Vua huy động vốn theo vòng xoáy tử thần: Tận dụng làn sóng Bitcoin để vươn lên vị trí dẫn đầu trên thị trường vốn Nhật Bản
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Vua huy động vốn theo vòng xoáy tử thần: Tận dụng làn sóng Bitcoin để vươn lên vị trí dẫn đầu trên thị trường vốn Nhật Bản
Michael Lerch đã trở thành nhà cung cấp tài chính được các doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp khó khăn tại Nhật Bản ưu tiên lựa chọn như thế nào?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Alice French, Bloomberg
Biên dịch: Saoirse, Foresight News
Trong giới tài chính khép kín tại Tokyo, hiếm có ai gây tranh cãi mạnh mẽ như Michael Lerch.
Với một bộ phận người, ông là “kỵ sĩ áo trắng” — nhà đầu tư Mỹ bí ẩn đã cứu các doanh nghiệp Nhật Bản đang bên bờ phá sản. Nhưng với một bộ phận khác, ông lại là “linh cẩu tham lam”: một nhà quản lý quỹ phòng hộ chỉ biết lợi nhuận, chuyên săn lùng những doanh nghiệp yếu thế đang gặp khủng hoảng để trục lợi.
Trên toàn thị trường vốn Nhật Bản, Lerch đồng nghĩa với thuật ngữ “tài trợ xoáy tử thần”. Đây là một mô hình huy động vốn sinh lời cao nhưng cũng gây nhiều tranh cãi. Quỹ đầu tư chuyên biệt do ông điều hành — Evo — hiện là nhà mua chứng quyền cổ phần có giá thực hiện linh hoạt (floating strike price warrants) lớn nhất Nhật Bản. Loại công cụ tài chính chuyên biệt này chủ yếu nhắm vào các công ty đại chúng quy mô nhỏ đang gặp khó khăn về dòng tiền. Hợp đồng cho phép doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận dòng tiền mặt để duy trì hoạt động, song đồng thời cũng dẫn tới việc pha loãng cổ phần trên diện rộng — nguyên nhân khiến mô hình này mang biệt danh tiêu cực như vậy.
(Ghi chú: Chứng quyền cổ phần có giá thực hiện linh hoạt, còn gọi là công cụ tài trợ xoáy tử thần, là loại chứng quyền có giá thực hiện được điều chỉnh giảm theo biến động giá cổ phiếu, dễ gây ra vòng xoáy tiêu cực gồm pha loãng cổ phần liên tục và suy giảm giá cổ phiếu. Việc lạm dụng tràn lan công cụ này trên thị trường Nhật bắt nguồn từ việc các doanh nghiệp nhỏ vốn yếu kém thiếu kênh huy động vốn, quy định mới của Sở Giao dịch Chứng khoán về yêu cầu tối thiểu về giá trị vốn hóa buộc các doanh nghiệp phải tìm cách “duy trì sự sống”, môi trường giám sát lỏng lẻo và sự độc quyền cung ứng vốn bởi các tổ chức đầu ngành; do đó, các doanh nghiệp buộc phải chấp nhận ký kết các hợp đồng rủi ro cao nhằm giữ vững tư cách niêm yết.)
Sau khi tốt nghiệp Đại học Princeton, Lerch đến Nhật Bản vào thập niên 1990. Trong nhiều năm sau đó, ông gần như rút khỏi tầm nhìn công chúng, xây dựng đế chế tài chính dựa trên các giao dịch chênh lệch giá (arbitrage). Tuy nhiên, mọi chuyện đã thay đổi vào năm ngoái: Metaplanet — một doanh nghiệp vận hành khách sạn từng kinh doanh bết bát — bỗng dưng nổi tiếng khắp nơi sau khi chi hơn 2 tỷ USD để mua Bitcoin; khoản tiền khổng lồ này gần như hoàn toàn đến từ khoản tài trợ thông qua chứng quyền do Evo cung cấp.
