Người sáng lập Nostr: Drivechain sẽ mang lại một mô hình mới cho hệ sinh thái Bitcoin
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Người sáng lập Nostr: Drivechain sẽ mang lại một mô hình mới cho hệ sinh thái Bitcoin
Với sự xuất hiện của giải pháp Drivechain, hệ sinh thái Bitcoin cũng sẽ đón nhận một thời kỳ thịnh vượng.
Chuyên sâu báo cáo Web3I. Giới thiệu
Cuối năm 2022, một giao thức mạng xã hội phi tập trung mang tên Nostr đã gây chấn động toàn ngành Web3. Nostr (viết tắt của Notes and Other Stuff Transmitted by Relays) là một giao thức nguồn mở cho mạng xã hội phi tập trung được khởi động từ năm 2020. Nhà sáng lập dự án Fiatjaf cũng đồng thời là nhà phát triển Bitcoin và mạng Lightning.
Điểm đột phá của Nostr nằm ở chỗ đây là một giao thức mạng xã hội hoàn toàn phi tập trung, người dùng có thể đăng nội dung và tương tác với người khác thông qua giao thức này, từ đó thực sự giải quyết vấn đề trượt dài về kiểm duyệt. Sự xuất hiện của Nostr đã thu hút sự chú ý và tham gia của đông đảo người dùng, nhanh chóng trở nên nổi tiếng.
Tuy nhiên, Nostr cũng từng bị CEO hiện tại của Twitter - Elon Musk cấm đoán do chứa nội dung gây tranh cãi. Sự kiện này đã làm dấy lên tranh luận về kiểm duyệt mạng xã hội và tự do ngôn luận. Nhưng cựu CEO Twitter Jack Dorsey lại bày tỏ ủng hộ Nostr và tự bỏ ra 14 BTC để tài trợ cho dự án. Hành động này gây xôn xao trong giới chuyên môn và giúp Nostr nhận được nhiều sự quan tâm hơn cùng cơ hội phát triển mới.
Sự bùng nổ và tranh cãi xung quanh Nostr không chỉ khiến mọi người chú ý và thảo luận về các giao thức mạng xã hội phi tập trung, mà còn giúp chúng ta nhìn lại tinh thần kỹ thuật viên (geek) mà nhà phát triển Fiatjaf theo đuổi, cũng như những quan điểm của ông về hệ sinh thái Bitcoin – lĩnh vực ông đã dày công nghiên cứu trước đó.
(Chính sách cấm của Twitter lúc đó)
II. Nostr là gì?
Nostr là một giao thức tối giản, có khả năng xây dựng vĩnh viễn một mạng "xã hội" toàn cầu chống kiểm duyệt. Nostr không phụ thuộc vào bất kỳ máy chủ trung tâm đáng tin cậy nào, hoạt động dựa trên khóa mật mã và chữ ký, không sử dụng công nghệ P2P và cũng không phát hành Token nào.
Nguyên lý hoạt động của nó như thế nào? Nói đơn giản: Mỗi người dùng chạy một client, có thể là ứng dụng máy tính hoặc web. Khi muốn đăng tải nội dung (ví dụ như một bài viết), bạn ký nội dung đó bằng khóa riêng của mình rồi gửi tới nhiều bộ lặp (relay) – tức các máy chủ do người khác hoặc chính bạn vận hành. Để nhận cập nhật từ người khác, bạn có thể hỏi nhiều relay xem họ có biết thông tin về người đó hay không. Bất kỳ ai cũng có thể vận hành relay, việc này rất đơn giản vì relay chỉ cần nhận bài viết từ một số người và chuyển tiếp đến người khác. Chúng ta cũng không cần tin tưởng relay, bởi chữ ký sẽ được xác minh ngay tại client.
Vì nhà phát triển Nostr là Fiatjaf đồng thời cũng là nhà phát triển Bitcoin và mạng Lightning, nên Nostr hỗ trợ sẵn mạng Lightning. Mạng Lightning rất nhanh, hiệu suất cao, có thể xử lý các ứng dụng yêu cầu xử lý song song lớn, nhờ đó tạo nền tảng vững chắc cho các ứng dụng trên Nostr.
