Tìm hiểu sâu về NounishDAO: DAO, quản trị và sự lan tỏa của biểu tượng văn hóa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tìm hiểu sâu về NounishDAO: DAO, quản trị và sự lan tỏa của biểu tượng văn hóa
Nouns là một DAO rất đặc biệt.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: lil屏
Trong thời gian gần đây tôi thường xuyên được các tổ chức, dự án Web3 Crypto Trung Quốc mời chia sẻ câu chuyện về NounsDAO.
Nouns là một DAO rất đặc biệt. Khác với các dự án NFT thông thường có lượng cung cố định 10K, Nouns tổ chức đấu giá một NFT mỗi ngày. Kể từ khi bắt đầu cho đến nay, không hề có bất kỳ lần gián đoạn hay thất bại trong phiên đấu giá nào. Trong gần 2 năm, kho bạc đã tích lũy hơn 62.000 ETH chỉ từ hoạt động đấu giá. Làm thế nào mà họ đạt được điều này?
Thú vị hơn nữa, Nouns đã truyền cảm hứng cho rất nhiều builder tài năng tham gia xây dựng cộng đồng. Không kể những đóng góp nhỏ khác, riêng trên chuỗi đã xuất hiện hơn 300 đề xuất sáng tạo — bao gồm marketing, phát triển, hoạt động từ thiện tại địa phương. Làm thế nào để một DAO tổ chức hiệu quả việc mọi người cùng làm việc? Đây vốn là bài toán khó về quản trị. Vậy Nouns xử lý ra sao?
Ở đây tôi tổng hợp lại những câu hỏi phổ biến nhất từ các buổi chia sẻ dưới dạng văn bản, chủ yếu tập trung vào phần giới thiệu sự kiện (What). Tôi vẫn đang tiếp tục khám phá sâu hơn vào "hang thỏ" này và hy vọng trong tương lai sẽ bổ sung thêm nhiều chi tiết thú vị, những manh mối mới về sự phát triển của Crypto, cũng như phân tích sâu hơn về Why và How.
Câu chuyện bắt đầu!
Tôi lần đầu tìm hiểu nghiêm túc về Nouns vào tháng 6/2022, đúng lúc LilNouns khởi động. Lúc đó, một OG của DAO tên Siêu Ca có nhắc tới: “Này, tớ thấy nhiều bạn bè đổi avatar sang LilNouns rồi…”
(LilNouns là một bản fork từ Nouns, "Lil" nghĩa là nhỏ, nên LilNouns còn gọi là Nouns nhỏ. Một chi tiết nhỏ giúp phân biệt bằng mắt: ở LilNouns, phần đen của mắt lớn hơn trắng; còn ở Nouns thì phần đen và trắng bằng nhau ⌐◨-◨).
Tò mò, tôi bắt đầu hành trình khám phá Nouns và LilNouns, và đưa loạt câu chuyện này vào podcast Cánh Cổng Web3 với series Nounish (vì người dẫn chương trình dùng avatar LilNouns nên chúng tôi đặt tên là series LilNouns). Theo dòng sự kiện, tôi gặp rất nhiều Noun hữu và LilNoun hữu thú vị. Trong đó, hai MC của series "Dạo chơi nghệ thuật cùng Cánh Cổng" – Đại Mầm và Lusiô – đã tạo ra bộ biểu tượng cảm xúc Cánh Cổng*Nouns: một cánh cửa biến thành hai, mở ra là hình ảnh cặp kính của Nouns!
Nouns là gì?
Chúng ta có thể giải thích rõ qua 3 từ khóa:
Đấu giá (auction), NFT, DAO
Mỗi ngày Nouns đấu giá một NFT. Toàn bộ số ETH thu được từ đấu giá sẽ đi vào kho bạc công khai minh bạch của DAO, nơi cộng đồng thành viên có thể gửi đề xuất xin sử dụng quỹ để lan tỏa biểu tượng văn hóa kính mắt Nouns ⌐◨-◨. Việc đề xuất có được thông qua hay không do các holder NFT bỏ phiếu quyết định, 1 Nouns = 1 phiếu.
Định nghĩa chính thức từ website Nouns:
Nouns là một thử nghiệm nhằm cải thiện quá trình hình thành cộng đồng danh tính trên chuỗi. Trong khi các dự án như CryptoPunks hướng tới việc định hình cộng đồng và danh tính kỹ thuật số, thì Nouns hướng tới cả danh tính, cộng đồng, quản trị và một kho bạc để cộng đồng sử dụng.
