Web3 sẽ không được xây dựng trên các chuỗi công khai hợp đồng thông minh hiện tại.
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Web3 sẽ không được xây dựng trên các chuỗi công khai hợp đồng thông minh hiện tại.
Blockchain phổ quát thì rất tuyệt vời trong DeFi, nhưng để mở rộng ra ngoài DeFi sẽ cần một kiến trúc mới.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Deso
Ghi chú: Đây là bài viết do chuỗi công khai xã hội DeSo đăng tải, cho rằng trong tương lai các ứng dụng Web3.0 như mạng xã hội không nên được xây dựng trên các chuỗi hợp đồng thông minh phổ quát hiện có, mà cần những blockchain chuyên biệt để Web3 phát huy tối đa tiềm năng.
Nhiều người tin rằng các blockchain phổ quát như ETH, ADA, Avalanche và Solana sẽ cung cấp năng lượng cho mọi thứ trên Internet, bao gồm cả ứng dụng tài chính, ứng dụng xã hội, thậm chí cả các thị trường kiểu Amazon.
Nhưng một vấn đề nghiêm trọng lại bị bỏ qua rộng rãi: lưu trữ trên chuỗi.
Mặc dù các blockchain phổ quát ngày nay hoạt động tốt trên các ứng dụng ít lưu trữ như DeFi,nhưng chúng không thể mở rộng để xử lý các ứng dụng nặng về lưu trữ như ứng dụng xã hội hay thị trường. Hãy hình dung một thế giới mà mỗi lần “thích” hoặc theo dõi một ứng dụng phi tập trung đều phải trả phí lưu trữ hơn 1 đô la Mỹ. Thật không may, hiện tại tất cả các blockchain phổ quát trên thị trường đều có giới hạn về dung lượng lưu trữ.
Con số không nói dối. Bảng dưới đây minh họa chi phí lưu trữ 1GB trạng thái trên chuỗi thay đổi như thế nào giữa các blockchain khác nhau. Điều quan trọng là khi các blockchain phổ quát ngày càng phổ biến, lưu trữ sẽ trở nên khan hiếm hơn và chi phí này dự kiến chỉ tiếp tục tăng lên. Chúng ta sẽ thảo luận riêng về DeSo sau.
Ngay cả khi sử dụng các cầu nối blockchain tập trung vào lưu trữ như Arweave hay Filecoin, chi phí cao của việc lưu trữ trên chuỗi vẫn cản trở phần lớn các ứng dụng web 2.0 chạy trên các blockchain phổ quát ngày nay. Với mức giá hiện tại, ngay cả việc lưu trữ một liên kết đến Arweave hoặc Filecoin trên một chuỗi phổ quát cũng tốn từ 0,1–1 đô la Mỹ – một con số rất đắt đỏ. Khi các blockchain này ngày càng phổ biến, chi phí có thể còn tăng thêm vì chúng vốn không được thiết kế để mở rộng quy mô lưu trữ.
Hơn nữa, mặc dù nhiều công ty blockchain tuyên bố có thể xử lý hàng nghìn giao dịch mỗi giây (TPS), nhưng chỉ số này không tính đến thuộc tính lưu trữ của các ứng dụng hiện tại. 50.000 giao dịch DeFi có thể tạo ra zero byte dữ liệu trạng thái mới, trong khi 50.000 giao dịch xã hội có thể tạo ra hàng chục megabyte dữ liệu cần được lưu trữ, lập chỉ mục và truy vấn. Ngày nay, ngay cả các blockchain tiên tiến nhất cũng hoàn toàn không thể xử lý loại giao dịch thứ hai, và hạn chế này đang cản trở việc phát triển những ứng dụng Web3 thú vị.
Trong nhiều năm, chúng tôi đã nghiên cứu cách vượt qua thách thức này. Chúng tôi tin rằng tất cả các ứng dụng Web3 đòi hỏi nhiều lưu trữ như ứng dụng xã hội và thị trường đều cần phát triển loại blockchain mới. Bởi vì, như chúng tôi sẽ thảo luận, những ứng dụng này là các ứng dụng trạng thái vô hạn, chứ không phải ứng dụng trạng thái hữu hạn.