Hành động tích trữ Bitcoin điên cuồng này đã đẩy giá cổ phiếu Metaplanet tăng vọt, thu hút sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân, các tập đoàn tài chính lớn và thậm chí cả gia đình Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời thể hiện rõ ràng khả năng sinh lời đáng kinh ngạc trong mô hình kinh doanh của Lerch.
Theo dữ liệu từ Công ty Hệ thống Thông tin I-N (I-N Information Systems), loạt giao dịch giữa Evo và Metaplanet đã giúp năm 2025 trở thành năm có khối lượng phát hành chứng quyền có giá thực hiện linh hoạt cao nhất trong lịch sử thị trường Nhật Bản. Tổng giá trị các giao dịch tài chính dạng này mà quỹ do Lerch điều hành thực hiện tại Nhật Bản trong năm ngoái vượt quá 1 nghìn tỷ yên (tương đương 6,3 tỷ USD), chiếm hơn 80% tổng quy mô thị trường.
Khối lượng phát hành chứng quyền có giá thực hiện linh hoạt tại Nhật Bản lập kỷ lục cao nhất mọi thời đại
Giao dịch của Evo chiếm hơn 80% tổng khối lượng thị trường năm ngoái
Ghi chú: Giá trị thống kê bao gồm giá phát hành ban đầu và mức huy động vốn tối đa
Nguồn: Công ty Hệ thống Thông tin I-N, Bloomberg
Cơn sốt này tiếp tục kéo dài sang năm 2026. Theo thông tin công bố trên trang web chính thức của quỹ, tính đến thời điểm hiện tại, Evo đã ký kết thỏa thuận huy động vốn cổ phần với ít nhất 10 doanh nghiệp Nhật Bản trong năm nay.
Nhu cầu ngày càng tăng đối với dịch vụ tài trợ của Lerch cũng làm lộ rõ vấn đề lạm dụng chứng quyền có giá thực hiện linh hoạt tại thị trường Nhật. Đúng vào thời điểm Chính phủ Nhật nâng cấp chương trình đầu tư miễn thuế, số lượng nhà đầu tư cá nhân đổ vào thị trường chứng khoán đạt mức kỷ lục, làm gia tăng đáng kể các rủi ro tiềm ẩn. Các chứng quyền này cho phép phát hành cổ phiếu mới với giá thấp cho bên thứ ba, dẫn tới việc pha loãng tỷ lệ sở hữu cổ phần của các cổ đông nhỏ lẻ một cách liên tục.
Ông Sadakazu Osaki, Nhà nghiên cứu trưởng tại Viện Nghiên cứu Tổng hợp Nomura và là chuyên gia hàng đầu về thị trường vốn cổ phần Nhật Bản, nhận định: «Loại chứng quyền này là con đường cuối cùng để các doanh nghiệp có hiệu quả kinh doanh kém huy động vốn. Giao dịch xoáy kiểu này gây pha loãng cổ phần và kìm hãm giá cổ phiếu; nếu nhà đầu tư cá nhân bị cuốn vào, họ sẽ phải đối mặt với rủi ro rất lớn.»
Hiệu suất ấn tượng của Evo trong năm ngoái cũng đưa Lerch — người vốn luôn giữ thái độ kín tiếng suốt nhiều năm — bước ra ánh sáng công chúng. Từ khi bắt đầu sự nghiệp, ông luôn hành xử một cách kín đáo, chỉ từng trả lời một cuộc phỏng vấn của Bloomberg vào năm 2015. Tháng 12 năm ngoái, ông một lần nữa xuất hiện trên các bản tin: Một tòa án ở London ra phán quyết rằng công ty Evolution Capital Management của ông đặt tại bang Nevada phải trả hơn 5 triệu USD tiền thưởng tranh chấp cho một cựu nhân viên giao dịch bất mãn.
