Chính phủ của sự lạc quan: Khám phá mô hình quản trị $OP và những bài học rút ra
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Chính phủ của sự lạc quan: Khám phá mô hình quản trị $OP và những bài học rút ra
Mô hình quản trị và bài học kinh nghiệm từ OP.
Chuyên sâu báo cáo Web3
Ngày 7 tháng 6, OFRTalk #8 đã tổ chức một loạt thảo luận với các khách mời tham dự xoay quanh token quản trị Optimism là $OP. Buổi sự kiện có nhiều phát biểu ấn tượng, nội dung dưới đây là bản tổng hợp lại từ buổi tọa đàm.
OFRTalk là chuỗi hội thảo phỏng vấn dạng âm thanh do Old Fashion Research tài trợ. Tầm nhìn của chương trình là trở thành một buổi phỏng vấn mở định hướng cộng đồng, mang đến cho người nghe những chia sẻ đa chiều về từng lĩnh vực, nghiên cứu chuyên sâu về nội dung blockchain, đối thoại với các dự án mà họ đầu tư cũng như thảo luận các chủ đề nóng nhằm giúp mọi người hiểu rõ hơn về ngành công nghiệp này.
Tất cả nội dung của OFRTalk chỉ phản ánh quan điểm cá nhân của người nói và khách mời, đôi khi bao gồm giới thiệu các dự án mà chúng tôi đã đầu tư, không cấu thành bất kỳ lời khuyên đầu tư nào. Mời mọi người theo dõi tài khoản Twitter chính thức của OFR Intern và OFR để cập nhật thông tin phát sóng sớm nhất.
Khách mời tham gia OFRTalk #8
-
Tu, Đồng sáng lập Trillion.fi // @GaoFlynn
-
Robin, Người sáng lập 0x0crypto DAO // @zeroonerobin
-
Sybil Attack, Nhà nghiên cứu Catcher VC // @eternal1997L
-
Wayne, Người sáng lập TokenInsight // @0xwayne_z
-
Vũ Trung Cuồng Thụy, BD & Ký giả TechFlow Post // @qiaoyunzi1
Người dẫn chương trình: Mọi người đã nhận được airdrop $OP chưa? Có thể chia sẻ trải nghiệm tương tác ban đầu trên Optimism như thế nào, dùng thực tế có những thuận lợi hay bất tiện gì? Thời gian thử thách 7 ngày của optimistic rollup hiện tại đang là rào cản lớn trong việc phổ biến rộng rãi tới người dùng, làm sao để khắc phục vấn đề này?
Robin: Tôi vốn là nhà phát triển DeFi, cũng đã nhận được airdrop $UNI và $DYDX, từng tương tác khá nhiều giao thức, sau đó chú ý tới chuỗi Optimism. $OP có thể coi là lần đầu tiên tôi nghiêm túc dùng nhiều tài khoản để tương tác. Lúc đó vẫn chưa có nhiều studio hay nhóm chuyên nghiệp quy mô lớn săn airdrop, tôi tự dùng khoảng 200 tài khoản để tương tác, nhưng gần một nửa không nhận được $OP, dù vậy quá trình vẫn rất vui vẻ. Về sau nếu Arbitrum, hệ zk hay các Layer 2 khác muốn phát hành token, liệu có tiếp tục dùng hình thức airdrop không – tôi khá nghi ngờ. Airdrop hiệu quả không cao, ban đầu thường gây áp lực bán mạnh và tâm lý thị trường thiếu lý trí. Theo tôi, việc Optimism phát hành token lúc này cũng không phải lựa chọn tốt, hiệu quả và trải nghiệm đều ở mức tạm chấp nhận được.
Người dẫn chương trình: Tò mò hỏi một chút, sau khi nhận được airdrop, bạn có bán phần token đó không?
Robin: Tôi đã bán, nhưng không bán ở đỉnh cao nhất, cũng không quá quan tâm. Tôi giữ lại 20% để chuẩn bị dùng cho các hoạt động tương tác sau này.
Tu: Hình thức airdrop của Optimism làm khá thất bại, có hai nguyên nhân. Thứ nhất, quá nhiều người săn airdrop (lũ "đào lông"), khiến mục tiêu phân phối công bằng (fair distribution) bị biến chất. Thứ hai, ngày càng nhiều người lấy việc airdrop làm đòn bẩy đe dọa các dự án, khiến việc phát hành token qua airdrop dần mất đi giá trị ban đầu. Thực tế tôi không đánh giá cao hình thái Layer 2, vì phần lớn giải pháp mở rộng đều thất bại, và nhu cầu ứng dụng cũng không thực sự tồn tại.
