Công chuỗi Telegram Ton trỗi dậy, liệu có trở thành đối thủ của Solana?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Công chuỗi Telegram Ton trỗi dậy, liệu có trở thành đối thủ của Solana?
TON tận dụng cơ sở người dùng khổng lồ của Telegram để đơn giản hóa giao dịch tiền mã hóa, từ đó nâng cao tính dễ sử dụng và khả năng tiếp cận của công nghệ blockchain.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: HAMSTER
Gần đây, sau một thời gian dài trì trệ, chuỗi công khai TON cuối cùng cũng bắt đầu khởi sắc, với tổng giá trị khóa đạt hơn 78 triệu USD, lập kỷ lục mới cao nhất từ trước đến nay. Ngoài ra, hệ sinh thái của nó cũng xuất hiện hàng loạt Memecoin, và quỹ TON cũng đã thông báo tuyển dụng người phụ trách hệ sinh thái Memecoin, cho thấy rõ ý định phát triển mạnh mẽ hệ sinh thái Meme. Tuy nhiên, động thái này cũng gây ra một số tranh cãi, liệu TON có thể tái hiện làn sóng Meme như Solana hay không? Rốt cuộc thì, khác với hệ sinh thái Solana, hệ sinh thái DeFi của TON vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, các ứng dụng và công cụ DeFi hiện tại còn tương đối hạn chế, đồng thời còn tồn tại những thách thức về tính tập trung hóa và hiệu quả sử dụng vốn chưa cao.
Giới thiệu
TON (The Open Network) là một mạng lưới phi tập trung, nhằm xây dựng một môi trường internet mở cho tất cả mọi người, ban đầu được hình thành bởi Nikolai và Pavel Durov - những người sáng lập Telegram. Việc phát triển TON hiện nay đã chuyển sang mô hình do cộng đồng dẫn dắt. Sự chuyển đổi này nhấn mạnh nguyên tắc cơ bản về tính phi tập trung cũng như cam kết đổi mới và phát triển từ cộng đồng rộng lớn hơn. Mặc dù sau đó Telegram đã giữ khoảng cách với dự án này do các thách thức pháp lý từ SEC, nhưng mạng lưới vẫn duy trì mối liên hệ chặt chẽ với ứng dụng nhắn tin này, tích hợp trực tiếp nhiều dịch vụ dựa trên blockchain (như thanh toán tiền mã hóa và giải pháp lưu trữ) vào hệ sinh thái Telegram.
Tích hợp với Telegram
Việc tích hợp TON với Telegram bắt nguồn từ tầm nhìn của nhóm phát triển Telegram từ năm 2017 về một nền tảng blockchain mới (Telegram Open Network) và loại tiền mã hóa nội tại Grams. Mục tiêu của dự án này là cải thiện tốc độ, hiệu quả và bảo mật trong các giao dịch thương mại hàng ngày thông qua công nghệ blockchain TON, biến Grams trở thành một bổ sung thực sự cho tiền tệ truyền thống. Telegram kỳ vọng blockchain TON sẽ tạo ra một hệ sinh thái ổn định, đại diện cho bước tiến đáng kể về tốc độ, khả năng sử dụng và khả năng mở rộng.
Tuy nhiên, do xung đột pháp lý với SEC Mỹ, Telegram buộc phải từ bỏ dự án này. Dù vậy, TON không vì thế mà ngừng lại. Vào tháng 5 năm 2021, một cộng đồng nhà phát triển tên là NEWTON đã tiếp quản dự án TON chưa hoàn thành của Telegram và tiếp tục nghiên cứu, phát triển độc lập với Telegram. Nhóm tự phát này, gồm các thành viên trong cộng đồng Telegram, sau đó vào năm 2021 đã đổi tên thành Quỹ TON (TON Foundation), đánh dấu một khởi đầu mới cho dự án. Cùng với sự thay đổi lớn này, tên dự án cũng được cập nhật từ "Telegram Open Network" ban đầu thành "The Open Network", phản ánh phạm vi ứng dụng và tính mở rộng rộng rãi hơn. Đồng thời, token tiền mã hóa gốc của dự án cũng được đổi tên từ Gram thành Toncoin. Chuỗi thay đổi này thể hiện rõ quyết tâm và bước đi hướng tới một mạng lưới ngày càng phi tập trung và cởi mở hơn của TON.
