DeFi không thoát khỏi Ethereum
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
DeFi không thoát khỏi Ethereum
Nếu coi mạng Ethereum như một con đường, thì hiện tại Ethereum có lẽ giống như đường vành đai ba Bắc Kinh vào giờ cao điểm buổi tối trong tuần, đã ùn tắc nghiêm trọng.
Chuyên sâu báo cáo Web3Phí giao dịch cao ngất, mạng lưới tắc nghẽn, nhà phát triển phản cảm... DeFi – ngôi sao sáng nhất trên Ethereum dường như lúc nào cũng đang giục nhà phát triển và người dùng rời đi.
Mặc dù có nhiều lời phàn nàn, nhưng DeFi vẫn không thể tách khỏi Ethereum.
Dữ liệu từ defiprime cho thấy trong số 242 dự án DeFi, có tới 197 dự án được triển khai trên Ethereum, trong khi EOS và Bitcoin lần lượt chỉ có 22 và 23 dự án DeFi.
Tại sao các blockchain công cộng khác chưa thể hình thành những ứng dụng DeFi lớn mạnh như Compound hay Uniswap? Tại sao hệ sinh thái DeFi lại không thể phát triển trên các blockchain công cộng khác?
TechFlow tổng hợp ra 3 lý do chính:
Ethereum với tư cách là blockchain công cộng hàng đầu, có lợi thế vượt trội về chủng loại tài sản và tổng lượng tài sản.
Các blockchain khác không chú trọng DeFi như Ethereum, hiện tại mới bắt chước theo thì đã đánh mất cơ hội tiên phong.
Sau khi DeFi đạt quy mô lớn, việc quản trị phi tập trung khiến chi phí di chuyển từ Ethereum sang các blockchain khác khó lường trước.
Sau khi DeFi khuấy động thị trường tiền mã hóa, các blockchain công cộng lớn đều bước vào cuộc đua vũ trang DeFi. Vốn, công nghệ, nhân tài... đổ dồn không ngừng. Cuối cùng, ai sẽ là người thách thức Ethereum, giành lấy ngai vàng sắt của DeFi?
Ethereum quá tải
Nếu coi mạng lưới Ethereum như một con đường, thì hiện tại Ethereum giống như vòng đai ba Bắc Kinh vào giờ cao điểm buổi tối, tắc nghẽn nghiêm trọng.
"Hiện trạng tắc nghẽn của Ethereum thậm chí còn nghiêm trọng hơn cả thời kỳ bong bóng ICO." Nhà nghiên cứu Ethereum Haseeb Qureshi nói.
Lời nhận định này hoàn toàn đúng sự thật. Trong giai đoạn đỉnh cao của ICO năm 2018, mức phí giao dịch trung bình mỗi ngày cao nhất là 5,4 USD, nhưng vào chiều ngày 13 tháng 8, con số này đã phá kỷ lục cũ, lên tới 7,4 USD – tăng gần 15 lần so với mức 0,5 USD một tháng trước đó.
Nói cách khác, người dùng muốn thực hiện một giao dịch chuyển tiền trên mạng Ethereum phải trả phí trung bình khoảng hơn 50 tệ. Nếu muốn hoàn tất giao dịch trong một phút, phí Gas có thể lên tới 20 đô la Mỹ.
Theo logic của thế giới Internet, sự bùng nổ của DeFi trên Ethereum gần như là một hành vi thị trường phản trực giác. Phí giao dịch cao ngất, trải nghiệm người dùng phản cảm... từng lớp một đang đẩy lùi cả nhà đầu tư nhỏ lẻ trong ngành lẫn lượng truy cập bên ngoài.
Tuy nhiên, dù rào cản cao như vậy, vẫn có một nhóm người đổ xô vào DeFi, nguyên nhân không gì khác ngoài việc DeFi đáp ứng được hy vọng làm giàu nhanh chóng. Điều này bắt nguồn từ chế độ khai thác thanh khoản (liquidity mining) và cơ chế thị trường tự động (AMM), tạo nên một chuỗi huyền thoại nối tiếp nhau.
Từ khi khởi động khai thác thanh khoản vào ngày 17 tháng 7, YFI đã tăng từ 34,53 USD lên mức cao nhất 12.821 USD, từng vượt cả BTC, tăng gấp 371 lần.