Người dẫn chương trình: Nhân đây xin hỏi các vị khách mời quan điểm về Ethereum Layer 2 và các Alt Layer 1 khác như BNB Chain, Avalanche.
Sybil Attack: Với việc mở rộng Layer 1, trừ Near – nền tảng chuyên làm phân mảnh (sharding), còn lại hầu như không còn dư địa phát triển, câu chuyện (narrative) đã đến hồi kết. Solana là ví dụ điển hình – cực đoan trong mở rộng Layer 1, hy sinh khả năng sử dụng hệ thống để đổi lấy hiệu suất cao. Nhưng kể từ tháng 9 năm ngoái, Solana đã sập nhiều lần. Điều này cho thấy, khi số lượng nút trong một blockchain công cộng quá lớn, thời gian đạt đồng thuận giữa các nút sẽ kéo dài, tốc độ tạo khối chậm lại. Số lượng nút Solana ngày càng tăng khiến độ phức tạp trong giao tiếp đồng thuận ngày càng cao. Qua Solana, ta thấy rằng mở rộng Layer 1 gần như đã hết đường, trừ khi theo hướng sharding.
Người dẫn chương trình: Điểm khác biệt lớn nhất giữa $OP với $ENS, $UNI và các token quản trị khác là Optimism là một blockchain công cộng chứ không phải một dApp. TVL 7 ngày gần đây của Optimism tăng vọt 108,9%, hiện đứng thứ hai trong bảng xếp hạng TVL L2, chiếm 19,22% thị phần, nhưng vẫn còn cách xa Arbitrum với 48,89%. Hiện tại hệ sinh thái Arbitrum khá hoàn thiện, có $GMX dẫn đầu thị trường phái sinh, có TreasureDAO (MAGIC) thuộc lĩnh vực NFT/GameFi. Xin hỏi các vị khách, liệu cục diện cuối cùng của Layer 2, đặc biệt là optimistic rollup, đã được định đoạt? Sau nâng cấp Ethereum 2.0, cuộc đua L2 sẽ thay đổi thế nào?
Robin: Tôi cho rằng cục diện L2 hiện tại đã định hình, không còn nhiều dư địa thay đổi. Việc Optimism phát hành token lúc này không phải lựa chọn tốt, không phải vì tình hình thị trường xấu, mà sâu xa hơn là vì câu chuyện ứng dụng (application narrative) đã kết thúc. Các mảng DeFi / GameFi / NFT / NFTFi hiện tại đã kể xong câu chuyện, không còn ứng dụng mới nào có thể khởi động lại câu chuyện.
Optimism đã không còn lợi thế ở tầng ứng dụng, vậy thì đâu là điểm tăng trưởng mới cho Layer 2? Tôi không nghĩ ra được điểm nào có thể giúp Optimism bứt phá, việc đột phá trong khuôn khổ cũ là điều cực kỳ khó khăn. Trong tương lai, nếu các câu chuyện mới như DID hoặc tính toán riêng tư (privacy computing) nổi lên, thì blockchain nào nắm bắt được cơ hội đó mới có thể phá vỡ cục diện hiện tại. Hiện tại, cục diện L2 đã định hình, tương lai hoàn toàn phụ thuộc vào sự bùng nổ ở tầng ứng dụng.
Morty: Ngắn hạn vẫn còn một vài cơ hội, ví dụ như挖矿 LP hay các hoạt động tương tự. Nhưng về lâu dài, cần xem xét việc quản trị của Optimism diễn ra thế nào, bao gồm cả việc Optimism tuyên bố sẽ dùng thêm ngân sách kho bạc để phân bổ cho hackathon, khuyến khích đào mật mã... Thị trường hiện tại vẫn là trò chơi cạnh tranh nguồn lực sẵn có, nên Optimism chưa chắc đã đạt thành tích nổi bật. Tuy nhiên tôi đồng ý rằng tầng ứng dụng tiềm năng rất lớn, và nhiều Alt Layer 1 hiện đang xây dựng chuỗi ứng dụng hoặc sidechain riêng.
Người dẫn chương trình: Cá nhân tôi từ tháng 3 đã theo dõi dữ liệu L2, ngoại trừ việc Optimism phát hành token và Velodrome airdrop khiến TVL tăng gấp đôi, về mặt dữ liệu thì gần như không có thay đổi đáng kể nào. Vì vậy, tôi cũng cho rằng cục diện L2 đã định hình.
