Trước đây cười anh ta điên, giờ đây học từng khung hình: Sự trở mình trong 10 năm của Tôn Vũ Trầm và “Học thuyết Tôn”
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Trước đây cười anh ta điên, giờ đây học từng khung hình: Sự trở mình trong 10 năm của Tôn Vũ Trầm và “Học thuyết Tôn”
Bạn không nhất thiết phải thích anh ấy, nhưng rất khó để phủ nhận rằng anh ấy là một người suy ngẫm nghiêm túc.
Chuyên sâu báo cáo Web3
Tôn Học — nổi tiếng.
Đầu năm 2026, một cuốn sách cũ gần chục năm tuổi bất ngờ lọt vào bảng xếp hạng sách nóng trên WeChat Reading — cuốn Thế giới này vừa tàn khốc vừa dịu dàng, tác giả là Tôn Vũ Thần.
Gần như cùng lúc, các nền tảng mạng xã hội trong và ngoài nước bắt đầu thảo luận rầm rộ về “Tôn Học”. Đúng như câu nói lan truyền trên mạng: “Trước kia, người ta khinh miệt anh ta; giờ đây, họ lại cố gắng học hỏi từng chi tiết.”
Vậy rốt cuộc từ khi nào mà hình ảnh công chúng của “Anh Tôn” đã đảo chiều? Là từ hơn mười năm trước, khi anh tiên phong đầu tư vào BTC và cổ phiếu Tesla? Là hai năm trước, khi anh phô trương con chó robot Xiaomi trên mạng xã hội và mạnh tay đặt cược vào Xiaomi? Hay là năm ngoái, khi anh trở về từ không gian và thúc đẩy giá TRON, $HTX…?
Có thể nói “đúng”, nhưng cũng có thể nói “không hoàn toàn đúng”. Sự đảo chiều tập thể này thực chất giống như một dòng chảy cảm xúc thời đại quay trở lại: Khi tính chắc chắn dần rút đi, khi con đường thăng tiến trở nên mờ nhạt, con người bắt đầu quay đầu nhìn lại những cá nhân đã sống sót — thậm chí chiến thắng — giữa hỗn loạn.
Sự nổi tiếng của “Tôn Học” bản thân nó đã là một tín hiệu.
Cuốn Thế giới này vừa tàn khốc vừa dịu dàng đứng thứ hai trên bảng xếp hạng tăng nhanh sách WeChat Reading
Bản chất của Tôn Học là chiến thắng
Có người đùa rằng Tôn Vũ Thần là “chim phượng hoàng bất tử trong giới tiền mã hóa”; có người phân tích hành trình của anh thành “phương pháp cực đoan để làm giàu”; cũng có người cố gắng tìm kiếm một logic sinh tồn có thể tái sử dụng được thông qua những tranh cãi và những lần lật đổ thành công của anh.
Trong hàng loạt cuộc thảo luận, phân tích và diễn giải lại, “Tôn Học” dần hình thành.
Ngay cả chính Tôn Vũ Thần cũng đích thân tham gia. Trên nền tảng mạng xã hội, anh viết: “Bản chất của Tôn Học là chiến thắng. Bạn sẽ trở thành người chiến thắng — bất kể bạn ở đâu trên Trái Đất, bất kể bạn sống trong thời đại nào, bất kể bạn xuất thân từ gia đình như thế nào.”
Tôn Vũ Thần bày tỏ quan điểm về “Tôn Học” trên mạng xã hội
Nếu chỉ nhìn vào kết quả, người ta dễ dàng bỏ qua một sự thật: Tôn Vũ Thần không bước vào thế giới tiền mã hóa từ một vị trí an toàn.
Xuất thân bình thường, nhờ đạt giải trong cuộc thi văn chương mà vào được Đại học Bắc Kinh; sau đó, hầu hết các quyết định then chốt đều là những lựa chọn mang tính mạo hiểm cao: du học Mỹ, về nước khởi nghiệp, dồn toàn lực vào ngành tiền mã hóa — tất cả đều không phải những “giải pháp an toàn”.
