Đi sâu vào Worldcoin: Kinh tế UBI và thách thức phân phối công bằng token

2023.08.02

Chia sẻ đến

Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow

Đi sâu vào Worldcoin: Kinh tế UBI và thách thức phân phối công bằng token

Xét về cấu trúc, Worldcoin không có quá nhiều điểm khác biệt so với các dự án tiền mã hóa khác về DID, ví hay token. Điểm khác biệt quan trọng nằm ở cách thực hiện dự án không bị giới hạn trong blockchain, cũng như tác động của dự án không chỉ gói gọn trong phạm vi blockchain.

2023.08.02 - 08:47:14

Worldcoin

Chuyên sâu báo cáo Web3

Worldcoin là một dự án phân phối token miễn phí, có mối liên hệ đáng kể với Sam Altman – nhà đồng sáng lập Open AI, mặc dù hoạt động vận hành thực tế chủ yếu do CEO ALEX Blania đảm nhiệm. Dự án này có thể đối mặt với một số vấn đề về giám sát pháp lý, bảo vệ quyền riêng tư và việc mở rộng quy mô. Đồng thời, với tư cách là hiện thân của kinh tế UBI (Thu nhập cơ bản phổ quát), Worldcoin sở hữu nguồn lực mạnh mẽ và tầm nhìn lớn.

Tóm tắt

Worldcoin là một dự án phân phối token miễn phí. Dự án điều phối lợi ích của tất cả các bên tham gia và nỗ lực phân bổ phần lớn token cho người dùng mới như một động lực để tham gia mạng nhằm đạt được sự phổ biến rộng rãi.

Dự án Worldcoin là một hình thức cụ thể hóa nền kinh tế UBI, trong đó mục tiêu của kinh tế UBI là thực hiện thu nhập cơ bản vô điều kiện. Năm 2020, đại dịch Covid-19 lan rộng toàn cầu, nhiều chính phủ đã chọn phát phiếu tiêu dùng hoặc tiền mặt cho công dân để ổn định hoạt động kinh tế - xã hội – đây là biểu hiện cụ thể của kinh tế UBI. Tuy nhiên, biện pháp này cũng mang lại những vấn đề rõ ràng, ví dụ như lạm phát và giảm ý chí làm việc của lực lượng lao động.

Hiện tại, kinh tế UBI phụ thuộc vào chính phủ trung ương để thực hiện tái phân phối của cải, phần của cải này có thể đến từ việc cắt giảm chi tiêu chính phủ hoặc in thêm tiền, chứ không thực sự tạo ra của cải mới. Do đó, kinh tế UBI thực sự có lẽ chỉ có thể tồn tại khi trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển ở mức độ cao. Sam Altman – nhà đồng sáng lập OpenAI – với vai trò là người sáng lập Worldcoin, có thể xem cả AI và Worldcoin đều là hiện thân cho viễn cảnh tương lai mà ông hình dung.

Khó khăn lớn nhất hiện tại của Worldcoin là liệu token có thể được phân phối công bằng hay không và giá trị của token bắt nguồn từ đâu. Dự án Worldcoin cho rằng họ có thể ngăn chặn tấn công Sybil nhờ vào các công nghệ như quét mống mắt và ZKML (Zero-Knowledge Machine Learning). Tuy nhiên, hiệu quả vận hành thực tế đến nay vẫn còn hạn chế, đồng thời gây ra lo ngại từ người dùng về rò rỉ dữ liệu cá nhân và quản lý dữ liệu.

Trước đây, hầu hết các dự án có tầm nhìn lớn như vậy đều thất bại hoàn toàn. Ví dụ, Libra do Facebook phát triển đã gặp phải áp lực giám sát từ nhiều phía; Pi coin vướng vào tranh cãi về mô hình đa cấp; Bitcoin tuy dường như là một dự án thành công, nhưng hiện tại yếu tố đầu cơ vẫn vượt xa giá trị sử dụng. Vì vậy, có thể khẳng định rõ rằng tỷ lệ thành công của các dự án kiểu này cực kỳ thấp.