Bài báo này được viết dựa trên phỏng vấn hơn 20 cựu nhân viên, khách hàng từng hợp tác và các chuyên gia am hiểu hoạt động kinh doanh của Lerch (đa số yêu cầu giấu tên vì lý do bảo mật), kết hợp với báo cáo tài chính của các công ty đại chúng Nhật Bản, văn kiện tố tụng tại tòa án London và các tài liệu tư pháp khác. Toàn bộ thông tin này cùng hé lộ chân tướng: Nhờ các điều khoản hợp tác vô cùng ưu việt và phong cách làm việc cứng rắn, dứt khoát, quỹ vốn từng vô danh này đã vươn lên trở thành đối tác tài trợ được các doanh nghiệp tại Tokyo săn đón.
Hiện Lerch thường trú tại một biệt thự ven hồ Tahoe, bang Nevada, và Tập đoàn Evolution Financial do ông điều hành đều từ chối bình luận về bài báo này. Luật sư đại diện cho Evolution Capital trong vụ kiện tại London cũng không phản hồi yêu cầu phỏng vấn.
Evo là đối tác hợp tác chứng quyền được ưa chuộng nhất tại Nhật Bản
Các bên thụ hưởng chứng quyền cổ phiếu chính (bên thứ ba) năm 2025
Ghi chú: Dựa trên số lượng chứng quyền phát hành; do làm tròn số, tổng tỷ lệ phần trăm có thể không bằng 100
Nguồn: Công ty Hệ thống Thông tin I-N
Năm 1994, Lerch khởi nghiệp tại Nhật Bản. Vào nửa cuối năm đó, ông gia nhập ngân hàng Barings để làm giao dịch quyền chọn, chỉ vài tháng sau, hành vi gian lận của “nhà giao dịch bất hảo” Nick Leeson đã trực tiếp dẫn tới sự sụp đổ của ngân hàng này.
Từ năm 1996, Lerch lần lượt làm việc tại Merrill Lynch, Crédit Agricole và Lehman Brothers để rèn luyện kỹ năng giao dịch, rồi thành lập Tập đoàn Evolution Financial tại Tokyo vào năm 2002. Evo là quỹ đầu tư đầu tiên thuộc tập đoàn, với nguồn vốn đến từ bản thân ông và người thân, bạn bè.
Ông Andrew Jackson — từng đến Nhật Bản năm 1997, làm nhân viên giao dịch tại chi nhánh Tokyo của Jefferies vào giữa thế kỷ 21 và hiện là Giám đốc Chiến lược Cổ phiếu Nhật Bản tại Ortus Advisors — nhớ lại: «Lúc ấy cơ hội đầu tư tràn ngập khắp Nhật Bản, và Evo thu lợi khổng lồ. Khi đó, môi trường giám sát lỏng lẻo, mọi mối quan hệ trong giới môi giới đều được xây dựng tại quán bar hoặc tiệc rượu; thị trường vốn cổ phần Nhật Bản lúc ấy đúng là một khu rừng hoang dã.»
Jackson cho biết, ông từng có rất nhiều giao dịch với Tập đoàn Evolution. Chính nhờ chênh lệch giá mua – bán cổ phiếu khổng lồ trên thị trường chứng khoán Nhật lúc bấy giờ mà tổ chức này thực hiện thành công các giao dịch chênh lệch giá và nhanh chóng nổi danh trong giới môi giới.
Lerch hiện khoảng 55 tuổi và đã mở rộng Tập đoàn Evolution thành một văn phòng gia đình hoạt động xuyên khu vực, với mạng lưới kinh doanh trải rộng tại Los Angeles, Hồng Kông và một trụ sở tại Bờ Bắc nổi tiếng của Hawaii. Theo hồ sơ tòa án London, toàn bộ tập đoàn hiện có khoảng 55 nhân viên trên toàn cầu.
