Token đang nuốt chửng mô hình kinh doanh truyền thống, tại sao nên tin rằng Web3 sẽ thay đổi thế giới?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Token đang nuốt chửng mô hình kinh doanh truyền thống, tại sao nên tin rằng Web3 sẽ thay đổi thế giới?
Chúng ta đang sống trong một thời đại bất định.
Chuyên sâu báo cáo Web3
Tác giả: Martin Majd El-Khouri
Dịch: TechFlow intern
Chúng ta đang sống trong một thời đại bất định. Covid vẫn là một vấn đề, chiến tranh Ukraine sau bốn tháng vẫn chưa kết thúc, sự ổn định của châu Âu bị phá vỡ, cán cân quyền lực toàn cầu bị bóp méo, dẫn đến khủng hoảng toàn cầu. Chuỗi cung ứng chịu áp lực, giá tài nguyên thiên nhiên tăng vọt, khoảng cách giàu nghèo ngày càng rộng, giấc mơ toàn cầu hóa vô tận dường như sắp chấm dứt. Từ mới đang lan truyền trên các phương tiện truyền thông gần đây là siêu khu vực hóa (hyper-regionalization), một số người đã nhìn thấy điều này, nhưng phần lớn thì chưa.
Đồng thời, in tiền quá mức nghiêm trọng, đặc biệt là trong giai đoạn đại dịch Covid, khiến tỷ lệ lạm phát ở EU và Mỹ tăng với tốc độ chưa từng có. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu đang suy yếu, gây ra thách thức cho nhà đầu tư, chính phủ và tất nhiên cả thị trường toàn cầu. Chỉ số Nasdaq giảm 25%, toàn bộ thị trường tiền mã hóa giảm khoảng 70% so với mức cao nhất mọi thời đại (ATH). Với nhiều người chỉ trích, điều này đồng nghĩa với việc "sự hào nhoáng" xoay quanh tầm nhìn Web3.0 đã kết thúc.
Thực tế, tầm nhìn này mới chỉ bắt đầu. Chúng ta đang chứng kiến sự ra đời của một công nghệ mới, nó đang định hình lại cách hoạt động của doanh nghiệp kỹ thuật số, trao quyền sở hữu tài sản cho các hệ sinh thái này – chúng ta gọi đó là tiền mã hóa. Sở hữu tài sản mã hóa giống như sở hữu cổ phiếu trong một hệ sinh thái đang phát triển, nơi các dự án thành công tạo ra giá trị thực tế, từ đó tạo ra doanh thu và lợi nhuận. Nhưng khi những hệ sinh thái này mở rộng, đương nhiên cũng có những thách thức cần vượt qua và niềm tin cần được xây dựng. Vì vậy, xét về danh mục tài sản, chúng biến động hơn nhiều so với các loại tài sản khác đã tồn tại hàng thập kỷ.
Hiện trạng thị trường Web3 hiện nay khá đặc biệt vì sự sụp đổ cũng xuất phát từ những sự cố hệ thống của một số đơn vị chủ chốt liên quan (Terra LUNA, Celsius, Voyager). Sai lầm hiểu biết nảy sinh từ các vụ sụp đổ này là DeFi đã thất bại. Nhưng kết luận này hoàn toàn sai. Những gì thất bại là tài chính tập trung – các thực thể ngân hàng khởi nghiệp như Celsius bị đòn bẩy quá mức. Các giao thức tài chính phi tập trung (DeFi) vẫn vận hành rất tốt và tiếp tục được xây dựng. Sự hiểu nhầm này là một phần trong chu kỳ đổi mới mà chúng ta đang trải qua. Các sự kiện ngành và suy thoái kinh tế vĩ mô đã tạo áp lực lớn lên ngành. Tuy nhiên, bất chấp những điều kiện thị trường này, vào tháng 6 năm 2022, hệ sinh thái Web3 đã đạt mức tăng trưởng chưa từng có trong 13 năm qua, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm đạt 270%. Áp lực hiện tại sẽ tiếp tục thanh lọc thị trường, và những dự án thành công sẽ trở nên mạnh mẽ hơn trước. Tôi tin chắc điều này vì những lý do sau:
1. Nếu chúng ta giả định internet sẽ không biến mất, thì nó sẽ tiếp tục phát triển – chuyển mình thành Web3.0.
2. Dù định giá có xu hướng giảm, nhưng cơ bản không hề thay đổi; việc áp dụng Web3 vẫn tiếp tục tuân theo mô hình của internet thời kỳ đầu.
