Card đồ họa NVIDIA 4090 bị cấm bán sang Trung Quốc: Tất cả những gì cản trở bạn, cuối cùng sẽ khiến bạn mạnh mẽ hơn
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Card đồ họa NVIDIA 4090 bị cấm bán sang Trung Quốc: Tất cả những gì cản trở bạn, cuối cùng sẽ khiến bạn mạnh mẽ hơn
Đối với Trung Quốc, việc thiết kế và sản xuất chip tiên tiến đã không còn là một lựa chọn mà là điều bắt buộc.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả｜Tuyết Lương Neil
Chiếc giày cuối cùng đã rơi xuống. Quy định mới về kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đối với thị trường Trung Quốc, vốn đã được đồn đại âm thầm suốt hơn nửa tháng qua, cuối cùng cũng chính thức lộ diện.
Đúng như tin đồn phổ biến, quy định mới siết chặt thêm việc xuất khẩu chip sang Trung Quốc. Sau khi thay đổi tiêu chí đánh giá, lấy năng lực xử lý làm chuẩn (thay vì thông số băng thông như năm ngoái), gần như tất cả các loại chip hiệu suất cao hiện nay đều bị ảnh hưởng.
Thậm chí bao gồm cả card đồ họa chơi game dành cho người tiêu dùng của NVIDIA là RTX4090. Dù tích số giữa hiệu năng và độ rộng bit (TPP) chỉ chưa đến 2700, nhưng khả năng trung bình trên mỗi đơn vị diện tích chip (PD), còn gọi là "mật độ hiệu năng" (performance density) theo Bộ Thương mại Mỹ, lại rơi đúng vào khoảng đánh giá của danh sách kiểm soát xuất khẩu 3A090b dành cho chip hiệu suất cao cấp thấp. Điều này có nghĩa là ngay cả khi bán card đồ họa cho game thủ, NVIDIA cũng chịu sự hạn chế. Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ khẳng định rằng, các đơn đặt hàng chip tiêu dùng mạnh nhất cũng phải thông báo cho Bộ Thương mại, dù chúng được dùng trong máy tính xách tay.
Thậm chí, ngay cả những chip có hiệu năng hơi thấp hơn tiêu chuẩn kiểm soát, vẫn cần thông báo cho chính phủ trước khi xuất khẩu.
Điều này đồng nghĩa tất cả chip hiệu suất cao đều bị hạn chế, bao gồm cả các chip AI từng được phát triển riêng cho thị trường Trung Quốc như phiên bản đặc biệt A800, H800 của NVIDIA, L40S mới ra mắt, MI250 của AMD và Gaudi2 của Intel chưa chính thức đưa vào sử dụng tại Trung Quốc.
Mặc dù thị trường đã phần nào dự đoán trước, mức độ nghiêm khắc của quy định mới vẫn khiến nhiều người kinh ngạc. Đêm ngày 16, một ảnh chụp màn hình về tình hình nội bộ mới nhất của NVIDIA lan truyền trên nhóm WeChat. Trong nội dung chưa được xác minh này, NVIDIA thúc giục bất kỳ ai muốn mua H800 phải đặt hàng trước 0h ngày 17.
Lạnh lẽo bao trùm toàn lĩnh vực AI.
Phía sau lưỡi dao chính xác
Bộ Thương mại Mỹ rõ ràng đã có sự chuẩn bị kỹ càng. Ngoài việc rõ ràng lấy năng lực xử lý làm tiêu chuẩn duy nhất, quy định mới còn thiết lập thêm nhiều rào cản khác như mở rộng danh sách quốc gia bị hạn chế xuất khẩu (gần 20 nước), yêu cầu cấp phép xuất khẩu thiết bị sản xuất chất bán dẫn, đồng thời đưa các công ty như Biren, Molthread vào "danh sách thực thể".
