Hiện tượng kỳ lạ trong hệ sinh thái Cardano: Vốn hóa Top 9, TVL xếp hạng 30, hơn 70 Dapp
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Hiện tượng kỳ lạ trong hệ sinh thái Cardano: Vốn hóa Top 9, TVL xếp hạng 30, hơn 70 Dapp
Cardano giống như "con voi trong phòng".
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: waynezhang.eth
Khi sàng lọc token hàng năm, tôi phát hiện ra Cardano – một dự án từng có vốn hóa nằm trong top 10. Trong đợt tăng giá này, vốn hóa của nó từng đứng thứ ba chỉ sau BTC và ETH. Tuy nhiên, ngay cả khi thị trường bull, cũng chẳng có mấy ai tích cực quảng bá Cardano, các phương tiện truyền thông phổ biến cũng hiếm khi đề cập đến tin tức hoặc bài viết về hệ sinh thái Cardano. Cardano giống như “con voi trong phòng”, để tìm hiểu nguyên nhân hiện tượng này, bài viết sẽ nghiên cứu về số lượng người dùng, hệ sinh thái dự án, cộng đồng nhà phát triển và cộng đồng người dùng của Cardano.
Giới thiệu Cardano
Cardano là một chuỗi POS, bắt đầu phát triển từ năm 2015 và chính thức ra mắt vào tháng 9 năm 2017 bởi Charles Hoskinson cùng nhóm phát triển.
Đáng chú ý, Charles Hoskinson cũng là đồng sáng lập Ethereum. Ông rời khỏi Ethereum do bất đồng với Vitalik Buterin về việc xây dựng Ethereum thành một tổ chức lợi nhuận hay phi lợi nhuận.
Hiện tại, Cardano chủ yếu được hỗ trợ bởi ba tổ chức: Quỹ Cardano, InputOutput Hong Kong (IOHK, nay đổi tên thành IOG) và Emurgo. Hai tổ chức đầu tiên tập trung phát triển nền tảng Cardano và các giao thức liên quan. Emurgo là một công ty bên thứ ba của Nhật Bản, chuyên phát triển, hỗ trợ và ươm tạo các dự án thương mại trên Cardano.
Cardano thường được gọi là "kẻ giết Ethereum" vì nó nhấn mạnh chi phí giao dịch rẻ hơn, khả năng mở rộng cao hơn và tốc độ giao dịch nhanh hơn so với blockchain Ethereum 1.0 hiện tại.
Đặc điểm nổi bật của Cardano là chia thành hai lớp độc lập: lớp thanh toán (CSL) và lớp tính toán (CCL). Lớp CSL dùng để xác thực và ghi lại việc chuyển ADA. Lớp CCL hỗ trợ chức năng hợp đồng thông minh, cho phép nhà phát triển tạo và thực thi ứng dụng. Thiết kế tách biệt hai lớp nhằm giảm tắc nghẽn mạng. Chi tiết kỹ thuật sẽ được trình bày riêng trong phần sau.
Tình hình người dùng Cardano
Theo dữ liệu từ Cexplorer.io, số lượng tài khoản hoạt động gần đây mỗi Epoch (5 ngày một Epoch đối với Cardano) dao động khoảng 100K, cao nhất đạt 267.545K vào Epoch 316.
Khi theo dõi tình hình người dùng, chúng tôi cũng xem xét số liệu thứ hai là số lượt tải và sử dụng ví Cardano. Theo dữ liệu từCardano Blockchain Insights, số lượng ví đã đạt 3,79 triệu, tăng 38% tổng số ví trong năm nay. So với năm ngoái (220K→2.64M), tốc độ tăng trưởng chậm lại, chịu ảnh hưởng lớn từ thị trường vĩ mô. Về số lượng ví, chúng tôi có một con số tham khảo là số người nắm giữ token ADA là 357.7 triệu, số lượng ví và số người sở hữu rất gần nhau, tỷ lệ holders tham gia xây dựng hệ sinh thái có lẽ khá cao.