Ưu điểm của Worldcoin:

1) Đội ngũ dự án có nền tảng vững chắc;

2) Tầm nhìn dự án lớn, tiềm năng phát triển cao;

Nhược điểm của Worldcoin:

1) Quyền riêng tư người dùng có nguy cơ bị rò rỉ;

2) Việc phân phối token không thể loại bỏ hoàn toàn tấn công Sybil;

3) Dự án có thể đối mặt với rủi ro pháp lý và gặp nhiều trở ngại trong quá trình phát triển;

4) Các dự án cùng loại trước đây có tỷ lệ thành công rất thấp;

5) Với tư cách là một dự án UBI, token không có giá trị hỗ trợ thực tế, có thể gây ảnh hưởng bất lợi tới một số nhà đầu tư cá nhân.

Do đó, dự án này có thể được theo dõi với thái độ thận trọng.

1. Tổng quan cơ bản

1.1 Giới thiệu dự án

Worldcoin là một dự án phân phối token miễn phí sử dụng công nghệ blockchain, sinh học và thống kê.

1.2 Thông tin cơ bản

2. Phân tích chi tiết dự án

2.1 Đội ngũ

Alex Blania, từ năm 2019 đến 2020 làm nghiên cứu viên tại Viện Công nghệ California; từ năm 2020 đến nay giữ chức CEO và đồng sáng lập tại Tools for Humanity – công ty vận hành Worldcoin.

Matthieu Jobbé-Duval, từ năm 2009 đến 2017 làm Trưởng phòng giao dịch quyền chọn dầu mỏ tại Barclays Investment Bank; năm 2018 phụ trách dự án tài sản kỹ thuật số tại Barclays Investment Bank; từ năm 2019 đến 2021 làm Trưởng phòng sản phẩm tài chính tại Coinlist; năm 2021 làm Trưởng nhóm sản phẩm tại Coinbase; từ năm 2021 đến 2023 làm Trưởng phòng sản phẩm tài chính tại Dapper Labs; từ năm 2021 đến nay làm cố vấn tại Tribal; từ tháng 4 năm 2023 giữ chức CEO và đồng sáng lập tại Worldcoin.

Saturnin Pugnet, từ năm 2014 đến 2018 học ngành Khoa học Máy tính tại Đại học Hoàng gia Anh; năm 2017 làm Kỹ sư Phát triển Phần mềm tại Amazon; từ năm 2017 đến 2018 làm Kỹ sư Phát triển Phần mềm tại TransferWise; từ năm 2018 đến 2019 trở lại Amazon làm Kỹ sư Phát triển Phần mềm; năm 2020 tham gia Worldcoin với tư cách là thành viên sáng lập.

Michal Oginski, từ năm 2014 đến 2018 học ngành Kỹ thuật Xây dựng tại Đại học Bath, Vương quốc Anh; từ năm 2018 đến 2019 học Thạc sĩ Quản trị tại Đại học Cambridge, Vương quốc Anh; năm 2018 làm Chuyên viên Tư vấn tại The Boston Consulting Group; từ năm 2018 đến 2019 làm Trưởng nhóm Tư vấn tại 180Degrees Consulting SRCC; từ năm 2019 đến 2021 làm Chuyên viên Tư vấn tại Bain & Company; từ năm 2021 đến 2022 làm Phó Chủ tịch tại Daftcode; từ tháng 9 năm 2022 đến nay làm Trưởng phòng Vận hành Kinh doanh tại Worldcoin.