Hơn nữa, Bộ Thương mại sẽ sớm khởi động một quy trình nhằm hạn chế Trung Quốc tiếp cận năng lực điện toán đám mây —— mà các nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn nhất thế giới hầu hết đều là doanh nghiệp Mỹ.
Do đó, tóm lại một cách đơn giản, quy định kiểm soát xuất khẩu mới tác động kép: vừa ngăn chặn Trung Quốc nhận chip từ các nước thứ ba, vừa ngăn cản Trung Quốc tiếp cận năng lực sản xuất chip tiên tiến.
Chính sách phi lý và hằn học này phản ánh thái độ gần như bệnh hoạn của Mỹ đối với Trung Quốc. Thực tế, ngay trong giai đoạn soạn thảo chính sách này, truyền thông Mỹ đã liên tục đưa tin mang thành kiến về chip Trung Quốc, chiếm trọn các trang nhất. Bộ trưởng Thương mại Raimondo thậm chí dùng cụm từ "rất lo ngại" để đánh giá chiếc điện thoại Huawei (ra mắt trong chuyến thăm Trung Quốc của bà).
Những vở kịch buồn cười này dường như đều là màn dạo đầu cho sự ra đời của chính sách này. Dù quy định mới còn 30 ngày trưng cầu ý kiến, nhưng dự kiến sẽ không có thay đổi nào. Bà Raimondo còn nhấn mạnh rằng quy định kiểm soát sẽ được cập nhật ít nhất mỗi năm một lần, cho thấy Mỹ quyết tâm thực thi quyền tài phán dài tay đến cùng.
Với quy định mới cực kỳ nghiêm ngặt này, giới công nghiệp và chính trị có những cách hiểu khác nhau.
Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Mỹ SIA, đại diện cho 99% doanh nghiệp chip tại Mỹ, trong tuyên bố công khai nói rằng “việc kiểm soát đơn phương quá mức sẽ làm tổn hại đến hệ sinh thái bán dẫn của Mỹ”. Nói một cách dễ hiểu, SIA cho rằng chính phủ can thiệp quá sâu. Dù an ninh quốc gia đã trở thành “chính trị đúng đắn” mới, ai cũng có thể nhân danh điều này để làm chuyện khác, nhưng SIA cho rằng chính sách nghiêm ngặt như vậy sẽ khiến khách hàng nước ngoài “chuyển hướng sang nơi khác”.
Tuy nhiên, một số người tại Quốc hội Mỹ lại cho rằng mức độ chính sách này vẫn chưa đủ mạnh. Chủ tịch Ủy ban Ngoại giao Hạ viện Michael McCaul, trong lúc bận rộn tham gia phiên điều trần về xung đột Israel-Palestine, vẫn ra tuyên bố kêu gọi “tiếp tục cảnh giác” để ngăn người Trung Quốc né tránh những hạn chế vốn đã vô lý này.
Một số nhà phân tích am hiểu ngành bán dẫn còn cho biết, hạn chế xuất khẩu không bao gồm các điều khoản chuyển giao công nghệ và hợp tác với nước thứ ba, đây sẽ là một “lỗ hổng” lớn.
Rõ ràng, các nhà hoạch định chính sách Mỹ và những người cổ vũ đi kèm đang nghiêm túc lo lắng rằng không phải quốc gia nào cũng bệnh hoạn cuồng nhiệt như Mỹ.
Sự thất bại tập thể của các NVIDIA
Nếu nói về bản thân chính sách này, vẫn còn tồn tại những ý kiến trái chiều, thì có một điều hoàn toàn chắc chắn và nghiêng hẳn một chiều, đó là sự thất bại của các doanh nghiệp chip trong vận động hành lang.
Rõ ràng, NVIDIA và mọi doanh nghiệp khác đều không thể tác động tích cực nào đến việc xây dựng chính sách của Bộ Thương mại. Về một mặt nào đó, họ cũng hoàn toàn bất ngờ.
