Giấc mơ và thực tiễn thống nhất thế giới phân chia tên miền: Registry3 chấm dứt cuộc chiến giành quyền kiểm soát
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Giấc mơ và thực tiễn thống nhất thế giới phân chia tên miền: Registry3 chấm dứt cuộc chiến giành quyền kiểm soát
Đi khắp giang hồ, ai cũng mong có một danh hiệu oai hùng. Còn trong thế giới Web3, tên miền chính là danh hiệu ấy.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Giáo sư Châu
Nơi nào có con người, nơi đó có giang hồ.
Đi trên giang hồ, ai cũng mong có một danh hiệu lẫy lừng. Trong thế giới Web3, tên miền chính là danh hiệu ấy.
Ở một mức độ nào đó, tên miền còn là một dạng danh tính dễ hiểu hơn địa chỉ.
Nhưng hiện tại, dường như mỗi chuỗi và hệ sinh thái đều đã xây dựng dịch vụ tên miền riêng, tạo thành từng hòn đảo biệt lập, thiếu sự liên kết và hiệu ứng hệ sinh thái. Các bước phân bổ, quản lý và tích hợp công nghệ giữa các tên miền khác nhau vẫn chưa có khung chuẩn thống nhất.
Nhìn từ góc độ vĩ mô hơn, những vấn đề này đều liên quan đến khả năng phát triển lâu dài của toàn bộ lĩnh vực tên miền.
Chúng ta hãy bước vào giang hồ của tên miền Web3, quan sát cuộc tranh đấu đằng sau những vấn đề này, chứng kiến khoảnh khắc thiết lập lại quy tắc giang hồ.
Cuộc chiến hỗn loạn trong giang hồ tên miền Web3
Lưu lạc trong thế giới Web3, ai cũng có địa chỉ trên chuỗi, nhưng phần lớn đều không thể nhớ nổi tổ hợp ký tự và chữ số dài dòng đó của bản thân hay người khác. Tương tự ở thế giới Web2, chúng ta cũng chẳng biết địa chỉ IP trang chủ Baidu là gì.
Chúng ta có thể truy cập bằng cách gõ baidu.com vì phía sau có DNS (Dịch vụ tên miền) hoạt động: biến địa chỉ dễ đọc, dễ nhớ thành địa chỉ IP để thực hiện truy cập.
ENS mở tông lập phái
Tương tự vậy, ENS là đơn vị tiên phong trong giang hồ Web3, cung cấp dịch vụ giống DNS: đóng gói địa chỉ chuỗi phức tạp thành tên miền dễ đọc như 123.eth, rồi giải mã về địa chỉ gốc khi truy cập.
Trong đó, bản chất ENS vẫn là hợp đồng trên chuỗi, mỗi tên miền được đúc thành NFT, người dùng có thể tự do đăng ký, giao dịch chuyển nhượng và quản lý.
Thiết kế của ENS không quá phức tạp, chức năng đăng ký và phân giải cơ bản giống với dịch vụ tên miền Internet truyền thống.
Nhưng sự xuất hiện của nó đã giúp người dùng vượt qua khó khăn khi sử dụng địa chỉ chuỗi, giảm tỷ lệ sai sót khi chuyển tiền, đồng thời việc đăng ký tên miền ENS cũng thể hiện cá tính, đồng thời hình thành chức năng tổng hợp như trang cá nhân: bạn có thể liên kết các tài khoản mạng xã hội và tài sản dưới một tên miền ENS.
Từ đây, ENS đạt được sự thống nhất giữa tính duy nhất, dễ đọc và khả năng tập trung hóa đường dẫn truy cập địa chỉ chuỗi, trong khi vẫn đảm bảo chủ quyền dữ liệu cho người dùng. Từ góc nhìn người dùng, Web3 đã có “biệt danh tùy chỉnh”, chuỗi ký tự “0x” khô khan nay được cá nhân hóa.
Các phái võ lâm mọc lên như nấm
ENS ra chiêu trước tiên, tiếng tăm .eth dần lan rộng.
Nhưng giang hồ Web3 vốn đa dạng môn phái. Các tay ngang trên các chuỗi mới trong cuộc đua công chuỗi chắc chắn không chịu thua kém, lần lượt xây dựng hệ thống tên miền riêng trong hệ sinh thái của mình;
Đồng thời, các sàn giao dịch, Dapp, dự án NFT và nhà cung cấp giải pháp tên miền cũng muốn tạo tiếng vang riêng, tự nhiên sẽ tranh phần trong thị trường tên miền. Những tên miền với hậu tố không phải chuỗi công cộng cũng bắt đầu xuất hiện.