3. Đề xuất giá trị của mô hình kinh doanh Web3 là rõ ràng.
4. Một lượng lớn nhân tài đang đổ vào ngành này, họ coi những thách thức của ngành là cơ hội to lớn.
Trong 7 năm qua, tỷ lệ áp dụng Web3 tuân theo cùng một mô hình như tỷ lệ áp dụng internet trong những năm 1990. Nếu xu hướng này tiếp tục, các báo cáo dự đoán đến năm 2027, số người dùng Web3 sẽ đạt từ 1 đến 1,5 tỷ. Đây là mức tăng ít nhất 5 lần so với con số ước tính khoảng 200 triệu người dùng hiện nay. Nếu tầm nhìn trung hạn được hiện thực hóa, dự kiến đến năm 2027, 10% GDP toàn cầu sẽ được vận hành trên nền tảng công nghệ blockchain công khai. Đó sẽ là một thị trường trị giá 13,4 nghìn tỷ USD, và token hóa sẽ đóng vai trò then chốt trong quá trình hiện thực hóa tầm nhìn này.
Token: Cách tư duy mới giải phóng tiềm năng khổng lồ.
Web2 làm cho nội dung do người dùng tạo ra là khả thi, nhưng với cái giá là các nền tảng giám sát nội dung đó. Các nền tảng tập trung là đặc điểm định nghĩa của thời đại Web2.0 hiện tại, và điều này hoàn toàn hợp lý. Các nền tảng như Amazon, Facebook, Ebay và Twitter là phản ứng của doanh nghiệp đối với thời đại internet này. Phần lớn giá trị đều thuộc về các nền tảng này chứ không phải người dùng. Họ kết hợp một số dịch vụ trung gian và bằng cách này biện minh cho việc thu phí. Đối với họ, việc đầu tư mạnh vào bán hàng và tiếp thị để tạo khách hàng tiềm năng và giữ chân khách hàng là rất quan trọng, và chúng ta đều biết một thách thức cơ bản của internet là marketing. Trong Web2, quyền sở hữu và giá trị không đóng vai trò quan trọng.
Web3 hứa hẹn sẽ trở thành một hệ sinh thái minh bạch, không cần tin tưởng (trustless), và giảm thiểu tối đa trung gian. Và nó giới thiệu khái niệm về quyền sở hữu và giá trị. Web3 dự định trở thành một "internet về giá trị", chứ không chỉ đơn thuần là internet về thông tin và giao tiếp. Phương tiện để đạt được mục tiêu này được gọi là token. Token thay đổi logic kinh doanh kỹ thuật số; chúng có thể đại diện cho sự khan hiếm, có thể đại diện cho một phương tiện đo lường, hoặc có thể đại diện cho phần thưởng. Bằng cách mua token, khách hàng trở thành một phần của hệ sinh thái.
Các nền tảng như OpenSea và Coinbase đúng là như vậy. Họ không bán token, mà cung cấp cơ hội tham gia vào hệ sinh thái và cộng đồng – đó chính là sản phẩm của họ.
Vì công nghệ này mới bắt đầu bộc lộ tiềm năng, hiện tại chỉ có một vài bên tham gia có thể xác minh lập luận này, nhưng chúng ta vẫn có một số dữ liệu đáng kinh ngạc. Trong ngành nội dung, Web3 đã chứng minh hiệu quả tốt hơn Web2 đối với người sáng tạo. Tôi đã trình bày cơ chế NFT đối với ngành nội dung trong các bài viết trước, và những con số này chứng minh điểm mấu chốt của lập luận đó. Như báo cáo gần đây về tiền mã hóa của A16z chỉ ra, tỷ lệ sử dụng nền tảng Web3 thấp hơn nhiều so với các gã khổng lồ internet hiện nay. Tỷ lệ sử dụng của OpenSea là 2,5%, trong khi App Store là 30%, YouTube là 45%, còn Facebook, Twitter và Instagram gần như đạt 100%.
"Khi tỷ lệ sử dụng của các công ty công nghệ lớn cao hơn cả mafia, bạn biết nền kinh tế của chúng ta đang gặp vấn đề nghiêm trọng."
