Kẻ điên hay thiên tài? Hành trình 10 năm thăng trầm của hai con người cuồng nhiệt tiền mã hóa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Kẻ điên hay thiên tài? Hành trình 10 năm thăng trầm của hai con người cuồng nhiệt tiền mã hóa
Mọi người đều tin tưởng hai gã đó của 3AC, họ biết mình đang làm gì, đúng không?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Jen Wieczner
Biên dịch: Amber, Foresight News
Chiếc du thuyền đẹp tuyệt vời: nặng khoảng 500 tấn, thân dài 171 foot làm bằng kính và thép trắng tinh như hòn đảo Santorini, trên boong còn có cả bể bơi trong suốt đáy kính. Chiếc du thuyền này sẽ được hạ thủy vào tháng 7, bữa tối ngắm hoàng hôn ngoài khơi Sicily hay những ly cocktail bên bãi biển xanh ngọc gần bờ biển Ibiza – tất cả đều là trải nghiệm hoàn hảo cho nó. "Nàng" thuyền trưởng tương lai đã khoe hình ảnh chiếc du thuyền trị giá 50 triệu USD với bạn bè tại một buổi tiệc, tự hào tuyên bố rằng nó “lớn hơn mọi chiếc du thuyền của các tỷ phú giàu nhất Singapore”, đồng thời mô tả kế hoạch trang trí các cabin bằng màn hình chiếu để trưng bày bộ sưu tập nghệ thuật NFT mà họ thu thập.
Chiếc siêu du thuyền trị giá 150 triệu USD này là chiếc lớn nhất mà nhà đóng tàu danh tiếng Sanlorenzo từng bán ở châu Á – một bữa tiệc thịnh soạn dành cho giới “đại gia tiền mã hóa mới nổi”. “Đây là khởi đầu của một hành trình hấp dẫn,” đại lý môi giới du thuyền nói trong thông báo đấu giá năm ngoái, đồng thời bày tỏ “mong chờ được chứng kiến nhiều khoảnh khắc hạnh phúc trên chiếc thuyền này.” Người mua cũng đã chọn cho nó một cái tên vừa thể hiện văn hóa tiền mã hóa vừa đủ thú vị – Much Wow.
Người mua chiếc thuyền này, Su Zhu và Kyle Davies, là hai cựu sinh viên trường Andover. Họ điều hành một quỹ phòng hộ tiền mã hóa mang tên Three Arrows Capital (3AC) tại Singapore. Nhưng họ lại không thể kịp có mặt để mở chai sâm panh trên mũi du thuyền Much Wow. Thay vào đó, vào tháng 7 năm nay – đúng vào tháng mà chiếc thuyền sắp hạ thủy – cả hai đã nộp đơn phá sản và biến mất trước khi thanh toán khoản tiền cuối cùng, bỏ mặc con thuyền bị “bỏ hoang” tại vị trí neo đậu ở La Spezia, bờ biển Ý. Dù chưa chính thức rao bán, nhưng tin đồn về chiếc du thuyền sang trọng này đã bắt đầu lan truyền trong giới môi giới siêu du thuyền quốc tế.
Kể từ đó, chiếc du thuyền trở thành chủ đề vô tận cho những meme và câu chuyện bàn tán trên Twitter. Từ hàng triệu nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ đến các chuyên gia và nhà đầu tư trong ngành, gần như mọi người trên thế giới đều đã chứng kiến sự sụp đổ của Three Arrows Capital – quỹ đầu tư từng có thể là cái tên được tôn sùng nhất trong ngành tài chính toàn cầu đang phát triển mạnh mẽ – trong tâm trạng sốc hoặc thất vọng. Sự sụp đổ của công ty đã gây ra một loạt hệ quả, không chỉ buộc Bitcoin phải bán tháo ở mức lịch sử mà còn “phá hủy” phần lớn những gì ngành tiền mã hóa đã đạt được trong hai năm qua.
Nhiều công ty tiền mã hóa ở New York và Singapore là nạn nhân trực tiếp từ vụ vỡ nợ của Three Arrows Capital. Voyager Digital, một sàn giao dịch tiền mã hóa niêm yết có trụ sở tại New York, từng có định giá hàng tỷ USD, đã nộp đơn bảo hộ phá sản vào tháng 7, tiết lộ rằng Three Arrows Capital nợ họ hơn 650 triệu USD. Genesis Global Trading đã cho 3AC vay 2,3 tỷ USD. Blockchain.com, một công ty tiền mã hóa tiên phong cung cấp ví kỹ thuật số và phát triển thành một sàn giao dịch lớn, đã mất khoản vay 270 triệu USD chưa được hoàn trả từ 3AC, và đến thời điểm bài viết được đăng đã phải cắt giảm một phần tư nhân sự.
