Các đại gia Thung lũng Silicon đang đua nhau theo đuổi "e/acc", thứ đồ chơi mới này rốt cuộc là gì?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Các đại gia Thung lũng Silicon đang đua nhau theo đuổi "e/acc", thứ đồ chơi mới này rốt cuộc là gì?
Ở một mức độ nào đó, "tăng tốc hiệu quả" là một giả tưởng công nghệ dạng utopia.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Juny
Nếu bạn theo dõi giới công nghệ Thung lũng Silicon, gần đây có thể thỉnh thoảng bắt gặp một từ mới – “e/acc”.
Đặc biệt trong lĩnh vực khởi nghiệp và đầu tư AI, “e/acc” dường như trở thành một làn sóng tư tưởng mới mạnh mẽ, không chỉ là chủ đề bàn tán hàng ngày mà còn thu hút sự hưởng ứng nhiệt liệt từ nhiều nhân vật nổi tiếng trong giới.
Ví dụ, Marc Andreessen – người sáng lập A16Z và Garry Tan – CEO của YC đã đi đầu khi thêm hậu tố “e/acc” vào tên tài khoản mạng xã hội của họ. Trên các cộng đồng như Reddit, Spaces, mọi người đang thảo luận sôi nổi; chỉ cần tìm kiếm “e/acc” trên Twitter (hiện nay là X), bạn sẽ thấy rất nhiều người đã tự thêm cụm chữ này vào tên mình.
Vậy rốt cuộc “e/acc” là gì? Khái niệm này có liên hệ thế nào với AI, và tại sao nó bỗng nhiên nổi lên?
01 Sự trỗi dậy của "Tăng tốc hiệu quả" trong cơn sốt AI
Trước hết, tổ hợp ký tự kỳ lạ “e/acc” đại diện cho điều gì?
E/acc là viết tắt của “Effective Accelerationism” (Tăng tốc hiệu quả), một tư tưởng triết học tích hợp các lý thuyết sinh học, vật lý, kinh tế và xã hội, nhấn mạnh rằng thích nghi, tiến hóa, trí tuệ và tăng tốc là những nguyên tắc phổ quát trong vũ trụ.
Nghe có vẻ khó hiểu? Thực ra bạn chỉ cần nhớ rằng đặc điểm nổi bật nhất của “Tăng tốc hiệu quả” hiện nay là nhấn mạnh vai trò thúc đẩy và cải biến xã hội thông qua đổi mới công nghệ.
“Tăng tốc hiệu quả” không phải là một khái niệm được chứng minh chặt chẽ. Hiện nay người ta cho rằng hình thái lý thuyết ban đầu chủ yếu bắt nguồn từ nhà triết học bảo thủ người Anh Nick Land đưa ra vào năm 2018, tuy nhiên lúc đó định nghĩa về “tăng tốc” vẫn còn khá trừu tượng. Khoảng tháng 5 năm ngoái, một vài người dùng Twitter bắt đầu cùng nhau soạn thảo nội hàm và quy tắc của “Tăng tốc hiệu quả”, sau đó đăng tải lên các cộng đồng như Spaces và Substack.
Họ tin rằng công nghệ đang phát triển với một sức mạnh không thể ngăn cản, và tư tưởng cốt lõi của “Tăng tốc hiệu quả” là: trong thời đại công nghệ, con người nên tận dụng tối đa sức mạnh của đổi mới và công nghệ để thúc đẩy biến đổi xã hội.
Đáng chú ý, khi e/acc ra đời thì ChatGPT chưa được ra mắt, trí tuệ nhân tạo vẫn đang ở giai đoạn “mùa đông”. Tuy vậy, một vài người tiên phong đã dự báo chính xác tầm quan trọng của công nghệ AI đối với “Tăng tốc hiệu quả”, cho rằng tiến bộ công nghệ đại diện bởi AI là một trong những cách hiệu quả nhất thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của xã hội.
Chỉ vài tháng sau khi e/acc xuất hiện, AI tạo sinh bất ngờ bùng nổ, khiến ngày càng nhiều người chú ý đến khái niệm này và dần gán cho nó những ý nghĩa cụ thể và thực tiễn hơn.
Ở một mức độ nào đó, “Tăng tốc hiệu quả” là một viễn cảnh kiểu Utopia công nghệ.