Định nghĩa này cho thấy Nouns tự so sánh mình với CryptoPunks. Nouns được xây dựng dựa trên nền tảng CryptoPunks nhưng bổ sung thêm hai yếu tố: quản trị và kho bạc.
Trước khi bị BAYC mua lại, quyền sở hữu trí tuệ (IP - Intellectual Property) của CryptoPunks rất nghiêm ngặt. Nouns muốn phá vỡ điều này: ai cũng có thể sáng tạo lại, lan truyền hoặc thương mại hóa dựa trên Nouns; toàn bộ tiền bán (đấu giá) không thuộc về đội sáng lập mà được chuyển vào kho bạc cho cộng đồng xin sử dụng.
Từ trái sang phải, mức độ hạn chế bản quyền ngày càng giảm. Ban đầu quyền IP của Punks nằm trong tay Larvalabs, BAYC thuộc về holder NFT, còn Nouns là CC0 – không giới hạn bản quyền.
Đấu giá
Nouns đấu giá 1 NFT mỗi ngày, nửa đầu năm 2023 giá trung bình khoảng 20-30 ETH.
Nouns số 1 được bán vào ngày 8/8/2021 với giá 613,37 ETH.
Việc xây dựng Nouns bắt đầu từ một tweet của Punk4156 (một trong những người sáng lập) vào ngày 2/6/2021. Sau khi nhận được phản hồi tích cực, anh cùng 9 người khác tạo thành nhóm 10 người sáng lập và thảo luận trên Discord. Chỉ sau 24 giờ lập server Discord, 3 thành viên @gremplin, @timpers, @eBoyArts đã hoàn thành bản mẫu, sau đó mất gần 2 tháng để hoàn thiện. Cuối cùng, phiên đấu giá đầu tiên diễn ra vào ngày 8/8. Gần một tháng sau, vào ngày 2/9, đề xuất on-chain đầu tiên của Nouns được thông qua: quyên góp 5 ETH cho mỗi một trong sáu tổ chức từ thiện.
(Gần đây, nhân kỷ niệm 2 năm thành lập, các nhà sáng lập đã công bố kênh Discord riêng tư ban đầu để tái hiện lại quá trình khởi động dự án từng bước một,
liên kết: link )
Website nouns.center hiển thị lịch sử đơn giản về sự ra đời của Nouns
Khối quản trị của Nouns fork từ Compound Governance, phần đấu giá fork từ Zora (auctionhouse.sol). Thú vị là sau này Zora lại 'fork' ngược lại Nouns, tạo ra công cụ Nouns Builder giúp dễ dàng tạo DAO theo mô hình Nouns, góp phần lan rộng mô hình này, tạo nên vòng lặp "fork qua fork lại" tích cực.
Một chi tiết nhỏ cần lưu ý về đấu giá: trong 5 năm đầu, cứ mỗi 10 Nouns thì 1 cái (số thứ tự tận cùng bằng 0) sẽ thuộc về đội sáng lập như phần thưởng cho việc tạo ra NounsDAO. Ngoài ra, họ không được hưởng bất kỳ khoản tiền nào từ các phiên đấu giá.
Theo dữ liệu từ Dune, hiện tại số ETH đã chi tiêu từ kho bạc khoảng ~35.000 ETH, số dư còn lại khoảng ~28.000 ETH. (Dữ liệu cụ thể có thể tra cứu tại bảng Dune: https://dune.com/aaaaaaaaaa/NounsDAO)
Tiền được chi theo hình thức nộp đề xuất. Các loại đề xuất on-chain chính gồm: cộng đồng, kỹ thuật, marketing, sản xuất sản phẩm vật lý, nghệ thuật, từ thiện, vận hành, Staking (đặt ETH vào Lido để staking) v.v.
Một vài ví dụ đề xuất thú vị:
-
Nhóm Budlight xin 1 Nouns để làm video quảng cáo, phát sóng trong trận Super Bowl, trong đó có xuất hiện hình ảnh kính mắt Nouns;
-
Nouns tài trợ cho nhóm nghiên cứu rừng nhiệt đới, nhóm này phát hiện ra một loài ếch thủy tinh mới và đặt tên là NounsDAO;
-
Tài trợ đội thi đấu điện tử Dota, đội giành hạng nhì trong giải đấu;
-
Phát triển mô hình AI riêng của Nouns, Nouns AI pod đã thực hiện nhiều thử nghiệm trong lĩnh vực vẽ tranh AIGC và chatbot GPT
Muốn biết thêm nhiều đề xuất thú vị khác, có thể xem video phổ biến kiến thức này: link video.