Khi thị trường chuyển từ bull sang bear, số lượng ví mới mỗi ngày cũng dưới 10.000. Giữa tháng 11 không rõ lý do gì mà xuất hiện một đợt tràn vào ví mới (có thể do phát hành NFT Cardano nhưng chưa chắc chắn), tuy nhiên số lượng ví mới tăng từ khoảng 1K trước đó lên 3K.
-
So sánh ngang, so với các chuỗi công khai khác có vốn hóa top 10 như Bitcoin, Ethereum, BNB Chain, Polygon, thì số lượng người tham gia hệ sinh thái Cardano hiện tại tương đối ít.
-
So sánh dọc theodự án hệ sinh thái, số lượng người dùng trong nhóm Top 5 gồm dự án NFT và DeFi là tương đương nhau, trong đó số người dùng dự án NFT Top 1 là 123.9K, số người dùng dự án DeFi Top 1 là 89.5K. Có 21 dự án có số lượng người dùng trên 1K. Ngoài người dùng dự án, hệ sinh thái Cardano hiện có 888K người ủy quyền, họ gửi ADA của mình vào 3.233 nhóm để nhận lợi nhuận.
Tình hình cộng đồng Cardano
Vấn đề cộng đồng của Cardano theo tôi là một trong những nguyên nhân khiến ảnh hưởng và độ nhận diện thương hiệu của Cardano thấp. Kính mời quý vị độc giả hồi tưởng lại quá trình tiếp cận các L1/L2 của bản thân, phần lớn các dự án đều cung cấp cộng đồng riêng để cộng đồng trao đổi, nhưng ngoài meetup, Cardano chỉ cung cấp duy nhất một nhóm Telegram quaCardano Community (1,3 triệu người theo dõi trên Twitter) để hỗ trợ giao tiếp giữa người dùng và đội dự án, cũng như giữa các thành viên cộng đồng. Nhưng thực tế quy trình vào nhóm cực kỳ phức tạp, bot cần xác minh mà không có hướng dẫn.
Bản thân tôi đến giờ vẫn chưa tìm ra cách hoàn tất xác minh bằng bot. Mong các bạn độc giả chỉ giáo!
Số liệu về cộng đồng từ Meetup chính thức cho biết hiện có tổng cộng 36K thành viên đến từ 53 quốc gia, 88 nhóm. Con số này trái ngược rõ rệt với lượng người theo dõi trên Twitter:
-
Cardano Community: 1,3 triệu người theo dõi.
-
Quỹ Cardano: 848,9K người theo dõi.
-
InputOutputHK: 296,8K người theo dõi.
-
EMURGO: 125,5K người theo dõi.
Trong khi đó, nhóm Telegram của Cardano Community chỉ có 31K thành viên. Tôi suy nghĩ về các nguyên nhân có thể xảy ra:
1. Trải nghiệm cộng đồng kém do thao tác khó khăn.
2. Không dùng Discord hoặc Telegram – các nền tảng Web3 phổ biến.
3. Số lượng ban đầu đông nhưng sau đó lần lượt rút lui, do vấn đề marketing và duy trì cộng đồng.
4. Đội vận hành thiếu nhân sự nên không đủ sức quản lý cộng đồng lớn.
5. Chiến lược cộng đồng giống Ethereum, chủ yếu dạng diễn đàn.
6. Số lượng theo dõi bị làm giả.
Cá nhân tôi cho rằng khả năng cao nhất là 1, 2, 5. Blockchain là cộng đồng phi tập trung, một cộng đồng gắn kết mạnh mẽ là vô cùng quan trọng, càng nhiều thành viên có nghĩa càng nhiều nhà xây dựng và người dùng, thúc đẩy việc áp dụng Cardano. Dù 36K và 1,3M chênh lệch lớn, nhưng chỉ xét nhóm tiếng Trung trongCardano Meetup, ở đó có phân loại chi tiết, hầu hết câu hỏi cơ bản đều tìm thấy bài viết liên quan, đầy đủ chức năng cộng đồng cơ bản.