Samuel Barnes, năm 2015 làm Quản lý Kinh doanh tại Likeable, một công ty thuộc 10Pearls; từ năm 2016 đến 2017 làm Cố vấn Chiến lược Thương hiệu tại Whiteboard Pictures; từ năm 2015 đến 2017 sáng lập Sun Rose Strategy; năm 2017 làm Trưởng phòng Truyền thông Xã hội tại New York Open Center; từ năm 2017 đến 2018 làm Cộng tác viên tại Well; từ năm 2018 đến 2019 làm Điều phối viên tại Singularity University; từ năm 2021 đến 2022 làm Trưởng phòng Sản phẩm tại RegeNFT; từ năm 2021 đến 2023 làm Trưởng phòng Cộng đồng tại Forta Foundation; từ năm 2023 đến nay làm Trưởng phòng Cộng đồng tại Worldcoin.

Điểm nổi bật lớn nhất của đội ngũ Worldcoin là Sam Altman – nhà đồng sáng lập OpenAI. Tuy nhiên, thực tế Alex Blania mới là CEO chịu trách nhiệm vận hành hàng ngày của Worldcoin, còn Sam Altman là đồng sáng lập với trọng tâm công việc chính vẫn tập trung vào OpenAI. Nhà đầu tư không nên quá mê tín hào quang của nhà sáng lập gắn liền với sự bùng nổ của ChatGPT.

2.2 Tài chính

Tính đến nay, Worldcoin đã huy động được 125 triệu USD, trong đó vòng A là 25 triệu USD và vòng gọi vốn ban đầu cho token là 100 triệu USD.

2.3 Mã nguồn

Hình 2-1 Tình trạng mã nguồn của Worldcoin

Theo trang Github, dự án Worldcoin chủ yếu sử dụng các ngôn ngữ lập trình như C++, C, Python, M4, Makefile, Shell và có tổng cộng 694 tình nguyện viên tham gia.

2.4 Sản phẩm

Worldcoin là một giao thức mã nguồn mở nhằm giúp mọi người tham gia vào hệ thống kinh tế toàn cầu. Worldcoin điều phối lợi ích của tất cả các bên tham gia và nỗ lực phân bổ phần lớn token cho người dùng mới như một động lực để tham gia mạng nhằm đạt được sự phổ biến rộng rãi. Hiện tại, Worldcoin được vận hành bởi hai tổ chức: Quỹ Worldcoin và Tools for Humanity. Quỹ Worldcoin là một tổ chức phi lợi nhuận, nhằm hỗ trợ và phát triển cộng đồng Worldcoin cho đến khi nó đủ phi tập trung. Quỹ đạt được mục tiêu này bằng cách nuôi dưỡng cộng đồng nhà phát triển, cung cấp tài trợ và xây dựng các thỏa thuận tham gia quản trị cho cộng đồng người dùng. Tools for Humanity là một công ty công nghệ, nhằm đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang một hệ thống kinh tế công bằng hơn. Công ty dẫn dắt việc phát triển ban đầu của giao thức Worldcoin, ngoài việc vận hành ứng dụng World App, còn xây dựng các công cụ khác để hỗ trợ giao thức Worldcoin.

Worldcoin gồm ba thành phần chính:

1) World ID — Một dạng danh tính kỹ thuật số bảo vệ quyền riêng tư, nhằm giải quyết nhiều vấn đề quan trọng dựa trên danh tính, bao gồm chứng minh tính duy nhất của cá nhân;

2) World Token — Token được phân phối miễn phí trên toàn cầu, dùng cho mục đích sử dụng và quản trị;

3) World App — Một ứng dụng tự lưu trữ hoàn toàn, cho phép thanh toán, mua sắm và chuyển tiền toàn cầu bằng Worldcoin Token, tài sản kỹ thuật số, stablecoin và tiền tệ truyền thống.

Trong đó, World ID là thành phần quan trọng nhất của Worldcoin, thực hiện việc chứng minh nhân dạng người dùng. Nhóm phát triển cho rằng sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo làm tăng nhu cầu phân biệt giữa con người và nội dung do AI tạo ra trực tuyến; chứng minh nhân dạng giải quyết hai yếu tố then chốt trong kỷ nguyên AI:

1) Ngăn chặn tấn công Sybil;

2) Tối thiểu hóa việc lan truyền thông tin sai lệch do AI tạo ra.