Sự phát triển của hệ sinh thái TON nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng Telegram, điều này thể hiện rõ ràng nhất qua việc tích hợp sâu giữa hai bên. Telegram đã tích hợp liền mạch ví mã hóa dựa trên TON vào hệ sinh thái của mình, cho phép gần một tỷ người dùng Telegram hiện nay có thể dễ dàng thực hiện thanh toán tiền mã hóa và truy cập vào vô số DApp dựa trên Toncoin. Điều này không chỉ nâng cao mức độ áp dụng và nhận diện của Toncoin mà còn cung cấp cho người dùng Telegram một cách thức tiện lợi, hữu ích để khám phá và tham gia vào nền kinh tế Web3.
Hơn nữa, Quỹ TON và Telegram đã chính thức công bố thiết lập quan hệ hợp tác tại sự kiện Token2049 ở Singapore năm ngoái, thể hiện tham vọng biến Telegram thành một nền tảng Web3 thông qua Toncoin, cũng như cam kết hỗ trợ hệ sinh thái TON từ phía Telegram.
Thông qua sự tích hợp này, mối quan hệ hợp tác giữa TON và Telegram không chỉ thúc đẩy vị thế thị trường của Toncoin mà còn mang lại động lực mới cho cộng đồng tiền mã hóa trên Telegram. Khi ngày càng nhiều sản phẩm và ứng dụng được ra mắt và tích hợp, mối quan hệ hợp tác giữa TON và Telegram sẽ tiếp tục mở rộng ảnh hưởng, nâng cao hơn nữa mức độ áp dụng và nhận diện của Toncoin, truyền thêm sức sống cho toàn bộ hệ sinh thái.
Phân tích kỹ thuật
Kiến trúc kỹ thuật
Công nghệ phân mảnh (sharding): Kiến trúc của TON sử dụng công nghệ phân mảnh, chia blockchain thành nhiều chuỗi phân mảnh (shardchains), mỗi chuỗi phân mảnh có khả năng xử lý độc lập các giao dịch và hợp đồng thông minh, từ đó tăng đáng kể khả năng xử lý lượng lớn giao dịch.
Chuỗi chính và chuỗi làm việc: TON bao gồm một chuỗi chính (masterchain) và tối đa tới 2^32 chuỗi làm việc (workchains). Mỗi chuỗi làm việc có bộ quy tắc riêng, bao gồm định dạng địa chỉ tài khoản, giao thức giao dịch và máy ảo thực thi hợp đồng thông minh.
Định tuyến siêu khối: TON sử dụng công nghệ định tuyến siêu khối chậm (slow hypercube routing) và định tuyến siêu khối tức thì (instant hypercube routing) để đảm bảo truyền tải tin nhắn hiệu quả giữa các chuỗi phân mảnh, đáp ứng nhu cầu mở rộng và giao tiếp tức thời của mạng lưới. Trong đó, định tuyến siêu khối chậm đảm bảo việc phân phối tin nhắn giữa nhiều chuỗi phân mảnh tăng trưởng theo logic khi số lượng chuỗi phân mảnh tăng lên, nghĩa là thời gian truyền tin nhắn tăng ít nhất khi mạng lưới mở rộng, từ đó đảm bảo khả năng mở rộng. Định tuyến siêu khối tức thì được dùng trong các trường hợp cần truyền tin nhắn tức thì giữa các chuỗi phân mảnh, hỗ trợ giao tiếp gần như ngay lập tức, điều này rất quan trọng đối với các thao tác phụ thuộc vào trao đổi dữ liệu thời gian thực và phối hợp các phần khác nhau của mạng.