Những nhà quan sát sắc sảo nhất trong ngành tiền mã hóa đều cho rằng Three Arrows Capital chịu trách nhiệm lớn trong đợt sụp đổ tiền mã hóa năm 2022, khi thị trường hỗn loạn và bán tháo bắt buộc khiến Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác lao dốc tới 70% hoặc hơn, khiến hơn một nghìn tỷ USD bốc hơi. Giám đốc điều hành FTX, Sam Bankman-Fried, cho biết: “Có lẽ 80% nguyên nhân của đợt sụt giảm này là do 3AC sụp đổ,” và ông có thể hiểu rõ vấn đề này hơn bất kỳ ai vì FTX từng cứu trợ nhiều bên cho vay phá sản. “Không chỉ riêng 3AC gặp vấn đề, nhưng họ làm quy mô lớn hơn tất cả những người khác. Chính vì vậy, họ nhận được nhiều niềm tin hơn trong toàn bộ hệ sinh thái tiền mã hóa, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn.”
Đối với một công ty luôn tự miêu tả mình chỉ chơi tiền của riêng họ – “Chúng tôi không có bất kỳ nhà đầu tư bên ngoài nào,” CEO Su Zhu từng nói trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg hồi tháng Hai – thì sức tàn phá của Three Arrows Capital thật đáng kinh ngạc. Tính đến giữa tháng 7, các chủ nợ đã đệ đơn yêu cầu bồi thường tổng cộng hơn 2,8 tỷ USD, và con số này có lẽ vẫn chưa phản ánh hết toàn bộ thiệt hại. Từ những nhà cho vay nổi tiếng nhất đến những nhà đầu tư giàu có, dường như ai trong lĩnh vực tiền mã hóa cũng đã cho 3AC vay tiền kỹ thuật số, thậm chí cả nhân viên của chính 3AC, những người đã gửi lương vào nền tảng nội bộ để đổi lấy lãi suất.
“Nhiều người cảm thấy thất vọng, một số cảm thấy xấu hổ,” Alex Svanevik, CEO của công ty phân tích blockchain Nansen, nói. “Họ không nên làm vậy, bởi cuộc đời của rất nhiều người có thể bị hủy hoại, rất nhiều người đã trao tiền cho họ.”
Số tiền này giờ đây dường như đã biến mất, cùng với tài sản của vài quỹ liên kết và một phần vốn từ các dự án tiền mã hóa mà 3AC quản lý. Quy mô thiệt hại thực sự có thể sẽ không bao giờ được biết rõ, và đối với nhiều công ty khởi nghiệp tiền mã hóa đã gửi tiền vào công ty này, việc công khai mối quan hệ có thể khiến họ phải đối mặt với sự kiểm tra gắt gao hơn từ nhà đầu tư và cơ quan quản lý. (Vì lý do này, cũng như tính phức tạp pháp lý với tư cách là chủ nợ, nhiều người khi nói về trải nghiệm của họ với 3AC đã yêu cầu giấu tên.)
Trong khi đó, chiếc du thuyền bị bỏ rơi dường như là hiện thân hơi quá lố của sự kiêu ngạo, tham lam và liều lĩnh từ hai đồng sáng lập 35 tuổi. Khi quỹ phòng hộ của họ đang trong quá trình thanh lý hỗn loạn, Su Zhu và Davies hiện đang ẩn náu. (Nhiều email yêu cầu bình luận gửi đến họ và luật sư của họ đều không nhận được hồi âm, ngoại trừ lời nhắn tự động từ Davies với nội dung “Xin lưu ý tôi hiện không có mặt tại văn phòng.”) Đối với một ngành luôn tự bào chữa rằng mình không phải trò lừa đảo, các chuyên gia tiền mã hóa từ ngày đầu tiên đã cố gắng chứng minh điều đó, nhưng Three Arrows Capital dường như đã tự mình chứng minh lập luận của phe đối lập.
Su Zhu và Davies là hai thanh niên đầy tham vọng, cực kỳ thông minh và am hiểu sâu sắc các cơ hội cấu trúc trong tiền mã hóa: tiền mã hóa là một trò chơi tạo ra của cải ảo từ hư không và thuyết phục người khác dùng tiền thật để công nhận nó, họ kiên quyết rằng của cải ảo đó nên trở thành của cải thực tế. Họ xây dựng uy tín trên mạng xã hội bằng cách đóng vai những thiên tài tài chính tỷ phú, chuyển đổi điều đó thành tín dụng tài chính thực tế, rồi dùng hàng tỷ USD vay được để đầu cơ, và thúc đẩy thành công thông qua các nền tảng lớn có tầm ảnh hưởng của họ. Một cách vô thức, những tỷ phú giả danh đã trở thành tỷ phú thật sự, có đủ khả năng tài chính để mua siêu du thuyền. Họ mò mẫm tiến lên, nhưng dường như lúc nào cũng khiến kế hoạch hoàn hảo, cho đến khi ngày tận thế bất ngờ ập đến.