Trong mắt những người theo đuổi e/acc, bất kỳ ý tưởng đột phá nào mang lại giá trị tiềm năng đều không nên bị phủ nhận, ngay cả khi hiện tại chúng trông quá vô lý, quá phi thực tế hay quá xa vời. Họ tin rằng tất cả các công nghệ giàu trí tưởng tượng hứa hẹn mang lại lợi ích cho nhân loại đều xứng đáng được ủng hộ và hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
Một định nghĩa về e/acc từng viết rằng: “Công nghệ có thể dẫn dắt lần tiến hóa tiếp theo, tạo ra những dạng sống thế hệ mới đầy kinh ngạc và cả ý thức dựa trên silicon.” Chính điều này cũng giải thích vì sao e/acc bỗng nhiên trở nên nổi bật hiện nay – bởi AI tạo sinh chính là công nghệ đột phá mà họ luôn theo đuổi.
Khi tập trung sâu hơn vào công nghệ trí tuệ nhân tạo, “e/acc” có thể được coi là sự ủng hộ tuyệt đối cho việc đẩy nhanh sự ra đời của trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI). Nó bao gồm một số quan điểm chính sau:
Thứ nhất, xu hướng phát triển của công nghệ AI là không thể ngăn cản; thay vì tìm cách làm chậm lại, chúng ta nên đoàn kết để phát huy tác động tích cực của AI, đồng thời cố gắng giảm thiểu các ảnh hưởng tiêu cực.
Thứ hai, công nghệ AI cần mang tính phổ cập, không nên nằm trong tay một nhóm nhỏ cá nhân hay doanh nghiệp; do đó, càng nhiều người tham gia vào quá trình phát triển công nghệ thì càng tốt.
Thứ ba, AI có thể mang lại bước nhảy vọt to lớn cho đổi mới xã hội, tiến hóa năng suất, ổn định an ninh toàn cầu và thịnh vượng kinh tế. Dù AI có những rủi ro tiềm tàng, nhưng việc theo đuổi AGI càng sớm càng tốt là yêu cầu tất yếu cho sự phát triển của xã hội loài người.
Trong bối cảnh các tranh luận về mối đe dọa từ AI đang lan rộng, lập trường kiên định của “e/acc” trong việc thúc đẩy phát triển công nghệ AI và viễn cảnh xã hội mà nó mang lại đã nhận được sự hưởng ứng từ nhiều nhân vật lớn. Ví dụ, Marc Andreessen – nhà sáng lập quỹ đầu tư danh tiếng Thung lũng Silicon A16Z – ngay dòng mô tả đầu tiên trên trang cá nhân Twitter của ông đã rõ ràng khẳng định mình là một “người ủng hộ Tăng tốc hiệu quả”.
Garry Tan – người đứng đầu YC – gần đây cũng liên tục đăng bài giải thích lý do ông ủng hộ trào lưu tư tưởng e/acc.
Garry Tan cho biết, việc để công nghệ nằm trong tay một nhóm nhỏ là quá nguy hiểm; cần để càng nhiều người sử dụng và tham gia vào làn sóng công nghệ này, do đó mở mã nguồn và tăng tốc phát triển mới là giải pháp đúng đắn.
Garry Tan viết: “e/acc không có nghĩa là dùng robot thay thế con người; e/acc có nghĩa là nhiều công nghệ hơn sẽ mang lại điều gì đó nhân văn hơn, thịnh vượng hơn, và nhiều trí tuệ nhân tạo hơn.”
Hiện nay, San Francisco được coi là trung tâm tập trung của trào lưu e/acc, đồng thời những người ủng hộ cũng tin rằng e/acc sẽ thay đổi chính San Francisco.
Ví dụ, một cư dân mạng cho rằng điều “e/acc” nhất hiện nay là dùng nó để phục hồi San Francisco, rằng nó sẽ giúp tạo ra cái nôi cho những tư tưởng mới, và San Francisco sẽ bước vào thời kỳ hoàng kim chưa từng có trong lịch sử. Cụ thể, hành trình này sẽ bắt đầu bằng việc mở các phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo tại San Francisco dành cho các nhà nghiên cứu và người sáng lập AI, tạo không gian cho nhiều hoạt động kinh doanh và những ý tưởng vĩ đại, từ đó xây dựng nên nhiều thứ hơn nữa tại nơi đây.
Ý kiến này đã nhận được sự đồng tình của Elon Musk, ông trả lời dưới bài đăng đó bằng từ “True”.