Wayne: Quan điểm của tôi hơi khác. Không biết mọi người có cảm giác này không, hồi vài tháng trước khi thị trường bull, có những hành động bạn làm giờ nghĩ lại thấy khó hiểu, như FOMO vào mấy con chó đất (shitcoin) ngu ngốc, đào một số mỏ nào đó – rõ ràng là có rất nhiều hành vi thiếu lý trí. Giờ thị trường lạnh lẽo, bạn lại nhìn lại hành vi đầu tư của mình, thấy hối tiếc nhiều chỗ. Nhưng mọi thứ rồi sẽ quay lại. Nếu thị trường bull trở lại, mọi người lại hành xử thiếu lý trí, và điều đó sẽ dẫn đến kết quả hoàn toàn khác biệt. Ví dụ, một dự án L2 mới phát airdrop, mọi người lại ào lên, nếu tất cả cùng đổ xô, câu chuyện L2 lại được kể tiếp.
Nói về cơ bản L2, nếu xem L2 như một câu chuyện (narrative), thì nó còn rất ngắn, mới chỉ khoảng một năm. So với DeFi, trải qua nhiều chu kỳ lên xuống, cuối cùng mới có một hai lần bùng nổ, NFT cũng vậy. Nói rằng đã đến "kết cục" có lẽ vì hiện tại ai cũng đang ở trạng thái tỉnh táo. Khi tâm lý thị trường trỗi dậy, hành vi thiếu lý trí lại xuất hiện, khiến nhiều dự án rác sống lại thậm chí bùng phát lần nữa.
Sybil Attack: Cá nhân tôi cho rằng câu chuyện OP Rollup gần như không còn biến động lớn. Sau khi phát hành token, hiệu ứng trực tiếp nhất là bơm tiền, tung tiền ra – lẽ ra phải kích thích chi tiêu người dùng. Nhưng hôm qua tôi kiểm tra dữ liệu trên trình khám phá OP, đêm Optimism phát hành token và người dùng claim, trong vòng 24h giao dịch toàn mạng Optimism đạt 500.000 giao dịch, nhưng gần đây đã giảm xuống dưới 100.000, trở về trạng thái trước khi phát token – cho thấy rõ ràng hiệu ứng kích thích tiêu dùng sau phát hành đã biến mất.
Việc phát hành token của Optimism rốt cuộc có tác dụng gì? Trước tiên là thúc đẩy các bên vận hành giải quyết vấn đề tài chính, khiến họ có động lực mạnh hơn để giảm phí gas. Metis đã làm điều này trước đó. Tháng 4 năm nay, Metis thực hiện một bước đi lớn là thay đổi luôn lớp lưu trữ, đưa phí gas xuống mức tương đương Polygon. Hành động này thực chất là chiến tranh giá cả. Trước đây, nút tạo khối (sequencer) của Optimism do chính đội ngũ vận hành chạy, giá trị MEV bị đội ngũ thu thập toàn bộ, phí giao dịch của người dùng cũng nằm hết trong túi họ.
Điều này dẫn đến điều gì? Phí gas và lợi nhuận của đội ngũ vận hành liên quan chặt chẽ. Dự trữ tài chính của Optimism phần lớn phụ thuộc vào phí giao dịch người dùng và thu thập giá trị MEV. Nếu cứ phụ thuộc dài hạn như vậy, đội ngũ Optimism sẽ không có động lực mạnh để giảm phí gas. Phát hành token giống như giúp họ giải quyết vấn đề tài chính – phần dùng cho xây dựng công cộng không còn phụ thuộc vào doanh thu phí giao dịch nữa. Điều này giải quyết triệt để bài toán tài chính, và trong tương lai có thể họ sẽ rất tích cực giảm phí gas. Trước đây họ từng nhắc đến khái niệm "chi phí cố định" trong tài liệu về phí giao dịch, nhưng cũng nhấn mạnh có thể tự điều chỉnh, muốn giảm là giảm được. Tôi cảm giác không lâu nữa họ sẽ hạ phí gas. Hơn nữa, vào tháng 5, Optimism cũng công bố một kiến trúc mới, mục đích hàng đầu là giảm phí gas.