Càng có nhiều đề xuất kiểu này nâng cao nhận diện thương hiệu Nouns, biểu tượng kính mắt Nouns càng được biết đến rộng rãi hơn, từ đó thu hút thêm người sẵn sàng chi tiền để đấu giá NFT Nouns, kho bạc càng dồi dào hơn, lại tiếp tục tài trợ thêm nhiều đề xuất để lan tỏa Nouns. Nouns mang lại cảm giác: nó đã tạo nên hiệu ứng bánh đà (flywheel effect).
Hiệu ứng tích cực này được hình thành nhờ hai yếu tố then chốt: cấu trúc quản trị phân tầng đơn giản và sự lan tỏa của biểu tượng văn hóa (meme).
Cấu trúc quản trị phân tầng đơn giản
Mỗi lần chia sẻ, tôi đều nhận được câu hỏi: Phải chăng chỉ những người nắm giữ NFT Nouns mới có thể đề xuất, xin quỹ để đóng góp?
Câu trả lời là không.
Ban đầu, chỉ có một kênh duy nhất là đề xuất on-chain (tương ứng phần màu đỏ bên phải trong hình dưới), tức là các đề xuất hiển thị trên trang DAO của Nouns. Đây là các đề xuất lớn, quy mô vốn lớn (theo nouns.center, ngưỡng tối thiểu là 10 ETH). Các đề xuất on-chain lớn này do holder Nouns bỏ phiếu thông qua, ngưỡng biểu quyết thay đổi được hiển thị cụ thể trên từng trang đề xuất. Hiện tại, yêu cầu để nộp đề xuất lớn là cần nắm giữ 2 Nouns.
Tuy nhiên, cộng đồng sau đó đã mở thêm hai kênh mới, cho phép cả những người không sở hữu NFT Nouns cũng có thể gửi ý tưởng, đó là Prop House và Small Grant.
Cơ chế quản trị phân tầng của Nouns
Prop House là công cụ phân bổ quỹ cộng đồng, được thành lập bởi đề xuất on-chain số 23 do một trong những người sáng lập, Seneca, khởi xướng. Thông qua các vòng tài trợ khác nhau, cộng đồng phân bổ một lượng vốn cố định cho những builder có ý tưởng tốt nhất.
Prop House vận hành như thế nào? Lấy ví dụ NounsDAO, như hình dưới, mỗi ô vuông là một vòng. Trong Nouns có hai loại vòng:
-
Open Round: không giới hạn chủ đề, trung bình mỗi tháng có 2 vòng (theo quan sát hiện tại, nếu có sai lệch hoặc thông tin chi tiết hơn xin bổ sung). Mỗi vòng Open Round dành ra 2,5 ETH để kêu gọi đề xuất. Có thể là 2,5 ETH thưởng cho 1 đề xuất duy nhất (như vòng 21, 20), hoặc 0,5 ETH/đề xuất, tổng cộng thưởng 5 đề xuất (như vòng 18, 19), tùy theo thông báo cụ thể. Bất kỳ ai có địa chỉ Ethereum đều có thể nộp đề xuất, holder Nouns bỏ phiếu, người chiến thắng (hoặc top 5) sẽ nhận được thưởng.
-
Vòng theo chủ đề: Cộng đồng Nouns dựa trên nhu cầu phát triển hiện tại để đưa ra chủ đề cố định, ví dụ "$200K Video Contest Final Vote" là vòng dành riêng cho video, thưởng 50K USDC cho 4 đề xuất, cuối cùng có 10 đề xuất được nộp lên.
Trang NounsDAO trên Prop House
Small Grant là hình thức thưởng hồi tố, dành cho các đóng góp nhỏ đã hoàn thành, ví dụ viết bài hay quảng bá Nouns, xây dựng dashboard Dune cho Nouns... Người đóng góp có thể trình bày thành tích trên diễn đàn Discourse của Nouns và đề xuất mức thưởng mong muốn. Một nhóm người nắm giữ ví đa ký (multisig) chuyên trách sẽ xét duyệt.