Đặc biệt, sau khi gia nhập “khu vực tiền mã hóa”, anh không hề gặp thuận lợi.
Chính sách quản lý đột ngột thay đổi, chu kỳ ngành biến động mạnh, dự án bị nghi ngờ, dư luận liên tục bao vây… Ở rất nhiều thời điểm then chốt, nếu là đa số người khác, có lẽ đã sớm chọn cách lui về phía sau, giữ lấy những thành quả đã có.
Nhưng Tôn Vũ Thần chưa bao giờ rời khỏi bàn chơi.
Ngay cả trong giai đoạn bị đánh giá là bất lợi nhất đối với anh trong mắt công chúng, anh vẫn tiếp tục thúc đẩy công việc — tiếp tục phát triển dự án, tiếp tục mở rộng hệ sinh thái, tiếp tục duy trì sự hiện diện. Trong loạt hành động này, bước đi gây tranh cãi nhất, đồng thời cũng mang tính biểu tượng sâu sắc nhất, chính là việc anh quyết định gia nhập Huobi HTX.
Điều này buộc chúng ta phải nhắc đến triết lý đầu tư của Tôn Vũ Thần.
Làm điều đúng đắn xét từ góc độ tương lai
Theo sách giáo khoa kinh doanh truyền thống, đầu tư đòi hỏi phân bổ tài sản hợp lý, phòng ngừa rủi ro, bảo toàn và tăng trưởng giá trị. Nhưng trong hệ thống “Tôn Học”, chân lý của đầu tư nằm ở việc hiểu rõ tương lai, lĩnh hội tương lai và tập trung vào tương lai.
Năm 2013, anh dùng đòn bẩy để dồn toàn lực vào Bitcoin; khi vốn hóa thị trường Tesla còn chưa tới bốn tỷ đô la Mỹ, anh mạnh tay đầu tư cổ phiếu Tesla, giúp tài sản cá nhân vượt mốc mười triệu đô la Mỹ.
Năm 2014, anh đề xướng quan điểm “trước 30 tuổi không mua nhà, không mua xe, không kết hôn”, dành phần lớn thời gian, tiền bạc và năng lượng cho việc nâng cao bản thân, phát triển cá nhân và tự do tinh thần. Quan điểm này, dù vượt qua thời đại, vẫn giữ nguyên độ sắc bén.
Năm 2016, anh trở thành “người nổi tiếng kiến thức đầu tiên thuộc thế hệ 9X”.
Tôn Vũ Thần thời trẻ trong cuốn Thế giới này vừa tàn khốc vừa dịu dàng
Sau khi bước vào thế giới tiền mã hóa, anh luôn chiếm lĩnh ưu thế về mặt kể chuyện: sáng lập blockchain công cộng TRON (2017); mua lại nền tảng mạng xã hội phi tập trung hiện tượng Steemit (2020); mua bức tranh danh họa Picasso Nữ khỏa thân nằm với vòng cổ và chuyển đổi nó thành NFT (2021); gia nhập Huobi (2022), xây dựng Đa-Mi-Nhĩ-Các Nguyên Vũ Trụ (2023); thúc đẩy thành lập HTX DAO, đề xuất khái niệm “Sàn giao dịch nhân dân” (2024); hợp tác sâu rộng với gia đình Tổng thống Trump, triển khai stablecoin USD1, ra mắt sàn giao dịch hợp đồng phi tập trung bằng tiếng Trung Quốc “Tôn Ngộ Không” (2025)… Từ DeFi, NFT, Nguyên Vũ Trụ đến RWA và stablecoin, kỹ thuật của anh có thể không mạnh nhất, nhưng anh luôn đảm bảo thị trường biết rằng mình đang làm những điều tiên phong và ấn tượng nhất.
Tôn Vũ Thần từng nói: “Đừng để bị ràng buộc bởi nguồn lực hiện có; hãy luôn hướng tầm nhìn về những cơ hội mới, làm điều đúng đắn xét từ góc độ tương lai.” Và anh thực sự đã làm như vậy.