World ID là một giao thức danh tính mở và không cần giấy phép, đóng vai trò như hộ chiếu kỹ thuật số toàn cầu, có thể dùng ẩn danh để chứng minh tính duy nhất và tính người thật, đồng thời lựa chọn công bố các chứng nhận do bên thứ ba cấp. Chứng minh nhân dạng là cơ chế xác lập tính người thật và tính duy nhất của một cá nhân, có thể coi là khối xây dựng cơ bản nhất cho danh tính kỹ thuật số. Chứng minh nhân dạng chủ yếu giải quyết hai vấn đề: về cơ bản loại bỏ tấn công Sybil quy mô lớn thông qua xác thực danh tính; cho phép lọc nội dung hoặc tài khoản đã được xác nhận hoặc chưa được xác nhận là con người, góp phần giải quyết vấn nạn lan truyền thông tin giả do AI tạo ra. Nhìn chung, World ID, World Token và World App rất giống với DID, token và ví mà chúng ta thường biết, nhưng Worldcoin không đạt được ba yếu tố này bằng phương pháp blockchain thông thường, mà sử dụng một số công nghệ sinh học và thống kê, trong đó blockchain chỉ là một thành phần của dự án.

World ID cung cấp SDK World ID dành cho nhà phát triển. World ID là một loại hộ chiếu kỹ thuật số, cho phép người dùng chứng minh mình là người thật duy nhất mà vẫn giữ ẩn danh, thông qua các cơ chế mã hóa bảo vệ quyền riêng tư như Chứng minh Không kiến thức (ZKP). Để tích hợp và sử dụng World ID, cần đăng ký cổng nhà phát triển, tạo và cấu hình ứng dụng đầu tiên. World ID dự kiến sẽ được sử dụng trong bỏ phiếu, mạng xã hội và phân phối tài chính. World ID của người dùng được lưu trữ trên thiết bị của họ và chỉ tồn tại trên thiết bị đó. Người dùng cài đặt một ví danh tính tương thích, tạo khóa riêng duy nhất và ngẫu nhiên được lưu trữ trên thiết bị, ví danh tính có thể bao gồm cơ chế khôi phục.

Dựa trên khóa riêng của người dùng, một tệp tin được tạo ra và công bố trên chuỗi, tệp tin này được coi là một cam kết danh tính. Ví của người dùng tạo ra một ZKP mỗi lần xác minh, việc xác minh không dễ dàng liên kết xuyên suốt các ứng dụng hoặc thao tác, nhằm mục đích bảo vệ quyền riêng tư người dùng. Nguyên tắc của chứng minh danh tính là cho phép một người chứng minh kỹ thuật số rằng họ là một con người thật duy nhất. Xây dựng một hệ thống chứng minh nhân dạng toàn cầu, có thể mở rộng và bao trùm là cốt lõi của World ID. Chứng minh nhân dạng chỉ cần chứng minh người dùng là con người chứ không cần chứng minh họ là ai.

Để phục vụ các ứng dụng khác, World ID hiện có thể được dùng như một nhà cung cấp OpenID Connect. Hình dưới đây phác thảo quy trình xác thực chung cho ứng dụng tích hợp:

Hình 2-3 Quy trình đăng nhập World ID

Worldcoin hoạt động theo ba bước:

1) Tải xuống World App

Tải xuống World App cho phép người dùng thiết lập tài khoản Worldcoin và truy cập ví kỹ thuật số kết nối với Worldcoin, Bitcoin, Ethereum và các loại tiền kỹ thuật số cũng như tiền tệ truyền thống khác (bao gồm stablecoin). World App do Tools for Humanity – một đóng góp viên của hệ thống Worldcoin – vận hành.