Nếu nhìn vào doanh thu được tạo ra bởi các nguồn khác nhau, NFT mang lại cho người sáng tạo một cách thức hoàn toàn mới để kiếm tiền trực tiếp cùng người hâm mộ. Năm 2021, mức thù lao trung bình mỗi người sáng tạo trên OpenSea là 174.000 USD, trong khi trên Spotify là 636 USD, mỗi kênh YouTube là 405 USD, và mỗi người dùng Facebook chỉ nhận được 10 cent. Những con số này nói lên điều gì? Web3 tuy nhỏ bé, nhưng cực kỳ mạnh mẽ. Đối với ngành nội dung, NFT là một logic kinh doanh mới, đưa khái niệm bản quyền vào thế giới kỹ thuật số và cuối cùng là thưởng cho người sáng tạo, cũng như cộng đồng của họ.
Khái niệm Web3 về cơ bản thách thức cách thức hoạt động hiện tại của doanh nghiệp, thậm chí là cách thâm nhập thị trường, vì nó thay đổi thứ tự ưu tiên. Cách tiếp cận truyền thống là đầu tư vào tiếp thị truyền thống để thu hút và giành lấy khách hàng mới. Token cung cấp một phương pháp mới: đội ngũ phát triển cốt lõi không cần chi tiền vào các công cụ truyền thống này, mà có thể sử dụng token để thu hút người dùng ban đầu. Họ tham gia vì cơ chế phần thưởng nền tảng. Những người nắm giữ token sớm sẽ được thưởng vì đóng góp sớm của họ khi hiệu ứng mạng lưới chưa rõ ràng hoặc vừa bắt đầu – cả đối với nhà phát triển, quản trị viên cộng đồng, nhà đầu tư, đối tác và các loại người ủng hộ khác. Token biến những người đóng góp ban đầu thành những người truyền đạo, mang thêm nhiều người đến cho mạng lưới. Cơ chế cộng đồng này khiến người dùng ban đầu của Web3 mạnh mẽ hơn nhiều so với đội ngũ phát triển kinh doanh hay bán hàng truyền thống trong Web2. Do đó, token có thể được xem như cổ phần có quyền quản trị. Khi bạn mua một token, dù có thể thay thế hay không, bạn đều gia nhập một cộng đồng. Trong tương lai, token hóa sẽ đảo lộn chiến lược kinh doanh trực tuyến.
Khi nói đến hệ sinh thái và token, tôi thường nghe câu hỏi sau:
"Làm sao tôi biết hệ sinh thái nào sẽ thắng? Nếu tôi mua ADA, ETH và AVAX, nhưng hệ sinh thái sử dụng Algorand thì sao?"
Câu trả lời cho hệ sinh thái cũng giống như câu trả lời cho mô hình kinh doanh. Không có giải pháp phù hợp với tất cả, nhưng có thể xây dựng các khuôn khổ. Chúng ta không nên quên rằng tiền mã hóa là tế bào gốc ươm mầm cho hệ sinh thái riêng của chúng. Do đó, cách thức kiến trúc riêng biệt của chúng có thể mang lại lợi thế cho một số trường hợp, nhưng lại là bất lợi cho các trường hợp sử dụng khác.
Tôi thích cách Maggie Hsu của Andreessen Horowitz mô tả trong một bài viết về tâm lý, chiến thuật và chỉ số Web3: "Sự thay đổi lớn nhất trong tư duy là chuyển từ 'lập kế hoạch' sang 'làm người làm vườn'".
Các công ty Web2 được dẫn dắt bởi tầm nhìn từ trên xuống dưới, nơi người sáng lập (và đến một mức độ nào đó là nhà đầu tư) đảm nhận toàn bộ trách nhiệm định nghĩa tầm nhìn, phát triển đội ngũ, lên kế hoạch và thực hiện tầm nhìn.
Trong Web3, người sáng lập là người làm vườn. Họ tạo ra không gian để nuôi dưỡng ý tưởng và hỗ trợ phát triển sản phẩm mà họ cho là sẽ thành công. Họ cung cấp cấu trúc quản trị ban đầu, thường dưới dạng sách trắng, nhưng cuối cùng, người sáng lập tối ưu hóa dựa trên việc sử dụng giao thức và chất lượng cộng đồng. Các hệ sinh thái này có bậc thang phân cấp thấp hơn nhiều, dân chủ hơn, do đó có nhiều người tham gia hơn đang đấu tranh cho sự thành công của một dự án cụ thể. Có rất nhiều dự án, nhiều DAO đang hiện thực hóa khái niệm sở hữu phân tán.
