Phá mã Bloomberg về nhà máy Worldcoin Orb: Người bảo vệ con người đầy táo bạo và kỳ quặc
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phá mã Bloomberg về nhà máy Worldcoin Orb: Người bảo vệ con người đầy táo bạo và kỳ quặc
Trước khi đối mặt với cuộc khủng hoảng trí tuệ nhân tạo siêu cấp có thể xảy ra, Orb đã trở thành một kỳ tích công nghệ.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Ashlee Vance, Bloomberg
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Nuernberg của Đức mang vẻ đẹp như tranh vẽ, trung tâm thành phố không có nhiều yếu tố công nghệ cao. Nơi đây có một lâu đài và nhà thờ lớn, những tấm biển quảng cáo xúc xích Đức, cùng dãy cửa hàng kem thu hút khách du lịch dừng chân. Tuy nhiên, vào một ngày làm việc giữa tháng Năm, thành phố này đã tổ chức một sự kiện dành cho giới công nghệ nghiêm túc.
Tại một cửa hàng bán lẻ theo chủ đề tương lai tên Josephs bên cạnh con đường chính, khách tham quan phát hiện một quả cầu kim loại bí ẩn, kích cỡ bằng một trái dưa lưới. Quả cầu này, được gọi là Orb, bề mặt mạ crôm sáng bóng, đặt trên một cây cột đen, cột này nhô lên từ một đế gỗ hình chữ nhật lớn, toàn bộ thiết bị được đặt gần cửa sổ ở rìa phòng trưng bày chính của Josephs. Một trong những người sáng tạo ra vật thể kỳ lạ này, Alex Blania, đang ngồi gần đó. Ông ngồi trên chiếc ghế ở đầu phòng, trả lời các câu hỏi từ một phóng viên trước mặt hàng chục sinh viên chuyên ngành khoa học máy tính và kỹ thuật của Đức, những người đang ăn mừng thành công của chàng trai địa phương Blania.
Công nhân đang theo dõi Orb. Nguồn: Bloomberg Businessweek
Châu Âu từng ghi nhận vài thành công công nghệ lớn, nhưng về số lượng và chất lượng doanh nghiệp cũng như ý tưởng khởi nghiệp thì luôn tụt hậu so với Mỹ. Đây chính là lý do khiến mọi người cổ vũ cho Blania. Ông là CEO của Tools for Humanity Corp., công ty sử dụng Orb để xác minh danh tính của mọi người trên Trái đất – một phần trong hệ thống tiền mã hóa Worldcoin. Tools for Humanity có trụ sở tại San Francisco và Erlangen, Đức. Công ty được đồng sáng lập bởi Sam Altman, người hỗ trợ tài chính chính, cùng các nhà đầu tư như Tiger Global Management, Fifty Years, Khosla Ventures, Andreessen Horowitz và hàng chục đối tác khác, đã quyên góp hơn 250 triệu USD, nhằm "xây dựng một hệ thống kinh tế công bằng hơn", như website công ty nêu rõ.
Để đạt được mục tiêu không hề đơn giản này, Tools for Humanity muốn xây dựng một hệ thống định danh toàn cầu cho con người. Ý tưởng của họ là trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển quá nhanh, đến mức chúng ta sớm cần một cách để phân biệt con người với máy móc. Nói cách khác, để ngăn chặn nạn deepfake, lừa đảo và các tác hại xấu khác do siêu AI gây ra tràn ngập internet, chúng ta phải giải quyết một câu hỏi tồn tại: robot có còn là robot nữa hay không? Và đây chính là vai trò của Orb. Thiết bị này chụp ảnh mống mắt của người dùng dưới sự giám sát của nhân viên, sau đó cấp cho họ một World ID duy nhất, gắn kết một con người thật với chuỗi ký tự do máy tạo ra. Sau đó, bạn có thể dùng World ID để đăng nhập vào Shopify, Reddit hoặc máy chủ Discord; mọi người sẽ an toàn hơn vì họ biết mình đang giao tiếp với một con người thật chứ không phải AI.