Yam Finance (YAM) khởi động kế hoạch phân bổ token, thu hút 200 triệu USD trong 6 giờ.
......
Tính đến ngày 18 tháng 8, vốn hóa thị trường tổng cộng của các token DeFi đã đạt 11,5 tỷ USD, khối lượng giao dịch DEX vượt 404 triệu USD, giá trị tài sản khóa trong DeFi vượt quá 6,2 tỷ USD.
Ở một diễn biến khác, phí giao dịch vẫn ở mức cao. DEX (sàn giao dịch phi tập trung) nổi tiếng nhất trên Ethereum, Uniswap, đã thu hơn 7 triệu USD phí giao dịch trong một tháng qua.
Sự bùng nổ của DeFi đã khiến các nhà phát triển Ethereum cảnh giác.
"Phí Gas cao là mối đe dọa nghiêm trọng đối với hệ thống quản trị trên chuỗi, đặc biệt là những hệ thống tối ưu kém." Nhà phát triển Ethereum Philippe Castonguay đăng tweet cho biết, nếu mọi người phải trả phí giao dịch 200 USD để bỏ phiếu, đa số người dùng sẽ không tham gia. Việc này chỉ khiến những cá voi càng giàu thêm, vì chỉ họ mới có thể stake, chỉ họ mới có thể giao dịch, chỉ họ mới có quyền biểu quyết.
Nhà sáng lập Ethereum Vitalik Buterin cũng cho rằng DeFi không tồi, nhưng nhiều người đã đánh giá thấp rủi ro của hợp đồng thông minh. Lãi suất DeFi cao hơn rất nhiều so với ngân hàng truyền thống, điều đó có nghĩa rủi ro của sản phẩm DeFi cũng lớn hơn nhiều, xác suất "sụp đổ" cũng cao hơn đáng kể.
Tuy nhiên, phí cao, mạng tắc nghẽn, nhà phát triển bất mãn... tất cả những điều này đều không thể ngăn cản sự bùng nổ và phát triển mạnh mẽ của DeFi trên Ethereum.
Dữ liệu từ DEFI PULSE cho thấy, trong top 38 ứng dụng DeFi theo giá trị khóa tài sản, có tới 37 ứng dụng nằm trên Ethereum. Theo cách nói của Internet hiện đại, các ứng dụng DeFi đã bị Ethereum "thống trị bảng xếp hạng".
Tại sao nhất thiết phải là Ethereum? Chẳng lẽ không có blockchain công cộng nào tốt hơn sao? Dù sao đi nữa, dưới tác động của thị trường DeFi sôi động, ETH đã tăng giá 75% trong một tháng. Các cộng đồng và nhà phát triển của các blockchain khác, chứng kiến giá coin và vốn hóa tăng mạnh, chẳng lẽ lại không ghen tị, không rung động?
Giấc mơ DeFi của các blockchain công cộng
Vào lúc 23 giờ đêm 18 tháng 8 theo giờ Bắc Kinh, sau khi trì hoãn 1 giờ, JustSwap – phiên bản Uniswap trên TRON, được mệnh danh là "nhà máy tạo ra đồng coin tăng trăm lần", cuối cùng cũng ra mắt.
Sau khi ra mắt, nhiều nhà đầu tư cho biết họ đã mua phải token giả trên JustSwap, thậm chí có người tự trào: "Mua chó đất mà cũng mua phải chó đất giả."
10 giờ sau khi ra mắt, khối lượng giao dịch của JustSwap đã vượt 5 triệu USD, trong đó phần lớn đến từ các token giả.
JustSwap trên TRON vẫn còn xa mới sánh được với Uniswap thật sự. Dữ liệu từ Debank cho thấy, tính đến 19h tối ngày 19, khối lượng giao dịch 24 giờ của Uniswap là 200 triệu USD, gần gấp 40 lần JustSwap.
Ngay từ một tháng trước, người sáng lập TRON – Tôn Diệc Văn đã công bố ba quyết sách tiến vào tương lai DeFi: ra mắt JustSwap (phiên bản Uniswap trên TRON), triển khai khai thác bằng cách staking USDJJST, và tiến quân vào thị trường oracles blockchain.
TRON là hình ảnh thu nhỏ của nhiều blockchain công cộng khác đang muốn tiến vào thị trường DeFi.