Small Grant còn có một biệt danh đáng yêu là NSFW, không phải là "nội dung không phù hợp khi đi làm", mà là viết tắt của Nouns Strategic Funding Works. NSFW cũng có khu vực riêng trên Prop House, và vào cuối năm 2022 đã tổ chức một vòng thưởng hồi tố đặc biệt mang tên What Did We Miss: Nếu bạn đã đóng góp nhưng bị bỏ quên, hãy nộp lên đây!
Theo thời gian, hình thức thưởng hồi tố ngày càng phong phú. Ngoài NSFW cổ điển, năm nay xuất hiện cách chơi mới: Infinite, do ba Nouner Wilson, Onion và Seneca khởi xướng, với quỹ 20 ETH. Mỗi người nộp đơn có thể xin tối đa 3 ETH, ba giám khảo xét duyệt, nếu có 2 phiếu thuận là được thông qua.
Tôi đã nộp đề xuất "Nouns x Chinese Participatory Media co-creation experiment" dưới danh nghĩa Cánh Cổng và được thông qua.
Tới đây, cấu trúc quản trị 3 tầng của Nouns đã được giới thiệu xong. Các đề xuất lớn on-chain và trên Prop House đều do holder Nouns bỏ phiếu quyết định việc chi quỹ từ kho bạc, còn Small Grant do nhóm quản trị cộng đồng chuyên trách xét duyệt.
Cùng với đề xuất công cụ mới Prop Lot, cơ chế quản trị của Nouns tiếp tục "đi xuống thấp hơn" và chi tiết hóa: không chỉ những đóng góp thực tế hay kế hoạch đầy đủ mới được coi là đóng góp, mà thậm chí chỉ là một ý tưởng trong đầu cũng được khuyến khích nộp lên, trải qua "kiểm tra cảm xúc" của cộng đồng, để dần phát triển từ ý tưởng bay bổng thành một đề xuất hoàn chỉnh.
Sự lan tỏa của biểu tượng văn hóa
Trong quá trình Nouns phát triển từ một nhóm nhỏ thành có ảnh hưởng rộng rãi, yếu tố then chốt là đối tượng tiếp nhận sẵn sàng chấp nhận biểu tượng này và tự nguyện lan truyền. Hình thức lan truyền bao gồm: quảng bá trực tiếp cho NounsDAO, sáng tạo lại (Build), phát triển công cụ (Build), hoặc đơn giản là fork nó (Fork), tức là lấy biểu tượng kính mắt, thay đổi một vài tham số để tạo ra DAO theo mô hình Nouns mới.
Về Fork
Nouns là dự án theo chuẩn CC0, khuyến khích mọi người sáng tạo lại, fork dự án. Hiện tại, theo thống kê chưa đầy đủ trên nouns.center, hệ sinh thái Nouns đã có 158 dự án.
Trong đó, bản fork tiêu biểu là LilNouns. Ngoài sự khác biệt về tham số, các quy tắc khác của LilNouns về cơ bản giống hệt Nouns. Chu kỳ đấu giá của LilNouns là 15 phút, giá khởi điểm 0,15 ETH (được thông qua qua đề xuất), ban đầu không có giới hạn giá khởi điểm. LilNouns muốn hạ thấp rào cản tham gia để kéo thêm thành viên vào hệ sinh thái Nouns. Nếu thành viên mới học hỏi kinh nghiệm quản trị từ LilNouns và cuối cùng thành công trong việc gửi đề xuất lên Nouns, họ được LilNouns gọi là "sinh viên tốt nghiệp". Hiện tại LilNouns sở hữu 17 phiếu, trong đó 16 Nouns được mua bằng quỹ cộng đồng, 1 cái là được ủy thác từ Noun557 ("Noun557: Vì sao tôi ủy thác Nouns cho cộng đồng Lil Nouns").
https://zora.co/collect/eth:0x1735d9094fa019197f1b998d337ffb8d0c5c02e8
17 phiếu từ kho bạc LilNouns sẽ tham gia bỏ phiếu cho từng đề xuất của Nouns. Cách bỏ phiếu 17 phiếu này do holder LilNouns quyết định bằng cách bỏ phiếu NFT LilNouns. Thành viên LilNouns có thể luyện tập bỏ phiếu và gửi đề xuất trong cộng đồng. Theo nghĩa này, LilNouns giống như một hang thỏ trong thế giới quản trị.
