ: đặt cọc 10 BTC, hai bên có thể làm ăn trị giá 10 BTC; đặt cọc 100 BTC, có thể làm ăn 100 BTC — đây là công nghệ cốt lõi. Ngoài ra, có thể thông qua các nút trung gian chia sẻ để hình thành mạng lưới, vì vậy gọi là mạng Lightning.
Có thể dự đoán rằng, nếu mạng Lightning tiếp tục phát triển, sẽ khóa một lượng lớn Bitcoin trên lớp hai, khiến Bitcoin càng khan hiếm, lượng Bitcoin có thể giao dịch sẽ giảm further, do đó có thể phần nào thúc đẩy giá tăng.
Hiện tại, dung lượng mạng Lightning đã đạt 5.000 BTC — tức 5.000 BTC đang bị khóa trên mạng Lightning. Con số này nghe có vẻ không lớn, nhưng cần biết rằng Taproot Asset vẫn chưa chính thức ra mắt.
Hiện tại, trên mạng Lightning chỉ có thể dùng Bitcoin để chuyển tiền, dùng để mua cà phê hoặc ăn tại nhà hàng, nhu cầu rất nhỏ.
Nếu dùng để tiêu lớn, Bitcoin không khả thi do biến động quá lớn. Nhưng Taproot Asset, hay stablecoin trên mạng Lightning, sẽ ra mắt trong vài tháng tới.
Một khi stablecoin ra mắt, dung lượng sẽ tăng mạnh. Có người dự đoán có thể cuối cùng 10% lượng Bitcoin, tức hàng trăm nghìn BTC, sẽ bị khóa trên mạng Lightning hoặc lớp hai.
Giao thức Nostr
Giao thức Nostr cũng là một hệ sinh thái bị cả cộng đồng blockchain, thậm chí hệ sinh thái Bitcoin đánh giá thấp. Tầm quan trọng của nó gần như ngang bằng với bản thân Bitcoin. Nếu nói Bitcoin là lần đầu tiên trong lịch sử loài người dùng phương tiện kỹ thuật để đảm bảo tài sản cá nhân không bị xâm phạm, thì Nostr là lần đầu tiên trong lịch sử loài người dùng công nghệ để đảm bảo quyền tự do ngôn luận cá nhân không bị xâm phạm.
Một khi mạng Nostr được triển khai, không chính phủ hay cơ quan quản lý nào có thể ngăn chặn tin nhắn.
Giao thức Nostr rất đơn giản: chỉ cần có sự tin tưởng chung, chúng ta đều có thể giao tiếp — rất giống với hình thái internet thời kỳ đầu.
Cộng đồng Nostr tại Mỹ hô khẩu hiệu: “Hãy tái phi tập trung hóa internet đã bị chính phủ tập trung hóa” — đó là tầm nhìn vĩ đại của Nostr. Vì vậy, tôi cho rằng đây là phát minh trọng đại ngang tầm với Bitcoin, mọi người nên chú ý.
Cuối cùng về RGB, tôi chỉ nói ngắn gọn, vì hôm nay trong phòng có thầy Hồng — chuyên gia hàng đầu về RGB — ngồi phía trước, mọi người có thể hỏi ông ấy về các vấn đề cơ bản. RGB đơn giản là hợp đồng thông minh gốc trên Bitcoin dựa trên UTXO, đạt tốc độ như mạng Lightning, nhưng có thể thực hiện mọi thứ như hợp đồng thông minh Ethereum với đầy đủ Turing. Nhưng khó về mặt kỹ thuật phát triển.
Kết luận
Hệ sinh thái Bitcoin thường xuất hiện các công nghệ hoàn toàn mới, nhưng nhiều công nghệ lại được phát huy trên các chuỗi khác. Tất nhiên, nếu bạn thấy các giao thức này quá khó hiểu, bạn vẫn có thể tham gia hệ sinh thái Bitcoin bằng các công việc hỗ trợ như nhà cung cấp nút thanh toán, nhà cung cấp thanh khoản, hay các ứng dụng thương mại — vẫn có cơ hội khởi nghiệp.
Hôm đó tôi đăng một tweet nói rằng, nhiều public chain từng tự xưng là "Ethereum killer" thực tế đã bị Ethereum đánh bại trong đợt bò trước, nằm rạp dưới đất, nhiều cái gần như chết.
Khả năng sống sót duy nhất của họ, hay nói cách khác là hy vọng duy nhất để tồn tại trong thế giới blockchain, là nhanh chóng đầu quân vào hệ sinh thái Bitcoin, phục vụ hệ sinh thái Bitcoin — dù là giảm tải áp lực inscription, hay kết nối với Bitcoin để chia sẻ lưu lượng — đều giúp họ sống sót trong thế giới blockchain. Bởi vì họ đã chứng minh bản thân không bằng Ethereum, vậy thì hãy nhanh chóng quay về hình thái Bitcoin — đó là lời khuyên của tôi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