Tổng quan dự án Cardano
Dự án đề cập trong mục này chủ yếu là Dapp, số lượng dự án NFT không bao gồm, sẽ trình bày chi tiết ở phần sau. Trước khi nghiên cứu dự án Cardano, hãy xem số lượng Dapp của ba chuỗi công khai có thể triển khai hợp đồng thông minh và vốn hóa top 10: Ethereum, BNB Chain, Polygon. Theo dữ liệu từDappRader, ba chuỗi này lần lượt có 3.607, 4.414, 1.402 Dapp, trong khi Cardano chỉ được liệt kê 29 Dapp. Số lượng Dapp ít trực tiếp dẫn đến người tham gia ít lựa chọn và trò chơi, hoạt động trên chuỗi ít, ảnh hưởng đến phát triển hệ sinh thái, sức hấp dẫn với người dùng cũng giảm. Đây cũng có thể là một phần lý do khiến số tài khoản hoạt động và người dùng dự án trên hệ sinh thái Cardano ít.
Theotriển lãm chính thức, hiện tại số lượng dự án Cardano đạt 74 (loại trừ dự án NFT thuần túy), theo loại, Top 5 gồm: 25 dự án công cụ NFT, 19 dự án phân tích, 16 công cụ Token, 12 ví, 8 game. Hiện tại trọng tâm hệ sinh thái Cardano vẫn là lĩnh vực NFT.
Tại sao vốn hóa top 10 mà số lượng dự án lại ít đến vậy? Thời gian là yếu tố đáng cân nhắc. Dù Cardano bắt đầu phát triển sớm, nhưng bằng chứng Stake trên Cardano thực tế chỉ ra mắt vào năm 2020. Sau nâng cấp Alonzo thành công vào tháng 9 năm 2021, Cardano mới chính thức bước vào kỷ nguyên "hợp đồng thông minh". Dịch vụ DeFi đầu tiên xuất hiện vào đầu năm 2022. Vì vậy nếu xét thời gian, có thể coi hệ sinh thái Cardano mới bắt đầu từ tháng 9 năm 2021.
Năm 2021 là năm bùng nổ của các chuỗi công khai:
-
Solana ra mắt mainnet vào tháng 3 năm 2020, riêng cuộc thi hackathon Black Card tháng 5 đã mang về hơn 300 dự án mới cho Solana.
-
Terra (sau này sụp đổ do sự kiện Luna) khởi động dự án vào tháng 1 năm 2018, ra mắt mainnet vào tháng 4 năm 2019.
-
Matic Network quyết định mở rộng phạm vi dự án vào tháng 2 năm 2021 và đổi tên thành Polygon.
-
Avalanche đồng sáng lập vào năm 2019, chính thức ra mắt trên mainnet vào ngày 22 tháng 9 năm 2020.
-
Fantom thành lập vào tháng 1 năm 2018, cuối năm 2019 tương thích với máy ảo Ethereum (EVM). Các nhà phát triển có thể nhanh chóng di chuyển dApp dựa trên Ethereum sang mainnet Opera của Fantom.
Các chuỗi công khai khác như Near, Definity, Algorand, Flow, WAX cũng bắt đầu phát triển mạnh hệ sinh thái vào năm 2021. Xét về thời gian, đi trước là lợi thế, đi sau có thể cũng là một lý do khiến hệ sinh thái Cardano "kín tiếng". Tất nhiên kín tiếng về hệ sinh thái không có nghĩa là giá kín tiếng, vào tháng 9 năm 2021 giá ADA đạt mức cao nhất3,01 USD, FDV vượt 13,9 tỷ USD.
Tất nhiên chúng ta phải đặt câu hỏi: trước đó làm gì mà mãi đến năm 2021 mới bước vào kỷ nguyên "hợp đồng thông minh"? Câu hỏi này sẽ được trả lời trong phần tổng kết.
Phía sau dự án là hợp đồng thông minh, theo Cardano Blockchain Insights, hiện tại có hơn 4.000 hợp đồng thông minh dựa trên Plutus, trong khi TIMELOCKS SCRIPTS – thường dùng để biểu thị NFT – đã vượt 78K. Tôi tin rằng trong các hợp đồng này ẩn chứa những cơ hội mới cho hệ sinh thái Cardano.