Nguồn ảnh: Chuan Lin - A&T Capital: "Hiểu toàn diện về tên miền Web3: Ứng dụng, tình hình ngành, thách thức tương lai"
Vì vậy cạnh tranh là điều tất yếu, nhưng hỗn chiến do phát triển riêng rẽ mang lại tác động tiêu cực, trở thành nỗi đau chung của toàn ngành:
Thứ nhất là xung đột tên miền và rủi ro lừa đảo.
Do việc phân bổ tên miền cấp cao nhất vẫn chưa có quy tắc rõ ràng, ví dụ nếu dự án A phát hành tên miền hậu tố .abc trước, thì dự án B sẽ không thể cung cấp hậu tố đó cho người dùng nữa; hoặc nếu B cũng phát hành .abc, lúc đó A và B chắc chắn rơi vào tranh chấp hậu tố.
Hơn nữa, vấn đề “ký tự ẩn” trong ENS cũng cho thấy nguy cơ bị lừa đảo tên miền: hai tên miền trông giống nhau hoàn toàn bằng mắt thường, nhưng một trong hai có thể chứa ký tự ẩn, rất dễ dẫn đến chuyển tiền sai. Thị trường hiện tại thiếu phương pháp nhận diện phổ quát giữa “Lý Quỳ thật” và “Lý Quỳ giả”. Ngoài ra, với cùng tiền tố nhưng hậu tố khác nhau (.abc và .cba), liệu có thuộc về cùng một người? Khi chuyển tiền, người dùng rõ ràng sẽ hoài nghi “có phải cùng một người không”, và có thể phải tra cứu trên nhiều trình duyệt khác nhau.
Thứ hai là sự phức tạp khi tích hợp xuyên hệ sinh thái.
Có cả tên miền đơn chuỗi, đa chuỗi, và không gian hiển thị tên miền xuyên chuỗi. Mỗi loại đều có quy tắc tích hợp, công nghệ và cách hiển thị riêng;
Đối với dự án Web3, việc đăng ký, sử dụng, cập nhật, bảo trì, chuyển nhượng tên miền với hậu tố khác nhau phải tuân theo quy định riêng của từng nhà phát hành, việc thích nghi và tích hợp từng cái một rất phiền toái. Bạn có thể tưởng tượng việc phân giải và chuyển hướng website Baidu là một bộ quy tắc, còn Google lại là bộ khác?
Thứ ba, các bên tham gia thiếu lợi ích chung.
Các chuỗi công cộng, sàn giao dịch và dự án đều có toan tính riêng, đều muốn chiếm ưu thế trong cạnh tranh. Trước các tên miền chức năng tương tự, họ tự chiến là điều tất yếu, nhưng không thể tạo thành sức mạnh tổng hợp, kết quả là các hòn đảo tên miền biệt lập giữa các hệ sinh thái.
Dưới tư duy vị kỷ và cục bộ, sự phát triển của A chẳng liên quan gì đến B. Ngành thiếu một bên khởi xướng tầm nhìn toàn cục để thúc đẩy phân bổ tài nguyên, phối hợp và xây dựng hệ sinh thái cho lĩnh vực tên miền.
Khi toàn bộ lĩnh vực tên miền đối mặt với những vấn đề chung, cũng có nghĩa là cần một giải pháp chung.
Registry3 – Thiết lập quy tắc giang hồ mới
Trong cuộc hỗn chiến tên miền, ảnh hưởng của các môn phái dường như không đạt được sự tăng trưởng bền vững.
Sự xuất hiện của ENS đảm bảo quyền sở hữu từ phía người dùng – tên miền và nội dung, dịch vụ đi kèm đều thuộc về bạn. Nhưng vấn đề từ phía cung ngày càng bộc lộ rõ:
Tên miền nào nên cấp cho ai, tên miền nào là thật, làm sao để tên miền tương tác trên các chuỗi khác nhau, làm sao giảm chi phí tích hợp?
Chìa khóa giải quyết các vấn đề trên nằm ở việc thiết lập một quy tắc giang hồ (giao thức và tiêu chuẩn) được công nhận, phổ quát và rõ ràng. Khi các bên tham gia lĩnh vực tên miền cùng tuân thủ một bộ quy tắc, ma sát sẽ giảm, hiệu suất tăng lên.