Muốn biết thêm các dự án hệ sinh thái thú vị khác, có thể tham khảo bài viết "Khám phá hệ sinh thái sản phẩm phái sinh Nouns".
https://gnars.com/ecosystem-of-nounish-derivatives/
Về Build
Nouns thu hút rất nhiều builder cứng cốt. Hình dưới liệt kê một số công cụ DAO do cộng đồng phát triển, trong đó nhiều nhà phát triển từng làm việc tại Coinbase hoặc có dự án được Paradigm – một tổ chức đầu tư xuất sắc – rót vốn.
Ngày nay, ngày càng nhiều công cụ DAO trong hệ sinh thái Nouns thể hiện tính ngoại tác tích cực: ban đầu công cụ chỉ phục vụ nhu cầu nội bộ Nouns, nhưng sau đó các DAO hoặc dự án khác phát hiện chúng cũng phù hợp với nhu cầu của mình và áp dụng vào cộng đồng họ. Ví dụ điển hình như Prop House, công cụ ủy thác Agora đã nói ở trên.
Công cụ – Agora
Agora ban đầu thắng giải với số phiếu cao nhất trong vòng Prop House "Nouns Governance Client" (chủ đề: xây dựng một client để cải thiện quản trị Nouns), nhận được 20 ETH. Sau đó lại được tài trợ tiếp qua đề xuất on-chain số 154 để tiếp tục hoàn thiện sản phẩm. Holder Nouns có thể dùng Agora để ủy thác NFT của mình cho holder khác, nhờ họ đại diện bỏ phiếu. Trên trang Agora, ta có thể xem cách phân bổ phiếu bầu trong cộng đồng.
Một trong những câu trả lời cho "Điều gì tiếp theo?" là: Uniswap Agora
Sau đó, mạng lớp 2 Optimism fork client Agora, holder OP có thể ủy thác trên nền tảng này; vào ngày 2/5 năm nay, đội Agora chính thức ra mắt Uniswap Agora dành riêng cho Uniswap – một giao diện quản trị toàn diện tập trung vào ủy thác, nơi người được ủy thác có thể xây hồ sơ chi tiết, người ủy thác dễ dàng tìm thấy người phù hợp với sở thích của mình.
Công cụ – Prop House
Nguyên lý hoạt động của Prop House đã được giải thích ở phần trên. Cơ chế này tạo ra sự cạnh tranh giữa các đề xuất. Số lượng và chất lượng đề xuất từ nhiều vòng open round và theme round chứng minh đây là công cụ phù hợp để kêu gọi và phân bổ quỹ cho các DAO theo mô hình Nouns. Sau đó, nhiều NounishDAO khác hoặc cả các DAO không liên quan đến Nouns cũng thử dùng công cụ này để tìm kiếm đề xuất chất lượng. Hiện tại đã có 60 dự án sử dụng Prop House.
Công cụ – Nouns Builder
Nouns Builder là công cụ "tạo Nouns một cú nhấp". Những người không biết lập trình có thể dùng công cụ này, thiết lập các tham số đấu giá (chu kỳ, giá khởi điểm, có veto quyền hay không, có để lại tỷ lệ NFT cho bản thân không...) rồi khởi chạy một DAO theo mô hình Nouns.
Hiện tại, đã có 111 DAO (số liệu cập nhật có thể tra cứu tại đây) được xây trên nền tảng Nouns Builder. Đội đứng sau Nouns Builder là Zora, họ dùng chính công cụ này để tạo BuilderDAO, và thông qua đề xuất số 167 xin chuyển 1.000 ETH vào kho bạc BuilderDAO (đề xuất đã được thông qua).
BuilderDAO dùng số vốn khởi nghiệp này ươm tạo thêm nhiều NounishDAO sáng tạo, lan tỏa mô hình Nouns. Đợt ươm tạo đầu tiên, BuilderDAO cấp 270 ETH để kêu gọi các giải pháp hỗ trợ tạo DAO trên Prop House, phân bổ như sau: ươm tạo 8 DAO (mỗi DAO 20 ETH, tổng 160 ETH), gói nghệ thuật (40 ETH), tùy chỉnh website (50 ETH), truyền thông meme (10 ETH), kêu gọi ý tưởng (10 ETH). Ý tưởng gói nghệ thuật và công cụ tùy chỉnh website tiếp tục hạ thấp rào cản xây dựng Nounish DAO, giúp các builder chỉ cần tập trung vào ý tưởng, không cần lo lắng về thiết kế NFT hay website.
