Vượt qua Filecoin? Đọc bài viết để hiểu rõ giao thức mới Walrus do nhóm Sui phát triển
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Vượt qua Filecoin? Đọc bài viết để hiểu rõ giao thức mới Walrus do nhóm Sui phát triển
Walrus sẽ trở thành giao thức quan trọng nhất của Sui.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: @Steve_4P, Four Pillars
Tóm tắt nội dung chính
- Mysten Labs đã thành công ra mắt mạng Sui và giao thức DeepBook, hiện đang chuẩn bị tung ra một dự án mới —— giao thức Walrus.
- Mặc dù thị trường lưu trữ phi tập trung đã có rất nhiều giao thức, Walrus vẫn thu hút sự chú ý lớn nhờ hai điểm sau:
(1) Hiệu quả chi phí và bảo mật: Walrus hiệu quả về chi phí và an toàn hơn các giải pháp lưu trữ hiện tại;
(2) Khả năng lập trình: Cho phép dữ liệu được lưu trữ có thể lập trình thông qua mạng Sui.
- Là một trong những dự án tiên tiến nhất trong số các giao thức lưu trữ phi tập trung hiện nay, tính ứng dụng và giá trị tương lai của Walrus rất đáng để theo dõi.
01 Bối cảnh ra đời của Walrus
Mysten Labs đã thành công ra mắt mạng Sui và giao thức DeepBook, hiện đang bước vào một lĩnh vực mới —— giao thức Walrus. Thành công của mạng Sui và DeepBook đã tạo nên kỳ vọng lớn đối với dự án Walrus. Tuy nhiên, mặc dù nhiệt huyết dâng cao, xung quanh giao thức Walrus cũng tồn tại một số nghi vấn.
Những lo ngại này xuất phát từ vài yếu tố: thị trường hiện đã có nhiều giải pháp lưu trữ phi tập trung, trong đó không ít sản phẩm chưa đạt hiệu suất lý tưởng; đồng thời còn có mối bận tâm về việc phân bổ tài nguyên —— đặc biệt là liệu Mysten Labs có bị chia sẻ nguồn lực do phải tiếp tục phát triển và mở rộng mạng Sui, ảnh hưởng đến tiến độ của dự án mới hay không.
Vì vậy, chúng ta sẽ tìm hiểu cấu trúc của giao thức Walrus, phân tích sự khác biệt giữa nó và các giải pháp lưu trữ phi tập trung hiện tại, đồng thời nghiên cứu sâu hơn mối quan hệ giữa Walrus và mạng Sui, tập trung thảo luận cách Walrus tích hợp với kiến trúc Sui và gia tăng giá trị cho toàn bộ hệ sinh thái Sui.
1. Sự khác biệt giữa Walrus và các giải pháp lưu trữ hiện tại
Để làm rõ lý do tồn tại của Walrus, trước hết cần bàn đến sự khác biệt giữa nó và các giải pháp lưu trữ phi tập trung phân tán hiện tại. Theo quan điểm của tôi, Walrus có ba điểm khác biệt chính so với các mô hình lưu trữ hiện tại (đặc biệt là Filecoin và Arweave), có thể tóm tắt như sau:
Hiệu quả chi phí lưu trữ
Trước tiên, có sự khác biệt đáng kể về chi phí lưu trữ giữa Walrus, Arweave và Filecoin. Như Four Pillars đã đề cập trong bài viết về Walrus, Arweave sử dụng hệ thống mà tất cả các nút đều phải sao chép và lưu trữ toàn bộ dữ liệu, trong khi Filecoin cho phép người dùng quyết định số lượng nút lưu trữ dữ liệu của họ (người dùng có thể chọn chỉ một thợ đào lưu trữ dữ liệu, hoặc phân phối 100 bản sao dữ liệu lên 100 thợ đào. Rõ ràng, càng yêu cầu nhiều thợ đào lưu trữ thì chi phí càng cao).