Từ trạng thái hữu hạn đến trạng thái vô hạn
Hiện nay, tất cả các blockchain phổ quát trên thị trường đều được xây dựng nhằm hỗ trợ những gì chúng tôi gọi là các ứng dụng trạng thái hữu hạn. Trong những ứng dụng này, lượng dữ liệu hoặc trạng thái bạn phải giữ cho mỗi người dùng là hữu hạn. Ví dụ, để xây dựng một ứng dụng tài chính, điều duy nhất bạn cần xác minh giao dịch là số dư tài khoản của từng người dùng. Người dùng có thể chuyển tiền cho nhau hàng triệu lần, nhưng cuối cùng bạn chỉ cần lưu trữ vài con số để chỉ định số dư cuối cùng của mỗi người dùng. Nói cách khác, lượng trạng thái bạn phải duy trì là hàm số của số lượng người dùng, chứ không phải số lượng giao dịch.
Có lẽ đáng ngạc nhiên là hầu hết tài chính phi tập trung (DeFi) đều bao gồm các ứng dụng trạng thái hữu hạn. Miễn là bạn có thể lưu trữ một lượng nhỏ số dư tài khoản, bạn đã có thể bắt đầu xây dựng các công cụ phức tạp tùy ý để người dùng giao dịch, vay mượn... Bạn sẽ không bao giờ cần lưu trữ gì ngoài số dư cuối kỳ dài hạn.
Điều này xảy ra vì các giao dịch người dùng thực hiện trong ứng dụng DeFi là các giao dịch trung lập về trạng thái, nghĩa là chúng chỉ sửa đổi số dư hiện có chứ không bổ sung dữ liệu mới vào trạng thái. Vấn đề là khi blockchain cố gắng xâm nhập vào các lĩnh vực ngoài tài chính, họ bắt đầu cần xử lý một loại ứng dụng hoàn toàn khác: các ứng dụng trạng thái vô hạn.
Bây giờ, nếu chúng ta muốn nhìn ra ngoài lĩnh vực tài chính thì sao? Ứng dụng trạng thái vô hạn là những ứng dụng mà lượng dữ liệu cần lưu trữ tăng trưởng vô hạn theo số lượng thao tác mà mỗi người dùng thực hiện. Ví dụ, hãy lấy một ứng dụng xã hội điển hình. Người dùng có thể tạo hồ sơ, thêm trạng thái, đăng bài, thêm trạng thái, theo dõi người khác, thêm trạng thái, thích nội dung, thêm trạng thái, v.v… Điểm khác biệt là trong ứng dụng xã hội, mọi giao dịch đều làm tăng trạng thái, chứ không trung lập như trong DeFi.
Với ứng dụng xã hội, bạn cần có khả năng lưu trữ lượng dữ liệu vô hạn, chứ không chỉ giữ một vài số dư tài khoản trong trạng thái của mình. Tệ hơn nữa, trạng thái này cần được các người dùng khác trên mạng truy vấn thường xuyên, yêu cầu độ sẵn sàng cao. Thật không may, nhiều ứng dụng mà chúng ta sử dụng ngày nay đều như vậy, bao gồm hầu hết các ứng dụng xã hội và thị trường. Hơn nữa, như chúng tôi sẽ thảo luận, các blockchain phổ quát hiện có trên thị trường hiện nay đều không có khả năng xử lý các loại ứng dụng này.
Sự tắc nghẽn không thể tránh khỏi của các chuỗi phổ quát
Tất cả các blockchain phổ quát hiện nay trên thị trường, bao gồm ETH, ADA, Avalanche, Solana và các nền tảng khác, đều không có khả năng xử lý các ứng dụng trạng thái vô hạn như ứng dụng xã hội hay nền tảng giao dịch. Bởi vì việc mở rộng các ứng dụng trạng thái vô hạn, ngay cả với số lượng ít người dùng, cũng cần những giải pháp được tùy chỉnh theo nhu cầu lưu trữ và lập chỉ mục của ứng dụng hiện tại. Hãy nhớ rằng: 50.000 giao dịch trung lập trạng thái mỗi giây khác hoàn toàn với 50.000 giao dịch làm tăng trạng thái mỗi giây.
Ví dụ, hầu hết các blockchain phổ quát mới nhất trên thị trường hiện nay giữ TPS cao bằng cách lưu trữ toàn bộ trạng thái tài khoản trong bộ nhớ. Điều này phù hợp với các ứng dụng trạng thái hữu hạn như DeFi, và nếu bạn muốn trở thành blockchain DeFi nhanh nhất thì đây là lựa chọn tối ưu. Tuy nhiên, một khi ai đó cố gắng xây dựng ứng dụng trạng thái vô hạn trên chuỗi của bạn, bạn sẽ phải lưu trữ một con số cho mỗi người dùng — dẫn đến việc phải lưu trữ hàng megabyte hoặc hơn — điều này có nghĩa là những dữ liệu này đột nhiên không còn vừa với bộ nhớ nữa. Ngoài ra, nếu blockchain là phổ quát, nó không thể thông minh quyết định trạng thái tài khoản nào cần ở trong bộ nhớ và cái nào không, và đương nhiên nó không thể lập chỉ mục dữ liệu để truy vấn theo thời gian thực.