Đăng ký World ID tại Orb ở Josephs. Nguồn: Bloomberg Businessweek
Tuy nhiên, đây chỉ mới là bước đầu tiên trong một tầm nhìn rất mang tính tương lai. Những người sở hữu World ID còn có thể nhận được phần thưởng bằng tiền mã hóa WLD của Worldcoin. Tools for Humanity, đơn vị quản lý Worldcoin, Orb, World ID và tất cả sản phẩm liên quan, cho rằng tiền mã hóa đóng vai trò then chốt trong việc giải quyết vấn đề phân bổ thu nhập và tài nguyên mà AI có thể gây ra. Vì vậy, công ty hy vọng xây dựng một mạng tài chính thực hiện các nhiệm vụ như định kỳ chi trợ cấp cho những người có nhu cầu. Trong trường hợp này, mạng Worldcoin sẽ hoạt động như một hệ thống tài chính dự phòng phi chính phủ cho người dân toàn cầu.
Blania và Altman chính thức công bố kế hoạch tổng thể Worldcoin cách đây một năm, và phản hồi họ nhận được kể từ đó rất trái chiều. Một mặt, họ đã thuyết phục được hơn 6 triệu người dùng Orb để đăng ký World ID, tốc độ đăng ký trong năm nay tiếp tục tăng mạnh. Giá trị tổng cộng của tiền mã hóa WLD vượt quá 550 triệu USD. Một nhà máy ở Đức đang sản xuất Orb với quy mô lớn và sẽ sớm phân phối khắp thế giới.
Mặt khác, kế hoạch của Worldcoin khiến nhiều người cảm thấy phi lý và phản địa đàng, giống như cơn ác mộng về quyền riêng tư kiểu Orwell. Nhiều quốc gia đã đình chỉ việc thu thập dữ liệu mống mắt, vì lo ngại người đứng trước Orb không thực sự hiểu thỏa thuận họ ký, như cơ quan quản lý Hồng Kông từng nói hồi tháng Năm rằng việc thu thập dữ liệu sinh trắc học là "không cần thiết và thái quá".
Blania, 30 tuổi, rất rõ về những lời chỉ trích này, và thừa nhận khởi đầu của Worldcoin không suôn sẻ. Bloomberg lần đầu đưa tin về công ty vào năm 2021, vài tháng sau, các nhà sáng lập mới sẵn sàng tiết lộ ý định của họ. "Chúng tôi đã bị đánh trúng ngay từ đầu," Blania nói với sinh viên tại Josephs.
Tuy nhiên, trong năm qua, Blania và nhóm của ông đã cố gắng từng bước giải quyết các vấn đề mà Worldcoin đang gặp phải. Họ cải tiến công nghệ bảo mật của Orb và cách công ty xử lý dữ liệu khách hàng. Họ tổ chức hàng loạt cuộc họp với các cơ quan quản lý, và thành công trong việc thuyết phục Hàn Quốc, Kenya và một số quốc gia khác dỡ bỏ lệnh cấm đối với Orb. Đúng vậy, dự án Worldcoin nghe có vẻ điên rồ, thậm chí bản thân Blania cho rằng khả năng thành công chỉ khoảng 5%. Dù vậy, trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg Businessweek, ông khẳng định chính phủ và công chúng vẫn chưa bắt kịp những biến đổi công nghệ sắp xảy ra, cũng như chưa tạo ra các công cụ cần thiết để ứng phó khi AI thực sự bùng nổ. Có Orb rồi thất bại vẫn tốt hơn là chưa từng có Orb.
"Điều tuyệt vời nhất ở Thung lũng Silicon chính là điều này," Blania nói với sinh viên, "bạn có thể huy động được 250 triệu USD cho một ý tưởng điên rồ; nếu nó thành công, mọi thứ sẽ thay đổi; nếu thất bại, ít nhất cũng đáng để thử."
Blania cao 1,9m, dáng người gầy, và dù đang nói về giao thức, blockchain hay hệ thống sinh trắc học, ông vẫn toát lên sự thân thiện, dễ gần. Ông nắm vững mọi thuật ngữ công nghệ nổi bật, nhưng lại tiếp cận Worldcoin và các vấn đề mà nó muốn giải quyết với thái độ nghiêm túc điển hình của một kỹ sư người Đức.