Quy tắc giang hồ như vậy trong Internet Web2 đã có tiền lệ thành công.
ICANN – Tổ chức phân bổ tên miền và số địa chỉ Internet – là cơ quan đặt ra quy tắc phân bổ và quản lý tên miền trong thế giới Internet truyền thống. ICANN thống nhất xử lý phân bổ không gian địa chỉ IP, tên miền cấp cao phổ thông (như .com) và tên miền cấp quốc gia/vùng lãnh thổ (như .US).
Nguồn ảnh: Bài báo học thuật MIT: "Hiểu sự phức tạp của ICANN trong Internet đang phát triển và thay đổi"
Bạn có thể hiểu đơn giản rằng ICANN đã tạo ra một tiêu chuẩn toàn cầu nhằm giải quyết việc cấp tên miền cho ai, cách đăng ký và tích hợp. Chính nhờ có cùng một quy tắc, tên miền Internet toàn cầu mới vận hành lành mạnh, các ứng dụng và hệ sinh thái mới được xây dựng trên nền tảng đó.
ICANN phi tập trung – Quy tắc mới của Registry3
Bộ quy tắc giang hồ cũ từ Web2 cũng có giá trị tham khảo với Web3.
Trong lĩnh vực tên miền Web3, chúng ta cũng cần một tổ chức tương tự để thiết lập quy tắc mới, xử lý việc phân bổ tên miền và điều phối lợi ích các bên.
Và dự án mới xuất hiện gần đây Registry3 đang nỗ lực xây dựng bộ quy tắc mới này: tạo ra một khuôn khổ phân bổ tên miền Web3 công bằng và mở, đồng thời cung cấp bộ công cụ đầy đủ để thúc đẩy ứng dụng quy mô lớn cho tên miền Web3.
Phân tích sâu hơn chức năng sản phẩm, chúng ta thấy Registry3 giống một “ICANN phi tập trung”, cố gắng thiết lập tiêu chuẩn ngành cho tên miền Web3. Thiết kế sản phẩm của nó bao gồm phân bổ tên miền, tích hợp công nghệ và quản lý:
Thứ nhất là thiết kế quy tắc phân bổ tên miền cấp cao Web3 và chức năng CA.
Như đã nói về xung đột hậu tố tên miền, nếu hai nhà đăng ký cùng mở dịch vụ đăng ký tên miền “.abc”, sẽ dễ nảy sinh tranh cãi về thứ tự chiếm dụng hậu tố và tính xác thực nghiệp vụ. ICANN quản lý thống nhất các tên miền cấp cao (như .US và .UK), phân bổ tài nguyên tên miền cho các quốc gia khác nhau, từ đó tránh được xung đột hậu tố.
Tương tự, Registry3 sẽ thiết kế giao thức công bằng, minh bạch, đồng thời đưa vào cơ chế cạnh tranh và hợp tác, cấp có điều kiện các tên miền cấp cao với hậu tố khác nhau cho nhiều nhà đăng ký tên miền, nhằm giải quyết hàng loạt vấn đề do xung đột hậu tố. Hiện sản phẩm vẫn ở giai đoạn sớm, thiết kế cụ thể và quy tắc cạnh tranh/hợp tác chưa được công bố đầy đủ, nhưng chúng tôi dự đoán sẽ có thiết kế dùng token để đặt cược, đấu giá và chuyển nhượng tên miền cấp cao.
Ngoài ra, Registry3 cũng cân nhắc thiết kế CA (dịch vụ chứng chỉ). Do tồn tại các vấn đề như ký tự ẩn, một số tên miền trông giống nhau nhưng thực tế chưa được xác thực. Hiện tại chỉ có các nền tảng như ví MetaMask hay OpenSea đánh dấu, mà cách đánh dấu mỗi nơi một kiểu. Registry3 sẽ cấp chứng chỉ cho các tên miền hợp lệ để xác nhận tính chân thực, tránh lừa đảo tên miền.
Thứ hai là thống nhất và đơn giản hóa quy trình tích hợp dịch vụ tên miền.
Trong môi trường hỗn chiến tên miền, tích hợp ".eth" cần dùng SDK của ENS, còn ".bnb" lại cần SDK của SpaceID, thiếu quy trình thống nhất.