Sau khi phát hành token, điểm cạnh tranh với Arbitrum là trong khoảng thời gian Arbitrum chưa phát token, liệu Optimism có thể nhanh chóng xây dựng hệ sinh thái, dùng token $OP để kích thích các giao thức triển khai hoặc kích thích người dùng hay không. Nếu không làm được, Optimism coi như xong. Khi Arbitrum phát token, sẽ đè bẹp hoàn toàn Optimism.
Khi nâng cấp Ethereum 2.0, bốn L2 lớn nói trắng ra là đang tranh giành dung lượng block của một phân mảnh (shard), đều phải chiếm không gian block của Ethereum. Thứ nhất, họ phải lưu dữ liệu L2 lên L1; thứ hai, bốn L2 này đang cạnh tranh nguồn lực của cùng một phân mảnh. Kết quả là không ai có thể giảm phí gas, vì đều cần chi phí, khiến bốn L2 đều gặp khó.
Sau khi có phân mảnh, bốn L2 này sẽ không còn phải tranh một shard nữa – có thể Arbitrum dùng một shard, Optimism dùng một shard, ZK dùng một shard riêng. Khi đó, mọi người đều có thể giảm phí gas. Lúc đó lượng người dùng chắc chắn tăng mạnh, và lúc đó mới thật sự kiểm tra độ toàn diện của hệ sinh thái. Do đó, ưu thế của Arbitrum lúc ấy sẽ là lớn nhất.
Cuộc chiến cuối cùng, vẫn phải chờ xem trước khi phân mảnh Ethereum, ZK EVM có triển khai được không. Nếu trước khi phân mảnh năm sau mà ZK EVM vẫn chưa ra mắt, Arbitrum sẽ hút máu nặng nề các L2 khác.
Tu: Quan điểm của tôi giống sự kết hợp giữa Robin và Wayne – câu chuyện ứng dụng chắc chắn đã kết thúc. Nhưng tôi nghi ngờ tiêu chí đánh giá "kết cục đã định" là gì. Từ thị trường gấu tháng 1 đến nay, TVL không phải chỉ số ổn định, chỉ cần xuất hiện một Killer App kiểu StepN là đủ để đưa TVL của một L2 hay blockchain lên top 3, đó chính là kịch bản có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Dù thứ hạng L2 có vẻ ổn định, nhưng với tôi chỉ là hiện tượng mong manh, toàn bộ câu chuyện L2 không hề ổn định.
Nếu nhìn lại lịch sử, thay đổi trong top 10 vốn hóa rất thường xuyên, có thể chỉ trong một tuần đã thay đổi lớn. Tôi nghi ngờ định nghĩa "kết cục". Môi trường hiện tại không ổn định. Ngoài ra còn khả năng khác: toàn bộ câu chuyện Layer 2 sẽ bị thay thế bởi một cái gì đó mới. Đội ngũ vận hành blockchain rất quan trọng, chỉ cần năng lực vận hành thay đổi, tạo ra một số điểm nóng, cục diện hoàn toàn có thể bị đảo ngược.
Người dẫn chương trình: Chủ đề token quản trị đã được bàn từ lâu, các token như $UNI, $ENS từng rất hot trong năm qua, nhưng không thoát khỏi chỉ trích là "token không khí". Quản trị có thực sự chỉ là một ứng dụng vô hình? Từ góc độ đầu tư, nên nhìn nhận token quản trị thế nào?
Wayne: Khái niệm token quản trị và quản trị thực sự khá mơ hồ, vô dụng, nên theo góc nhìn này thì đúng là "không khí". Dù bạn thực sự tham gia bỏ phiếu, cũng chẳng có tác dụng gì, vì phần lớn mọi người đều vote cho lựa chọn đứng đầu – nói cách khác, lá phiếu của bạn không ảnh hưởng kết quả, trừ các "cá voi". Quản trị phi tập trung và việc nhà đầu tư cá nhân tham gia bỏ phiếu về bản chất không liên quan nhiều. Ngược lại, liệu một giao thức có thực sự cần quản trị phi tập trung và quyết định từ người dùng? Cũng giống vận hành công ty – không ai muốn mọi người cùng tham gia ra quyết định, một hai người là đủ rồi.
Tôi từng suy nghĩ theo một góc khác, lấy cổ phiếu làm ví dụ. Mọi người cảm thấy cổ phiếu gắn với công ty, công ty có dòng tiền, dòng tiền tạo ra giá trị, nên cổ phiếu có giá trị và ý nghĩa. Nhưng ví dụ một cá nhân mua cổ phiếu, điều đó có ý nghĩa gì với công ty? Ngoài việc gửi tiền vào, thì giống hệt giao dịch thị trường thứ cấp crypto – bạn không thực sự tham gia vận hành công ty.