Những người quen biết ông cho rằng, khả năng xây dựng và duy trì quan hệ là chìa khóa cho sự mở rộng thương mại của ông. Trong mắt người ngoài, Lerch vừa thông minh sắc sảo vừa có phần kỳ lạ: Trong môi trường kinh doanh Nhật Bản vốn bảo thủ, ông lại ưa chuộng những bộ vest màu sắc sặc sỡ và kính gọng to, tạo nên hình ảnh nổi bật. Trong một video YouTube đăng năm 2023, ông mặc chiếc áo len vàng chói lọi, đeo kính cùng tông màu và một chiếc dây chuyền dày nặng, đi bộ trong văn phòng — đoạn video được dùng để quảng bá cho dự án trao đổi lãnh đạo trẻ Mỹ – Nhật do tập đoàn ông tham gia.
Ảnh chụp màn hình Michael Lerch trong một video YouTube năm 2023
Thời sinh viên, Lerch từng là vận động viên bóng bầu dục Mỹ, và danh tiếng của ngôi trường danh tiếng cũng góp phần nâng cao vị thế của ông tại Tokyo. Trong giai đoạn đầu thành lập tập đoàn, ông ưu tiên tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp các trường thuộc nhóm Ivy League, đồng thời đưa yếu tố “hổ” vào nhiều tên gọi sản phẩm/dịch vụ nhằm bày tỏ lòng tôn kính với linh vật của Đại học Princeton — ngôi trường ông từng theo học.
Trong nhiều năm, Lerch đã giành được nhiều giao dịch trọng yếu nhờ vào mối quan hệ rộng:
- Năm 2010, Evolution Capital Management mua lại đội bóng rổ chuyên nghiệp Tokyo Apache, hiện đã giải thể;
- Năm sau đó, Evolution Japan Securities mua lại nghiệp vụ chứng quyền điện tử từ Goldman Sachs Nhật Bản và sau 7 năm đã bán lại nghiệp vụ này cho Công ty Caica Digital của Nhật Bản;
- Năm 2022, tập đoàn thông báo sẽ bán nền tảng giao dịch điện tử tự phát triển mang tên Tora (tiếng Nhật nghĩa là “hổ”) cho Tập đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán London với giá 325 triệu USD.
Tuy nhiên, con đường kinh doanh của Lerch không hề bằng phẳng. Theo hồ sơ tòa án do nguyên đơn nộp trong vụ tranh chấp tiền thưởng tại London, sau khi cuộc Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu năm 2008 bùng phát, quỹ phòng hộ đa chiến lược do ông phát hành năm 2004 buộc phải thanh lý do áp lực rút vốn ồ ạt từ nhà đầu tư. Quỹ này từng đạt quy mô quản lý đỉnh điểm khoảng 1 tỷ USD.
Hoạt động tài trợ của Evo lấy chứng quyền có giá thực hiện linh hoạt làm trung tâm, đồng thời cung cấp các công cụ tài trợ khác như trái phiếu chuyển đổi; toàn bộ nền tảng kinh doanh này được xây dựng dựa trên kinh nghiệm chênh lệch giá tích lũy trong nhiều thập kỷ của Lerch. Trang web tiếng Nhật của quỹ nêu rõ: Thế mạnh của họ nằm ở khả năng đáp ứng nhu cầu cá nhân hóa của doanh nghiệp và ra quyết định đầu tư linh hoạt, hiệu quả.
Kể từ khi Nhật Bản phục hồi từ giai đoạn trì trệ sau vỡ bong bóng tài sản đầu thế kỷ 21, chứng quyền có giá thực hiện linh hoạt đã trở thành một công cụ phổ biến trong thị trường vốn cổ phần nước này. Loại chứng quyền này trao cho người nắm giữ quyền mua cổ phiếu công ty trong tương lai, với giá thực hiện được điều chỉnh theo thời gian theo thỏa thuận giữa hai bên, thường lấy giá đóng cửa cổ phiếu ngày giao dịch trước làm cơ sở.