Ví dụ như chip Gaudi2 của Intel, hồi đầu tháng 7 đã tổ chức sự kiện ra mắt rầm rộ tại Bắc Kinh. Khi đó, Phó Chủ tịch điều hành phụ trách mảng trí tuệ nhân tạo của Intel, Sandra Rivera, từng khẳng định rằng Gaudi2 phù hợp với chính sách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, bằng cách giảm số lượng cổng kết nối Ethernet bên trong từ 24 xuống còn 21 — tức là về năng lực xử lý, phiên bản Trung Quốc và quốc tế là như nhau.
Giờ đây, quy định kiểm soát xuất khẩu mới có thể làm đảo lộn toàn bộ kế hoạch của Intel, khiến tình hình kinh doanh vốn đã ảm đạm nay càng thêm tồi tệ.
NVIDIA, vốn từng oai hùng nhờ làn sóng mô hình lớn, cũng không ngoại lệ. Doanh thu từ khu vực Trung Quốc luôn chiếm khoảng một phần tư tổng doanh thu, giờ đây phần kinh doanh này đầy rủi ro. Trong hồ sơ giám sát gửi Ủy ban Chứng khoán Mỹ, NVIDIA giải thích ảnh hưởng của chính sách liên quan đến khả năng bán hàng, bao gồm việc hạn chế gần như mọi chip được ưa chuộng. NVIDIA đặc biệt lưu ý rằng mặc dù có thể giúp khách hàng xin giấy phép xuất khẩu, nhưng không thể đảm bảo giấy phép sẽ được phê duyệt hay xử lý kịp thời.
Địa vị yếu thế của các doanh nghiệp chip trong quá trình xây dựng chính sách lần này bộc lộ rõ ràng. Điều này đáng ngạc nhiên, bởi ở Mỹ, các công ty chip giống như các công ty Internet, là những tay chơi lớn trong lĩnh vực vận động hành lang, các chính sách hỗ trợ và nguồn vốn từ Đạo luật Chip phần lớn chảy vào túi vài công ty chip lớn nhất —— điều này thường được xem là biểu hiện sức ảnh hưởng của họ tại Điện Capitol.
Giờ đây, sức ảnh hưởng này ít nhất trong lĩnh vực kiểm soát xuất khẩu đã hoàn toàn tan biến. Ngay sau khi tin tức Bộ Thương mại được công bố, cổ phiếu NVIDIA đã sụt giảm mạnh tới 8%, cho thấy kỳ vọng bi quan chung của thị trường.
Một chuyên gia trong ngành bình luận rằng, hóa ra chỉ chính phủ Mỹ mới có thể khiến NVIDIA kiêu hãnh phải thua đau.
Nhà tù tròn và sự phụ thuộc vũ khí hóa
Sự phân công lao động trong lĩnh vực chip từng là hình mẫu kinh tế toàn cầu hóa, và mối liên kết sâu rộng giữa các nền kinh tế thế giới này từng được cho là mang lại lợi ích toàn cầu.
Tuy nhiên, toàn cầu hóa không làm thế giới trở nên "phẳng" hơn, ngược lại, sự phân công trong chuỗi cung ứng cuối cùng khiến dòng chảy tự do các yếu tố sản xuất trở nên tập trung hóa. Mỹ, với sức mạnh kinh tế và công nghệ vượt trội, đã chiếm vị trí thống lĩnh trong quá trình này.
Và giờ đây, Mỹ đang lạm dụng nghiêm trọng vị trí thống lĩnh này dưới danh nghĩa an ninh quốc gia. Nhà khoa học chính trị Abraham L. Newman thuộc Đại học Georgetown gọi sự lạm dụng này là "weaponized interdependence", có thể dịch là “sự phụ thuộc tương hỗ bị vũ khí hóa” hoặc “phụ thuộc vũ khí hóa”.