Trong quan điểm của Tôn Vũ Thần, Huobi không đơn thuần là một sàn giao dịch, mà là một bàn cờ chiến lược có thể chứa đựng các thí nghiệm đổi mới và hệ sinh thái — nơi anh tiếp tục thực hành “làm điều đúng đắn xét từ góc độ tương lai”, để thị trường và người dùng đều thấy rằng: việc liên tục đầu tư dài hạn và kiên định theo đuổi mục tiêu còn hiệu quả hơn nhiều so với sự thận trọng ngắn hạn.
Vì vậy, cũng dễ hiểu vì sao Huobi ngày nay đạt được những thành tựu như vậy: tổng số người dùng đăng ký trên toàn cầu vượt 55 triệu người; trong năm 2025, số người dùng mới đăng ký đạt 6 triệu người; tổng khối lượng giao dịch năm đạt khoảng 3,3 nghìn tỷ đô la Mỹ… Người dùng mới và cũ, bao gồm cả khách hàng tổ chức, đang quay trở lại toàn diện.
Trong năm mới, Tôn Vũ Thần lại đưa ra tín hiệu mới về “người chiến thắng”: duy trì luyện tập thể thao, quan tâm đến AI, khám phá không gian và điện toán không gian, làm những điều bản thân thực sự yêu thích.
Tấn công hạ chiều — kiểu hành động của người ngoài hành tinh
Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos năm nay, Elon Musk được hỏi: “Trên Trái Đất có tồn tại người ngoài hành tinh hay không?”. Ông cười đáp: “Nếu thực sự có ai đó biết chuyện về người ngoài hành tinh, thì người đó có thể chính là tôi.” Sau đó ông bổ sung thêm: “Có lẽ tôi chính là người ngoài hành tinh.”
Đây dĩ nhiên chỉ là một lời đùa, nhưng trò đùa ấy lại có cơ sở, bởi nó không hoàn toàn hư cấu.
Ở những lĩnh vực tiên phong bậc nhất như không gian, năng lượng và trí tuệ nhân tạo, vị trí mà Musk đang nắm giữ đã vượt xa tọa độ hiểu biết của đa số người bình thường. Cách ông nhìn thế giới không hoàn toàn giống với “người Trái Đất”.
Điều thú vị là ẩn dụ tương tự cũng xuất hiện trong cách kể chuyện về Tôn Vũ Thần.
Mười năm trước, Tôn Vũ Thần từng nói: “Trong thời đại công nghệ ngày càng trưởng thành, việc tiến hóa từ con người thành người ngoài hành tinh, thông qua tấn công hạ chiều, để đạt được mục tiêu của mình.”
Khái niệm “tấn công hạ chiều” bắt nguồn từ tiểu thuyết khoa học viễn tưởng Tam Thể của Lưu Từ Hân, mô tả cách người ngoài hành tinh sử dụng “bản đồ hai chiều” để hạ cấp Hệ Mặt Trời từ không gian ba chiều xuống hai chiều. Trong lĩnh vực kinh doanh, cốt lõi của “tấn công hạ chiều” nằm ở việc phá vỡ chiều cạnh tranh truyền thống của ngành, tái cấu trúc quy tắc nhằm thay đổi cục diện thị trường.
“Tấn công hạ chiều” theo kiểu người ngoài hành tinh của Tôn Vũ Thần, được thực hiện bằng hai “bữa ăn” — một bữa là bữa trưa với Warren Buffett với giá 4,56 triệu đô la Mỹ, bữa còn lại là một quả chuối với giá 6,2 triệu đô la Mỹ.
Năm 2019, Tôn Vũ Thần phá kỷ lục thế giới khi đấu giá thành công bữa trưa từ thiện cùng Warren Buffett, gây chấn động toàn cầu. Trong mắt giới tài chính chính thống, Buffett là hiện thân của giá trị, lý tính và chủ nghĩa dài hạn; còn trong giới tiền mã hóa, Tôn Vũ Thần lại là biểu tượng của sự táo bạo, tốc độ và sức hút truyền thông. Khi anh ép buộc câu chuyện “tiền mã hóa” — vốn bị xem là ngoại vi — bước thẳng vào sân chơi trung tâm nơi Buffett đang đứng, chính sự va chạm ấy đã trở thành nội dung.