"Các đồng tiền mới trên DeFi có xu hướng thay thế các đồng tiền chủ đạo hiện nay." Một nhà đầu tư nhận định. Điều này hoàn toàn đúng, LINK – đồng tiền nổi bật nhờ oracle DeFi – đã tăng gấp bốn lần trong hai tháng, vượt mặt LTC, BCH và các đồng tiền lâu đời khác, vươn lên vị trí thứ năm về vốn hóa thị trường.
So với thị trường DeFi liên tục xuất hiện các đồng tiền tăng hàng trăm, hàng ngàn lần, các đồng tiền chủ đạo tăng trưởng ì ạch, cộng đồng liên quan trở nên u ám, nhiều nhà đầu tư đề xuất sử dụng DeFi để kích hoạt lại giá coin.
Vào ngày 15 tháng 8, người sáng lập EOS – BM (Daniel Larimer) đăng tweet cho biết: "Tôi đã tạo nền tảng DeFi đầu tiên vào năm 2014, DeFi là yếu tố cần thiết để thúc đẩy DPOS, TAPOS và cấu trúc cơ sở dữ liệu, sổ cái hiệu năng cao. EOS được thiết kế dành cho DeFi."
BM còn trả lời người dùng rằng, để xây dựng các ứng dụng DeFi phức tạp, hiệu năng cao, EOS sẽ là lựa chọn tốt hơn. DeFi trên Ethereum cần sử dụng nhiều tổ hợp khó dùng để khắc phục các thiếu sót như độ trễ giao dịch, tấn công gas, tái tổ chức và thiếu cơ sở dữ liệu có thứ tự.
Có lẽ bị kích thích bởi lời nói của BM, giá coin EOS tăng vọt, tăng 25% trong hai ngày.
CEO Block.one – Brendan Blumer đăng tweet cho biết: EOS sẽ mở khóa "kỹ năng DeFi". Trước lời chế giễu của người khác, ông đáp lại: tin đồn thường mang tính chu kỳ, các ứng dụng đổi mới trên mạng chính EOS nhiều hơn các hệ sinh thái khác, đây hoàn toàn mới chỉ là khởi đầu.
Không chỉ riêng EOS, ETC Core – người sáng lập James Wo cũng đăng tweet: Nói về DeFi, ETC có thể là một trong những giao thức phù hợp nhất, chúng tôi sẽ chứng minh điều đó.
Đồng thời, ngay cả Bitcoin cũng muốn tham gia cuộc đua DeFi. DG Lab được coi là công ty mạnh nhất trong thế giới Bitcoin, đã gây quỹ 93 triệu USD hồi năm ngoái. Gần đây, DG Lab tuyên bố tiến vào DeFi, muốn chạy hợp đồng thông minh trên mạng Lightning.
Theo thống kê chưa đầy đủ, trong số 20 đồng tiền mã hóa hàng đầu về vốn hóa thị trường, một nửa muốn hoặc đang tiến vào thị trường DeFi.
Nhưng cơ bản, các DeFi quy mô lớn đều nằm trên Ethereum, các DeFi trên các blockchain công cộng khác cộng lại cũng khó có thể so sánh với hệ sinh thái DeFi của Ethereum.
Tại sao DeFi lại không phát triển trên các blockchain công cộng khác ngoài Ethereum? Như câu nói "cam ngọt trồng miền Nam, cam chua trồng miền Bắc", phải chăng DeFi một khi rời khỏi môi trường Ethereum sẽ khó tồn tại?
Tại sao DeFi lại ưu ái Ethereum?
Gần như mọi blockchain công cộng đều muốn ôm DeFi, nhưng DeFi đã trở thành một khối lượng khổng lồ không dễ ôm nổi. Tổng vốn hóa thị trường của các token DeFi đã đạt 11,5 tỷ USD, vượt qua vốn hóa của tất cả các blockchain công cộng khác ngoại trừ Ethereum.
Đại đa số các dự án DeFi đều được xây dựng trên ERC-20, ví dụ như Compound, Uniswap, Balancer...
Theo dữ liệu từ defiprime, trong 242 dự án DeFi, có 197 dự án triển khai trên Ethereum, trong khi EOS và Bitcoin lần lượt chỉ có 22 và 23 dự án DeFi.