Alex Blania
Blania ngồi tại một quán cà phê bên bờ sông Pegnitz, kể về hành trình của mình. Ông lớn lên ở một thị trấn nhỏ, cách Nuernberg khoảng 45 phút lái xe. Cha ông làm nghề tư vấn đặc biệt, thường đảm nhiệm vai trò CEO tạm thời cho các công ty gặp khủng hoảng. Mẹ ông làm kế toán và tài chính. Từ nhỏ, Blania đã yêu thích cơ khí, kỹ thuật điện và lập trình máy tính. Ông thực hiện nhiều dự án tại nhà: cải tạo chiếc Austin Mini, chế tạo máy đếm bọ cánh cứng tự động để theo dõi sức khỏe rừng, và xây dựng một trang trại trồng thẳng đứng.
Trong thời gian đại học, Blania phát triển niềm đam mê với vật lý và trí tuệ nhân tạo. Ông theo học thạc sĩ Vật lý tại Đại học Erlangen-Nuernberg, sau đó học nâng cao tại Viện Công nghệ California (Caltech), và dường như đang trên con đường trở thành một nhà vật lý lý thuyết.
Tuy nhiên, những câu chuyện và huyền thoại từ Thung lũng Silicon đã cuốn hút Blania. Ông thường xuyên di chuyển từ châu Âu đến San Francisco để tìm cơ hội thâm nhập giới khởi nghiệp. Trong thời gian học tại Caltech, mỗi cuối tuần Blania đều lái chiếc Toyota Corolla cũ kỹ đến San Francisco, cố gắng kết nối với cộng đồng khởi nghiệp. Những nỗ lực này cuối cùng đã được đền đáp. Một cách vô tình, Blania đã xây dựng đủ mối quan hệ, đến mức một ngày nọ ông nhận được một email bất ngờ từ Max Novendstern, một cử nhân trẻ Harvard nổi tiếng với những ý tưởng độc đáo trong lĩnh vực công nghệ tài chính.
Đó là tháng 10 năm 2019. Novendstern nói rằng ông và Altman đang ấp ủ ý tưởng về một dự án tiền mã hóa, và muốn biết Blania có muốn tham gia phỏng vấn hay không. "Tôi hoàn toàn không hiểu gì về tiền mã hóa cả," Blania nói, "trong email có hai trang tuyên ngôn tầm nhìn do Sam và Max viết, nhưng tôi thật sự chẳng hiểu gì cả."
Dù vậy, Blania rất ngưỡng mộ Altman. Người này từng là Tổng giám đốc của vườn ươm khởi nghiệp Y Combinator, và lúc đó vừa trở thành CEO mới của OpenAI. Blania xin nghỉ học hai tuần, đọc càng nhiều sách càng tốt về tiền mã hóa và thu nhập cơ bản phổ cập (UBI). Altman cá nhân rất say mê khái niệm UBI – một hệ thống mà chính phủ thanh toán định kỳ, vô điều kiện cho công dân. Blania cũng dần mê mẩn khái niệm này, bắt đầu tin rằng nếu tiền mã hóa thực sự phổ biến (chứ không chỉ là công cụ đầu cơ và lừa đảo), nó có thể mang lại nhiều tự do kinh tế và cơ hội tài chính hơn cho con người. "Ý tưởng khác là AI sẽ lan rộng, xã hội sẽ tái cấu trúc, và chúng ta cần cơ sở hạ tầng để đảm bảo chúng mang lại lợi ích cho con người," Blania nói.
ChatGPT của OpenAI phải ba năm sau mới ra mắt, lúc đó công chúng vẫn chưa bắt đầu bàn luận hàng ngày về tác động của AI. Nhưng Altman và Novendstern đã suy nghĩ sâu sắc về điều này, và giờ Blania cũng vậy. Altman từ chối phỏng vấn, nhưng ông từng nhiều lần thảo luận với Blania về viễn cảnh tương lai: nếu để mặc AI phát triển, nó có thể chiếm lĩnh internet và gây ra bất ổn kinh tế, và chỉ có một hệ thống tài chính linh hoạt phân bổ tiền và tài nguyên tính toán cho người dân toàn cầu mới có thể khắc phục được điều đó. Blania cho rằng kế hoạch Worldcoin là "vô lý" nhưng cũng "rất tham vọng", và ông yêu thích sự kết hợp này đến mức quyết định bỏ học để gia nhập công ty, trở thành đồng sáng lập.