Năm 2005, Su Zhu và Davies đang học năm cuối tại trường Andover. Nguồn: Phillips Academy
Su Zhu và Kyle Davies gặp nhau tại Phillips Academy ở Andover, Massachusetts, nơi nổi tiếng vì nhiều học sinh đến từ gia đình giàu có hoặc danh giá, nhưng Su Zhu và Davies lại lớn lên trong môi trường trung lưu khá bình thường ở vùng ngoại ô Boston. “Gia đình chúng tôi không giàu có,” Davies nói trong một cuộc phỏng vấn năm ngoái. “Chúng tôi là những người trung lưu điển hình.” Họ cũng không đặc biệt nổi bật. “Họ thường bị gọi là kẻ lập dị, đặc biệt là Su,” một người bạn học nói. “Thực ra họ chẳng hề kỳ lạ – chỉ là nhút nhát thôi.”
Su Zhu, người nhập cư Trung Quốc đến Mỹ cùng gia đình khi 6 tuổi, nổi tiếng với điểm GPA hoàn hảo và theo đuổi chương trình AP đầy thử thách; trong kỷ yếu lớp 12, anh nhận danh hiệu “Cần cù nhất”. Anh giành giải thưởng đặc biệt cho thành tích toán học, nhưng anh không chỉ giỏi về con số – anh còn đoạt giải cao nhất về tiểu thuyết tại trường khi tốt nghiệp. “Su là người thông minh nhất lớp chúng tôi,” một người bạn nhớ lại.
Davies cũng là ngôi sao trong trường, nhưng bạn học coi anh là người ngoài cuộc – nếu họ còn nhớ anh. Là một người Nhật đang chập chững học hỏi, Davies nhận danh hiệu cao nhất về tiếng Nhật khi tốt nghiệp. Theo Davies, anh và Su Zhu hồi đó không thân thiết lắm. “Chúng tôi học chung cấp ba, đại học, và tìm việc làm đầu tiên cùng nhau. Nhưng chúng tôi chưa bao giờ là bạn thân nhất,” anh nói trong một podcast tiền mã hóa năm 2021. “Tôi không hiểu rõ anh ấy khi còn học cấp ba. Tôi biết anh ấy thông minh – anh ấy giống như diễn giả phát biểu trong lễ tốt nghiệp – nhưng đến đại học, chúng tôi mới giao tiếp nhiều hơn.”
“Học chung đại học” là tại Đại học Columbia, cả hai đều theo các khóa học nặng về toán và tham gia đội bóng quần vợt. Su Zhu tốt nghiệp sớm một năm với thành tích xuất sắc, sau đó chuyển đến Tokyo làm việc tại Credit Suisse trong lĩnh vực giao dịch phái sinh, Davies theo học thực tập cùng anh. Bàn làm việc của họ cạnh nhau, cho đến khi Su Zhu bị sa thải trong khủng hoảng tài chính, rồi chuyển sang làm tại một nền tảng giao dịch tần suất cao tên Flow Traders ở Singapore.
Tại đây, Su Zhu học được nghệ thuật của hoạt động chênh lệch giá – cố gắng nắm bắt những biến động nhỏ trong giá trị tương đối giữa hai tài sản liên quan, thường là bán tài sản định giá quá cao và mua tài sản định giá thấp. Anh tập trung vào các quỹ giao dịch trên sàn (ETF – về cơ bản là quỹ đầu tư chung niêm yết như cổ phiếu), mua bán các quỹ liên quan để kiếm lợi nhuận nhỏ. Anh làm rất tốt, đứng đầu bảng xếp hạng lợi nhuận tại Flow. Thành công này mang lại cho anh thêm sự tự tin. Anh nổi tiếng là người thẳng thắn chỉ trích hiệu suất của đồng nghiệp, thậm chí chỉ trích cả sếp mình. Su Zhu còn nổi bật theo một cách khác: văn phòng Flow đầy máy chủ, rất nóng, anh thường đi làm với quần soóc và áo thun, rồi cởi trần, ngay cả khi đi ngang qua hành lang tòa nhà cũng không mặc lại áo. “Su cứ đi lòng vòng với chiếc quần soóc mini và trần truồng,” một cựu đồng nghiệp nhớ lại. “Anh ấy là người duy nhất cởi trần khi giao dịch.”
Sau Flow, Su Zhu làm việc một thời gian tại Deutsche Bank, đi theo bước chân của nhân vật huyền thoại tiền mã hóa và đồng sáng lập tỷ phú của sàn BitMEX, Arthur Hayes. Davies thì ở lại Credit Suisse, nhưng lúc này cả hai đều đã chán ngấy cuộc sống ở các ngân hàng lớn. Su Zhu phàn nàn với người quen rằng đồng nghiệp ngân hàng của anh kém cỏi, khiến công ty mất tiền trong giao dịch mà không bị trừng phạt. Theo anh, những nhân tài xuất sắc nhất đã rời khỏi các quỹ phòng hộ, hoặc tự làm chủ. Anh và Davies, lúc đó 24 tuổi, quyết định tự lập nền tảng riêng. “Rời đi hầu như chẳng có gì để mất,” Davies giải thích trong cuộc phỏng vấn năm ngoái. “Kiểu như, nếu chúng tôi ra đi và thực sự làm hỏng mọi thứ, chúng tôi chắc chắn sẽ tìm được việc khác.”