BuilderDAO đóng vai trò minh chứng: một DAO ra đời từ Nouns Builder có thể dùng các công cụ Nouns khác để đáp ứng nhu cầu phát triển nội bộ, như Prop House; khi cộng đồng lớn lên, có thể dùng đến công cụ ủy thác Agora. Các Nounish DAO mới làm phong phú thêm trường hợp sử dụng công cụ trong hệ sinh thái Nouns, đồng thời cũng thể hiện tính chất hàng hóa công cộng của những công cụ này.
Trong số các Nounish DAO này, cá nhân tôi ấn tượng mạnh với:
-
PurpleDAO: Được khởi xướng bởi giao thức xã hội phi tập trung Farcaster tại purple.construction, mục đích mở rộng ảnh hưởng của hệ sinh thái Farcaster. PurpleDAO cũng dùng Prop House cho quản trị, đã tổ chức 4 vòng. Doanh thu đấu giá hàng tuần của PurpleDAO từng vượt mặt hầu hết hệ sinh thái, chỉ xếp sau NounsDAO.
-
HeadlineDAO: Một phương tiện truyền thông Nounish không có phóng viên hay biên tập viên chuyên trách. Bạn có thể đọc thêm:
"Một phương tiện mã hóa không có phóng viên, biên tập viên – HeadlineDAO" https://xiaobot.net/post/3a86cbb2-095c-4902-80db-d7ec04ed31cc,
"Những điểm đáng học hỏi từ bước khởi chạy HeadlineDAO"
https://xiaobot.net/post/3a86cbb2-095c-4902-80db-d7ec04ed31cc
Các NounishDAO thú vị khác, bạn có thể tự khám phá theo sở thích: BLVKHVND (chủ đề eSports), The Park DAO (chủ đề âm nhạc), Spores (kết hợp âm nhạc, tương tác hình ảnh và AI)...
Ngoài việc thu hút nhiều builder, Nouns còn thu hút sự chú ý của nhiều tổ chức đầu tư như Variant, 1kx, 1confirmation... Các tổ chức này ngoài việc mua Nouns, đôi khi còn tham gia bỏ phiếu quản trị Nouns. Qua quan điểm của họ, ta có thể phần nào hiểu được góc nhìn của các tổ chức về Nouns. Ví dụ, đối với đề xuất gây tranh cãi 271 (tài trợ tác giả viết tiểu thuyết thiếu nhi), Variant bỏ phiếu chống lại: về sứ mệnh mục tiêu, Variant tập trung vào việc tài trợ cho hàng hóa công cộng và có cơ chế tự duy trì (self-sustaining). Một tiểu thuyết trung bình không đáp ứng điều này, đồng thời hiệu quả lan tỏa meme cũng rất thấp. Họ mong Nouns sẽ đầu tư vào các dự án quy mô lớn hơn, tham vọng hơn.
Meme và hoạt động tiếng Trung vui vẻ với Nouns
Thế giới tiếng Anh sôi nổi với việc fork và build Nouns, vậy Nouns phát triển quốc tế hóa tại các địa phương ra sao? Qua quan sát các đề xuất on-chain và trên Prop House, ta thấy Nouns đã tổ chức các hoạt động địa phương thú vị tại Brazil, Seoul, Mexico, Nhật Bản... Ví dụ: hoạt động đua thuyền buồm Nouns tại Seoul, những chiếc thuyền in hình kính mắt Nouns tạo thành cảnh quan độc đáo; tại Mexico, người dân dùng những miếng pizza ngon cắt thành hình Nouns để tổ chức cuộc thi ăn nhiều nhất...
Nếu kết hợp Nouns với văn hóa Trung Hoa thì có thể tạo ra ý tưởng gì? Nhìn kỹ chữ Hán, ta phát hiện kính mắt Nouns ẩn trong đó – những chữ có hai bộ "khẩu", ví dụ như chữ “khí” (器) trong câu "Quân tử bất khí" (君子不器).