Giao thức Nostr giống như những khối lego cho mạng xã hội phi tập trung. Với tư cách là một hạ tầng được thiết kế tinh tế, nó cho phép những lập trình viên siêu cấp ẩn danh xây dựng ra những sản phẩm vượt xa trí tượng tượng nhưng vẫn đậm chất cốt lõi Bitcoin. Đó chính là điều kỳ diệu của giao thức Nostr!
III. Sự bùng nổ của giao thức mạng xã hội phi tập trung Nostr
Lý do chính khiến Nostr bùng nổ là vì nó mang đến trải nghiệm mạng xã hội hoàn toàn mới, kết hợp tinh thần Bitcoin và công nghệ blockchain với mạng xã hội.
Do đó, những yếu tố thực sự khiến Nostr bùng nổ bao gồm:
● Phi tập trung: Nostr không bị kiểm soát bởi bất kỳ tổ chức trung ương hay công ty nào. Thay vào đó, mạng lưới chỉ là tập hợp các bộ lặp dữ liệu (máy chủ) hoạt động độc lập. Điều này nghĩa là toàn bộ Nostr khó bị kiểm duyệt hay thao túng bởi bất kỳ thực thể đơn lẻ nào. Đây là đặc điểm nổi bật trong việc bảo vệ tự do ngôn luận và chống kiểm duyệt mạng xã hội, cũng là một phần lý do thu hút sự chú ý của đông đảo người dùng.
● Ẩn danh: Khác với nhiều nền tảng mạng xã hội khác, Nostr không thu thập dữ liệu người dùng để bán cho các nhà quảng cáo bên thứ ba. Không có địa chỉ email, số điện thoại hay giấy tờ tùy thân chính phủ nào được liên kết với tài khoản Nostr. Giống như Bitcoin, hệ thống chỉ xác minh tính hợp lệ dữ liệu thông qua khóa công khai và chữ ký mã hóa. Điều này nghĩa là người dùng hoàn toàn kiểm soát dữ liệu và quyền riêng tư của mình. Chính vì vậy, Nostr thu hút nhiều người dùng coi trọng bảo vệ quyền riêng tư.
● Thương mại hóa: Nostr cung cấp hệ thống thương mại hóa độc đáo cho người sáng tạo nội dung. Trái với các nền tảng mạng xã hội khác dựa vào quảng cáo để trả tiền cho người sáng tạo, Nostr cho phép người sáng tạo trực tiếp kiếm tiền từ nội dung của họ, người hâm mộ có thể gửi tiền boa (gọi là «zaps»). Các nhà cung cấp cơ sở hạ tầng Nostr cũng có thể thương mại hóa dịch vụ của mình thông qua thanh toán mạng Lightning. Nhờ kinh nghiệm xây dựng mạng Lightning trước đây của Fiatjaf, người dùng có thể thực hiện giao dịch nhanh chóng và thuận tiện trên Nostr, cải thiện đáng kể trải nghiệm người dùng.
● Mã nguồn mở: Mã nguồn Nostr có thể được bất kỳ ai xem, sử dụng và chỉnh sửa. Điều này đảm bảo tính minh bạch và hợp tác trong quá trình phát triển giao thức. Bất kỳ ai cũng có thể đóng góp vào việc phát triển Nostr, cộng đồng có thể cùng nhau cải tiến giao thức. Thiết kế của Nostr linh hoạt và thích nghi, có thể phát triển liên tục để đáp ứng nhu cầu người dùng. Người dùng cảm thấy họ thực sự sở hữu và đầu tư vào giao thức này, điều này cực kỳ quan trọng đối với thành công lâu dài của giao thức.
Sự bùng nổ của Nostr là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp. Tính phi tập trung, khả năng thương mại hóa, thanh toán qua mạng Lightning, tính tương tác và tính gây tranh cãi đã thu hút sự chú ý và tham gia của đông đảo người dùng. Chính nhờ những yếu tố này, Nostr đã mở ra một mô hình mới cho việc ứng dụng công nghệ Bitcoin và blockchain trong lĩnh vực mạng xã hội – đó là sức hấp dẫn của công nghệ, cũng là biểu hiện rõ nét tinh thần kỹ thuật viên của Fiatjaf!