Năm 2012, Su Zhu và Davies tạm sống ở San Francisco, gom góp tiết kiệm, vay tiền từ cha mẹ, gây quỹ khoảng 1 triệu USD để khởi nghiệp cho Three Arrows Capital. Tên gọi này bắt nguồn từ một truyền thuyết Nhật Bản, kể về một vị đại danh hay lãnh chúa dạy con trai mình phân biệt giữa việc bẻ gãy một mũi tên – dễ dàng – và bẻ gãy ba mũi tên buộc lại – bất khả thi.
Davies nói trên podcast UpOnly rằng trong chưa đầy hai tháng, số tiền của họ đã tăng gấp đôi. Cả hai nhanh chóng chuyển đến Singapore – nơi không đánh thuế lợi nhuận vốn – và đến năm 2013, họ đăng ký quỹ tại đây, đồng thời lên kế hoạch từ bỏ hộ chiếu Mỹ và nhập tịch. Ông Su nói thành thạo tiếng Trung và tiếng Anh, dễ dàng hòa nhập vào giới xã giao ở Singapore, thỉnh thoảng tổ chức các ván bài poker và thi đấu giao hữu cùng Davies. Tuy nhiên, họ dường như thất vọng vì không thể đưa Three Arrows Capital lên tầm cao mới. Vào một buổi tối khoảng năm 2015, Davies than thở với một nhà giao dịch khác về việc khó khăn thế nào khi huy động vốn từ các nhà đầu tư. Nhà giao dịch kia không ngạc nhiên – dù sao thì Su Zhu và Davies cũng chẳng có nhiều uy tín hay thành tích đáng kể.
Ở giai đoạn sơ khai này, Three Arrows Capital tập trung vào một thị trường ngách: chênh lệch giá các phái sinh ngoại hối (hay «FX») ở thị trường mới nổi – các sản phẩm tài chính gắn với giá tương lai của các đồng tiền nhỏ (ví dụ như Baht Thái hay Rupiah Indonesia). Hayes của BitMEX gần đây viết trong một bài đăng trên Medium rằng việc thâm nhập các thị trường này phụ thuộc vào việc xây dựng mối quan hệ giao dịch vững chắc với các ngân hàng lớn, và điều đó «gần như là không thể». «Khi Su và Kyle kể tôi nghe họ bắt đầu như thế nào, tôi ấn tượng sâu sắc bởi việc họ vội vàng xông vào thị trường sinh lời này.»
Lúc đó, giao dịch ngoại hối đang chuyển sang các nền tảng điện tử, rất dễ phát hiện sự khác biệt hoặc chênh lệch giá giữa các báo giá của ngân hàng khác nhau. Three Arrows Capital tìm được vị trí lý tưởng để «câu» và «thu hoạch» các sai sót về giá, như cách nói trên Phố Wall, thường mỗi giao dịch một đô la chỉ kiếm được vài xu. Đây là chiến lược mà các ngân hàng ghét – về cơ bản Su Zhu và Davies đang chiếm đoạt dòng tiền mà các tổ chức này vốn giữ lại. Đôi khi, khi ngân hàng nhận ra họ báo giá sai cho Three Arrows Capital, họ yêu cầu sửa đổi hoặc hủy giao dịch, nhưng Su Zhu và Davies không chịu nhượng bộ. Năm ngoái, Su Zhu đăng trên Twitter một bức ảnh năm 2012 chụp anh đang cười trước 11 màn hình. Anh dường như ám chỉ chiến lược giao dịch ngoại hối của họ – săn lùng báo giá ngân hàng – và viết: «Bạn chưa thực sự sống cho đến khi đánh bại năm nhà giao dịch cùng lúc với cùng một báo giá lúc 2h30 sáng.»
Đến năm 2017, các ngân hàng bắt đầu cố gắng ngăn chặn các hoạt động chênh lệch giá này. «Mỗi khi Three Arrows Capital yêu cầu báo giá, mọi nhà giao dịch ngoại hối của ngân hàng đều nói: ‘Đ*o mấy đứa này, tao sẽ không báo giá cho chúng đâu,’» một cựu nhà giao dịch từng là đối tác của 3AC nói. Gần đây, trong giới giao dịch ngoại hối lan truyền một câu đùa, rằng họ đã biết đến Three Arrows Capital từ rất lâu, và giờ đây nhìn nó sụp đổ, họ cảm thấy hơi khoái chí. «Chúng tôi, những nhà giao dịch ngoại hối, chịu một phần trách nhiệm, vì chúng tôi biết những người này không thể kiếm tiền trong thị trường ngoại hối,» cựu nhà giao dịch nói. «Nhưng khi họ chuyển sang lĩnh vực tiền mã hóa, mọi người đều nghĩ họ là thiên tài.»