Kết quả cuối cùng là tất cả các blockchain phổ quát ngày nay buộc phải áp đặt giới hạn lưu trữ để duy trì tính khả thi. Điều này khiến chi phí lưu trữ tăng vọt, làm cho việc xây dựng các ứng dụng trạng thái vô hạn trở nên gần như bất khả thi, và tình hình sẽ càng tồi tệ hơn khi các chuỗi này ngày càng phổ biến.
Không ai cố gắng xây dựng ứng dụng trạng thái vô hạn trên blockchain phổ quát vì không thể làm điều đó với chi phí đủ thấp. Nhưng có rất nhiều ứng dụng thú vị thuộc loại trạng thái vô hạn. Thực tế, phần lớn các ứng dụng Web 2 đều là trạng thái vô hạn (FB, Insta, Amazon, v.v.). Vậy thì, nếu bạn thậm chí không thể xây dựng phần lớn các ứng dụng Web 2 trên các chuỗi trạng thái hữu hạn ngày nay, làm sao Web3 có thể đạt được điều đó? Hơn nữa, chỉ cần một người xây dựng một ứng dụng trạng thái vô hạn trên blockchain phổ quát, lưu trữ sẽ lập tức bị tắc nghẽn. Ví dụ, hãy tưởng tượng bạn và ba người bạn cùng thuê một căn hộ — nếu một người trong số họ làm phòng bừa bộn, toàn bộ căn hộ sẽ trở nên lộn xộn. Tương tự, việc xây dựng một ứng dụng xã hội toàn diện hay một thị trường, ngay cả trên một blockchain phổ quát mới, cũng sẽ ngay lập tức chạm đến giới hạn lưu trữ vốn có của các blockchain này, khiến tất cả các ứng dụng trạng thái vô hạn nhanh chóng trở nên gần như không thể hoạt động. Thảm kịch của tài nguyên chung này đã diễn ra trên Ethereum và đang bắt đầu xuất hiện trên Solana.
Mở rộng các ứng dụng trạng thái vô hạn bằng DeSo
Để xử lý nhu cầu lưu trữ và lập chỉ mục vốn có của các ứng dụng trạng thái vô hạn, chúng tôi cho rằng blockchain sẽ cần được tùy chỉnh cho ứng dụng cụ thể. Bởi vì nếu không đưa ra giả định về loại dữ liệu sẽ được lưu trữ (mô hình), chi phí lưu trữ, lập chỉ mục và truy vấn dữ liệu sẽ tăng mạnh, khiến các ứng dụng xây dựng trên chuỗi trở nên kém cạnh tranh.
Lấy một ví dụ rất cụ thể: một blockchain xã hội phi tập trung, hay còn gọi là DeSo. DeSo được tùy chỉnh từ đầu đến cuối để hỗ trợ các ứng dụng xã hội, nghĩa là tất cả dữ liệu và chỉ mục mà nó lưu trữ đều tuân theo một mô hình đã biết.
Việc lưu trữ và lập chỉ mục tệp khác với bài viết, bài viết khác với việc theo dõi, v.v... Mức độ tùy chỉnh này không chỉ giúp chi phí lưu trữ thấp hơn 10.000 lần so với Avalanche hay Solana, mà còn cho phép tất cả các nút DeSo cung cấp truy vấn tức thì cho mọi dữ liệu liên quan. Những truy vấn như xác định ai thích một bài viết hoặc ai đang theo dõi một bài đăng trở nên gần như tức thời — điều này sẽ cực kỳ tốn kém nếu dữ liệu được lưu trữ theo cách phi cấu trúc. Điều này cũng khiến việc phát triển ứng dụng trên DeSo dễ dàng hơn, và đây cũng là một phần lý do tại sao đã có hơn 100 ứng dụng được xây dựng trên nền tảng này, bao gồm Diamond, PolyGram, Cloutfeed, Pulse, Supernovas, v.v.