Cơ chế đồng thuận PoS biến thể BFT: Kết hợp công nghệ Byzantine Fault Tolerance (BFT) với cơ chế đồng thuận Proof-of-Stake (PoS), cơ chế đồng thuận của TON vừa nâng cao tính bảo mật mạng lưới, vừa đảm bảo vận hành hiệu quả và tiêu thụ năng lượng thấp. Các nút xác thực cần đặt cược token để tham gia quá trình đồng thuận, điều này không chỉ tạo động lực kinh tế mà còn làm tăng chi phí kinh tế cho hành vi độc hại, từ đó tăng cường bảo mật mạng. Ngoài ra, nhờ tích hợp công nghệ BFT, TON vẫn duy trì hoạt động bình thường ngay cả khi gặp lỗi nút hoặc bị tấn công độc hại, đảm bảo tính đúng đắn và nhất quán của giao dịch và dữ liệu.
Đặc điểm kỹ thuật
Hiệu suất cao và khả năng mở rộng: Nhờ công nghệ phân mảnh và cơ chế định tuyến hiệu quả, TON có thể xử lý hàng triệu giao dịch mỗi giây, đồng thời duy trì độ trễ thấp và chi phí thấp, giải quyết thách thức về khả năng mở rộng blockchain.
An toàn và phi tập trung: Mô hình quản trị của TON vốn dĩ mang tính phi tập trung, các quyết định sửa đổi mạng yêu cầu sự phê chuẩn của đa số nút xác thực, được thực hiện thông qua cơ chế đồng thuận proof-of-stake. Cơ chế này tiếp tục củng cố tính an toàn và phi tập trung của mạng.
Thân thiện với người dùng: TON cung cấp nhiều dịch vụ như TON DNS, TON Storage, giúp người dùng sử dụng công nghệ blockchain theo cách trực quan và thuận tiện hơn.
Đa dạng hệ sinh thái: TON không chỉ hỗ trợ giao dịch tiền mã hóa và hợp đồng thông minh, mà còn hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái bao gồm các dịch vụ phi tập trung như lưu trữ phi tập trung, mạng ẩn danh, DNS và thanh toán tức thì, thúc đẩy sự phát triển của blockchain.
Các dịch vụ và tính năng khác
TON DNS: Cải thiện trải nghiệm người dùng bằng cách chuyển đổi các địa chỉ blockchain phức tạp thành tên dễ hiểu, tương tự như hệ thống tên miền truyền thống trong lĩnh vực tiền mã hóa, sử dụng hậu tố tên miền riêng là ".ton". Cơ chế này cho phép người dùng truy cập DApp bằng tên miền ngắn gọn, dễ nhớ thay vì phải ghi nhớ hoặc nhập các chuỗi ký tự dài dòng. Ngoài ra, người dùng có thể liên kết tên miền này với địa chỉ ví của họ, đơn giản hóa quá trình truy cập tài nguyên blockchain.
TON Storage: Hệ thống lưu trữ tệp phân tán, hoạt động theo nguyên lý tương tự mạng Torrent, sử dụng công nghệ phân tán để lưu trữ và phân phối tệp. Người dùng có thể tham gia lưu trữ tệp bằng cách cung cấp không gian ổ cứng của mình và nhận phần thưởng bằng TON. Nếu người dùng cần thêm dung lượng lưu trữ đám mây, họ cũng có thể thanh toán bằng $TON để mua. Để đảm bảo an toàn và ẩn danh cho kênh lưu trữ, TON Storage sử dụng công nghệ mã hóa và kỹ thuật che giấu địa chỉ IP của TON Proxy nhằm bảo vệ dữ liệu, ngăn chặn kiểm duyệt và theo dõi. Với kiến trúc này, TON Storage hỗ trợ phát triển nhiều ứng dụng phân tán, bao gồm dịch vụ phát video, cung cấp cho người dùng một nền tảng tích hợp các chức năng như phát video, tìm kiếm, danh mục và hệ thống đề xuất.