2) Đăng ký World ID

Người dùng có thể sử dụng World App mà không cần đăng ký World ID. Tuy nhiên, để nhận được phần thưởng miễn phí Worldcoin và các loại tiền kỹ thuật số khác, người dùng phải truy cập vào nhà điều hành Worldcoin và xác minh bằng Orb.

3) Nhận phần thưởng miễn phí Worldcoin và các loại tiền kỹ thuật số khác

Mỗi người dùng World App sẽ nhận được một ví Ethereum được triển khai trên chuỗi thông qua hợp đồng thông minh. World App sử dụng trừu tượng tài khoản (account abstraction) để nâng cao tính bảo mật tổng thể của ví. Ở tầng nền tảng, Worldcoin sử dụng stack trừu tượng tài khoản do ví đa chữ ký Safe phát triển. Thanh toán ngang hàng (P2P) trên World App hỗ trợ sử dụng tên ENS, giúp chuyển ERC-20 thân thiện hơn với người dùng; chuyển đổi token có thể thực hiện thông qua Uniswap.

Dưới đây là một số yếu tố then chốt của dự án:

Máy học Không kiến thức (ZKML)

Chứng minh Không kiến thức (Zero-Knowledge Proof - ZKP) là một khái niệm phổ biến trong ngành blockchain, là một giao thức mã hóa cho phép người chứng minh chứng minh với người xác minh rằng một tuyên bố nhất định là đúng, mà không tiết lộ bất kỳ thông tin nào khác ngoài việc tuyên bố đó đúng. ZK mang lại hai "nguyên thủy" chính: khả năng tạo bằng chứng tính toán toàn vẹn cho một tập hợp phép tính nhất định, và bằng chứng này dễ kiểm tra hơn nhiều so với việc thực hiện phép tính. Tuy nhiên, việc tạo bằng chứng ZK đòi hỏi khối lượng tính toán lớn gấp nhiều lần phép tính gốc, một số phép tính thậm chí không khả thi do thời gian cần thiết khiến chúng trở nên không thực tế. Công nghệ ZK có thể dùng để nhận dạng danh tính và truy xuất nguồn gốc dữ liệu. Worldcoin cần xây dựng World ID – một giao thức chứng minh nhân dạng bảo vệ quyền riêng tư – cho phép bất kỳ ai có World ID thực hiện bằng chứng mã hóa rằng họ là một người duy nhất, mà không tiết lộ danh tính của họ.

Máy học là một lĩnh vực con của trí tuệ nhân tạo, liên quan đến việc phát triển và ứng dụng các thuật toán giúp máy tính tự học và thích nghi với dữ liệu, tối ưu hóa hiệu suất qua quá trình lặp lại. Các mô hình ngôn ngữ lớn như GPT-4 và Bard là các hệ thống xử lý ngôn ngữ tự nhiên tiên tiến nhất, sử dụng lượng lớn dữ liệu huấn luyện để tạo văn bản giống con người. Từ mô hình văn bản sang hình ảnh như DALL-E 2, Midjourney và Stable Diffusion chuyển đổi mô tả văn bản thành biểu diễn thị giác với độ trung thực đáng kinh ngạc.

Ứng dụng tiềm năng của ZKML trong bối cảnh Worldcoin là khả năng nâng cấp mã mống mắt: Người dùng World ID sẽ có thể tự lưu trữ sinh trắc học đã ký trong bộ nhớ mã hóa trên thiết bị di động của họ, tải xuống mô hình ML dùng để tạo mã mống mắt, và tại địa phương tạo bằng chứng không kiến thức chứng minh mã mống mắt của họ thực sự được tạo từ hình ảnh đã ký bằng mô hình đúng. Mã mống mắt này có thể được chèn không cần giấy phép vào tập hợp người dùng Worldcoin đã đăng ký, và hợp đồng thông minh sẽ có thể xác minh bằng chứng không kiến thức về việc tạo mã mống mắt.