Cơ chế này tương tự với phương thức phát hành cổ phiếu trực tiếp theo giá thị trường trên thị trường chứng khoán Mỹ, là kênh huy động vốn nhanh chóng và chi phí thấp dành riêng cho những doanh nghiệp không thể tiếp cận tín dụng từ ngân hàng hay các tổ chức lớn.
Khi giá thực hiện thấp hơn giá thị trường cổ phiếu, người nắm chứng quyền sẽ thực hiện quyền để đổi lấy cổ phiếu, sau đó bán ra để hưởng chênh lệch giá.
Ông Osaki thuộc Viện Nghiên cứu Tổng hợp Nomura (NRI) nhận xét: «Một số người cho rằng mô hình này tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhưng logic của Evo lại rất đơn giản: Khi tất cả các tổ chức đều từ chối cho một doanh nghiệp vay vốn, thì đây chính là giải pháp duy nhất để “cứu mạng”.»
Ông Nobuhiro Nagasawa, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn Thực phẩm Hải sản Sankou, chia sẻ sâu sắc về điều này: «Nếu không có Evo, chúng tôi có lẽ đã phải đóng cửa doanh nghiệp.»
Một nhà hàng hải sản tại Tokyo do Tập đoàn Thực phẩm Hải sản Sankou vận hành. Nguồn: Sankou Food
Trong đại dịch, Sankou Food buộc phải đóng cửa hàng loạt cửa hàng, rơi vào khủng hoảng tài chính và đứng trước nguy cơ hủy niêm yết vào đầu năm 2020. Khoảng năm 2022, nhân viên kinh doanh của Evo chủ động đến thăm quầy hàng của Sankou Food tại chợ cá Numazu — cách Tokyo khoảng 100 km về phía nam — để giới thiệu dịch vụ tài trợ. Không lâu sau, ông Nagasawa gặp Lerch và ký kết hợp tác tài trợ với Evo.
Trong một cuộc phỏng vấn tại một quán rượu ở Tokyo, ông Nagasawa thẳng thắn chia sẻ: «Không thể phủ nhận rằng loại chứng quyền này thực sự kìm hãm giá cổ phiếu của chúng tôi và gây tổn thất ngắn hạn cho các cổ đông hiện hữu. Tuy nhiên, khoản tiền này đã cứu sống công ty; mọi thứ đều xứng đáng, và tôi vô cùng biết ơn Evo.»
Hành vi tài trợ của Evo đã kìm hãm giá cổ phiếu Sankou Food
Sankou Food ký giao dịch đầu tiên với Evo Fund vào tháng 12 năm 2022
Ghi chú: Dữ liệu đã được chuẩn hóa theo tỷ lệ phần trăm thay đổi so với ngày 4 tháng 1 năm 2022
Nguồn: Bloomberg; Thông tin công bố của Sankou Food
Đối lập rõ nét với quan điểm trên là ông Shingo Kameda, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Đầu tư Manwa Investment Co., Ltd., người cho biết công ty ông vẫn đang trong quá trình phục hồi uy tín sau khi hợp tác với Evo vào năm 2023.
«Giao dịch tài trợ đó đã gây tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh công ty», ông Kameda thừa nhận. Lúc bấy giờ, công ty rơi vào khủng hoảng tài chính, chứ không chủ động tìm kiếm tài trợ từ Evo; họ chỉ đơn thuần không còn lựa chọn nào khác và ký hợp đồng chứng quyền có giá thực hiện cố định mà chưa hiểu đầy đủ các rủi ro trong điều khoản.
Trước khi hợp tác với Evo, giá cổ phiếu công ty vốn đã trong xu hướng giảm. Việc Evo thực hiện quyền nhiều lần với giá thấp hơn giá thị trường càng kìm hãm thêm giá cổ phiếu, gây phẫn nộ mạnh mẽ trong đội ngũ cổ đông hiện hữu. «Cấu trúc hợp đồng của Evo từ đầu đã đảm bảo họ luôn có lợi nhuận mà không chịu rủi ro.»