Ngày 5 tháng 5 năm 2021, khi tài sản của Three Arrows Capital đạt đỉnh, Su Zhu đăng trên Twitter bức ảnh từ năm 2012 khi công ty còn non trẻ, lúc anh và Davies giao dịch trong một căn hộ hai phòng ngủ. Dòng tweet ngầm gửi thông điệp: hãy tưởng tượng chúng tôi đã xây dựng một công ty trị giá hàng tỷ USD từ những khởi đầu khiêm tốn như thế nào. Nguồn: Twitter của Su Zhu
Một điều cơ bản cần hiểu về tiền mã hóa là, dù sao đi nữa, cho đến nay nó luôn vận động trong các chu kỳ bùng nổ và suy thoái cực đoan nhưng đại thể có quy luật. Trong lịch sử 13 năm của Bitcoin, thị trường gấu năm 2018 đặc biệt đau đớn. Sau khi đạt mức cao kỷ lục 20.000 USD vào cuối năm 2017, đồng tiền mã hóa này đã giảm xuống 3.000 USD, hàng ngàn loại tiền tệ nhỏ hơn cũng rớt giá. Chính trong bối cảnh đó, Three Arrows Capital chuyển sự chú ý sang tiền mã hóa, và thời điểm đầu tư hợp lý đến mức Su Zhu thường xuyên được coi là thiên tài (nói cách khác, anh nhận được sự công nhận) vì đã đoán đúng đáy chu kỳ lần đó. Trong những năm sau, với nhiều người mới dễ bị ảnh hưởng theo dõi Su Zhu và Davies trên Twitter – thậm chí cả những người trong ngành – điều này trông giống như tài năng. Nhưng thực tế, việc bắt đúng thời điểm đó có thể chỉ đơn giản là may mắn.
Khi tiền mã hóa được giao dịch trên các sàn khắp thế giới, kinh nghiệm chênh lệch giá của công ty lập tức phát huy tác dụng. Một chiến lược giao dịch nổi tiếng được gọi là «kimchee premium» – bao gồm mua Bitcoin tại Mỹ hoặc Trung Quốc, rồi bán tại Hàn Quốc với giá cao hơn, do các sàn giao dịch ở đó chịu quy định chặt chẽ hơn, dẫn đến giá tăng. Lúc đó, những giao dịch thắng lợi như vậy rất phổ biến và sinh lời. Chúng là nguồn sống của Three Arrows Capital, và công ty nói với các nhà đầu tư rằng họ theo đuổi chiến lược rủi ro thấp, nhằm kiếm tiền trong cả thị trường bò và thị trường gấu.
Một dạng chênh lệch giá tiền mã hóa khác có thể liên quan đến việc mua Bitcoin theo giá hiện tại (hoặc «spot»), đồng thời bán kỳ hạn Bitcoin, hoặc ngược lại, để tận dụng phần chênh lệch giá. «Mục tiêu đầu tư của quỹ là đạt được lợi nhuận trung lập thị trường nhất quán trong khi bảo toàn vốn,» tài liệu chính thức của 3AC viết. Tất nhiên, đầu tư với rủi ro giảm giá hạn chế bất kể thị trường diễn biến ra sao được gọi là «phòng hộ» (do đó có tên «quỹ phòng hộ»). Nhưng các chiến lược phòng hộ khi thực hiện ở quy mô lớn thường đòi hỏi nhiều vốn nhất, vì vậy Three Arrows Capital bắt đầu vay tiền và đưa vào sử dụng. Nếu mọi việc thuận lợi, lợi nhuận tạo ra có thể vượt quá lãi suất khoản vay. Sau đó họ làm lại, tiếp tục mở rộng hồ đầu tư, cho phép họ vay thêm nhiều tiền hơn.
Bên cạnh việc vay mượn quy mô lớn, chiến lược tăng trưởng của công ty còn phụ thuộc vào một kế hoạch khác: xây dựng ảnh hưởng xã hội khổng lồ cho hai người sáng lập. Trong lĩnh vực tiền mã hóa, nền tảng mạng xã hội duy nhất quan trọng là Twitter. Rất nhiều nhân vật then chốt trong ngành toàn cầu này là các tài khoản Twitter ẩn danh hoặc giả danh, dùng ảnh đại diện hoạt hình ngớ ngẩn. Trong không gian phi tập trung, không có các tổ chức truyền thống và thị trường giao dịch liên tục 24/7, Crypto Twitter là trung tâm sân khấu, là nơi trao đổi tin tức và quan điểm thúc đẩy thị trường.
Su Zhu đã giành được quyền vào tầng lớp tinh hoa trên Twitter về tiền mã hóa. Theo bạn bè, Su Zhu có một kế hoạch rõ ràng để trở thành «người nổi tiếng trên Twitter»: phải đăng rất nhiều tweet, đưa ra các dự đoán cực kỳ lạc quan迎合 đám đông tiền mã hóa, thu hút lượng lớn người theo dõi, từ đó trở thành kẻ săn mồi hàng đầu trên Crypto Twitter, kiếm lợi bằng cách hy sinh tất cả những người khác.