Thứ nhất nó không chia cổ tức cho bạn, thứ hai không cho bạn tham gia quản trị thực sự. Nhìn theo góc này, cổ phiếu còn "ảo" hơn crypto, nhưng vì có nhiều người công nhận, có tổ chức, quốc gia bảo chứng, nên trông đáng tin hơn. Bản thân các dự án crypto hàng đầu cũng ít khi chạy trốn, so với thế giới thực thì lại không quá "ảo". Nên tôi thấy hiện tại, bản thân quản trị không có nhiều ý nghĩa, mọi người chỉ thích liên hệ "quản trị" với mục đích sử dụng token. Quản trị là một khái niệm giả, nhưng vẫn hơn cổ phiếu một chút.
Tu: Tôi khá am hiểu Curve. Tôi đồng ý nhiều hình thức quản trị là giả tạo, nhưng tôi cho rằng Curve làm một việc rất thú vị, khiến quản trị ở một mức độ nào đó trở nên hiệu quả – đó là quản trị quyền tài chính. Tôi bỏ phiếu trên Curve, dù là bribe (đưa hối lộ) hay bỏ phiếu vào pool, đều có thể thông qua hình thức hợp đồng thuần túy để tăng lợi nhuận cho token trong tay. Theo tôi, đây là hình thức duy nhất có thể thực hiện quản trị ý nghĩa bằng token – phải gắn chặt với quyền tài chính của giao thức, đặc biệt là tài chính tương lai.
Hình thức quản trị của Curve so với cổ phiếu là một bước tiến cực lớn – không chỉ đơn thuần bỏ phiếu cho đề xuất, mà là ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, bao gồm vesting, việc上线 gauge, những việc liên quan đến tài chính. Đặc biệt trong lĩnh vực DeFi, có thể thực sự dùng bỏ phiếu token để quyết định thay đổi quyền tài chính. Chỉ cần giao thức đủ phi tập trung, thực sự có thể đạt đến mức chỉ có holder token mới ảnh hưởng được quyết định hợp đồng, ngay cả đội ngũ cũng không thể độc tôn định hướng.
Wayne: Bản thân khái niệm quản trị không có vấn đề gì, nhưng kết quả hiện tại của quản trị mới là vấn đề. Đánh giá quản trị có hiệu quả hay không, ta nên nhìn vào kết quả thực tế hay giá trị vốn có mà nó nên mang lại? Hiện tại chúng ta thấy kết quả quản trị vô nghĩa vì bản thân giao thức không có nhu cầu quản trị thực sự. Ví dụ ba người chúng ta lập công ty, bạn làm CEO, tôi làm phó, anh kia làm giám đốc – thì cũng chẳng có ý nghĩa gì đúng không. Curve hiệu quả vì phát triển tốt, có nhu cầu rõ ràng, có doanh thu phí, có dòng tiền, và dòng tiền có thể gắn với token. Một dự án khác dùng mô hình tương tự Curve, chưa chắc đã thành công.
Tôi nghĩ còn một ví dụ khác, có lẽ chúng ta đều quên mất Ethereum. Trên Ethereum, mọi người không cần bỏ phiếu, nhưng ta không thể nói Ethereum là tập trung. Vậy nên, có hay không cấu trúc quản trị và sự phát triển của token là hai chuyện độc lập. Nhưng nếu cấu trúc quản trị và sự phát triển token có thể thiết lập mối liên hệ, thì sự phát triển giao thức có thể phản ánh lại giá trị token.
Tu: Xét về kết quả, lý do nằm ở việc trong bối cảnh nào chúng ta có thể hoàn toàn dùng hợp đồng để thực hiện quản trị thực sự và đưa ra kết quả đúng. Nhìn chung, chúng ta chưa đạt được việc dùng token để quản trị rồi thông qua hợp đồng hoặc trên-chain đưa ra kết quả, nên khó đạt được quản trị định hướng kết quả. Dù kết quả ra sao, quá trình quản trị token cần minh bạch – tôi cho rằng đây là một bước tiến lớn, bao gồm việc ghi rõ mỗi lựa chọn có bao nhiêu phiếu, ai đã bỏ phiếu cho lựa chọn nào – đều là những tiến bộ.