Trang web chính thức của Evo khẳng định quỹ có thể cung cấp cho khách hàng các giải pháp linh hoạt, hỗ trợ toàn diện trong suốt quy trình tài trợ và duy trì đối thoại mang tính chiến lược với các doanh nghiệp Nhật Bản.
Ông Shingo Kameda, Giám đốc Điều hành Công ty Đầu tư Manwa Investment Co., Ltd.
Ông Simon Gerovich, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Metaplanet, cho biết các điều khoản hợp tác cạnh tranh mạnh mẽ của Evo khiến quỹ này trở thành đối tác tài trợ chứng quyền chất lượng nhất tại Nhật Bản. Sau khi đại dịch khiến hầu hết khách sạn do công ty vận hành phải ngừng hoạt động, Metaplanet ký thỏa thuận chứng quyền có giá thực hiện linh hoạt với Evo vào đầu năm 2025 để huy động vốn mua Bitcoin quy mô lớn.
«Xét về lợi thế của điều khoản hợp tác, không tổ chức nào có thể sánh bằng Evo», ông Gerovich cho biết, các nhà đầu tư tiềm năng khác đều tính phí bảo hiểm rủi ro từ 8–10% trên giá thực hiện, trong khi Evo cam kết không thu bất kỳ khoản phí chiết khấu nào khi thực hiện quyền.
Đồng thời, Evo thực hiện quyền với hiệu suất cực cao, giúp Metaplanet huy động vốn một cách tức thì. Evo còn ký thỏa thuận vay cổ phiếu với công ty đầu tư do ông Gerovich điều hành (cổ đông lớn nhất của Metaplanet), tiến hành phòng ngừa rủi ro vị thế trước mỗi giao dịch nhằm đẩy nhanh tốc độ thực hiện quyền.
Năm ngoái, ông Gerovich từng công khai gửi lời cảm ơn Lerch trên nền tảng mạng xã hội X vì sự hỗ trợ dành cho Metaplanet.
Một chuyên gia trong ngành từng làm việc tại Evo tiết lộ, quỹ có thể đưa ra các điều kiện ưu đãi nhờ khả năng thực hiện chênh lệch giá chứng quyền đã chín muồi. Các nhà giao dịch trong đội ngũ có khả năng chịu đựng rủi ro kiểm soát tốt, còn bản thân Lerch thường tận dụng các buổi tiệc rượu tại Tokyo để tìm kiếm và tuyển dụng nhân tài.
Giao dịch thực hiện quyền quy mô lớn của Evo đối với Metaplanet minh họa rõ ràng khoảng lợi nhuận khổng lồ của mô hình này. Theo thông báo giám sát của Metaplanet và tính toán của Bloomberg: Ngày 24 tháng 6 năm 2025, Evo đã nhận được 54 triệu cổ phiếu Metaplanet với giá thấp gần 10% so với giá đóng cửa. Chỉ trong vòng một tuần, quỹ đã bán 16% số cổ phiếu này và thu lợi 2,2 tỷ yên.
Ông Gerovich cho biết: «Evo thực sự thu được lợi nhuận rất lớn, nhưng đây là một tình huống đôi bên cùng có lợi». Năm 2025, Metaplanet đã huy động hơn 290 tỷ yên thông qua chứng quyền và hiện nắm giữ hơn 40.000 Bitcoin.
Khi Metaplanet tiếp tục huy động vốn để tích trữ Bitcoin, các giao dịch thực hiện quyền của Evo ngày càng làm pha loãng cổ phần của các cổ đông hiện hữu, trong đó rất nhiều nhà đầu tư cá nhân nắm giữ cổ phiếu thông qua tài khoản đầu tư miễn thuế của Nhật Bản. Riêng lần thực hiện quyền ngày 24 tháng 6 đã khiến tổng số cổ phiếu lưu hành của Metaplanet tăng khoảng 9%.