Dự án Worldcoin ban đầu dự kiến diễn ra hoàn toàn ở San Francisco, điều này dường như hợp lý. Tuy nhiên, đại dịch toàn cầu đã làm thay đổi hướng đi này.
Tháng 3 năm 2020, Blania lên máy bay tới Đức. Ban đầu, ông định thăm một vài người bạn cũ để hỏi cách thiết kế hệ thống sinh trắc học đẳng cấp thế giới. Ngay trước khi máy bay cất cánh, Tổng thống Trump thông báo Mỹ sẽ đóng biên giới. Blania dự kiến hạn chế này chỉ kéo dài một đến hai tháng. Kết quả là, Blania bị mắc kẹt ở Đức, và trụ sở thứ hai của Worldcoin cuối cùng được đặt tại thành phố đại học Erlangen, nơi nhóm do Blania dẫn dắt đã chế tạo ra Orb đầu tiên.
Nhà máy lắp ráp Orb tại Jena, Đức. Nguồn: Bloomberg Businessweek
Những nhân viên đầu tiên của Worldcoin đã dành hàng tháng trời phân tích các hệ thống sinh trắc học hiện có và nghiên cứu kỹ lưỡng tài liệu kỹ thuật, nhằm tìm ra phương pháp tối ưu để đăng ký hàng tỷ người trên một nền tảng định danh duy nhất. Họ nhanh chóng nhận ra rằng một số hệ thống phổ biến nhất (như nhận dạng khuôn mặt và vân tay) không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của Worldcoin.
Bộ quét sinh trắc học của họ trước tiên phải xác nhận người đang được xử lý là người thật. Điều này có nghĩa thiết bị phải kiểm tra các tín hiệu sinh học như nhiệt độ cơ thể. Nó cũng phải ngay lập tức xác nhận người được quét khác với bất kỳ ai đã từng được xác minh trước đó. Hệ thống duy nhất dường như phù hợp với mục tiêu của Worldcoin là cơ sở dữ liệu sinh trắc học quốc gia của Ấn Độ, vốn dựa vào quét mống mắt để xác thực danh tính.
Bộ lọc quang học. Nguồn: Bloomberg Businessweek
Một trong những nhược điểm của các phương pháp sinh trắc học phổ biến trên điện thoại thông minh là trong các tình huống kiểu "Nhiệm vụ bất khả thi", con người (hoặc robot siêu thông minh) có thể đánh lừa hệ thống bằng cách đeo khẩu trang hoặc sao chép vân tay. Tuy nhiên, việc giả mạo mống mắt khó hơn nhiều, vì nó chứa quá nhiều biến thể, các chuyên gia sinh trắc học gọi là entropy. Mống mắt có các lỗ hình thoi với kích cỡ khác nhau, gọi là crypts, và các đường vòng ở mép ngoài gọi là furrows. Mỗi mống mắt cũng có các gradient sắc tố rộng, làm cho mắt trông như đá cẩm thạch. Ngay cả cặp song sinh cùng trứng cũng có hoa văn khác nhau.
Nhiệm vụ của nhóm Worldcoin là kế thừa công nghệ quét mống mắt từ Ấn Độ và các nơi khác, đồng thời bổ sung một loạt công nghệ phụ trợ để chứng minh có người thật đang hiện diện khi quét. Các kỹ sư phải làm được tất cả điều này trong khi giữ cho quá trình quét nhanh và đơn giản nhất có thể.
Worldcoin hoàn toàn có thể thiết kế một hộp đơn giản để chứa tất cả phần cứng này, điều này thuận tiện hơn cho sản xuất. Nhưng đội ngũ sáng lập cảm thấy cần tạo tiếng vang. Họ chọn hình dạng quả cầu kim loại sáng bóng, trông giống như con ngươi khổng lồ của một robot.