TON Payments: Hệ thống thanh toán nội bộ được xây dựng trên TON, mặc dù chủ yếu sử dụng Toncoin làm đơn vị giao dịch, nhưng cũng hỗ trợ chuyển khoản giữa các loại tiền mã hóa khác nhau trong hệ sinh thái. Nó không chỉ phù hợp với việc chuyển tiền giữa các ví người dùng mà còn hỗ trợ các khoản thanh toán nhỏ trong DApp, thanh toán cho TON Proxy, cũng như thanh toán phí cho các dịch vụ DNS và lưu trữ tệp. TON Payments thực hiện quy trình thanh toán nhanh chóng, hiệu quả và an toàn thông qua công nghệ phi tập trung và phân tán, cho phép người dùng thực hiện tự do và an toàn mọi giao dịch và thanh toán trong hệ sinh thái TON.
Tóm lại, blockchain TON kết hợp công nghệ tiên tiến và nhiều kịch bản ứng dụng phong phú, cung cấp một nền tảng blockchain hiệu suất cao và có khả năng mở rộng. Thông qua sự hợp tác chặt chẽ với Telegram, TON tận dụng tốt lợi thế từ lượng người dùng khổng lồ của Telegram, đơn giản hóa giao dịch tiền mã hóa, tăng cường tính dễ sử dụng và khả năng truy cập công nghệ blockchain. Sự hợp tác này không chỉ thúc đẩy việc áp dụng TON mà còn góp phần lan tỏa công nghệ blockchain đến xã hội đại chúng.
Liệu có trở thành Solana tiếp theo?
Trong chu kỳ này, nhiều chuỗi công khai đang bắt chước Solana, sử dụng hiệu ứng làm giàu từ meme để thu hút người dùng, và TON cũng là một trong số đó. Trong vài ngày gần đây, FISH dẫn dắt đà tăng vọt của các memecoin trong hệ sinh thái, khiến nhiều người cho rằng TON sẽ trở thành Solana tiếp theo.
Tại thời điểm bài viết này, Toncoin xếp thứ 11 trên CoinMarketCap với vốn hóa thị trường 17,1 tỷ USD, trong khi Solana ở vị trí thứ 5 với vốn hóa 78,3 tỷ USD – gấp năm lần. So sánh về khối lượng giao dịch, SOL có khối lượng giao dịch hàng ngày đạt 2,21 tỷ USD, trong khi TON là 333 triệu USD. Ngoài ra, nhà nghiên cứu tiền mã hóa Nhật Nguyệt Tiểu Sở đã phân tích dữ liệu on-chain của TON, cho biết tổng nguồn cung TON là 5,1 tỷ token, lưu thông 3,8 tỷ, dự án nắm giữ khoảng 960 triệu, trong khi các thợ đào sớm với chi phí thấp sở hữu hơn 1 tỷ token. Một phần trong số các thợ đào sớm này thuộc về quỹ. Mô hình phân bổ này làm nổi bật việc đội ngũ phát triển và các bên liên quan giữ lại một lượng lớn token, có thể dùng cho phát triển trong tương lai, quảng bá thị trường và thưởng cho hệ sinh thái. Nhưng nó cũng cho thấy thực tế ban đầu hệ sinh thái TON phụ thuộc khá nhiều vào những người ủng hộ then chốt này.
Khi thảo luận liệu TON có thể tái hiện thành công của Solana hay không, chúng ta có thể chia thành hai quan điểm trái chiều.
Quan điểm tích cực: TON sở hữu những lợi thế và tiềm năng độc đáo
Đổi mới công nghệ và khả năng mở rộng: Thiết kế kiến trúc của TON hỗ trợ phân mảnh bản địa, về lý thuyết có thể đạt tốc độ xử lý 104.715 giao dịch mỗi giây và duy trì hiệu quả cao. Ngoài ra, cấu trúc đa chuỗi và khả năng hỗ trợ chuỗi làm việc tùy chỉnh của TON mang lại sự linh hoạt mạnh mẽ cho nhiều loại ứng dụng khác nhau.
Sự kết hợp với Telegram: Lợi thế lớn nhất của TON có lẽ nằm ở sự gắn kết chặt chẽ với Telegram. Với lưng tựa vào lượng người dùng hoạt động hàng tháng lên tới chín trăm triệu của Telegram, cùng với chức năng mini app, TON có thể cung cấp trải nghiệm người dùng độc đáo trong lĩnh vực xã hội và trò chơi — điều mà các dự án blockchain khác khó có thể sao chép.