Chúng tôi mang ý tưởng này đến triển lãm nghệ thuật Web3 tại Tây An, tổ chức một hoạt động cộng tạo nhỏ, mời mọi người tìm thêm nhiều chữ Hán chứa hình Nouns:
https://zora.co/collect/eth:0xa415cf2ce35fea7804d4e657f442f85ce122c8c0
Ngoài sáng tạo văn hóa, các builder tiếng Trung còn khởi xướng thử nghiệm quản trị táo bạo lấy hàng hóa công cộng làm trọng tâm: Nouns Protector. Nhiệm vụ là nghiên cứu kỹ các đề xuất on-chain của Nouns, tham gia bỏ phiếu quản trị. Hiện tại, trong các cuộc bỏ phiếu, nhóm này chỉ bỏ phiếu chống hoặc trắng, kết quả cuối cùng do các thành viên Protector quyết định bằng bỏ phiếu bình phương (quadratic voting). Trong cộng đồng Nouns từng có tiếng nói rằng: "Nouns nổi tiếng vì tiêu tiền vô ích". Protector cho rằng các đề xuất hay ai cũng sẽ ủng hộ, nhưng cần có sự phân biệt và giám sát đối với các đề xuất lãng phí quỹ.
Cuộc họp thảo luận đề xuất diễn ra vào 20:00 thứ Ba hàng tuần theo giờ Bắc Kinh. Vì mỗi đề xuất đều gắn với ngữ cảnh cụ thể, cần theo dõi quá trình nộp đề xuất trước đó của người đề xuất, những thông tin này thường nối thành những câu chuyện thú vị, nên mọi người đặt tên cho buổi họp là "Câu lạc bộ kể chuyện Nouns". Buổi họp mở cửa cho người quan sát, ai quan tâm có thể liên hệ tham gia. Bản tóm tắt đề xuất hàng tuần được đăng dưới dạng thread Twitter (@nounsbuilderscn), mời mọi người theo dõi.
Thú vị hơn nữa, Nouns Protector còn kết hợp với văn hóa truyền thống Trung Hoa để suy ngẫm:
Meme là chủ đề đáng để suy ngẫm lâu dài. Về meme của Nouns, tôi mới chỉ hiểu ở mức bề nổi, kiểu biểu tượng văn hóa hệ thống 1 như trong "Suy nghĩ nhanh và chậm". Sâu hơn nữa, biểu tượng văn hóa này muốn truyền tải tinh thần, văn hóa gì? Có lẽ vẫn cần thêm nhiều thí nghiệm và hoạt động để thổi linh hồn và kể những câu chuyện cho nó.
Punk4156, một trong những người sáng lập Nouns nói: “Cứ làm việc tốt, đừng hỏi ngày mai, tạo ra ngoại tác tích cực, đón nhận sự vô lý và khác biệt, dạy người khác mọi điều về Nouns và Crypto”. Một thành viên sôi nổi khác trong cộng đồng, Gami – người khởi xướng GnarsDAO thể thao mạo hiểm – nói: “Nouns là tìm được những người hợp gu, cùng nhau khám phá nơi mới và tạo ra điều gì đó thuộc về riêng bạn”. Những cách diễn giải này về tinh thần Nouns đều rất hay, nhưng mỗi người tham gia đều có thể có quan điểm riêng, tạo ra câu chuyện Nouns của chính mình.
Điều này quay trở lại câu hỏi chúng ta nhìn nhận Nouns như thế nào. Một thành viên Nouns Protector đưa ra quan điểm thú vị: Các thành viên Nouns giống như gia tộc Medici trong thế giới mã hóa, nơi các nhà tư tưởng, nghệ sĩ, doanh nhân tụ họp, cùng hợp tác và sáng tạo.