Su Zhu thu hút được 570.000 người theo dõi bằng cách quảng bá lý thuyết «chu kỳ siêu tăng trưởng» của mình – ý tưởng rằng giá Bitcoin sẽ tăng trưởng mạnh trong nhiều năm, đạt mức hàng triệu USD cho mỗi đồng. «Khi chu kỳ siêu tăng trưởng tiếp tục, sẽ ngày càng nhiều người cố gắng hiểu họ đang ở đâu trong chu kỳ này,» Su Zhu từng tweet vào năm ngoái. «Điều duy nhất quan trọng là bạn đang sở hữu bao nhiêu đồng coin lúc này.» Và: «Khi chu kỳ siêu tăng trưởng tiếp tục, giới truyền thông đại chúng sẽ cố gắng nói về những cá voi đầu tiên đã sở hữu mọi thứ. Những người giàu nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa hiện nay gần như không có gì vào năm 2019. Tôi biết có người châm biếm nói rằng, nếu ai đó trước đây cho họ vay thêm 50.000 USD, thì bây giờ họ đã có thêm 500 triệu USD.» Su Zhu liên tục nhấn mạnh điều này trên nền tảng, cũng như trong các podcast và chương trình video về tiền mã hóa: Mua, mua, hãy mua ngay, chu kỳ siêu tăng trưởng một ngày nào đó sẽ khiến bạn phát điên lên vì giàu có.
“Họ từng khoe khoang rằng họ muốn vay bao nhiêu cũng được,” một cựu nhà giao dịch quen biết họ ở Singapore nói. “Tất cả đều được lên kế hoạch, anh bạn à, từ cách họ xây dựng uy tín đến cách họ cấu trúc quỹ.”
Khi phát triển, Three Arrows Capital mở rộng từ Bitcoin sang một loạt dự án tiền mã hóa khởi nghiệp và các loại tiền mã hóa kỳ lạ hơn (đôi khi gọi là «shitcoins»). Công ty dường như đặt cược rất thiếu chọn lọc, gần như coi đó là hoạt động từ thiện. Đầu năm nay, Davies từng tweet: «Việc đầu tư mạo hiểm cụ thể vào cái gì không quan trọng, việc đưa thêm tiền pháp định vào hệ thống có lợi cho ngành.»
Nhiều nhà đầu tư nhớ rằng lần đầu tiên họ cảm thấy Three Arrows Capital có thể gặp vấn đề là vào năm 2019. Năm đó, quỹ bắt đầu tiếp cận các đồng nghiệp trong ngành và gọi đây là cơ hội hiếm có. 3AC đầu tư vào một sàn giao dịch quyền chọn tiền mã hóa tên Deribit và bán một phần cổ phần; bảng điều khoản định giá Deribit ở mức 700 triệu USD. Nhưng một số nhà đầu tư nhận thấy định giá dường như bị sai lệch – và phát hiện giá trị thực tế chỉ là 280 triệu USD. Hóa ra, Three Arrows Capital đang cố gắng bán phần đầu tư của mình với mức định giá cao hơn nhiều, về cơ bản mang lại khoản hoàn lại khổng lồ cho quỹ. Trong đầu tư mạo hiểm, đây là việc làm thiếu đạo đức, khiến các nhà đầu tư bên ngoài và cả Deribit đều bị che mắt.
Nhưng công ty vẫn phát triển mạnh. Trong đại dịch, khi Cục Dự trữ Liên bang bơm tiền vào nền kinh tế, thị trường tiền mã hóa tăng trưởng liên tục trong nhiều tháng. Đến cuối năm 2020, Bitcoin đã tăng gấp năm lần so với mức thấp vào tháng 3. Với nhiều người, điều này thực sự trông giống như một chu kỳ siêu tăng trưởng đang khởi động. Theo báo cáo hàng năm, quỹ chính của Three Arrows Capital đạt tỷ suất sinh lợi hơn 5.900%. Đến cuối năm đó, công ty quản lý hơn 2,6 tỷ USD tài sản và 1,9 tỷ USD nợ.
Một trong những vị thế lớn nhất của 3AC – và cũng là vị thế quan trọng trong số phận của nó – là một dạng Bitcoin được giao dịch trên sàn, gọi là GBTC (viết tắt của Grayscale Bitcoin Trust). Công ty đã từ bỏ chiến lược kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá cũ, tích lũy tới 2 tỷ USD trong GBTC. Lúc đó, nó giao dịch cao hơn Bitcoin thông thường, và 3AC rất sẵn lòng thu lợi từ khoản chênh lệch đó. Trên Twitter, Su Zhu thường xuyên đưa ra các đánh giá tích cực về GBTC và nhiều lần nhận xét rằng mua nó là “khôn ngoan” hoặc “tinh tường”.