Chuỗi cung ứng toàn cầu to lớn và phức tạp, chỉ cần lay động một hai điểm then chốt (chokepoint) là có thể rung chuyển toàn bộ. Nói cách khác, ai nắm giữ điểm then chốt và sử dụng nó vì mục đích chiến lược dưới cái mác mở rộng của an ninh quốc gia, người đó sẽ có quyền lực gần như vô hạn.
Khi giới thiệu khái niệm “phụ thuộc tương hỗ bị vũ khí hóa”, Abraham L. Newman liên hệ nó với hiệu ứng "Panopticon" (Nhà tù tròn) của triết gia Anh chủ nghĩa hữu dụng Jeremy Bentham. Người quan sát ở trung tâm có thể thấy tất cả tù nhân đang làm gì, từ đó đảm bảo vị thế an toàn của mình —— đây chính là thao tác quen thuộc lâu nay của Mỹ.
Sau sự kiện 11/9, chống khủng bố trở thành chủ đề an ninh quốc gia. Cựu Giám đốc Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ Michael Hayden từng công khai nói rằng cần tận dụng “lợi thế sân nhà” trong hoạt động gián điệp, vì Mỹ thống lĩnh lĩnh vực viễn thông điện tử. Giám đốc FBI Chris Wray cũng nói cần phòng ngừa rủi ro khi các thực thể nước ngoài giành được vị thế quyền lực trong mạng viễn thông. Chính từ logic này, Huawei bị Mỹ cấm vận toàn diện.
Giờ đây, chiến trường mới của “an ninh quốc gia” đã chuyển sang lĩnh vực chip cao cấp.
Lời kết
Nghe nói, các công ty hàng đầu trong lĩnh vực AI và mô hình lớn tại Trung Quốc đã đặt mua các chip liên quan trị giá hơn 5 tỷ USD, rủi ro đối với các đơn hàng này vẫn chưa rõ ràng. Trong ảnh chụp nội bộ NVIDIA nêu trên, giai đoạn trưng cầu ý kiến 30 ngày được coi là thời gian đệm để đẩy nhanh việc giao chip tại thị trường Trung Quốc.
Dĩ nhiên, đây chỉ là biện pháp tạm thời. Giải pháp căn bản nhất vẫn là nâng cao toàn diện năng lực sản xuất chip nội địa. Thực tế, đây cũng là điều mà đại diện các doanh nghiệp, bao gồm cả NVIDIA và SIA, liên tục nhấn mạnh với tất cả mọi người: việc phong tỏa Trung Quốc sẽ khiến Trung Quốc không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng cường năng lực chip của chính mình.
Với Trung Quốc, việc thiết kế và sản xuất chip tiên tiến đã không còn là câu hỏi lựa chọn, mà là bài thi bắt buộc.
Trong các chip thay thế nội địa liên quan đến năng lực tính toán AI hiện nay, hệ sinh thái Ascend của Huawei vẫn còn khả năng cạnh tranh. Nhiều công ty trong nước liên quan đến huấn luyện và suy luận mô hình lớn đều sử dụng giải pháp của họ ở mức độ nào đó, thậm chí rất nhiều mô hình lớn trong giai đoạn thuật toán đã cố gắng tối ưu hóa để tương thích đa phần cứng, nhằm tránh rủi ro địa chính trị. Tuy nhiên, xét tổng thể, năng lực chip nội địa hiện nay vẫn còn rất xa mới đáp ứng được nhu cầu tính toán khát khao của thị trường.
Cuộc đua trăm mô hình đang phát triển mạnh mẽ cho thấy sức mạnh to lớn của Trung Quốc trong lĩnh vực mô hình lớn —— đây là xu hướng lớn mà công nghệ Trung Quốc không thể bỏ lỡ. Vấn đề nghẽn cổ chai chip nhiều nhất chỉ làm chậm tốc độ của chúng ta, nhưng tuyệt đối không thể dập tắt hoàn toàn tia lửa nhỏ của trí tuệ nhân tạo.
Tất cả những gì cản trở bạn, cuối cùng sẽ khiến bạn mạnh mẽ hơn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