Cùng một logic ấy, sự kiện “quả chuối giá cắt cổ” còn thể hiện rõ ràng hơn nữa.
Tác phẩm Diễn viên hài của nghệ sĩ Maurizio Cattelan — một quả chuối dán trên tường — vốn là một sự giải cấu trúc đầy tính hoang đường đối với khái niệm “giá trị” trong giới nghệ thuật. Còn khi Tôn Vũ Thần chi 45 triệu Nhân dân tệ để mua nó và công khai ăn ngay tại chỗ, anh đã đẩy sự giải cấu trúc này lên mức cực điểm.
Anh quá am hiểu logic nền tảng của thế giới tiền mã hóa: trong tiền mã hóa và văn hóa Meme, giá trị không phụ thuộc vào vật thể mà vào sự đồng thuận và chủ đề mà nó mang lại. Anh rõ ràng biết rằng mình không mua một tác phẩm nghệ thuật, mà đang mua một tấm vé dẫn lối lên trang nhất toàn cầu.
Quả chuối đã biến mất, nhưng biểu tượng “Tôn Vũ Thần ăn hết 6,2 triệu đô la Mỹ” vẫn còn đó. Anh đã hạ cấp một tầng lớp vốn chỉ dành riêng cho các nhà phê bình nghệ thuật và nhà sưu tập — vốn cao sang và xa vời — thành một chủ đề giải trí đại chúng, khiến ngay cả người bán đậu hũ ven đường cũng có thể bàn tán đôi câu.
Đây chính là kiểu “tấn công hạ chiều” đặc trưng của Tôn Vũ Thần.
Khi đa số người vẫn còn bị gò bó bởi mặt mũi, quy tắc và các chuẩn mực giá trị truyền thống, anh lại hành xử như một “người ngoài hành tinh”, chỉ tuân theo một thuật toán đơn giản: “Ở đâu có sự chú ý, ở đó có giá trị.” Thực tế chứng minh rằng, trong thời đại kinh tế chú ý, cách làm đơn giản và trực diện này thường lại hiệu quả nhất.
Tôn Vũ Thần mua tác phẩm Diễn viên hài với giá 45 triệu Nhân dân tệ và công khai ăn ngay tại chỗ
Cái giá của sự ổn định
Gần đây, với nhiều bạn trẻ, lựa chọn “thi công chức, tìm được chỗ đứng” — tức theo đuổi “sự ổn định” — đã được đóng gói như một lựa chọn gần như mang tính đạo đức: công việc ổn định, thu nhập ổn định, lộ trình ổn định. Điều này đồng nghĩa với khả năng dự báo và được xã hội thừa nhận.
Tuy nhiên, cách đây mười năm, Tôn Vũ Thần đã từng chỉ trích sắc bén: “Sự ổn định” không những là một mệnh đề giả tạo, mà còn thường gây tổn hại hủy diệt đối với những người lệ thuộc vào nó để phát triển. Ông nói: “Tôi thà chết trong hoang dã khi tự do săn mồi, chứ không chịu sống nhục trong chiếc lồng chim an nhàn.” Sau đó, ông lao mình vào một con đường “trưởng thành hoang dã”.
Vì thế, chúng ta chứng kiến một Tôn Vũ Thần dứt khoát ra nước ngoài năm 2017; một Tôn Vũ Thần luôn đứng dưới ánh đèn sân khấu dù chìm sâu trong vòng xoáy dư luận; một Tôn Vũ Thần công khai đòi nợ tổ chức tín thác Hồng Kông FDT; một Tôn Vũ Thần — phi hành gia người Hoa trẻ tuổi nhất; một Tôn Vũ Thần — ngồi uống rượu cùng Tổng thống Hoa Kỳ…
Càng hoang dã, sân khấu càng rộng lớn.