Các thiết kế Orb đầu tiên được hoàn thành trong điều kiện thô sơ. Blania tuyển dụng người bạn cũ từ Đại học Erlangen-Nuernberg, Fabian Bodensteiner. Sau khi tốt nghiệp, Bodensteiner thành lập một công ty tư vấn kỹ thuật phần cứng, và ông để dành một góc văn phòng tại Erlangen cho thiết kế ban đầu. Không gian chật hẹp này đầy các bo mạch, camera và cả giường ngủ, nơi Bodensteiner và Blania nghỉ ngơi ngay bên cạnh các thiết bị phần cứng.
Bodensteiner. Nguồn: Bloomberg Businessweek
Đến mùa hè năm 2021, Blania và nhóm đã chế tạo xong mẫu Orb và thử nghiệm ngoài thực tế. Orb không chỉ có hình cầu bắt mắt mà còn nhả ra một đồng xu kim loại thực sự từ khe phía trước thiết bị khi người dùng đăng ký. ("Tính năng" này nhằm làm cho trải nghiệm thanh toán tiền mã hóa trở nên thực tế hơn, nhưng sau đó Worldcoin đã từ bỏ chiêu trò này.) Blania và nhóm quyết định đến quảng trường thành phố Erlangen, giới thiệu sản phẩm và thử thuyết phục mọi người đăng ký ngay tại chỗ.
Sự kiện này diễn ra không suôn sẻ. Loa của thiết bị phát ra tiếng bíp và beep, hướng dẫn người dùng tiến lại gần hoặc lùi xa Orb để cải thiện lấy nét của camera. Bên cạnh đó, một kỹ sư của Worldcoin phải kết nối không dây với sản phẩm và gỡ lỗi phần mềm theo thời gian thực để hoàn tất quá trình đăng ký. "Chúng tôi đứng đó như những kẻ ngốc," Chris Brendel, một thành viên đầu tiên của nhóm Worldcoin và hiện là người phụ trách AI và sinh trắc học, nói, "Thật tệ hại."
Ba năm sau, Orb hiện tại đã trở thành một kỳ tích công nghệ. Cốt lõi của nó là vài bo mạch kết nối với nhau, thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau. Một bo mạch dùng để kiểm tra xem có ai đang cố gắng can thiệp hoặc thao túng Orb hay không. Một bo mạch khác chứa chip của Nvidia Corp., dùng để chạy phần mềm thị giác máy tính và AI khác thông qua một loạt mạng thần kinh ngay trên thiết bị. Các cảm biến khác theo dõi vị trí Orb qua GPS và truyền/nhận dữ liệu với sản phẩm qua truyền thông không dây. Một tấm nhôm được gắn giữa các thiết bị điện tử để tản nhiệt.
Hơn thế nữa, hệ thống quang học cần được xử lý cẩn trọng và tùy chỉnh kỹ lưỡng hơn. Worldcoin muốn người dùng có thể đến trước Orb và quét mống mắt mà không cần hướng dẫn định vị chi tiết hay điều chỉnh mất thời gian. Hóa ra đây là một nhiệm vụ khó khăn. Trong quá trình thử nghiệm, công ty phát hiện một số người dán mặt vào Orb, trong khi người khác đứng xa, lắc lư cơ thể.
Bo mạch chính của Orb. Nguồn: Bloomberg Businessweek
Để giải quyết vấn đề này, Orb sử dụng hai ống kính. Một ống kính góc rộng đánh giá cảnh và dùng mạng thần kinh dự đoán vị trí có thể có của mắt người. Một ống kính tele kết hợp với hệ thống gimbal để lấy cận cảnh. Worldcoin hợp tác với một công ty Thụy Sĩ tạo ra ống kính sử dụng công nghệ lấy nét mới lạ. Ống kính này gồm một màng mỏng và một hộp dầu có thể định hình bằng dòng điện. Dầu có thể được đẩy vào màng để thay đổi tiêu cự trong vài mili giây, phóng to mống mắt mà không cần thêm bộ phận cơ khí cồng kềnh nào. "So với phương pháp truyền thống dùng nhiều ống kính, nó gọn nhẹ hơn nhiều," Bodensteiner, người dẫn dắt phần lớn công việc kỹ thuật của Orb, nói.
