Tác giả: Haotian
Tóm lại: 1) Điều kiện tiên quyết để Starknet mở rộng lên Bitcoin là đề xuất OP_CAT phải được thông qua trước, điều này vẫn còn tính bất định; 2) Việc Starknet tiến vào Lớp 2 của BTC có thể phá vỡ tình trạng "phía Đông sáng, phía Tây tối" trong hệ sinh thái BTC; 3) Xu hướng các layer2 ngày càng mang đặc điểm của layer1 đang gia tăng, liệu hiệu suất cao sẽ trở thành lợi thế khác biệt của Starknet? Dưới đây là quan điểm của tôi:
1) OP_CAT cho phép kết hợp xử lý nhiều chuỗi byte Script giải khóa từ các UTXO, từ đó nâng cao đáng kể khả năng lập trình trên mạng chính BTC. OP_CAT giúp nối ghép các đoạn script với nhau, trong khi bằng chứng STARK lại là một phương pháp xác minh tính toán cực kỳ đơn giản và hiệu quả. Với nền tảng OP_CAT, Starknet tự nhiên có khả năng gom giao dịch (batch transaction) gửi lên mạng chính BTC và thực hiện xác minh tính hợp lệ ZK (ZK Validity) thông qua bằng chứng STARK.
Tuy nhiên, việc OP_CAT có được thông qua hay không hiện vẫn chưa chắc chắn. Ngay cả khi OP_CAT được chấp thuận, vẫn còn nhiều thách thức chưa rõ ràng trong việc xử lý tổ hợp xác minh hàng loạt giao dịch từ lớp 2. Do đó, việc Starknet tiến vào lớp 2 của BTC hiện tại chỉ có thể coi là một hướng đi về mặt câu chuyện thị trường.
Về lý thuyết, chỉ cần OP_CAT được thông qua, không riêng gì Starknet, mà các dự án layer2 khác thuộc phe ZK-Rollup trên Ethereum cũng đều có thể nhanh chóng tham gia. Các giải pháp mở rộng khác như BitVM, AVM, RGB, RGB++, Lightning Network cũng sẽ được hưởng "buff tăng cường". Lúc đó, chưa biết liệu giải pháp mở rộng của Starknet có thực sự chiếm ưu thế hay không.
2) Tôi lại cho rằng, dù chỉ là một câu chuyện thị trường hay một tham vọng mở rộng ứng dụng thực tiễn, việc Starknet chọn hướng đi lớp 2 của BTC là một tín hiệu tích cực lớn đối với toàn bộ hệ sinh thái BTC. Ít nhất, nó có thể thu hút thêm sự chú ý từ các nguồn vốn phương Tây, đồng thời củng cố mạnh mẽ hơn nữa tính hợp lý tồn tại của lớp 2 BTC.
Hơn nữa, việc một dự án ở đẳng cấp Starknet đứng ra thúc đẩy việc triển khai OP_CAT ít nhiều cũng làm tăng khả năng đề xuất này được thông qua. Đằng sau động thái công khai này có thể đã có những vận động về vốn liếng (mặc dù thành viên Bitcoin Core Peter Todd đã lên tiếng phản đối, cho rằng sự tham gia của Starknet lại là một lý do mới để phản đối OP_CAT, vì điều này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến Bitcoin 🤣).
Nhìn theo hướng tích cực, việc kích hoạt dòng vốn ủng hộ lớp 2 BTC từ phía sau Starknet, thu hút các nhà phát triển trong hệ sinh thái do Starknet lan tỏa, cùng với việc khám phá và hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật mới để kết nối với hệ sinh thái BTC, đều mang ý nghĩa biểu tượng và dẫn dắt quan trọng — không chỉ giúp nâng cao năng lực tổng hợp của chuỗi Starknet, mà còn thu hút thêm vốn và nhà phát triển cho hướng đi lớp 2 của BTC.
3) Trước đây tôi từng viết bài nhận định rằng, cùng với tư tưởng phân tách mô-đun giữa tầng dữ liệu (DA), tầng thực thi, thậm chí cả tầng thanh toán rồi tổ hợp lại, các dự án layer2 đang dần mang dáng dấp của layer1. Hiện tại, ngay cả Starknet – dự án layer2 trung thành nhất với Ethereum – cũng tuyên bố "quay lưng", không phải vì "con cái lớn rồi khó dạy", mà đơn giản là bước thêm một bước sẽ thấy trời rộng biển dài.
Ai cũng có thể nhận ra rằng, cùng với việc OP-Rollup và ZK-Rollup lần lượt ra mắt chiến lược Stack, các dịch vụ triển khai nhẹ như "tạo chuỗi một cú nhấp chuột" (one-click chain deployment) và "Rollup as a Service" (RaaS) đã giảm chi phí và ngưỡng kỹ thuật tạo chuỗi layer2 xuống mức thấp chưa từng có. Nhưng vấn đề đặt ra là: nếu số lượng chuỗi tăng lên, mà ứng dụng và người dùng không theo kịp thì sao?
Câu trả lời duy nhất là tiếp tục cạnh tranh bằng câu chuyện mở rộng về mặt công nghệ. Gần đây Starknet tuyên bố họ đã trở thành chuỗi có TPS cao nhất, phí giao dịch giảm xuống chỉ còn 0,01 USD, hỗ trợ xử lý giao dịch song song, và sắp tới Volition còn giúp giảm thêm chi phí DA, v.v. Nhưng thử hỏi: Ai quan tâm? Những điều này không tạo ra kỳ vọng tăng trưởng mới cho thị trường. Trái lại, nếu Starknet có thể thoát khỏi phạm vi Ethereum và vươn tới các ứng dụng trên Bitcoin, thì lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Bởi một khi vượt qua giới hạn của mạng chính Ethereum, không gian tưởng tượng của Starknet sẽ không còn bị bó hẹp trong vai trò layer2 nữa. Công nghệ ZK, xử lý song song, ngôn ngữ Cairo và các nền tảng hiệu suất cao sẵn có sẽ trở thành lợi thế cốt lõi giúp Starknet nổi bật so với các layer2 khác.
Vì thực tế, để một layer2 trở nên giống layer1, bắt buộc phải có nền tảng kỹ thuật siêu hiệu suất — mà Starknet thì không thiếu kỹ thuật. Rõ ràng, xét theo góc nhìn này, kỳ vọng thị trường dành cho Starknet rất khó không tăng lên. Biết đâu một ngày nào đó, Starknet sẽ thông báo muốn trở thành một lớp thống nhất ZK, hay cơ sở hạ tầng ZK cho toàn bộ môi trường đa chuỗi.
Dù sao đi nữa, một khi vượt qua giới hạn của câu chuyện layer2, không gian tưởng tượng của Starknet sẽ hoàn toàn khác biệt.
Haotian | CryptoInsight