IV. Nhận định tích cực của nhà sáng lập Nostr về Drivechain
Dù là Nostr hay Bitcoin, đều không thể tránh khỏi một vấn đề then chốt. Ví dụ với Nostr, khi số người dùng hoạt động hàng ngày tiến gần đến 100.000, cơ sở hạ tầng cung cấp relay bắt đầu chịu áp lực lớn. Lúc này, các nhà phát triển buộc phải triển khai CDN và công cụ tối ưu hình ảnh để giảm tiêu thụ băng thông, giúp giao thức Nostr hoạt động mượt mà hơn. Như vậy, bạn hẳn đã hiểu điều tôi muốn nói đến – đúng vậy, chính là vấn đề mở rộng quy mô (scalability). Hiện tại chúng ta chưa bàn sâu về bài toán mở rộng cho Nostr, vì khi hệ sinh thái đạt đến một quy mô nhất định, chắc chắn sẽ xuất hiện các giải pháp mới. Nhưng đối với Bitcoin, bài toán mở rộng hiện nay thực sự là một nhiệm vụ cấp bách.
Như đã nói, nhà phát triển ẩn danh Fiatjaf không chỉ là người xây dựng Nostr mà còn là nhà phát triển Bitcoin từ những ngày đầu, đồng thời đóng góp cho cộng đồng mạng Lightning thông qua LNURL. Ông cũng từng tạo ra ứng dụng Ethereum tập trung Etleneum nhằm tận dụng mạng Lightning để tăng tốc độ và khả năng mở rộng cho thanh toán Bitcoin. Giống nhiều người dùng Bitcoin khác, Fiatjaf không muốn tiết lộ danh tính thật. Có lẽ ông đang kiên định với tinh thần Bitcoin quý giá mà mình theo đuổi.
Do kinh nghiệm kiến trúc trước đây, những quan điểm của Fiatjaf về việc mở rộng Bitcoin mang tính thẩm quyền và xây dựng không thể phủ nhận. Trong số nhiều phương án mở rộng Bitcoin, Fiatjaf đặc biệt đánh giá cao Drivechain, ông cho rằng có thể thực hiện ý tưởng Drivechain thông qua cơ chế BIP-301 hoặc Spacechains.
(Fiatjaf từng đăng tweet năm 2021: "Drivechain là hy vọng duy nhất của BTC") Và Fiatjaf đã không ít lần lên tiếng ủng hộ Drivechain trên mạng xã hội Twitter, đồng thời cổ vũ cả đội ngũ LayerTwo Labs do Paul Sztorc đứng đầu! Cần biết rằng, Fiatjaf nổi tiếng trong cộng đồng Bitcoin nhờ khả năng phân tích sắc bén và góc nhìn độc đáo về công nghệ. Ông đã nghiên cứu sâu sắc và phân tích kỹ lưỡng các giải pháp kỹ thuật và dự án trong hệ sinh thái Bitcoin, đưa ra nhiều quan điểm và đề xuất có giá trị. Tiếng nói của ông được công nhận rộng rãi và có ảnh hưởng lớn trong cộng đồng Bitcoin.
Do đó, sự ủng hộ và công nhận từ Fiatjaf không chỉ phản ánh giá trị và tính đổi mới của Drivechain trong cộng đồng Bitcoin, mà còn thể hiện đóng góp quan trọng của đội ngũ LayerTwo Labs do Paul Sztorc dẫn dắt đối với sự phát triển và đổi mới công nghệ tương lai của Bitcoin. Cần làm rõ một điều: Fiatjaf và Paul Sztorc cùng đội ngũ của ông (LayerTwo Labs) hoàn toàn không có bất kỳ mối quan hệ thương mại nào, điều này cho thấy mối liên hệ giữa họ nhiều khả năng xuất phát từ sự thấu hiểu và trân trọng lẫn nhau giữa những kỹ sư công nghệ, đồng thời chứng minh tính "ưu việt" về mặt kỹ thuật của giải pháp Drivechain!
(Fiatjaf tweet: "Chúng ta cần Drivechain, nếu không tất cả những nỗ lực trong ngành BTC suốt 13 năm qua của hàng ngàn người sẽ trở nên vô ích")
Fiatjaf cho rằng Drivechain có thể giải quyết tất cả các vấn đề hiện tại mà Bitcoin đang đối mặt. Drivechain có thể mở rộng khả năng thử nghiệm và các trường hợp sử dụng mới cho Bitcoin, ví dụ như phát hành token, giao dịch riêng tư, hợp đồng thông minh, tính đầy đủ Turing, GameFi, DeFi, oracles,... Tất cả đều là những định hướng sinh thái có giá trị to lớn, nhưng chưa từng được hiện thực hóa thực sự trong hệ sinh thái Bitcoin, bởi những điều này không thể hoàn toàn triển khai trên Bitcoin. Hoặc là chúng chỉ tồn tại dưới dạng ý tưởng lừa dối người dùng, hoặc bị xếp vào các giải pháp tập trung như Liquid hay RSK, do đó không thể tạo ra hiệu ứng mạng tương xứng.