Ông Gerovich giải thích: «Trong mô hình kinh doanh này, cổ phần của tất cả cổ đông đều bị pha loãng, nhưng mọi người không phiền lòng vì sự pha loãng này là lành tính — tài sản Bitcoin trong tay chúng tôi đang liên tục tăng giá.»
Sau khi tăng vọt hơn 2.000% trong giai đoạn đầu, giá cổ phiếu Metaplanet đã giảm khoảng 80% kể từ mức đỉnh vào giữa tháng 6. Kể từ tháng 10 năm 2025, Metaplanet bắt đầu tìm kiếm các kênh huy động vốn khác và Evo không còn thực hiện quyền đối với chứng quyền của công ty.
Ngay cả khi giá cổ phiếu Metaplanet sụt giảm mạnh, Evo vẫn tiếp tục thực hiện quyền đối với chứng quyền MS (giá thực hiện di động)
Giá cổ phiếu Metaplanet đã giảm khoảng 80% so với mức đỉnh tháng 6
Nguồn tin: Văn kiện nộp của Metaplanet; Bloomberg
Nhóm Sở Giao dịch Chứng khoán Nhật Bản (JX Group — đơn vị vận hành Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo) từ chối bình luận riêng về hoạt động của Evo. Đại diện sở khẳng định, chứng quyền có giá thực hiện linh hoạt phát hành cho bên thứ ba là công cụ huy động vốn cổ phần thông thường đối với các công ty đại chúng.
Sở cũng thừa nhận: Thị trường lo ngại công cụ này có thể gây tổn hại đến quyền lợi cổ đông thông qua pha loãng cổ phần và giảm giá cổ phiếu, do đó đã ban hành các biện pháp giám sát, ví dụ như thiết lập giới hạn thực hiện quyền theo tháng. Các công ty đại chúng cũng có thể giảm nhẹ tác động pha loãng cổ phần bằng cách thiết lập mức giá thực hiện tối thiểu hoặc các điều khoản hạn chế bán cổ phiếu sau khi thực hiện quyền.
Tuy nhiên, Lerch vốn nổi tiếng với phong cách hành xử cứng rắn, không khoan nhượng, khiến nhiều doanh nghiệp Nhật Bản e ngại khi hợp tác với ông.
Ông Alexey Shitov, từng giữ chức quản lý cấp cao tại Tập đoàn Evolution trong thập niên 2010 và tiếp quản nghiệp vụ chứng quyền từ Goldman Sachs, nhận xét: «Evo luôn nổi tiếng trong ngành vì phong cách hung hăng. Ngay sau khi Tập đoàn Evolution tiếp quản nghiệp vụ, ấn tượng của khách hàng về chúng tôi đã thay đổi rõ rệt.»
Các hồ sơ xử phạt giám sát cho thấy: Đầu năm 2016, công ty con tại Quần đảo Cayman của Tập đoàn Evolution — Evo Investment Advisors — bị Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA) phạt 9,2 triệu yên vì thao túng giá cổ phiếu của một công ty đại chúng tại Tokyo. Ủy ban Giám sát Giao dịch Chứng khoán thuộc FSA từ chối đưa ra bình luận bổ sung về sự việc này.
Năm 2024, Evolution Japan Securities đã khởi kiện công ty sản xuất robot Kuramoto Co. tại Tòa án Tokyo, yêu cầu bồi thường 71 triệu yên với lý do đối phương vi phạm hợp đồng chứng quyền bằng cách phát hành chứng quyền cho bên thứ ba khác.