Để đảm bảo thêm tính toàn vẹn của hệ thống xác thực, Orb còn được trang bị cảm biến nhiệt cơ thể và hai cảm biến đo độ sâu cảnh và bước sóng hồng ngoại, có thể phát hiện liệu một người có đang giơ màn hình hiển thị hình ảnh mống mắt thay vì trình bày một con ngươi sống hay không.
Orb chuẩn bị cho bài kiểm tra hiệu chuẩn ống kính. Nguồn: Bloomberg Businessweek
Orb được lắp ráp bởi nhà sản xuất đối tác Jabil Inc. tại Jena. Jena là một thị trấn nhỏ có lịch sử lâu đời về công nghệ quang học, cách Nuernberg khoảng hai tiếng rưỡi về phía bắc. Năm 1846, Carl Zeiss mở phòng thí nghiệm quang học đầu tiên tại đây, và đến nay, Jena vẫn tập trung nhiều chuyên gia hàng đầu trong ngành quang học, một số người trong số họ hiện đang thủ công lắp ráp Orb. Toàn bộ quy trình mất khoảng hơn mười người làm việc tại các vị trí khác nhau, lắp ráp thiết bị điện tử và kiểm tra, sau đó là bước cuối cùng: lắp vỏ mạ crôm và niêm phong tất cả các bộ phận. Chi phí sản xuất mỗi Orb khoảng 1.500 USD, và khác với thiết bị điện tử tiêu dùng điển hình, không cần sản xuất hàng triệu cái hay đóng gói đẹp mắt. Dây chuyền sản xuất thứ hai tại nhà máy Jabil vừa được kích hoạt, dự kiến có thể sản xuất hàng chục nghìn Orb – con số Blania cho rằng cần thiết để đăng ký 1 tỷ người. Đến nay, Worldcoin đã sản xuất 3.300 Orb.
Vòng xoáy bi kịch mang màu sắc khoa học viễn tưởng bao quanh từng bước đi của Worldcoin. Thông qua OpenAI, Altman tìm cách xây dựng các hệ thống AI mạnh mẽ khiến những thứ như Worldcoin trở nên cần thiết. Ông vừa tạo ra vấn đề, vừa đi bán giải pháp. Hơn thế, người ta chỉ có thể tưởng tượng cảm giác của siêu AI khi bị hạ cấp thành "phi nhân loại" trên internet, và liệu nó có nuôi lòng thù địch với Altman, Blania hay bất kỳ ai khác hay không.
Thật vậy, nhiều người nghi ngờ Worldcoin. Năm ngoái, Trung tâm Thông tin Riêng tư Điện tử (EPIC), một viện nghiên cứu tại Washington, đã nêu rõ hai lo ngại chính xung quanh Worldcoin trong một tuyên bố. Luật sư tư vấn Jake Wiener của tổ chức viết: "Cách làm của Worldcoin tạo ra rủi ro nghiêm trọng về quyền riêng tư khi dụ dỗ những người nghèo và dễ bị tổn thương nhất giao nộp các đặc điểm sinh trắc học không thể thay đổi như quét mống mắt và ảnh nhận dạng khuôn mặt để đổi lấy khoản thù lao nhỏ." "Việc thu thập quy mô lớn dữ liệu sinh trắc học như Worldcoin sẽ đe dọa quyền riêng tư của người dân trên diện rộng."
Đăng ký World ID. Nguồn: Bloomberg Businessweek
Các cơ quan quản lý hiện nay đồng tình với một số quan điểm này. Khi Worldcoin mới ra mắt, người dân ở hơn 20 quốc gia có thể truy cập Orb và đăng ký. Hiện tại, danh sách các quốc gia được liệt kê trên website Worldcoin đã giảm xuống còn 12 nước, nhiều chính phủ ở châu Âu, châu Á và châu Phi đã tạm ngừng đăng ký vì lo ngại Worldcoin có thể làm mất hoặc lạm dụng thông tin danh tính. Tại Mỹ, nếu người dùng muốn tham gia hệ thống định danh Worldcoin nhưng sẽ không nhận được tiền mã hóa WLD nào, họ có thể quét mống mắt tại một vài cửa hàng bán lẻ công nghệ cao. Do sự bất định về quy định đối với tiền mã hóa, Worldcoin vẫn còn nhiều việc phải làm để trở thành dịch vụ phổ biến. Mặc dù số lượng đăng ký qua Orb đã tăng đều trong năm qua, tiến độ của Worldcoin vẫn còn cách xa mục tiêu ban đầu.