Người dẫn chương trình: Chủ đề Curve thực chất là bài toán gà và trứng. Curve tối ưu quyền quản trị đến vậy là vì bản thân nó xử lý khối lượng nghiệp vụ rất lớn.
Sybil Attack: Nick Szabo, thầy giáo của Satoshi Nakamoto, từng hoàn toàn bất hòa với Ethereum Foundation vào năm 2016-2017. Có lẽ Nick Szabo không hài lòng với cách quản trị Ethereum, và nếu để ông ấy đánh giá Optimism, có lẽ ông cũng sẽ chửi.
Người dẫn chương trình: Gần đây Optimism chính thức đăng một bài viết có tên This Governance Will Self Destruct, khám phá cách thông qua thí nghiệm giúp Optimism trở thành mạng lưới bình đẳng giữa người dùng. Điểm đáng chú ý là quản trị OP sẽ chia thành hai viện (Token House và Citizens House, Token House thiên về PoS, Citizens House thiên về bình đẳng). Các vị có thể hình dung một ứng dụng cụ thể nào của mô hình quản trị này và ý nghĩa thực tế của nó? So với cơ chế hối lộ và thiên vị "cá voi" của Curve, liệu mô hình này có điểm tham khảo đáng giá?
Wayne: Vừa rồi có vị khách nói rằng, token quản trị crypto cần gắn chặt với lợi ích kinh tế, mà nguồn lợi ích kinh tế lại chính là doanh thu giao thức. Nhưng ở đây có một vấn đề lớn – tại sao Optimism lại chọn mô hình quản trị này? Khi gắn chặt với lợi ích kinh tế, đồng nghĩa mọi người sẽ chọn chiến lược tối ưu cho lợi ích kinh tế cá nhân, đặc biệt là lợi ích ngắn hạn, điều này sẽ làm tổn hại lợi ích dài hạn của giao thức.
Chúng ta có thể tách riêng một số chức năng của token, ví dụ chức năng mang lại lợi ích dài hạn hoặc hiệu ứng bên ngoài (externalities). Những lợi ích ngắn hạn, nội tại thì đặt trong token. Vì trong crypto có nhiều tài nguyên hoặc chức năng mang tính bên ngoài, ví dụ công cụ phát triển, công cụ kiểm thử, dữ liệu, v.v. Khi cần bỏ phiếu để chi tiền làm những việc này, mọi người thường không muốn.
Với mỗi cá nhân, làm việc này lợi ích kinh tế không đủ bù đắp, nhưng lại rất có lợi cho sự phát triển giao thức. Ví dụ như trước nhà bạn muốn xây công viên, nhưng công viên không có cửa, muốn vào phải đi vòng rất xa. Nhà khác có thể đồng ý, nhưng riêng bạn có thể không chịu. Với cả cộng đồng thì là việc tốt, nhưng luôn có người bỏ phiếu phản đối.
Optimism làm vậy thực chất là dùng mô hình Token House và Citizens House để tách biệt lợi ích ngắn hạn người dùng và lợi ích dài hạn giao thức – nói trắng ra là cân bằng nhược điểm khi chỉ dùng token để quản trị, tránh việc quá theo đuổi tối đa hóa lợi ích kinh tế dẫn đến tổn hại phát triển dài hạn. Cụ thể, Citizens House có thực sự thúc đẩy sức khỏe dài hạn của giao thức hay không, chúng ta chưa biết, nhưng ít nhất mục tiêu và thử nghiệm của họ là như vậy.
Người dẫn chương trình: Mô hình này chỉ là một đề xuất từ Optimism, kết quả thực tế ra sao hiện chưa ai biết, phải trải qua vài năm mới thấy được. Các vị khách có thể chia sẻ về Hiến pháp của Optimism, về Working Constitution và Bedrock Constitution. Bedrock Constitution thực ra được xây dựng dựa trên phiên bản đầu tiên của Working Constitution, Working Constitution được áp dụng thử vài năm, khi vấn đề xuất hiện sẽ cải tiến tích cực, từ đó hình thành Bedrock Constitution.