Các quan điểm khác cho rằng: Nouns là một thương hiệu phi tập trung gốc Web3, cỗ máy meme bản địa Crypto, động cơ tạo ra sự đồng thuận, quỹ tài trợ hàng hóa công cộng…
Đồng thời, một số game thủ Web3 lại nhìn Nouns dưới góc độ đầu tư vào DAO, tính toán lợi nhuận kỳ vọng của NFT, giá trị sổ sách mỗi Nouns, cơ sở giá trị v.v. Những người nhìn Nouns theo góc độ đầu tư thường đặt câu hỏi: Hiện tại gần như toàn bộ chi tiêu đều mang tính từ thiện "không kỳ vọng hoàn trả" cho hàng hóa công cộng, họ lo ngại về tính bền vững dòng tiền. Ngoài đấu giá, Nouns còn nguồn thu nào khác không? Hiện tại có ba khả năng tạo ra nguồn thu:
-
ETH Staking, liên quan đến các đề xuất on-chain: 18, 22, 30, 52, 217, 222, 227
-
Đầu tư, ví dụ đề xuất on-chain số 107: NounsDAO đầu tư vào Verse
-
Doanh thu kinh doanh, thường đến từ sáng tạo cộng đồng, sản phẩm được mint mở, doanh thu chia sẻ giữa người sáng tạo và kho bạc. Ví dụ video trên website Nouns, được đề xuất số 113 xin 125 ETH để sản xuất video tuyên truyền "This is Nouns", sau đó qua đề xuất số 190 mở mint theo hình thức edition mở, doanh thu cuối cùng là 176,3 ETH. Nếu doanh thu kinh doanh của Nouns bùng nổ đáng kinh ngạc, cá nhân tôi cho rằng đó sẽ là một cảnh tượng mới của nền kinh tế sáng tạo bùng nở.
Xét theo tình hình lan tỏa toàn cầu của Nouns, có thể thấy tổ chức Nouns đã có mặt khắp nơi; xét theo các subDAO trong thế giới ảo, hệ sinh thái Nouns đã sinh ra các nhánh con có ảnh hưởng như LilNouns, GnarsDAO, NounsJapan... Liệu Nouns có thể đi theo con đường đổi mới Network State độc đáo của riêng mình?
Thử nghiệm Nouns đã gần 2 năm, xét về mức độ hoạt động cộng đồng, sản lượng sáng tạo, tích lũy kho bạc... có thể coi là thử nghiệm CC0 thành công nhất. Tuy nhiên, nó cũng tồn tại một số lo ngại phát triển, ví dụ:
Thiếu giám sát trong thực hiện đề xuất, ví dụ đề xuất "hộp đậu mềm rug" thường bị đem ra chỉ trích trên Twitter;
Quản lý quỹ quá thoáng, thậm chí gây bất mãn trong cộng đồng, dẫn đến đề xuất 248 "rút lui giận dữ" (ý tưởng: holder muốn rút lui có thể nhận lại ETH theo giá trị sổ sách, trả NFT về kho bạc, đề xuất cuối cùng không được thông qua). Tuy nhiên, qua từng lần chia sẻ, tôi nhận thấy tỷ lệ đề xuất on-chain được thông qua đang dần giảm, từ hơn 70% đầu năm xuống còn 65% hiện nay, cho thấy holder ngày càng thận trọng hơn với các đề xuất…
Cuối cùng
Dù còn nhiều lo lắng, tôi không biết thử nghiệm này sẽ kéo dài được bao lâu, nhưng trong quá trình tham gia, tôi cảm nhận rõ ràng sức sống mãnh liệt của Nouns. Đầu năm, trong một sự kiện drama, tôi gặp các builder người Hoa sẵn sàng ra tay giúp đỡ. Trong sự hỗ trợ và cổ vũ của họ, tôi bắt đầu bám rễ vào cộng đồng, cùng họ nghiên cứu, nắm bắt lượng lớn thông tin quản trị DAO sơ cấp, thỉnh thoảng bị cuốn hút bởi những ý tưởng tuyệt vời, đôi khi lại phát hiện ra những toan tính tinh vi ẩn đằng sau kỹ thuật, thậm chí còn có thể đem kinh nghiệm quản trị thực tế này chia sẻ cho các DAO tiếng Trung tham khảo để cải thiện quy tắc quản trị (ví dụ ngưỡng biểu quyết động của Nouns). Dần dần, tôi nhận được sự tin tưởng từ các holder, họ ủy thác Nouns, LilNouns trong tay họ cho chúng tôi; tôi tích lũy kinh nghiệm thành công trong việc gửi đề xuất và nhận thưởng từ DAO; dựa trên bối cảnh thực tế, tôi nảy sinh ý tưởng về công cụ sản phẩm hệ thống chia sẻ doanh thu cộng tạo. Hành trình này thật sự rực rỡ, được tương tác chân thực với những con người thú vị, tạo ra kết nối thực sự. Là một người INTJ, tôi thực sự cảm nhận được niềm vui chân thật khi tương tác với người khác. Quả thật, hành trình chính là phần thưởng!
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