Bảng đơn giản dưới đây minh họa chi phí lưu trữ 1GB trạng thái trên chuỗi thay đổi như thế nào giữa các blockchain khác nhau. Cũng cần lưu ý rằng theo thời gian, chi phí thuê lưu trữ trên các blockchain phổ quát dự kiến sẽ tăng lên khi dung lượng lưu trữ trở nên khan hiếm. Ngược lại, chi phí trên DeSo dự kiến sẽ cố định, thậm chí có thể giảm xuống vì nó được thiết kế để xử lý các trường hợp sử dụng trạng thái vô hạn:
Thú vị là, mặc dù blockchain DeSo được thiết kế ban đầu để hỗ trợ các ứng dụng xã hội, nhưng cần lưu ý rằng miễn là mô hình được xác định rõ ràng, nó có thể được mở rộng để hỗ trợ bất kỳ ứng dụng trạng thái vô hạn nào. Chìa khóa nằm ở chỗ mỗi loại ứng dụng mới đều được hỗ trợ ở cấp độ "bare metal" và được tùy chỉnh theo cách tối ưu hóa nhu cầu lưu trữ và lập chỉ mục cho ứng dụng đó. Điều này có nghĩa là theo thời gian, khi hiệu ứng mạng xung quanh blockchain DeSo phát triển, nó có thể mở rộng để hỗ trợ các cấu trúc dữ liệu của nền tảng giao dịch và nhiều hơn nữa, khiến nó có tiềm năng làm đảo lộn toàn bộ Web 2.0, chứ không chỉ các gã khổng lồ truyền thông xã hội.
Về các blockchain tập trung vào lưu trữ
Cần lưu ý rằng cũng có các blockchain tập trung vào lưu trữ như Filecoin hay Arweave. Có đề xuất rằng những blockchain này có thể được kết hợp với blockchain phổ quát để giảm nhẹ vấn đề lưu trữ mà họ đang gặp phải. Tuy nhiên trên thực tế, chi phí lưu trữ trên blockchain phổ quát quá cao — với giá hiện nay, ngay cả việc lưu trữ một liên kết đơn giản đến Filecoin hay Arweave cho mỗi nội dung cũng tốn 0,1–1 đô la Mỹ. Chi phí xây dựng phần lớn các ứng dụng trạng thái vô hạn bằng các cầu nối này cao đến mức không thể chấp nhận, và khi các chuỗi này ngày càng phổ biến, chi phí chỉ có thể tăng thêm. Hơn nữa, dữ liệu lưu trữ trên Filecoin hay Arweave không được lập chỉ mục đúng cách, do đó cần xây dựng một tầng lập chỉ mục riêng biệt hoàn chỉnh để hỗ trợ từng ứng dụng quy mô lớn. Tầng lập chỉ mục này cần có cơ cấu khuyến khích riêng vì chi phí vận hành quy mô lớn ngày càng tăng.
Như đã nêu ở trên, Arweave có thể được dùng để lưu trữ dữ liệu không cần lập chỉ mục, còn gọi là lưu trữ blob, và nếu người dùng mong muốn, blockchain DeSo cho phép lưu trữ hình ảnh và video trên Arweave. Sau đó, blockchain DeSo lưu trữ một liên kết đến Arweave thay vì lưu trữ hình ảnh trực tiếp trên chuỗi hay dịch vụ tập trung. Đáng chú ý là, vì chi phí lưu trữ liên kết trên DeSo thực chất là miễn phí (0,0000184 đô la), DeSo có thể tích hợp các hệ thống này theo cách mà các blockchain phổ quát ngày nay không thể làm được.
Kết luận
Chúng tôi cho rằng phần lớn lĩnh vực mã hóa đã đánh giá thấp mức độ khó khăn của việc lưu trữ và lập chỉ mục dữ liệu theo cách có thể mở rộng. Lâu nay, toàn bộ lĩnh vực bị giới hạn trong các ứng dụng trạng thái hữu hạn mà không xem xét đến các ứng dụng trạng thái vô hạn rộng rãi như ứng dụng xã hội và nền tảng giao dịch, vốn thực tế chiếm phần lớn các ứng dụng Web 2.0. Trước những giới hạn vốn có về lưu trữ và lập chỉ mục của các chuỗi phổ quát hiện nay, chúng tôi cho rằng cần có các blockchain được tùy chỉnh để hỗ trợ các trường hợp sử dụng mới, từ đó giúp Web3 phát huy tối đa tiềm năng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