Ngược lại, Walrus sử dụng mã hóa Red-Stuff, mang lại chi phí thấp hơn hẳn so với Arweave và Filecoin, hiệu suất cao gấp 100 lần (so với Arweave, nơi yêu cầu lưu trữ toàn bộ dữ liệu trên mạng dẫn đến chi phí sao chép cao nhất lên tới 500 lần, trong khi Walrus chỉ cần nhân hệ số 4-5). Đồng thời, xác suất mất dữ liệu giảm đáng kể.
Nói đơn giản, Walrus giải quyết nhược điểm của Arweave và Filecoin. Arweave tuy xác suất mất dữ liệu thấp nhưng chi phí sao chép cao; Filecoin tuy cung cấp lưu trữ tương đối rẻ tùy nhu cầu người dùng, nhưng lựa chọn chi phí thấp có thể đi kèm rủi ro mất dữ liệu cao hơn; trong khi Walrus kết hợp ưu điểm của cả hai bằng cách giữ chi phí sao chép thấp đồng thời giảm thiểu tối đa khả năng mất dữ liệu.
Hơn nữa, đối với Arweave, chi phí sẽ tăng theo số lượng nút (mặc dù không hoàn toàn tuyến tính), vì nó khuyến khích tất cả hoặc các nút được chỉ định lưu trữ càng nhiều dữ liệu đầy đủ càng tốt. Ngược lại, Walrus chỉ yêu cầu truyền dữ liệu một lần trên mạng, mỗi nút lưu trữ một phần dữ liệu, điều này thực tế giảm nhẹ gánh nặng cho từng nút khi mạng phát triển. Sự khác biệt về cấu trúc này khiến chi phí lưu trữ của Walrus hiệu quả rõ rệt hơn Arweave và Filecoin.
Khả năng lập trình
Dù hiệu quả của Walrus so với Arweave và Filecoin rất quan trọng, nhưng điểm khác biệt nổi bật nhất giữa Walrus và các mô hình lưu trữ hiện tại là “khả năng lập trình”. Lưu trữ truyền thống chỉ là kho dữ liệu đơn giản, trong khi Walrus thông qua mạng Sui đạt được lưu trữ phi tập trung có thể lập trình, trao thêm chức năng cho dữ liệu được lưu trữ.
Nếu hợp đồng thông minh có thể trực tiếp tham chiếu hoặc kích hoạt dữ liệu được lưu trữ trong hệ thống lưu trữ phi tập trung thì sao? Ví dụ, khi đúc NFT, tệp hình ảnh có thể được lưu trữ trong Walrus, và đối tượng dữ liệu blob của nó có thể được tạo trên mạng Sui, liên kết nó với đối tượng NFT. Điều này giải quyết vấn đề NFT "không hoàn chỉnh" truyền thống (NFT truyền thống lưu token trên chuỗi, nhưng dữ liệu nghệ thuật và metadata lại lưu ngoài chuỗi), khiến NFT thông qua Walrus trở thành tài sản Web3 thực sự.
Một ví dụ khác liên quan trực tiếp đến lưu trữ dữ liệu: do dữ liệu blob của Walrus có thể được lưu trữ dưới dạng đối tượng Sui và kiểm soát bởi hợp đồng thông minh Move trên Sui, hợp đồng thông minh có thể chuyển dữ liệu được lưu trữ sang người dùng khác hoặc tự động thay đổi quyền sở hữu. Đây là lý do tại sao chúng ta nói dữ liệu trong Walrus là có thể lập trình.
Ngược lại, Arweave và Filecoin có khả năng tích hợp động với các ứng dụng trên chuỗi rất hạn chế, thậm chí có thể nói gần như không thể. Dù Filecoin đã bổ sung một số chức năng hợp đồng thông minh thông qua FVM (Filecoin Virtual Machine), nhưng khả năng sửa đổi và kiểm soát dữ liệu vẫn bị giới hạn, Walrus rõ ràng vượt trội hơn hai giao thức này về khả năng lập trình.