Tất nhiên, trong vài thập kỷ qua, con người đã đánh đổi quyền riêng tư lấy tiện lợi. Alphabet, Apple và Amazon lưu trữ lượng lớn dữ liệu cá nhân của hàng tỷ người, có thể nói, những dữ liệu này còn riêng tư và có giá trị hơn nhiều so với chuỗi ngẫu nhiên từ ảnh mống mắt. Rất nhiều người dùng điện thoại thông minh đã giao vị trí, lịch và email của họ cho các gã khổng lồ công nghệ mà họ lựa chọn. Một công ty khởi nghiệp đề xuất trở thành trung gian định danh và tài chính toàn cầu là điều mới mẻ, dù về bản chất nó không khác mấy so với các công ty công nghệ trước đây.
Vào một buổi sáng gần đây, tại điểm đăng ký Worldcoin ở Mexico City, có khoảng 15 người xếp hàng. Hầu hết là nam giới trẻ và trung niên, họ đang ở khu vực lịch sử của thành phố, xung quanh là các cửa hàng váy cưới và lễ phục, tủ kính trưng bày váy tiệc trưởng thành. Trung tâm đăng ký Worldcoin do các nhà thầu vận hành, khu vực chờ có ghế gấp trắng, và một biển hiệu tạm treo trên dây quảng cáo dịch vụ. Một nhân viên bảo vệ và hai nhân viên địa phương (một người mặc áo hoodie Worldcoin, một người mặc áo thun đen) làm việc tại trung tâm, hướng dẫn mọi người hoàn tất quy trình đăng ký.
Juan Juarez, 45 tuổi, đã đăng ký cách đây vài tuần, hôm nay đưa cậu con trai 18 tuổi Santiago đến để quét. Juarez luôn nghĩ về số tiền kiếm được từ Worldcoin kể từ lần đăng ký đầu tiên, và hy vọng dùng lợi nhuận này để đầu tư vào các loại tiền mã hóa khác. Ông cũng thích mục tiêu lớn lao của công nghệ này. "Tôi nghĩ đây là điều tốt, vì trong tương lai nó sẽ giúp chúng ta biết ai là người thật, ai không phải," Juarez nói. Con trai ông nói muốn dùng số tiền kiếm được từ Worldcoin để chi trả học phí môn điện tử.
Tại Singapore, việc đăng ký Worldcoin đã trở thành một hoạt động du lịch. Gần đây, tại trung tâm Orb trong tòa nhà Centennial Tower, du khách từ Bangladesh, Trung Quốc và Ấn Độ đang quét mống mắt để nhận một ít tiền mã hóa. Khoảng một tá người, bao gồm một thợ điện, vài sinh viên và những người làm trong ngành công nghệ, đang xếp hàng để hoàn tất quy trình đăng ký trong hai phút. Mitesh Kha, 33 tuổi, người Ấn Độ, rất hài lòng với khoản thanh toán nhanh chóng. "Đây là tiền miễn phí," anh nói, "Tôi rất vui khi quét mống mắt và để Worldcoin lấy dữ liệu. Theo ứng dụng, nếu tôi muốn, tôi có thể xóa dữ liệu bất cứ lúc nào."
Nếu Blania có âm mưu xấu nào, ông đã che giấu rất kỹ. Bản thân Orb không lưu trữ bất kỳ dữ liệu cá nhân nào. Ảnh quét mống mắt sẽ bị xóa ngay lập tức khỏi Orb và không bao giờ được tải lên internet. Ông nói, dữ liệu duy nhất được gửi đi là chuỗi mã hóa đại diện cho mống mắt, gồm các số 1 và 0. (Tuy nhiên, người dùng có thể chọn chia sẻ dữ liệu với Worldcoin để phục vụ đào tạo, trong trường hợp đó thông tin mã hóa sẽ được gửi qua internet.) Trước đây, Worldcoin quản lý dữ liệu này theo cách tập trung, nhưng hiện tại đang hợp tác với các trường đại học và bên thứ ba trung lập hơn để chia nhỏ chuỗi và lưu trữ phân tán tại các trung tâm dữ liệu khác nhau. Hacker cần phải lắp ráp tất cả các phần và tìm cách bẻ khóa mã hóa mới có thể đánh cắp mã cá nhân.