Hãy lấy ngành xuất bản làm ví dụ. Sách in có biến mất không? Cá nhân tôi nghi ngờ điều đó. Sách là một thứ kỳ diệu, chúng dùng ngôn ngữ để tạo ra thế giới. Làm giảm nỗi đau, mang lại hy vọng, giáo dục, thao túng, truyền cảm hứng và an ủi. Sách tạo ra cảm giác phiêu lưu hoặc sự bình yên, và công cụ mà sách sử dụng chính là ngôn ngữ.
"Ngôn ngữ là metaverse đầu tiên. Khi tôi nói chuyện với bạn, bạn tạo ra một thế giới trong tâm trí mình, một cuốn sách giống như một token, cung cấp lối vào thế giới mới mà bạn tạo ra trong tâm trí" – Jamiel Sheikh.
Câu nói này không chỉ mang ý nghĩa triết học, mà còn có những hàm ý thương mại liên quan, cần được xem xét. Liệu có thực sự cần thiết phải thay thế sách? Doanh số sách điện tử trên toàn cầu đang liên tục giảm, trong khi thị trường sách in dường như khá vững chắc. Con người sẽ luôn đọc sách, kể cả với tôi – một người yêu thích Web3.0 – cũng cho rằng hoạt động kinh doanh cốt lõi của ngành xuất bản sẽ không bị ảnh hưởng tiêu cực bởi Web3. Nhưng tiềm năng thay thế, sáng tạo bổ sung và doanh thu phát sinh là rất lớn. Tác giả thường là những lãnh đạo tư tưởng, người đồng hành, biểu tượng và huấn luyện viên – những người đáng để ngưỡng mộ và học hỏi. Tất cả những tài sản này đều là thành phần của cộng đồng. Web3 có thể trở thành cơ hội marketing lớn trong metaverse, cung cấp trải nghiệm thay thế, nhưng DAO sẽ quyết định câu chuyện tiếp diễn ra sao – cộng đồng mới là người quyết định.
Các nhà lãnh đạo kinh doanh trong tương lai sẽ đối mặt với nhiều thách thức, nhưng một nhiệm vụ chắc chắn họ cần giải quyết là hiểu được tác động tiềm tàng của Web3 đến lợi nhuận của họ, và quan trọng không kém là hiểu được những cơ hội tiềm năng có thể xuất hiện. Giải pháp nên tập trung vào hệ sinh thái – những doanh nghiệp cung cấp hệ sinh thái phù hợp cho ngành của họ sẽ có cơ hội độc đáo để tự phá cách và đánh bại đối thủ cạnh tranh.
Tổng kết lại, nếu các đơn vị dẫn dắt thị trường ngày nay không muốn tụt hậu hoặc trở thành kẻ phụ thuộc, thì không còn lựa chọn nào khác. Điều này là rất rõ ràng: OpenSea và Coinbase, chỉ là hai ví dụ, những thương hiệu Web3 mạnh mẽ. Họ đã thấm nhuần tiềm năng và đang bước vào cánh cửa của ngành công nghiệp nội dung.
Họ có thể sở hữu công nghệ, nhưng cho đến nay, lợi thế cạnh tranh đến từ cộng đồng sở hữu, từ những người hiểu cách xây dựng và định hướng doanh nghiệp. Token là chìa khóa giải phóng tiềm năng khổng lồ. Nếu những người tham gia này xây dựng hệ sinh thái của họ dựa trên nhu cầu của người sáng tạo, thì họ có khả năng vài năm nữa sẽ phát triển tốt hơn hiện tại.
Token thực sự đang thay đổi thế giới. Trong Web3, các token thành công đặt nền móng cho hầu như mọi mô hình kinh doanh có thể tưởng tượng được. Audius mô phỏng Spotify, Sorare và TFC mô phỏng EA, Livepeer mô phỏng YouTube, Compound về một khía cạnh nào đó mô phỏng các ngân hàng lớn như J.P.Morgan, các dịch vụ tin nhắn phi tập trung như KIN mô phỏng Whatsapp – sự đổi mới đang gia tăng.
Liệu tất cả chúng có tồn tại mãi mãi không? Chắc chắn là không. Nhưng giống như các hệ sinh thái mà chúng xây dựng, một số sẽ tồn tại. Và những dự án sống sót cùng những người tham gia sớm sẽ chiếm phần lớn nhất trong lĩnh vực này.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