Truy cập và xóa dữ liệu
Các giao thức lưu trữ hiện tại có một đặc điểm: một khi dữ liệu được tải lên, bất kỳ ai cũng có thể truy cập và không thể xóa. Đặc điểm này tuy hữu ích với người dùng cá nhân, nhưng gây hạn chế lớn đối với các tổ chức và doanh nghiệp cần lưu trữ dữ liệu nhạy cảm hoặc cần sửa đổi/xóa dữ liệu. Khác biệt ở đây, Walrus cho phép người dùng loại bỏ hoặc sửa đổi dữ liệu của họ khi cần (khác với Arweave, dữ liệu không thể xóa hay sửa đổi; khác với Filecoin, việc xóa dữ liệu không do người dùng chủ động yêu cầu mà xảy ra khi hợp đồng hết hạn hoặc nút lưu trữ ngừng hoạt động).
Một số người có thể lo ngại điều này mâu thuẫn với nguyên tắc bất biến của blockchain, nhưng cần nhớ rằng trong Walrus, thứ bị xóa là dữ liệu blob. Các dữ liệu giao dịch không liên quan đến việc xóa blob vẫn giữ nguyên, việc xóa blob không ảnh hưởng đến tính toàn vẹn của blockchain.
So với lưu trữ truyền thống, tính linh hoạt nâng cao này của Walrus làm tăng đáng kể tiềm năng ứng dụng trong doanh nghiệp truyền thống và doanh nghiệp Web2, đồng thời gia tăng thêm kỳ vọng về sự đa dạng thị trường đối với nó.
2. Cách thức hợp tác giữa Walrus và mạng Sui
Sau khi đã thảo luận về sự khác biệt giữa Walrus và các giao thức lưu trữ hiện tại, giờ hãy cùng tìm hiểu mối quan hệ giữa Walrus và mạng Sui. Khi Mysten Labs tuyên bố chuẩn bị ra mắt giao thức Walrus, nhiều người tỏ ra nghi ngờ, cho rằng “họ nên tập trung vào Sui thay vì tạo thêm một giao thức mới”. Tuy nhiên, chỉ cần hiểu sơ qua cách Walrus vận hành, sẽ thấy rõ ràng rằng Walrus không hề làm phân tán sự tập trung vào Sui, mà ngược lại nên được coi là một ngăn xếp lưu trữ nhằm hoàn thiện các ứng dụng trên Sui. Nói cách khác, Walrus không chỉ bổ sung cho mạng Sui về phương diện lưu trữ, mà còn tác động tích cực đến token quản trị SUI của mạng Sui, khiến hai bên gắn bó không thể tách rời. Tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu sâu hơn về điều này.
Mối quan hệ cộng sinh giữa Sui và Walrus
Thực tế, ngay từ giai đoạn thiết kế ban đầu của Sui, Mysten Labs đã rất chú trọng đến vấn đề lưu trữ. Blockchain trong quá trình sử dụng sẽ không tránh khỏi việc mở rộng, điều này có thể dẫn đến chi phí giao dịch tăng lên cho người dùng mạng Sui trong tương lai. Vì vậy, ngay từ giai đoạn thiết kế ban đầu của Sui, Mysten Labs đã đưa ra một khái niệm độc đáo là quỹ lưu trữ (storage fund), nhằm giải quyết thách thức lưu trữ của Sui.
Cơ chế hoạt động của Quỹ lưu trữ Sui như sau: phí mà người dùng gửi đến các nút xác thực Sui được chia thành hai phần: 1) phí Gas liên quan đến tính toán, 2) phí lưu trữ dữ liệu. Sui thu phí lưu trữ trước khi người dùng tải dữ liệu lên, và chuyển các khoản tiền này vào quỹ lưu trữ. Quỹ lưu trữ sẽ tiếp tục phân bổ các khoản tiền này cho các nút xác thực miễn là dữ liệu vẫn được lưu trữ trên chuỗi. Ngoài ra, nếu người dùng xóa dữ liệu, họ có thể nhận lại khoản phí lưu trữ.