Registry3 định nghĩa một tiêu chuẩn kỹ thuật tích hợp tên miền thống nhất, trong trường hợp nhiều hậu tố, không cần tích hợp từng SDK riêng biệt. Các nhà đăng ký chỉ cần dùng chung SDK thống nhất của Registry3.
Đồng thời, giống ICANN, các quy trình như phân giải, gia hạn, chuyển nhượng, đấu giá và truy vấn whois cũng được chuẩn hóa. Việc chuyển tên miền giữa các chuỗi và hệ sinh thái sẽ thuận tiện và trơn tru hơn.
Chính vì sự thống nhất này, ví dụ khi các sàn, ví và ứng dụng trong ngành đã tích hợp tên miền .nft qua Registry3, thì khi các dự án mới với hậu tố .nft xuất hiện, họ không cần từng cái một xác minh và đánh giá mức độ an toàn, giúp đơn giản hóa việc nhận diện và tích hợp tên miền.
Cuối cùng, quản lý các vấn đề tên miền theo mô hình DAO.
ICANN là tổ chức tập trung hình thành trong môi trường Web2 dựa trên bối cảnh lịch sử và quốc tế đặc thù. Trong Web3, mô hình DAO phù hợp hơn với việc quản lý các vấn đề tên miền.
Về tên miền, các sàn giao dịch, ví, Dapp và thậm chí cả tổ chức tên miền Web2 đều là bên liên quan, sớm muộn gì cũng tham gia vào quy trình tích hợp, nhận diện và chuyển hướng tên miền. Vì vậy, việc các bên liên quan cùng tham gia Registry3 dưới dạng DAO là bước đi tự nhiên. Khi một dự án mới đăng ký tên miền, các thành viên DAO cũng sẽ tham gia đánh giá an toàn, chỉ cấp tên miền khi đạt điều kiện nhất định.
Đồng thời, các thành viên trong DAO như hình thành một liên minh, cùng chịu trách nhiệm với toàn bộ tên miền Web3, đồng thời thu được lợi ích chung như giảm chi phí tích hợp, nhận diện lừa đảo tên miền và tương tác tên miền đa hệ sinh thái.
Triển khai quy tắc: Chuỗi, nút và hệ sinh thái
Hơn nữa, các thành viên DAO này cũng tương ứng với thiết kế chuỗi công cộng và nút của Registry3.
Theo ý tưởng của Registry3, sản phẩm sẽ được vận hành bởi một chuỗi công cộng, các nút gồm sàn giao dịch, ví và Dapp sẽ cùng vận hành và duy trì sự ổn định của chuỗi Registry3 theo cách phi tập trung.
Trên chuỗi này, các hành vi như đăng ký, cập nhật, bảo trì, chuyển nhượng và truy vấn trong hệ thống tên miền Web3 đều được coi là giao dịch trên chuỗi, các nút phải xác minh và xử lý các giao dịch này. Vì vậy, Registry3 thực chất tạo ra một “chuỗi tên miền” chuyên xử lý các vấn đề liên quan tên miền.
Chuỗi tên miền này nằm ở vị trí gần L0 hơn, cung cấp dịch vụ đăng ký, điều tiết và phối hợp cho các chuỗi L1 khác; đồng thời bất kỳ chuỗi L1 nào cũng có thể chạy Registry3 để kích hoạt dịch vụ tên miền, và có thể mở rộng sang L2.
Về thiết kế nút, Registry3 áp dụng mô hình phân tầng mở: các tổ chức lớn liên quan lợi ích tên miền như sàn giao dịch hàng đầu, ví, đại diện các chuỗi khác và cơ quan quản lý sẽ làm nút gốc duy trì hoạt động chuỗi; các đối tác hệ sinh thái quan trọng khác tham gia làm nút VIP; còn bất kỳ ai quan tâm cũng có thể tham gia làm nút Registry3, đảm nhận vai trò nút và cùng chia sẻ lợi nhuận đặt cược.
Dưới thiết kế chuỗi và nút, Registry3 hình thành lộ trình xây dựng hệ sinh thái rõ ràng. Thu nhập từ đăng ký, cập nhật tên miền và dịch vụ chứng chỉ, ngoài việc chi trả vận hành và phát triển DAO, sẽ chia cho các nút để khuyến khích duy trì ổn định chuỗi; đồng thời một phần phí cũng sẽ hỗ trợ Dapp quy mô nhỏ, thúc đẩy họ tích hợp dịch vụ tên miền Registry3.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