Morty: Tôi dịch Working Constitution là Hiến pháp Tiến bộ. Nó cho phép thực nghiệm, vì thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất để kiểm nghiệm chân lý, có thể điều chỉnh linh hoạt theo thực tế. Có thể theo diễn biến thực tế tương lai, ví dụ phân bổ tài sản kho bạc gặp vấn đề, do công dân (citizens) bỏ phiếu để hoàn thiện hiến pháp. Nó do Ủy ban Optimism quyết định thông qua một loạt thí nghiệm quản trị, thời hạn đưa ra là bốn năm. Sau bốn năm, sẽ dùng Hiến pháp Tiến bộ để xác định Hiến pháp Nền tảng (Bedrock Constitution), rồi dùng Bedrock Constitution để thực hiện các quản trị chi tiết hơn. Optimism đang hướng tới việc xây dựng một Layer 2 như một quốc gia, nhưng hiện tại hiệu quả chưa tốt. Nếu số người tham gia đông, thì việc thực nghiệm có ý nghĩa; nhưng nếu ít người tham gia, sẽ khó sát thực tế.
Sybil Attack: Cách làm của Optimism giống như El Salvador từng áp dụng Bitcoin – mang ý nghĩa tương tự. Optimism đang thử nghiệm một mô hình chính trị như ngoài đời, một thí nghiệm kiểm soát hoàn hảo. Nhưng vẫn còn vấn đề kỹ thuật hiện thực, ví dụ Optimism chính thức làm sao ngăn chặn tấn công Sybil – một tổ chức giả mạo hàng loạt địa chỉ, giả làm nhiều người đi bỏ phiếu. Dù sao đi nữa, Optimism đại diện cho một thí nghiệm quản trị on-chain vĩ đại.
Tu: Mô hình quản trị của Optimism thực sự rất thú vị, nó kết hợp nhiều khái niệm, bao gồm cả khái niệm "liên kết linh hồn" (soulbound) mà Vitalik Buterin từng đề cập, được Optimism áp dụng. Ở đây không thể không nhắc đến V God – ông rất muốn thúc đẩy lý tưởng phi tập trung của mình. Khái niệm "liên kết linh hồn" nhằm chống kiểm duyệt, giữ riêng tư tối đa, nhưng vẫn đưa KYC vào một danh tính nhất định. Citizens House chính là người tham gia đã qua KYC. Theo tôi, Citizens House giống như một ủy ban thường vụ, thực hiện quản lý ở cấp độ cao hơn.
Vừa rồi thầy Wayne nói về lợi ích kinh tế và việc hối lộ làm hệ thống sụp đổ, ở đây có thể đi sâu hơn. Cân bằng lợi ích ngắn hạn và dài hạn, theo tôi có thể thông qua một bộ quy tắc hợp đồng đủ mạnh, khóa chặt trong một phạm vi nhất định, những người trong hệ thống thông qua đấu tranh để cân bằng lợi ích tối đa cá nhân và lợi ích dài hạn giao thức. Theo tôi, Curve ở một mức độ nào đó cũng làm được điều này – bỏ phiếu chỉ ảnh hưởng đến quyền tài chính đào mỏ, không ảnh hưởng đến quyết định đội ngũ. Sự tách biệt quyền lực và giới hạn quy tắc này giúp cơ chế hối lộ phát huy hiệu quả đấu tranh, thúc đẩy tiến bộ giao thức.
Robin: Từ sự phát triển luật công ty, từ Công ty Đông Ấn đến nay, cũng chỉ hai ba trăm năm. Việc ánh xạ luật công ty lên Crypto, khác biệt có lẽ chỉ là tốc độ phát triển crypto mạnh mẽ hơn. Luật công ty phát triển từ việc phân bổ trách nhiệm và nghĩa vụ, đến nay ngoài việc thích nghi môi trường chính trị bản địa, còn bổ sung và vá lỗi cho kinh tế học hiện đại.
Optimism làm hai viện này là một bước tiến vượt bậc, so với cơ chế ve của Curve hoàn toàn gắn với lợi ích và LP. Sự phát triển một blockchain công cộng không chỉ đặt lợi nhuận lên hàng đầu. Blockchain mang theo nhiều khám phá công nghệ và ứng dụng tương lai, cũng như trí tưởng tượng về hướng đi công nghệ – những thứ này không thể gắn với lợi ích.
Hiện tại tôi cho rằng cấu trúc token quản trị ở tầng ứng dụng đều không đáp ứng được nhu cầu phát triển blockchain công cộng, vì ngoài lợi nhuận còn có nhiều nhiệm vụ sinh thái khác. Liên hệ với sự phát triển luật công ty, Optimism đến nay đã trải qua nhiều thất bại/thành công của các L1, trải qua chu kỳ và cảm xúc tầng ứng dụng, rút ra mô hình hai viện Token House và Citizens House, dùng Token House để quyết định ai vào Citizens House – đây là tối ưu về cấu trúc, vượt xa mọi quyết định đơn lớp ở tầng ứng dụng trước đây. Tôi cho rằng đây là một thí nghiệm vĩ đại.