Operator (Nhà điều hành)

Người dùng có thể đăng ký trở thành nhà điều hành. Quy trình trở thành nhà điều hành gồm bốn bước: 1) Điền biểu mẫu đăng ký; 2) Phỏng vấn; 3) Nhận một thiết bị Orb; 4) Bắt đầu quảng bá. Nhà điều hành có thể kiếm thu nhập từ mỗi người dùng đăng ký thành công bằng Orb. Để trở thành nhà điều hành, cần xây dựng đội ngũ quảng bá riêng và chọn những nơi đông người để triển khai.

Hình 2-2 Biểu mẫu đăng ký Operator

Orb

Orb là công nghệ quét mống mắt của Worldcoin, dùng để xác thực danh tính. Orb là một thiết bị nhỏ, có thể xác minh danh tính người dùng bằng cách quét mống mắt. Công nghệ này nhằm nâng cao độ an toàn và đáng tin cậy của xác thực danh tính, đồng thời công bằng phân phối tiền mã hóa thông qua thu nhập cơ bản phổ quát dựa trên tiền mã hóa. Thiết bị này từ khi được giới thiệu đã luôn gây tranh cãi, nhiều người lo ngại về tính an toàn và quyền riêng tư của công nghệ quét mống mắt. Trước lo ngại này, đội ngũ Worldcoin cho biết các thiết bị chụp mống mắt thương mại hiện tại không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật hoặc bảo mật mà Worldcoin cần. Nhóm đã mất vài năm để phát triển thiết bị tùy chỉnh, nhằm thực hiện việc truy cập kinh tế toàn cầu một cách bao trùm và bảo vệ quyền riêng tư nhất có thể. Orb là một phần của giao thức World, nó xác minh một người có phải là con người thật và có tính duy nhất hay không, bằng cách sử dụng cảm biến chuyên dụng cao cấp để đảm bảo người dùng là người thật, sau đó thu thập, xử lý và theo mặc định sẽ nhanh chóng xóa một loạt hình ảnh mống mắt để tạo mã mống mắt. Tin nhắn chứa mã mống mắt được gửi từ Orb và so sánh với tất cả các mã mống mắt khác đã từng được quét trên Orb. Người dùng xác minh thành công sẽ nhận được một bằng chứng danh tính trong ví kỹ thuật số tương thích. Worldcoin cam kết bảo vệ quyền riêng tư người dùng, tuyên bố rằng Orb có thể ngăn chặn gian lận, sửa đổi hoặc tấn công hacker. Mỗi Orb được trang bị một khóa riêng, được lưu trữ trong phần cứng an toàn, dùng để xác minh Orb và ký các tin nhắn quan trọng. Thuật toán chống gian lận dựa trên cảm biến đa quang phổ chạy cục bộ trên thiết bị nhằm tối đa hóa bảo vệ quyền riêng tư. Theo mặc định, Orb sẽ xóa hình ảnh mống mắt ngay lập tức sau khi tạo mã mống mắt. Ngoài ra, một nhóm hỗ trợ dự án Worldcoin đang không ngừng kiểm tra thiết bị, và nhiều nhóm khác mỗi ngày đều nỗ lực nâng cao hơn nữa tính bảo mật của Orb.

Nhóm cho biết ban đầu họ không muốn phát triển phần cứng vì điều này tốn rất nhiều nhân lực và vật lực. Tuy nhiên, nhóm cho rằng quét mống mắt là cách hiệu quả nhất để giải quyết vấn đề Sybil, vì mống mắt có tính chống gian lận cao và giàu thông tin. Orb gồm ba phần chính:

1) Tháo rời hình cầu;

2) Sau khi tháo vỏ ngoài sẽ thấy bo mạch chủ, hệ thống quang học và hệ thống tản nhiệt;

3) Thiết kế cơ khí.

Orb có thể chia thành bốn phần cốt lõi:

1) Phần trước: Hệ thống quang học;

2) Phần trung gian: Bo mạch chủ chia thiết bị thành hai bán cầu;

3) Phần sau: Đơn vị tính toán chính và hệ thống làm mát chủ động;

4) Phần đáy: Pin có thể thay thế

Hình 2-3 Sơ đồ tháo rời Orb

Orb đảm bảo quyền riêng tư người dùng như thế nào?