Tại sao lại dẫn đến tình trạng này?
"Hiệu ứng mạng là nguyên nhân chính." Pan Chao – người phụ trách khu vực Trung Quốc của MakerDAO – chia sẻ với TechFlow, tài nguyên phát triển, đối tác đều tập trung ở Ethereum, quan trọng nhất là các stablecoin đô la Mỹ đều được phát hành trên Ethereum.
Trong giai đoạn ICO điên cuồng nhất năm 2017, phần lớn các token gọi vốn đều sử dụng giao thức ERC-20 để tạo ra, lượng tài sản khổng lồ tích tụ trên mạng Ethereum. Không cần liên chuỗi, việc hoán đổi giữa các token chỉ cần trả phí ETH làm phí Gas chuyển khoản, các dự án nổi bật DeFi như Aave cũng ra đời vào thời điểm đó. Có thể nói, sự bùng nổ ICO trên Ethereum đã tạo nên nền tảng rộng rãi cho sự bùng phát hệ sinh thái DeFi, đồng thời thu hút đông đảo nhà phát triển.
Sự an toàn và tiện lợi khi hoán đổi tài sản trong một chuỗi đơn lẻ đã bù đắp cho vấn đề tốc độ giao dịch, do đó, một loạt DEX ra đời.
Ngoài ra, các stablecoin dựa trên Ethereum chiếm phần lớn thị phần, ví dụ như USDT, PAX, BUSD... đều được tạo theo giao thức ERC-20. Theo dữ liệu trình duyệt Ethereum, tổng vốn hóa lưu hành của các stablecoin trên Ethereum đã sớm vượt quá 10 tỷ USD.
"Việc tài sản trên EOS quá đơn điệu cũng là một trong những yếu tố then chốt cản trở việc xây dựng hệ sinh thái DeFi, tài sản cốt lõi của Ethereum là ETH, nhưng trên blockchain của nó còn có lượng lớn tài sản ERC-20 khác, đây là yếu tố quan trọng cấu thành hệ sinh thái DeFi Ethereum." Người phụ trách liên quan của OKLink cho biết.
Hiện tại, trên Ethereum đã phát hành 284.494 loại token theo chuẩn ERC-20, 6.303 loại theo chuẩn ERC-71, EOS phát hành tổng cộng 5.497 loại token, TRON phát hành 7.746 loại token.
Ngoài ra, các blockchain khác trước đây không coi trọng DeFi.
William – chuyên viên nghiên cứu trưởng tại OKEx Research – nói với TechFlow: "Không phải DeFi trên các blockchain khác không phát triển được, mà là trước khi DeFi bùng nổ năm nay, các blockchain khác hoàn toàn không chú trọng DeFi, hiện tại mới bắt đầu chạy theo. Từ năm ngoái, Ethereum đã tập trung phát triển DeFi, hiện tại hệ sinh thái DeFi trên Ethereum đã đạt quy mô, trong khi các blockchain khác mới chỉ bắt đầu."
Có lẽ đây là nguyên nhân chính khiến các blockchain khác đánh mất cơ hội tiên phong với DeFi. EOS – dù trước đây từng chú trọng phát triển DeFi – đã phát triển nhiều ứng dụng DeFi vào năm 2019 như Newdex, từng đứng đầu tất cả các DEX, nhưng sau khi hiệu ứng làm giàu từ "khai thác thanh khoản" bùng nổ giữa năm nay, lượng vốn khổng lồ đổ dồn vào các DEX trên Ethereum, Newdex nhanh chóng bị vượt mặt.
Sau khi Compound ra mắt mô hình "khai thác thanh khoản", EOS cũng nhanh chóng ra mắt dự án khai thác thanh khoản DFS (DeFis Network), tuyên bố tích hợp Uniswap, Synthetix, Compound và MakerDAO.
Tuy nhiên, DFS vì vấn đề cơ chế quy tắc, đã trở thành cỗ máy "vắt sữa" cho các nhà khoa học và kẻ đầu cơ, buộc phải sửa đổi quy tắc tới ba lần trong một ngày.
Hiện tại, các ứng dụng DeFi trên EOS như PIZZA-USDE, EOSDT, Vigor, Chintai, Defibox, Defix Network... đều khó tạo thành quy mô.