Ông Mamoru Komine, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Kuramoto, cho biết: «Evo chủ động tìm đến chúng tôi để thảo luận hợp tác, nhưng cuối cùng chúng tôi đã từ chối phương án chứng quyền của họ. Dù hợp đồng đã chấm dứt, họ vẫn khởi kiện.» Hiện vụ việc vẫn đang trong quá trình xét xử và Kuramoto đã ghi nhận khoản dự phòng thiệt hại tương ứng trong báo cáo tài chính tháng Hai.
Nhiều đối tác và cựu nhân viên — không muốn tiết lộ danh tính — tiết lộ rằng Lerch dễ trở nên hung hăng, dễ cáu giận khi chịu áp lực, từng sa thải nhân viên giao dịch mà không báo trước và mất kiểm soát cảm xúc trong các cuộc đàm phán thương mại.
Vụ tranh chấp lao động tại London năm ngoái cũng bộc lộ phong cách xử sự cứng nhắc, cố chấp của ông. Tòa án phán quyết Evolution Capital Management đã cắt giảm vô cớ khoản tiền thưởng của cựu nhân viên Robert Gagliardi — người trong thời gian làm việc đã tạo ra phần lớn doanh thu cho công ty. Trước đó, tập đoàn biện minh rằng nhân viên này đã liên quan đến một cuộc điều tra thị trường Mỹ gây tổn hại uy tín công ty. Các tin nhắn được tiết lộ trong hồ sơ vụ án cho thấy Lerch thậm chí từng có lời xúc phạm nhân viên này.
Bỏ qua mọi tranh cãi, sự trỗi dậy của Evo phản ánh thực trạng khó khăn chung mà các công ty đại chúng quy mô siêu nhỏ tại Nhật Bản đang phải đối mặt: Hơn 60% công ty niêm yết tại Nhật Bản đều là cổ phiếu quy mô nhỏ và siêu nhỏ. Khi Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo nâng cao yêu cầu về giá trị vốn hóa tối thiểu để duy trì niêm yết, hàng loạt doanh nghiệp buộc phải tìm cách “bơm máu”, và bài toán cân bằng giữa nhu cầu huy động vốn nhanh chóng với quyền lợi của nhà đầu tư cá nhân trở thành một thách thức nan giải.
Ông Yao Zhihua, Phó Giáo sư Kinh tế tại Đại học Thành phố Kitakyushu, nhận định: Chứng quyền có giá thực hiện linh hoạt là “sợi dây cứu mạng” đối với các doanh nghiệp có hiệu quả kinh doanh yếu kém, bởi nếu không, họ sẽ rất khó thu hút được đầu tư. Thị trường đánh giá công cụ này theo hai chiều trái ngược nhau, nhưng sự hợp tác nổi bật giữa Evo và Metaplanet chắc chắn sẽ thúc đẩy nhu cầu toàn thị trường đối với các hợp đồng tài trợ dạng này.
Đối với ông Shingo Kameda, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Đầu tư Manwa Investment Co., Ltd., rủi ro gây tổn hại đến quyền lợi cổ đông còn lớn hơn cả lợi ích thu được từ hợp tác, nên ông kiên quyết không tái hợp tác với Evo. Trong đợt phát hành chứng quyền mới nhất của công ty vào tháng Ba năm nay, ông đã chọn Quỹ Quản lý Tài sản Long Corridor (một quỹ phòng hộ Hồng Kông) làm đối tác và khẳng định hợp đồng mới sẽ ưu tiên bảo vệ quyền lợi của các cổ đông hiện hữu.
Ông Kameda tiết lộ, đến nay Evo vẫn thường xuyên gửi lời mời hợp tác tài trợ, nhưng ông đều từ chối. «Trong mắt những người khác nhau, Lerch vừa là vị cứu tinh, vừa là loài kền kền ăn xác. Các giao dịch tài trợ kiểu này luôn là một con dao hai lưỡi.»
(Bài báo được hỗ trợ biên soạn bởi: Jonathan Browning, Bailey Lipschultz, Finbarr Flynn, Wu Jin)
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Bloomberg