Người dẫn chương trình: Về chính trị học blockchain, các vị có thấy quan điểm thú vị nào, hoặc tự nghĩ ra quan điểm gì, xin chia sẻ. Nếu bạn xây dựng một quốc gia Web3, bạn sẽ thiết kế chế độ chính trị thế nào?
Sybil Attack: Tôi có thể chọn cách vận hành như Polkadot hiện tại với các nút relay chain. Polkadot không cho mọi nút đều tham gia vận hành relay chain, mà phải đặt cọc một lượng lớn token $DOT. Tôi muốn làm giống Polkadot, thiết lập kiểm tra tư cách. Nếu mở quyền bỏ phiếu cho mọi địa chỉ, mọi ví, cuối cùng rất dễ xảy ra tấn công Sybil. Một người mua nhiều token, phân tán chứng nhận vào nhiều địa chỉ – rất khó kiểm tra.
Vì vậy, thay vì để quyền bỏ phiếu tự do, tốt hơn nên làm một kiểm tra tư cách nghiêm túc. Tất cả tổ chức DAO, thành viên cộng đồng có thể bầu trước một vài đại diện tiêu biểu, những người này dùng địa chỉ của mình để đặt cọc và bỏ phiếu, sẽ đáng tin cậy hơn việc mở quyền quản trị cho tất cả mọi người.
Tu: Ý tưởng lớn nhất của tôi là về blockchain công cộng và Distribution / POW. Trong quá trình BTC lan tỏa toàn cầu, thực tế nó đã thất bại, vì không đưa được đông đảo người dùng hơn vào thế giới crypto. Các dự án, kể cả blockchain công cộng, lại dành quá nhiều thời gian xây dựng hệ thống chính trị trong quản trị, mà bỏ quên việc thúc đẩy tính phổ cập của crypto. Chúng ta cần một cách thức rộng rãi hơn để phân tán token đến tay nhiều người hơn. Cần phát minh ra một dạng POW mới, để hoàn thành sứ mệnh mà BTC chưa làm được.
Người dẫn chương trình: Ngoài quản trị, $OP còn có thể được trao thêm những giá trị nào khác? Hãy thoải mái tưởng tượng.
Sybil Attack: Có thể tham khảo Metis, tham khảo các L2 khác đã phát hành token. Optimism có hai loại nút: sequencer và validator. Sequencer là người tạo khối, giống như thợ đào trên Ethereum; validator là nút xác minh. Metis liên tục dùng token của họ để thưởng cho các nút xác minh, đến tháng 4 năm nay số nút xác minh đạt gần 90.
Optimism luôn không muốn công bố quy mô nút xác minh của họ, mọi người đoán có lẽ vì số lượng quá ít, ngại công khai. Ngày Cá tháng Tư, Optimism đăng bài trên Medium, chính thức tuyên bố người dùng sẽ không bao giờ muốn tự vận hành một nút xác minh, nên họ cũng không muốn giảm phí gas. Sau khi phát hành token, Optimism có thể tham khảo cách này, dùng token để thưởng cho người xác minh.
Trên Optimism, nút xác minh chỉ có thể thách thức sequencer nếu sequencer đăng dữ liệu giả mạo lên Ethereum mainnet, nếu thách thức thành công sẽ nhận được phần thưởng token, nhưng phần thưởng này không hấp dẫn. Nếu sequencer uy tín cao, luôn không đăng dữ liệu giả, mọi giao dịch đều đúng, thì validator sẽ không bao giờ nhận được thưởng. Như vậy sẽ không ai muốn chạy nút validator. Metis làm khác: chỉ cần là nút xác minh, bạn sẽ liên tục nhận thưởng token Metis. Optimism chưa làm điều này.
Tác dụng lớn nhất lần này của việc phát hành token là giải quyết vấn đề tài chính của họ. Token Optimism có thể trở thành động lực mạnh mẽ cho các nút xác minh, về cơ chế sẽ mạnh hơn trước rất nhiều. Ngoài ra, vì Optimism đã phát hành token, nên cũng có lợi thế hơn trong gọi vốn.
Bản ghi âm lại https://twitter.com/ofr_intern/status/1534141708644290560
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Old Fashion Research