Hình ảnh công chúng của Su Zhu và Davies ngày càng cực đoan; các tweet của họ ngày càng khoa trương, những người quen xã giao cho biết họ chẳng giấu giếm sự coi thường những người bạn cũ và những người đồng trang lứa không giàu có. «Họ chẳng có mấy cảm thông với đa số mọi người, đặc biệt là những người bình thường,» một người bạn cũ nói.
Three Arrows Capital nổi tiếng với tỷ lệ luân chuyển nhân sự cao, đặc biệt là các nhà giao dịch, những người phàn nàn rằng họ chưa bao giờ được công nhận khi thắng giao dịch, nhưng khi làm hỏng thì bị xúc phạm là ngu ngốc – thậm chí lương của họ cũng bị扣押, và tiền thưởng bị cắt giảm. (Tuy nhiên, các nhà giao dịch 3AC được săn đón rất cao trong ngành; trước khi quỹ sụp đổ, quỹ phòng hộ Point72 của Steve Cohen đang phỏng vấn một nhóm các nhà giao dịch 3AC để bí mật tuyển dụng đội giao dịch của họ.)
Su Zhu và Davies giữ bí mật về hoạt động nội bộ của công ty. Chỉ có hai người họ mới có thể chuyển tiền giữa các ví tiền mã hóa nhất định, phần lớn nhân viên Three Arrows Capital không biết công ty đang quản lý bao nhiêu tiền. Người bạn này nói, mặc dù nhân viên phàn nàn về thời gian làm việc dài, nhưng Su Zhu không muốn thuê người mới, lo lắng họ sẽ «rò rỉ bí mật thương mại». Theo Su Zhu, Three Arrows Capital đang giúp đỡ bất kỳ ai làm việc cho họ. «Su nói họ nên được trả tiền vì đã cung cấp cơ hội học hỏi quý giá cho nhân viên,» người bạn này bổ sung. Một số người quen kinh doanh ở Singapore mô tả các nhà sáng lập 3AC như những nhân vật trong sàn giao dịch kiểu “Sói Wall Street” những năm 1980.
Cả hai hiện đều đã lập gia đình và có con nhỏ, họ trở thành những người cuồng luyện tập, tập thể dục tới sáu lần mỗi tuần và hạn chế calo. Su Zhu giảm mỡ cơ thể xuống khoảng 11% và đăng các “cập nhật” hình ảnh trần ngực trên Twitter. Một người bạn nhớ lại, ít nhất một lần, anh ta gọi huấn luyện viên cá nhân của mình là “béo”. Khi được hỏi về động lực để trở thành “người lớn”, Su Zhu nói với một phóng viên: “Phần lớn cuộc đời tôi rất yếu đuối. Sau COVID, tôi tìm được một huấn luyện viên cá nhân. Tôi có hai đứa con, nên giống như thức dậy, chơi với con, đi làm, đến phòng gym, về nhà, cho chúng ngủ.”
Mặc dù chưa phải tỷ phú, nhưng Su Zhu và Davies bắt đầu tận hưởng một số tiện nghi xa xỉ của giới siêu giàu. Tháng 9 năm 2020, Su Zhu mua một biệt thự trị giá 20 triệu USD dưới tên vợ mình, được gọi ở Singapore là “biệt thự hạng sang”. Năm sau, anh mua thêm một bất động sản khác với giá 35 triệu USD dưới tên con gái. (Theo tiết lộ, Davies cũng đã mua một biệt thự sau khi trở thành công dân Singapore, nhưng ngôi nhà vẫn đang trong quá trình tu sửa, anh chưa chuyển vào ở.)
Tuy nhiên, xét về tính cách, Su Zhu vẫn là người hướng nội, không thích nói chuyện phiếm. Davies là người nói thẳng trong các giao dịch kinh doanh và hoạt động xã giao của công ty. Một số người quen lần đầu gặp cặp đôi này trên Twitter thấy họ ngoài đời thật ra khiêm tốn một cách bất ngờ. “Anh ấy rất coi thường nhiều thứ phổ biến, đại chúng,” một người bạn của Davies nói. Sau khi trở nên giàu có, Davies cố gắng mua và tùy chỉnh một chiếc Toyota Century, một chiếc xe có vẻ ngoài đơn giản nhưng giá ngang với Lamborghini. “Anh ấy cảm thấy tự hào về điều đó,” một người bạn khác nói.