Sự tăng trưởng của cộng đồng và hệ sinh thái: Mặc dù TON là người đến sau, nhưng nó đang nhanh chóng phát triển hệ sinh thái của mình, cung cấp nhiều công cụ và tài nguyên phát triển phong phú. Tầm nhìn của TON là thúc đẩy sự phát triển hệ sinh thái bằng sức mạnh cộng đồng, chứ không phụ thuộc vào một đội ngũ hay công ty phát triển đơn lẻ.
Quan điểm tiêu cực: TON đối mặt với thách thức và hạn chế
Cạnh tranh thị trường và thách thức kỹ thuật: Dù về mặt lý thuyết TON có TPS cao, nhưng trong vận hành thực tế vẫn tồn tại vấn đề ổn định. Hơn nữa, mặc dù blockchain TON cho thấy tiềm năng tăng trưởng trong lĩnh vực DeFi, nhưng vẫn đối mặt với một số thách thức và bất lợi. Hệ sinh thái DeFi của nó vẫn ở giai đoạn sơ khai, các ứng dụng và công cụ DeFi hiện tại còn hạn chế, đồng thời tồn tại vấn đề tập trung hóa và hiệu quả sử dụng vốn chưa cao. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến sức hấp dẫn và độ tin cậy của TON trên thị trường DeFi cạnh tranh khốc liệt. TVL của TON so với các mạng khác như Polygon hay Solana, xét về giá trị tuyệt đối, vẫn chưa thể so sánh được.
Rủi ro pháp lý và giám sát: Trước đây, người sáng lập Telegram từng bày tỏ ý định niêm yết qua IPO trên thị trường chứng khoán, liệu họ có thể tránh lặp lại thất bại trước đây và né tránh rủi ro pháp lý, giám sát hay không? Nếu không thể, điều này sẽ hạn chế không gian phát triển của TON.
Rủi ro thao túng thị trường và an ninh mạng: Số lượng token nắm giữ bởi các thợ đào sớm với chi phí thấp lên tới 1 tỷ, có thể dẫn đến sự bất ổn về cung ứng và biến động giá trên thị trường. Khi những thợ đào sớm này quyết định bán ra lượng lớn token họ đang nắm giữ, có thể khiến giá thị trường giảm mạnh, ảnh hưởng đến lợi ích của các nhà đầu tư khác. Ngoài ra, việc tập trung quá mức lượng token cũng có thể làm tăng nguy cơ mạng lưới bị một số ít người kiểm soát, từ đó ảnh hưởng đến đặc tính phi tập trung và an toàn của mạng blockchain.
Phân tích tổng hợp
Mặc dù TON sở hữu điểm mạnh riêng biệt trong lĩnh vực xã hội và trò chơi thông qua nền tảng Telegram, và ưu thế công nghệ cũng rất đáng chú ý, nhưng những thách thức mà nó phải đối mặt cũng hiển nhiên rõ ràng. Ngược lại, Solana đã xây dựng một hệ sinh thái mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực như DeFi, thị trường NFT và giao dịch tần suất cao, nhờ vào thành tích xuất sắc trong đổi mới công nghệ và môi trường thân thiện với nhà phát triển. Thành công của Solana phần lớn nhờ vào khả năng xử lý tốc độ giao dịch cực cao và giảm chi phí — chính điều này là thứ mà TON vẫn chưa hoàn toàn thể hiện được.
Tổng kết lại, mặc dù TON có lợi thế thị trường độc đáo trong việc kết hợp với lĩnh vực xã hội và trò chơi của Telegram, nhưng những thách thức kỹ thuật, rủi ro pháp lý và cạnh tranh thị trường có thể trở thành rào cản trên con đường lặp lại thành công của Solana. Do đó, các nhà đầu tư và nhà quan sát thị trường nên duy trì sự lạc quan thận trọng, tiếp tục theo dõi tiềm năng phát triển của TON trong lĩnh vực truyền thông xã hội, đồng thời cần cảnh giác trước các rủi ro mà nó phải đối mặt.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@ChainFeedsxyz