Hệ thống lưu trữ dữ liệu trên chuỗi độc đáo của Sui tạo ra hai hiệu ứng:
-
Người dùng có thể nhận lại khoản hoàn phí lưu trữ khi xóa dữ liệu trên chuỗi, tạo động lực kinh tế để giảm dung lượng sổ cái phân tán.
-
Hệ thống giải quyết vấn đề bền vững liên quan đến lưu trữ bằng cách thu phí lưu trữ trước và dùng nó làm phần thưởng cho các nút xác thực trong tương lai.
Dù Sui đã giải quyết vấn đề bền vững bằng cấu trúc độc đáo này, nhưng việc lưu trữ khối lượng lớn dữ liệu blob (như tệp phương tiện) trực tiếp trên chuỗi vẫn là gánh nặng. Đây chính là lúc Walrus phát huy vai trò —— lưu trữ khối lượng lớn dữ liệu blob thông qua Walrus, đồng thời quản lý metadata của chúng dưới dạng đối tượng trên Sui, giúp dữ liệu có thể lập trình mà không cần lưu trữ trực tiếp trên Sui.
Hơn nữa, Walrus thông qua Sui đạt được chức năng đặc sắc nhất so với các giao thức lưu trữ khác —— làm cho dữ liệu được lưu trữ có thể lập trình và kiểm soát được. Cuối cùng, mối quan hệ cộng sinh giữa Sui và Walrus được thiết lập, hai bên bổ trợ lẫn nhau, khắc phục điểm yếu và tạo ra lợi thế độc đáo.
Walrus khiến SUI trở thành tài sản lạm phát âm
Từ ví dụ về quỹ lưu trữ, chúng ta thấy mạng Sui yêu cầu thanh toán một lượng SUI nhất định làm phí lưu trữ cho mọi đối tượng, Walrus cũng không ngoại lệ. Khi tạo đối tượng dữ liệu blob trong Walrus, SUI sẽ bị khóa trong quỹ lưu trữ dựa trên kích thước của đối tượng (chỉ kích thước của đối tượng đại diện cho blob, chứ không phải kích thước thực tế của blob).
Mặc dù một phần phí có thể được hoàn lại khi xóa dữ liệu, nhưng một phần phí sẽ có hiệu ứng đốt cháy, giảm lượng lưu thông bằng cách loại bỏ vĩnh viễn token. Nói cách khác, càng nhiều dữ liệu được lưu trữ qua Walrus, càng nhiều SUI bị khóa vĩnh viễn trong quỹ lưu trữ, tạo thành vòng lặp tích cực: việc sử dụng Walrus tăng lên dẫn đến lượng SUI lưu thông giảm xuống.
Tóm lại, sự xuất hiện của Walrus là tin tích cực đối với mạng Sui, xét trên cả phương diện mạng lưới lẫn tài sản. Dự kiến thông qua Walrus, hệ sinh thái Sui sẽ phát triển theo hướng đa dạng hơn.
02 Walrus sẽ trở thành giao thức then chốt nhất của Sui
1. Không chỉ xây dựng một blockchain
Khi Mysten Labs vừa thành lập, tôi nghĩ họ chỉ là một công ty tập trung vào mạng Sui. Tuy nhiên, sau khi chứng kiến sự ra đời của các dịch vụ như Deepbook và SuiNS, tôi bắt đầu suy nghĩ Mysten Labs thực sự theo đuổi tầm nhìn gì. Khi gặp Walrus, tôi nhận ra mục tiêu của họ là xây dựng một cơ sở hạ tầng phi tập trung Web3 hoàn chỉnh.