EOS có lẽ không hề "sinh ra vì DeFi" như lời BM nói. Trên thực tế, ngoài việc đánh mất cơ hội tiên phong trong DeFi, EOS còn thiếu thân thiện với người dùng mới: người dùng mới tạo ví trên EOS phải trả phí, trong khi ví Ethereum thì hoàn toàn miễn phí.
Còn Tôn Diệc Văn mới chỉ tuyên bố ba chiến lược DeFi của TRON vào tháng trước: ra mắt JustSwap (phiên bản Uniswap trên TRON), triển khai khai thác bằng cách staking USDJJST, và tiến vào thị trường oracles blockchain. Liệu "anh Tôn" dù muộn nhưng vẫn đến có thể bắt kịp làn sóng DeFi hay không, thời gian sẽ trả lời.
Ngoài ra, cần lưu ý đến DEX MOV trên Bytom. Lý Kiệt – người sáng lập Bytom – nói rằng MOV là cụm giao thức DeFi của Bytom, hiện tại xếp thứ 5 về số lượng người dùng hoạt động trong tất cả các DEX.
Cuối cùng, sau khi DeFi phát triển mạnh mẽ, nó trở thành cộng đồng phi tập trung, chi phí di cư là không thể đo đếm.
Các blockchain khác có thể chi mạnh mời nhà phát triển, ví dụ như trong cuộc chiến DApp trước đây, TRON và EOS đã chi mạnh để lôi kéo các nhà phát triển từ ETH, nhưng lại không thể lôi kéo được cộng đồng và lòng tin.
Kèm theo sự mở rộng ngày càng lớn của hệ sinh thái DeFi Ethereum, quyền quản trị thuộc về cộng đồng, việc di dời có lẽ không còn là chuyện một đội ngũ có thể tự quyết.
Đối với nhà đầu tư, sau khi trải qua sự sụp đổ của ICO và sự kiện hợp đồng "312", việc tin tưởng vào các dự án mã hóa vận hành tập trung là điều khó xảy ra trong chốc lát. Nhưng hầu hết các blockchain khác ngoài Ethereum luôn phát triển theo hướng tập trung, ví dụ như TRON và Justswap gắn liền với Tôn Diệc Văn.
Dù sao đi nữa, cuộc chiến DeFi giữa các blockchain công cộng đã chính thức bắt đầu, và Ethereum vẫn là vị vua trong thế giới DeFi.
Hiện tại, các blockchain công cộng đang hừng hực khí thế, bước vào cuộc đua vũ trang DeFi. Ngoài EOS, TRON và Bytom đã đề cập ở trên, Qtum cũng tuyên bố tham gia. Ngày 17 tháng 8, Qtum công bố kế hoạch hỗ trợ nhà phát triển DeFi với tổng kinh phí 1 triệu USD, nhằm hỗ trợ các nhà phát triển sử dụng chuỗi Qtum để xây dựng ứng dụng DeFi.
Trong hai năm qua, các blockchain này chưa thể đưa ra ứng dụng mang tính đột phá như mong đợi. Sự bùng nổ của DeFi đã thúc ép các blockchain này tiến vào một trong số ít ứng dụng thực tế trong lĩnh vực tiền mã hóa.
Cuối cùng, blockchain nào sẽ nổi bật trong chiến trường DeFi? Nhìn lại, để phát triển hệ sinh thái DeFi, một blockchain ít nhất cần đáp ứng bốn điều kiện sau:
Sự tích tụ về chủng loại tài sản
Hiệu suất ổn định, phí chuyển khoản thấp (ít nhất phải tốt hơn Ethereum)
Phi tập trung, giành được niềm tin của nhà phát triển và người dùng
Có hiệu ứng làm giàu (giống như ICO, hiệu ứng làm giàu từ DeFi thu hút nhà đầu tư)
Quy mô thị trường DeFi tuy đã mở rộng nhanh chóng trong hai tháng qua, nhưng DeFi vẫn đối mặt với nhiều thách thức như bong bóng tài sản, khó khăn về an toàn, khó thoát khỏi cộng đồng hẹp, tính hợp pháp...
Trước khi những vấn đề này được giải quyết, thế giới DeFi chỉ có thể vừa chịu đựng tình trạng tắc nghẽn và phí cao của Ethereum, vừa tiếp tục tiến lên phía trước.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