Tình hình phát triển DeFi Cardano
DeFi giúp mạng lưới lưu thông tốt hơn, tài sản đa dạng hơn. Dịch vụ DeFi đầu tiên của Cardano xuất hiện vào đầu năm 2022, TVL cao nhất vào tháng 5 năm 2022, đạttrên 30 triệu USD, hiện tại giảm xuống còn5,13 triệu USD, xếp thứ30về TVL trong các chuỗi công khai.
Lưu ý: Dữ liệu Defilama có sai số, các dự án nhưSundaewapkhông được tính vào.
DeFi của Cardano vẫn ở giai đoạn sơ khai, theo báo cáo Q3 do Cardano Daily công bố, các dự án DeFi chính hiện tại của Cardano gồm cho vay, staking, DEX và dịch vụ DeFi. Tuy nhiên TVL hiện tại vẫn chủ yếu tập trung ở DEX, điều này cũng dễ hiểu. VớiMinswap– chiếm 45,21% TVL – ngoài chức năng swap còn có Farm và 720 nhóm thanh khoản.
Về mảng cho vay,dự áncho vay DeFi đầu tiên Aada Finance mới chính thức ra mắt vào tháng 9, hiện tại dù về mức độ sử dụng hay sản phẩm đều còn rất sơ khai. Các dự án cho vay đang chuẩn bị khác gồm ADA Lend Finance, Liqwid Finance, Parious...
Tiếp theo là cầu nối xuyên chuỗi. TVL của Cardano trước tháng 8 do DEX WingRiders dẫn đầu, phần lớn TVL đến từ cầu Nomad, sau khi tài sản trên WingRiders qua cầu Nomad bị tấn công mất trắng, TVL hệ sinh thái lúc đó giảm 20%. DEX nổi lên sau đó là Mins Swap đã nói ở trên. Hiện tại cầu có thể dùng là Milkomeda. Milkomeda sẽ kết nối mạng Cardano, sau đó đóng gói tài sản gốc của chuỗi bên – chuỗi L1 không tương thích EVM – ví dụ ADA thành MikeADA, phí gas tiêu thụ trên chuỗi bên là MikeADA. Tuy nhiên giao diện thao tác không thân thiện với người mới. Ngoài Milkomeda, trên thị trường cũng có các dự án đang phát triển như AdaSwap, Fourier Labs... Giai đoạn này nếu muốn thao tác xuyên chuỗi thuận tiện, nhanh chóng thì nên dùng dịch vụ nạp/rút tiền của CEX.
Cuối cùng là điểm then chốt của hệ sinh thái DeFi – stablecoin. Trước hết Cardano hiện chưa phát hành stablecoin chính thức. Trước đó có dự án Ardana làm stablecoin, nhưng vào tháng 11 tuyên bố ngừng phát triển và vận hành. Đội ngũ phát triển dự án hơn một năm khi nêu lý do cho biết: “Do công cụ chuẩn bị, cơ sở hạ tầng và bảo mật tốn nhiều chi phí, việc phát triển trên Cardano luôn rất khó khăn, cộng thêm độ hoàn thiện không chắc chắn, giải pháp tốt nhất hiện tại là ngừng phát triển dUSD”. Nguyên nhân thiếu vốn là do nhà đầu tư phía sau – Three Arrows Capital – sụp đổ. Tuy nhiên mã nguồn mở của họ cũng hỗ trợ một phần cho Djed, với sự giúp đỡ của IOG và Coti, Djed có hy vọng ra mắt chính thức vào tháng 1 năm tới. Stablecoin Djed được thiết kế thế chấp vượt mức, mỗi Djed cần tài sản thế chấp giá trị vượt 400% mới được đúc. CEO Coti Shahaf Bar-Geffen cho biết khi ra mắt, Djed sẽ được tích hợp vào 40 ứng dụng trong hệ sinh thái Cardano. Việc phát hành này cũng sẽ ra mắt DjedPay, dịch vụ cho phép doanh nghiệp và người chơi tiền mã hóa khác chấp nhận thanh toán bằng Djed. Ngoài ra Emurgo cũng sẽ ra mắt stablecoin đô la Mỹ USDA vào năm tới.