Tôn Vũ Thần dùng chính trải nghiệm bản thân để chứng minh: giới trẻ cần từ bỏ sự theo đuổi “sự ổn định”, phớt lờ sự không hiểu và phản đối từ xung quanh, dũng cảm ôm trọn sự bất định. Bởi vì sự bất định chính là môi trường nuôi dưỡng quan trọng để đạt được tự do tài chính. Mà khi đã có tự do tài chính, bạn sẽ không còn phải đánh đổi giá trị quan vì tiền — dù là bán thời gian, sự chú ý, cảm xúc hay phẩm giá.
“Tôn Học” không tồn tại biệt lập.
Nó trùng khớp cao độ với quan điểm của Fukuzawa Yukichi trong tác phẩm Văn minh là sự giải phóng cá tính: Con người phải độc lập về tinh thần trước, khi ấy địa vị xã hội và của cải mới thực sự có ý nghĩa. Nó cũng đồng điệu với thông điệp được nhấn mạnh lặp đi lặp lại trong tiểu thuyết Atlas Shrugged: Chỉ người sẵn sàng gánh vác trách nhiệm mới có tư cách nói đến tự do.
Tôn Vũ Thần chụp ảnh cùng ảnh thời thơ ấu sau khi trở về từ không gian
Sự bất khuất — con hào cuối cùng
Trong tất cả những cuộc thảo luận về “Tôn Học”, điểm dễ bị bỏ qua nhất là: phương pháp luận của anh có thể bắt chước, cách kể chuyện của anh có thể sao chép, nhưng cấu trúc tinh thần — kiên cường không sụp đổ ngay cả trong tuyệt cảnh — gần như không thể di chuyển sang người khác.
Sau khi sáng lập TRON, những thử thách nối tiếp ập đến: chính sách quản lý đột ngột thay đổi, chu kỳ ngành sụp đổ theo tính chu kỳ, dự án bị đặt dấu hỏi và dư luận bao vây kéo dài. Anh không im lặng biến mất, mà ngược lại, vẫn đều đặn cập nhật tiến độ hàng ngày trên mạng xã hội — dù chỉ vài dòng ngắn ngủi. Còn ai nhớ những ghi chép nhật ký nhập chức tại Huobi mà anh đăng tải vào ban đêm? Anh chỉ đơn giản là nén mọi áp lực vào trong cơ thể, rồi tái chế chúng thành động lực khiến bản thân ngày càng sắc bén hơn.
Ngay cả “bạn gái tin đồn” nổi tiếng trong giới giang hồ — Tăng Dĩnh, tự xưng là đệ tử đầu tiên và cao nhất của “Tôn Học”, cũng từng nhận xét về anh như sau: “Trong suốt khoảng thời gian bên anh, tôi chưa từng thấy anh mất kiểm soát cảm xúc dù chỉ một giây… Điều khiến tôi yêu anh lúc ấy chính là ý chí ‘không bao giờ khuất phục’ gần như ám ảnh, cùng sức sống mãnh liệt bùng nổ ngay giữa tuyệt cảnh.”
“Tôn Học” thực chất là một chủ nghĩa hiện thực tỉnh táo đến mức cực đoan:
Thế giới tàn khốc bởi vì nó chẳng chịu trách nhiệm về cảm xúc của bất kỳ ai;
Thế giới dịu dàng bởi vì nó vẫn trao phần thưởng cho những người hiểu rõ luật chơi và sẵn sàng gánh chịu hậu quả.
Chúng tôi thực sự hy vọng rằng những người từng đùa cợt Tôn Vũ Thần sẽ có một ngày nghiêm túc lắng nghe anh trình bày trọn vẹn một vấn đề, để xem anh phân tích hiện thực như thế nào và đặt cược dài hạn ra sao.
Bạn không nhất thiết phải thích anh, nhưng sẽ rất khó để phủ nhận rằng anh là một người đang suy nghĩ nghiêm túc.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