Mặc dù Su Zhu và Davies dần quen với sự giàu có mới, Three Arrows Capital vẫn là một cái phễu khổng lồ vay mượn tiền. Làn sóng vay mượn cuốn qua ngành tiền mã hóa, vì các dự án DeFi (viết tắt của «tài chính phi tập trung») cung cấp lãi suất cho người gửi tiền cao hơn nhiều so với ngân hàng truyền thống. Three Arrows Capital sẽ giữ tiền mã hóa thuộc về nhân viên, bạn bè và những người giàu khác thông qua nền tảng của họ. Khi các bên cho vay yêu cầu Three Arrows Capital cung cấp tài sản đảm bảo, họ thường bị từ chối. Thay vào đó, 3AC đề nghị trả lãi suất 10% hoặc cao hơn, vượt xa bất kỳ đối thủ nào. Như một nhà giao dịch nói, do danh tiếng “tiêu chuẩn vàng”, một số bên cho vay thậm chí không yêu cầu báo cáo tài chính đã kiểm toán hay bất kỳ tài liệu nào. Ngay cả khi quy mô lớn và vốn mạnh,
Đối với các nhà đầu tư khác, nhu cầu tiền mặt của Three Arrows Capital là một dấu hiệu cảnh báo khác. Vào đầu năm 2021, một quỹ mang tên Warbler Capital do một người đàn ông 29 tuổi đến từ Chicago quản lý đã cố gắng gây quỹ 20 triệu USD để thực hiện chiến lược chủ yếu là giao vốn của họ cho 3AC. Matt Walsh, đồng sáng lập Castle Island Ventures chuyên về tiền mã hóa, không thể hiểu tại sao một quỹ trị giá hàng tỷ USD như Three Arrows Capital lại mất công đầu tư vào một khoản nhỏ như vậy. “Tôi ngồi đó bối rối,” Walsh nhớ lại. “Nó bắt đầu làm rung chuông cảnh báo. Có lẽ những tổ chức này đã mất khả năng thanh toán rồi.”
Khó khăn dường như bắt đầu từ năm ngoái, cược lớn của Three Arrows Capital vào GBTC là then chốt của vấn đề. Cũng như công ty được hưởng lợi khi có chênh lệch dương, thì khi GBTC bắt đầu giao dịch thấp hơn Bitcoin, nó bắt đầu chịu đau. Chênh lệch dương của GBTC là kết quả từ sự độc đáo ban đầu của sản phẩm – nó là cách để sở hữu Bitcoin trong tài khoản eTrade mà không cần xử lý các sàn giao dịch tiền mã hóa và ví kỹ thuật số phức tạp. Khi ngày càng nhiều người đổ xô vào ngành và các lựa chọn thay thế mới xuất hiện, chênh lệch dương biến mất – rồi trở thành âm. Nhưng nhiều người tham gia thị trường thông minh đã nhìn thấy điều này trước. “Tất cả các cơ hội chênh lệch giá cuối cùng đều biến mất,” một nhà giao dịch và cựu đồng nghiệp của Su Zhu nói.
Davies nhận ra rủi ro điều này gây ra cho Three Arrows Capital, trong một tập podcast của Castle Island vào tháng 9 năm 2020, anh thừa nhận rằng anh dự đoán phần giao dịch này sẽ thua lỗ. Nhưng trước khi chương trình phát sóng, Davies yêu cầu xóa đoạn đó. Cổ phiếu GBTC của Three Arrows Capital bị khóa trong sáu tháng – mặc dù Su Zhu và Davies có cơ hội rút lui vào một thời điểm nào đó mùa thu năm đó, nhưng họ đã không làm vậy.
“Họ có đủ cơ hội để chạy thoát,” Fauchier nói. “Tôi không nghĩ họ ngu ngốc đến mức dùng tiền của chính mình để làm điều đó. Tôi không biết điều gì đã kiểm soát tư duy của họ. Rõ ràng đây là một trong những giao dịch mà bạn muốn là người đầu tiên vào, và bạn không muốn là người cuối cùng rút ra.” Các đồng nghiệp hiện nay nói rằng Three Arrows Capital vẫn giữ vị thế GBTC vì họ đặt cược rằng Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) sẽ phê duyệt việc chuyển đổi GBTC thành quỹ ETF giao dịch trên sàn – điều này sẽ làm cho nó thanh khoản và dễ giao dịch hơn, và có thể loại bỏ sự chênh lệch giá với Bitcoin. (Tháng 6, SEC từ chối đơn xin của GBTC.)
Đến mùa xuân năm 2021, GBTC đã giao dịch thấp hơn giá Bitcoin, và Three Arrows Capital chịu tổn thất nặng nề. Tuy nhiên, tiền mã hóa vẫn trải qua một thị trường bò kéo dài đến tháng 4, khi Bitcoin lập kỷ lục trên 60.000 USD, và Dogecoin cũng tăng vọt nhờ Elon Musk ủng hộ. Su Zhu cũng lạc quan về Dogecoin, có báo cáo cho rằng tài sản của 3AC lúc đó khoảng 10 tỷ USD, trích dẫn Nansen (mặc dù CEO của Nansen hiện nay làm rõ rằng phần lớn số tiền đó có thể là tiền vay).
Nhìn lại, Three Arrows Capital dường như đã chịu tổn thất chí mạng vào cuối mùa hè năm đó – nếu không phải về mặt con người thì là về tài chính. Tháng 8, hai
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