Nhóm cam kết không bán bất kỳ dữ liệu nào. Vấn đề quan trọng nhất mà Worldcoin cần giải quyết khi phân phối token là đảm bảo một người chỉ nhận token một lần. Để giải quyết vấn đề này, nhóm đã sử dụng sinh trắc học mống mắt – dữ liệu sinh học độc nhất của mỗi người. Để bảo vệ quyền riêng tư này, trừ khi người dùng yêu cầu, hình ảnh mà Orb thu thập sẽ bị xóa ngay lập tức. Theo mặc định, dữ liệu cá nhân duy nhất rời khỏi Orb là thông tin biểu diễn kỹ thuật số chứa đặc trưng quan trọng nhất của hình ảnh, dùng để xác minh tính duy nhất – tức là World ID. World ID được thiết kế để hoàn toàn tách rời khỏi dữ liệu sinh trắc học cá nhân, sử dụng chứng minh không kiến thức, cho phép người dùng chia sẻ thông tin cụ thể như bằng chứng về tính duy nhất mà không tiết lộ thông tin khác. Hiện tại, World ID sử dụng một giao thức mã nguồn mở có tên Semaphore để đảm bảo việc xác minh là ẩn danh và không thể truy vết về danh tính cá nhân. Semaphore là một giao thức không kiến thức, cho phép người dùng phát tín hiệu như một thành viên có thể chứng minh trong một nhóm (ví dụ như bỏ phiếu hoặc ủng hộ) mà không tiết lộ danh tính. Ngoài ra, nó cung cấp một cơ chế đơn giản để ngăn chặn việc sử dụng kép.

Theo báo cáo của BlockBeats, một số người dùng tiền mã hóa ở khu vực nhất định không thể đăng ký để nhận phần thưởng khi token Worldcoin ra mắt, nhưng đã xuất hiện một cách thức mới: "cò mồi" thu thập mống mắt của người dân nông thôn Đông Nam Á, sau đó bán với giá 30 đô la Mỹ hoặc thấp hơn cho người dùng tiền mã hóa cá nhân, giúp hoàn tất đăng ký ứng dụng. Trước hiện tượng này, phát ngôn viên của Worldcoin thừa nhận nhưng nhấn mạnh vấn đề chỉ giới hạn trong "vài trăm trường hợp". Phát ngôn viên nói: "Thông qua các biện pháp giám sát đe dọa và nhận thức liên tục, đội ngũ Worldcoin đã phát hiện các hoạt động gian lận đáng ngờ, trong đó cá nhân đăng ký World ID đã được xác minh rồi gửi sang ứng dụng World của bên thứ ba thay vì sử dụng cho chính họ."

Đồng thời, cách xử lý quyền riêng tư của Worldcoin cũng đang đối mặt với sức ép từ cơ quan quản lý. Worldcoin có công ty con đăng ký tại Đức, và theo nguyên tắc GDPR, bất kỳ hoạt động nào diễn ra trong EU hoặc liên quan đến cư dân EU đều chịu sự giám sát của EU. Thực tế hoạt động toàn cầu của Worldcoin và các quy định của EU tồn tại mâu thuẫn rõ ràng. Ví dụ, nhóm cho biết 1% dân số Bồ Đào Nha đã trở thành người dùng của họ, nhưng cách xử lý dữ liệu toàn cầu vẫn chưa được làm rõ đầy đủ. Theo GDPR, "việc không bảo vệ đầy đủ dữ liệu có thể dẫn đến mức phạt lên tới 4% doanh thu toàn cầu hoặc 20 triệu euro".