Ngoài việc thiếu cơ sở hạ tầng DeFi hiện tại, tôi cho rằng một điểm đáng chú ý khác là tình hình staking mạng Cardano. So với tỷ lệ staking hơn 10% của Ethereum, số lượng staking Cardano đạt ₳25,30 tỷ, chiếm khoảng74,05%tổng lượng lưu thông hiện tại ₳34,2 tỷ, hiện tại số địa chỉ staking đạt1,238 triệu. Rõ ràng hệ sinh thái DeFi hiện tại của Cardano chưa đủ hấp dẫn phần lớn người dùng đang staking. Minswap – chiếm tỷ lệ TVL cao nhất – cũng chỉ có ₳86,58 triệu, chiếm đúng 0,25% lượng staking.
Tình hình phát triển NFT Cardano
NFT có thể nói là lĩnh vực phát triển mạnh nhất của Cardano, theo dữ liệu thời gian thực từCryptoslam, số lượng giao dịch NFT hệ sinh thái Cardano đã xếp Top 5. Hơn nữa Dapp có số người dùng nhiều nhất hiện tại trên Cardano chính là sàn giao dịch NFT jpg.store, từng được124,5 nghìntài khoản sử dụng.
Do thị trường giảm, số lượng hệ sinh thái NFT Cardano cũng bị ảnh hưởng, số người giao dịch hàng ngày cao nhất chưa đến 5K, gần đây lênh láng quanh mức 2K, khối lượng giao dịch hàng ngày gần đây dao động khoảng $200K-$500K.
Tổng vốn hóa NFT Cardano hiện đã vượt ₳468,16 triệu, tổng số dự án NFT đã vượt8K, trong đó 10 dự án NFT hàng đầu chiếm35%tổng khối lượng giao dịch thị trường.
Trong bảng xếp hạng khối lượng giao dịch NFT, có 104 dự án NFT có khối lượng giao dịch trên ₳1 triệu, hiện tại đã xuất hiện một số cộng đồng chất lượng, hoặc bạn có thể gọi là NFT blue-chip của Cardano, ví dụ Claynation – bộ sưu tập 10.000 người số hóa bằng đất sét, kế hoạch cộng đồng bao gồm phát triển hình ảnh 3D, phát triển metaverse, niêm yết token...
Sự bùng nổ của NFT khiến nhiều sàn NFT ra đời, hiện tại Cardano có 15 sàn giao dịch NFT, theo dữ liệu giao dịch 24h từ OpencNFT, sàn dẫn đầu thị trường NFT hiện tại vẫn là jpg.store, chiếm 97,48% khối lượng giao dịch.
Mở Jpg.store lần đầu tiên sẽ có cảm giác như mở Opensea, ngoài giao dịch NFT còn có launchpad và chức năng tạo NFT. Nhưng điểm yếu cũng tương tự, thiếu công cụ phân tích.
Các điểm chú ý khác
GameFi
TPS Cardano theo dữ liệu cộng đồng là hơn 250, chi phí giao dịch một lần là 0,1 ADA, về mặt kỹ thuật làm game không thành vấn đề, nhưng hiện tại game trong hệ sinh thái chủ yếu là game NFT, hiện chưa tìm thấy game nào thật sự hoàn chỉnh, cơ bản ở giai đoạn Demo. Còn về game P2E, đã có studio đang nỗ lực, EMURGO từ lâu đã đầu tư vào studio P2E Diagon Studios tại Nigeria. Tháng 4, nhà phát triển game NFT Cardalonia cũng tuyên bố hoàn tất vòng Pre-seed. Nhưng tôi muốn đặt một câu hỏi cho mọi người: Nếu tôi là studio phát triển game, tại sao lại không chọn Solana hoặc Polygon – các L2 của Ethereum – để phát triển game?
Chuỗi bên
Chuỗi bên EVM của Cardano là giải pháp mở rộng hoàn toàn phi tập trung do IOG triển khai. Sử dụng chuỗi bên EVM để phát triển và triển khai hợp đồng thông minh tương thích EVM trên Cardano (không cần trả phí gas cao như thường thấy trên Ethereum), đồng
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