Hơn thế nữa, gần như mọi thứ liên quan đến Worldcoin đều mã nguồn mở. Bất kỳ ai cũng có thể truy cập GitHub để tải sơ đồ chi tiết phần cứng Orb hoặc kiểm tra giao thức Worldcoin. Tổ chức này sẽ bắt đầu sản xuất các phiên bản Orb với màu sắc và hình dạng khác nhau, trông thân thiện hơn trong năm nay. Hy vọng gần đây của Worldcoin là các tổ chức khác sẽ chọn tự sản xuất Orb của riêng họ và xây dựng dịch vụ trên nền tảng giao thức Worldcoin. Mục tiêu cuối cùng của Blania và Altman là để Worldcoin thoát khỏi sự kiểm soát của họ, được vận hành bởi cộng đồng những người ủng hộ dự án. Họ hy vọng dịch vụ này sẽ trở thành một sản phẩm công cộng.
Quét mống mắt. Nguồn: Bloomberg Businessweek
Một số nhà phê bình đánh giá cao nỗ lực và ý định của Worldcoin, nhưng cũng cho rằng nó có những thiếu sót cơ bản về bảo mật. Charles Herder, chuyên gia an ninh mạng và đồng sáng lập công ty khởi nghiệp định danh Badge Inc., nói: "Worldcoin đang làm một việc rất quan trọng, đưa giá trị của định danh và sinh trắc học lên hàng đầu." Nhưng Worldcoin cũng từng có các lỗ hổng bị hacker khai thác (sau đó đã được sửa). Hơn nữa, theo phân tích của Herder đối với các tài liệu công khai của Worldcoin, dịch vụ này có khiếm khuyết trong cách lưu trữ dữ liệu. Và quan trọng hơn, nó vẫn là một công ty. "Bạn phải tin rằng 30 năm nữa mô hình kinh doanh của họ sẽ không thay đổi vì họ phá sản," ông nói, "Họ có động cơ thương mại hóa dữ liệu này, và bạn phải tin rằng những động cơ đó sẽ không thắng cam kết của họ với bạn."
Altman ban đầu tự bỏ tiền túi hỗ trợ Tools for Humanity, sau đó giúp công ty gây quỹ. Các nhà đầu tư sở hữu 13,5% token Worldcoin, xét theo vốn hóa thị trường, đây là đồng tiền mã hóa lớn thứ 113. Phần còn lại được phân bổ cho người mua hoặc những người quét mống mắt.
Để thực hiện được tham vọng của Blania và Altman, ngăn chặn khủng hoảng tiềm tàng do AI gây ra, họ cần giá trị Worldcoin tăng vọt. Họ cho rằng khi AI bắt đầu thay đổi nền kinh tế toàn cầu và đe dọa việc làm, chính phủ sẽ không hành động nhanh chóng. Về lý thuyết, những người cần tiền sẽ có thể dựa vào thu nhập do Worldcoin cung cấp. "Chúng ta cần thử những điều mới chưa từng tồn tại," Blania nói.
Khi nói chuyện với sinh viên Josephs, Blania downplay phản ứng của các cơ quan quản lý trong năm qua. Ông luôn nỗ lực giải thích công nghệ này với các chính phủ, và hy vọng họ sẽ sớm bắt kịp. Ông nói, sự trỗi dậy đột ngột của công nghệ AI trong năm qua đã bắt đầu cảnh tỉnh các chính phủ về mối đe dọa này. Worldcoin là một hệ thống cảnh báo sớm, chứ không phải kẻ tích trữ danh tính ác ý như người ta lầm tưởng. "Tôi nghĩ dự đoán của chúng tôi cách đây bốn năm là đúng, và đường thời gian hiện tại khớp rất sát với tình hình hiện nay," Blania nói, "Giờ đây, điều cần làm là thực thi và giải thích với mọi người; hãy yên tâm, chúng tôi sẽ không đánh cắp linh hồn bạn đâu."
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Bloomberg