Ngoài ra, khả năng Worldcoin đạt được phân phối công bằng như họ tuyên bố cũng là một câu hỏi lớn. Do bị hạn chế bởi chính sách giám sát của các quốc gia, hiện tại cư dân Trung Quốc và Mỹ có thể đăng ký ứng dụng, nhưng không thể xác minh qua World ID. Theo số liệu chính thức, phần lớn người đăng ký Worldcoin đến từ các nước nghèo, như châu Phi và Mỹ Latinh. Hiện tại có 24 quốc gia và khu vực tham gia thử nghiệm, trong đó 14 là nước đang phát triển, 8 nước ở châu Phi. Cụ thể như sau:

Châu Phi: Benin, Ghana, Nigeria, Nam Phi, Sudan, Zimbabwe, Kenya và Uganda;

Mỹ Latinh: Brazil, Chile, Colombia, Mexico;

Châu Âu: Pháp, Đức, Ý, Hà Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Anh, Na Uy;

Châu Á: Ấn Độ, Indonesia, Israel, Thổ Nhĩ Kỳ

Việc token có thể được phổ biến trên toàn thế giới là điều đáng nghi ngờ. Ngoài ra, mức độ tự phát triển của Worldcoin khá thấp, chủ yếu thông qua hợp tác với các dự án nổi tiếng. Về kiến trúc nền tảng, Worldcoin hợp tác với Optimism; về tài khoản, chọn hợp tác với Safe; về chuyển tiền và giao dịch, sử dụng ENS và Uniswap. Dự án tốt không cần phải làm lại bánh xe, nhưng nhìn chung Worldcoin cũng không phải là một dự án có tính đổi mới cao.

Tóm lại: Worldcoin là một giao thức mã nguồn mở, với mục đích phổ biến việc sử dụng token của mình trên toàn thế giới. Điểm nổi bật lớn nhất của dự án là nhà đồng sáng lập có liên hệ với Sam Altman – người đồng sáng lập OpenAI, nhờ mối quan hệ này mà dự án được các nhà đầu tư săn đón trong quá trình gọi vốn. Worldcoin hy vọng sử dụng quét mống mắt để xác minh tính người thật và tính duy nhất của người dùng, nhưng cách thức này đến nay cho thấy hiệu quả thực tế kém, không thể tránh khỏi việc bị "khai thác", ngoài ra cách thu thập dữ liệu mống mắt này cũng dễ gây lo ngại về rò rỉ quyền riêng tư và thậm chí thu hút sự giám sát của chính phủ. Nếu phân tích kỹ, Worldcoin không khác biệt nhiều so với các dự án tiền mã hóa khác về DID, ví, token; điểm khác biệt chủ yếu nằm ở cách thức thực hiện không chỉ giới hạn trong blockchain, và ảnh hưởng của dự án cũng không chỉ giới hạn trong blockchain. Tuy nhiên, mức độ tự phát triển của dự án ở mức trung bình, phần lớn thành phần dự án được thực hiện thông qua hợp tác với các dự án lớn.

3. Phát triển

3.1 Lịch sử

Bảng 3-1 Các sự kiện lớn của Worldcoin

3.2 Hiện trạng

Hình 3-1 Dữ liệu tạo tài khoản Worldcoin

Hiện tại, Worldcoin đã đăng ký tổng cộng 1.375.299 tài khoản trên Polygon, tuần trước tăng thêm 28.963 tài khoản. Theo biểu đồ chồng, tốc độ tăng mới hiện tại đã chậm lại so với trước đây.

Worldcoin App từng phát hành NFT kỷ niệm, hiện có thể giao dịch trên Opensea, giá sàn là 0,008 ETH.

Hình 3-2 Dữ liệu mint NFT của Worldcoin

World App NFT đã mint tổng cộng 67.451 chiếc, số người nắm giữ là 59.135, địa chỉ nắm giữ nhiều nhất sở hữu 414 NFT, địa chỉ xếp hạng 10 đứng đầu ít nhất nắm giữ 189 chiếc. Tổng khối lượng giao dịch NFT là 242,39 ETH (Opensea hiển thị 246 ETH).