Khác biệt ở chỗ, các nhà phát triển có thể sử dụng giải pháp Drivechain để tạo ra nhiều chuỗi bên (sidechain) khác nhau tùy theo từng ứng dụng cụ thể, từ đó thỏa mãn đồng thời nhiều nhóm người dùng khác nhau. Khi tất cả các trường hợp sử dụng này được thực hiện trên sidechain, bản thân sidechain lại không gây hại gì đến chuỗi chính Bitcoin. Dường như Drivechain vừa hoàn thành nhiệm vụ, vừa giải quyết được bài toán "mở rộng" cho Bitcoin, vấn đề ngân sách an ninh blockchain, đồng thời giúp Bitcoin trở nên phi tập trung hơn.
Không khó để hiểu tại sao Fiatjaf lại liên tục ủng hộ và cổ vũ Drivechain. Nếu câu chuyện hệ sinh thái Bitcoin muốn lên tầm cao mới, chắc chắn cần sự can thiệp của giải pháp Drivechain, và ngày đó theo tôi nghĩ cũng không còn xa.
V. Tổng kết
Đôi khi, có thể có hàng trăm, hàng ngàn người dành cả chục năm hoặc hơn để giải quyết một vấn đề nan giải – bởi ý nghĩa của nó nằm ở chỗ sự tồn tại hay ra đời của giải pháp có thể giải quyết nhiều vấn đề lớn hơn, và những người được hưởng lợi sẽ tôn vinh nó như biểu tượng của sự giải phóng và cách mạng. Ngày nay, khi ngành Web3 phát triển nhanh chóng, việc phát triển hệ sinh thái Bitcoin là vô cùng cấp thiết. Sự xuất hiện của Drivechain là điều hết sức cần thiết đối với hệ sinh thái Bitcoin. Nó có thể mang lại khả năng mở rộng và đổi mới cho mạng Bitcoin, đồng thời vẫn đảm bảo được an ninh cho chuỗi chính – nói cách khác là đáp ứng toàn diện nhu cầu phát triển của hệ sinh thái Bitcoin, từ đó thúc đẩy sự phát triển và lớn mạnh của toàn bộ hệ sinh thái.
Tôi tin rằng, cùng với sự can thiệp của giải pháp Drivechain, hệ sinh thái Bitcoin sẽ bước vào một thời kỳ phồn vinh mới. Khi ấy, dù Drivechain không thể bùng nổ nhanh chóng toàn mạng như Nostr, nhưng nó sẽ "cháy" bền vững hơn Nostr, giống như chính Bitcoin vậy!
Ghi chú đặc biệt:
1): Nostr là một giao thức mạng xã hội phi tập trung tối giản, không phụ thuộc vào bất kỳ máy chủ tập trung nào, việc đăng và truyền thông tin của người dùng được thực hiện bởi các relay không liên lạc với nhau, đảm bảo khả năng chống kiểm duyệt. Người dùng có thể tự tạo cặp khóa công khai - riêng mà không cần phụ thuộc vào tài khoản xã hội hay tên miền cụ thể nào, giúp việc tham gia trở nên dễ dàng hơn và thoát khỏi sự kiểm soát của máy chủ bên thứ ba. Nostr được cộng đồng Bitcoin ủng hộ mạnh mẽ, tuy nhiên từng bị CEO hiện tại của Twitter là Elon Musk cấm, đồng thời thu hút sự hỗ trợ tài chính 14 BTC từ cựu CEO Twitter Jack Dorsey.
2): Fiatjaf là một nhà phát triển ẩn danh, ông là người sáng lập Nostr đồng thời cũng là nhà phát triển Bitcoin và mạng Lightning.
3): Fiatjaf cho rằng Drivechain sẽ mang lại một khuôn mẫu mới cho hệ sinh thái Bitcoin.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
LayerTwo Labs