02 Từ “Lợi tha hiệu quả” đến “Tăng tốc hiệu quả”: Trung tâm tư tưởng chuyển từ Web3 sang AI
Thực ra, trước “Tăng tốc hiệu quả”, đã tồn tại một khái niệm lâu đời hơn và có phần giao thoa gọi là “Lợi tha hiệu quả” (Effective Altruism).
“Lợi tha hiệu quả” được đề xuất khoảng năm 2000, là một phong trào xã hội và triết học nhấn mạnh việc sử dụng phương pháp khoa học và lý tính để giải quyết các vấn đề cấp bách nhất toàn cầu. Tư tưởng này cho rằng con người nên sử dụng nguồn lực mình có theo cách hiệu quả nhất để tạo ra tác động tích cực lớn nhất cho xã hội. Nói đơn giản, tức là dùng thời gian, tiền bạc, chức năng của bản thân để đóng góp tối đa cho phúc lợi nhân loại, một số chủ đề chính bao gồm: ngăn ngừa đại dịch và phổ biến hạt nhân, giảm ô nhiễm môi trường Trái đất, đưa con người lên các hành tinh khác, v.v.
Trước đây, nhiều nhân vật nổi tiếng trong giới công nghệ là những người ủng hộ “Lợi tha hiệu quả”, bao gồm Dustin Moskovitz – đồng sáng lập Facebook, Patrick Collison – CEO của Stripe (kỳ lân lớn thứ hai toàn cầu), v.v., họ đã quyên góp hàng trăm triệu USD cho lý tưởng này. Nhiều dự án mà Elon Musk thực hiện cũng được cho là mang rõ dấu ấn “Lợi tha hiệu quả”.
Ban đầu, “Lợi tha hiệu quả” là một khái niệm rõ ràng mang sắc thái tích cực, nhưng trong hai năm gần đây, nó bắt đầu bị đặt dấu hỏi do sự sụp đổ của Sam Bankman-Fried – người sáng lập sàn giao dịch FTX.
SBF từng là một trong những người ủng hộ nổi bật và đình đám nhất của “Lợi tha hiệu quả”. Trước khi bị điều tra, ông tuyên bố kế hoạch trong 10-20 năm tới sẽ quyên góp phần lớn tài sản của mình cho các hoạt động “Lợi tha hiệu quả”, và nguyên tắc này từng cực kỳ thịnh hành trong cộng đồng Web3, thu hút rất nhiều người trẻ theo đuổi và “tin tưởng”.
Nhưng sau khi SBF sụp đổ, mọi người bắt đầu nghi ngờ rằng nguyên tắc “Lợi tha hiệu quả” thực ra rất một chiều. Ví dụ, SBF thực chất đã đánh cắp và hy sinh lợi ích của một bộ phận người để đạt được mục tiêu xã hội mà ông mơ tưởng, và nhiều người theo đuổi trong cộng đồng Web3 cũng tương tự. Nói thẳng ra là cắt cổ người khác để lấy tiền làm từ thiện, trong khi túi riêng vẫn đầy.
Nhìn chung, khái niệm “Lợi tha hiệu quả” khá lớn lao, và cách gọi “lợi tha” mang màu sắc từ thiện quá rõ ràng khiến nó gây tranh cãi. Trong khi đó, “Tăng tốc hiệu quả” ngày nay lại cụ thể và tập trung hơn.
Giống như “Lợi tha hiệu quả”, “Tăng tốc hiệu quả” cũng xuất phát từ phúc lợi của toàn nhân loại, nhưng trong cách thức hiện thực hóa thì nhấn mạnh mạnh mẽ hơn vai trò của đổi mới công nghệ. Đồng thời, “Tăng tốc hiệu quả” không khuyến khích mọi người trực tiếp quyên tiền hay thời gian làm từ thiện, mà kêu gọi họ tham gia và thúc đẩy tiến bộ công nghệ bằng mọi hình thức.
Tư tưởng e/acc được rất nhiều người đam mê công nghệ AI hiện nay ủng hộ. Vì vậy trong vài tháng gần đây, ngày càng nhiều người yêu thích AI tụ họp lại, dùng “e/acc” để thể hiện thái độ thúc đẩy AGI, và coi đó là ngọn cờ lý luận để chống lại “thuyết đe dọa AI”.
Tuy nhiên, việc không đặt ra quy tắc cho công nghệ, để nó phát triển hoang dã liệu thực sự sẽ mang lại một tương lai loài người tốt đẹp và công bằng hơn? Bạn có đồng tình với e/acc không?
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