So với các công ty khác, Mysten Labs có tầm nhìn dài hạn khác biệt về ngành này. Họ không chỉ phát hành token, tạo tiếng vang và kiếm lời nhanh chóng; ngược lại, họ có một tầm nhìn: dẫn đầu đổi mới trong các lĩnh vực như thực thi, lưu trữ, đồng thuận và truyền thông, đồng thời thấu hiểu thói quen của người dùng với các dịch vụ Web2 để xây dựng giao diện người dùng phù hợp nhất.
Mạng Sui xử lý thực thi và đồng thuận (liên tục phát triển thông qua các dự án như Mysticeti, Pilotfish và Remora), lưu trữ do Walrus đảm nhiệm, truyền thông do SCION (một kiến trúc internet thế hệ mới có khả năng bảo vệ gói dữ liệu mạng, nổi tiếng với khả năng chống DDoS và miễn nhiễm tấn công định tuyến —— cần lưu ý rằng SCION không do Mysten Labs tạo ra, nhưng sẽ được áp dụng trên mạng Sui), giao diện người dùng quen thuộc Web2 do zkLogin, Stashed, SEAL và KELP quản lý.
Nếu các kế hoạch này đều thành công triển khai, tôi tin rằng Mysten Labs có thể viết lại khuôn mẫu Web3 hiện tại. Ban đầu suy nghĩ của tôi khá hạn hẹp, Mysten Labs không chỉ muốn xây dựng một blockchain —— họ là một đội ngũ xây dựng cơ sở hạ tầng cho một mạng lưới mới. Tất nhiên, tôi cho rằng Sui nằm ở trung tâm tầm nhìn của Mysten Labs, các kế hoạch khác đóng vai trò bổ trợ. Walrus cũng vậy, theo tôi, Walrus có thể là giao thức quan trọng nhất trong số đó.
2. Walrus không giới hạn trong hệ sinh thái Sui
Tuy nhiên, Walrus không bị giới hạn trong hệ sinh thái Sui. Giống như các giao thức lưu trữ khác, Walrus có thể được sử dụng bởi bất kỳ bên thứ ba nào, không chỉ riêng ứng dụng Sui, thậm chí có thể trở thành đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ với các giao thức lưu trữ hiện tại, hoặc là phương án thay thế cho các lớp DA khác (như Celestia, EigenDA, Avail).
Tính khả dụng này của Walrus mở rộng nhu cầu đối với SUI ra ngoài mạng Sui. Khi Walrus được sử dụng, các đối tượng dữ liệu sẽ được tạo trên mạng Sui, dẫn đến việc giảm lượng SUI lưu thông. Nói cách khác, Walrus có tiềm năng làm cho SUI trở thành tài sản hấp dẫn hơn bằng cách tạo ra nhu cầu bên ngoài (đây không phải lời khuyên đầu tư, mà là một kịch bản có thể về mặt cấu trúc). Do đó, Walrus được kỳ vọng sẽ trở thành một cây cầu, mở rộng các hướng phát triển của Sui.
3. Walrus có thể vượt mặt Filecoin không?
Dù cần thận trọng khi so sánh giá trị cụ thể giữa các giao thức, tôi rất lạc quan về tương lai của Walrus vì: 1) cơ chế vận hành của nó hiệu quả hơn nhiều so với các giao thức lưu trữ hiện tại, 2) nó có thể thực hiện những nhiệm vụ mà các giao thức lưu trữ hiện tại không thể (ví dụ như trở thành DA hoặc làm cho dữ liệu lưu trữ có thể lập trình), 3) nó đã có sẵn nền tảng mạng lưới và người dùng vững chắc thông qua mạng Sui.
Nếu Walrus không chỉ đơn thuần là lớp lưu trữ cho mạng Sui, mà như tầm nhìn của Mysten Labs, trở thành giao thức lưu trữ tiêu biểu cho Web3, nó có khả năng trở thành giao thức dẫn đầu trong lĩnh vực lưu trữ.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Four Pillars
