Story Protocol: IP lập trình được, dẫn dắt phong trào phục hưng trên chuỗi
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Story Protocol: IP lập trình được, dẫn dắt phong trào phục hưng trên chuỗi
Bằng cách chuyển đổi mã thành luật, Story Protocol sẽ thúc đẩy sự phục hưng trên chuỗi khối.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Story Protocol
Biên dịch: TechFlow
Dẫn nhập
Story Protocol đang cách mạng hóa sự sáng tạo và tính thanh khoản bằng cách biến tài sản trí tuệ (IP) thành một mạng lưới có thể vượt qua mọi phương tiện và nền tảng. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo tạo sinh mở rộng khả năng sáng tạo đến vô hạn, việc bảo vệ và phát triển IP lại đang đối mặt với những thách thức chưa từng có. Story Protocol xây dựng một lớp IP lập trình được, cho phép người sáng tạo kết hợp, tái cấu trúc và thương mại hóa tác phẩm của họ thông qua các quy tắc trên chuỗi – biến mã thành luật pháp, đồng thời dẫn dắt làn sóng Phục hưng trên chuỗi.
Nội dung chính
Story Protocol biến tài sản trí tuệ (IP) thành một mạng lưới vượt qua mọi phương tiện và nền tảng, giải phóng sức sáng tạo và tính thanh khoản toàn cầu.
Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) đang mở rộng biên giới của sự sáng tạo. Ngày nay, bất kỳ ai có kết nối Internet đều có thể tạo ra âm nhạc, nghệ thuật, văn học và video chất lượng cao. Về lý thuyết, điều này đáng lẽ phải đánh dấu kỷ nguyên hoàng kim của sáng tạo, giống như tất cả các công nghệ sáng tạo trước đó.
Tuy nhiên, dù sở hữu kênh phân phối toàn cầu và các công cụ AI xuất sắc, các nhà sáng tạo vẫn vật lộn để bảo vệ và phát triển tác phẩm của mình.
Thủ phạm chính là: IP.
Vấn đề của IP rất lớn: bị cô lập, thiếu minh bạch và tĩnh tại. Story Protocol đang xây dựng một lớp IP lập trình được, cho phép IP được tổ hợp, pha trộn lại và thương mại hóa theo các quy tắc trên chuỗi do chính người sáng tạo thiết lập. Bằng cách biến mã thành luật pháp, Story Protocol sẽ thúc đẩy một thời kỳ Phục hưng trên chuỗi.
Vậy thì, IP lập trình được là gì?
Hãy bắt đầu từ tiền tệ lập trình được
Làn sóng tiền mã hóa đầu tiên xoay quanh khái niệm tiền tệ lập trình được. Lần đầu tiên, con người có thể tạo ra các "khối lego tiền tệ" mới thông qua các quy tắc tự thực thi, và các dịch vụ có thể được xây dựng dựa trên những quy tắc này. Bất kỳ ai cũng có thể thêm một API lên một token thay thế, cho phép chương trình mở rộng chức năng của token đó thông qua tương tác với giao diện của nó. Người dùng lần đầu tiên có thể tạo ra vô số biến thể dịch vụ tài chính: bạn có thể cho vay WBTC trên Compound để tạo cDAI, sau đó đổi cDAI này lấy stETH trên Uniswap, rồi rút stETH để nhận ETH, và cứ tiếp tục như vậy — một nền kinh tế mở, có thể lập trình hoàn toàn, chỉ bị giới hạn bởi phần mềm. Ngày nay, hàng tỷ "đô la lập trình được" được giao dịch mỗi ngày trên các giao thức này, làm nền tảng cho hệ thống tài chính song song với hiệu ứng mạng độc đáo.
Tuy nhiên, (tiền tệ lập trình được) không thể mua được mọi thứ.
Mặc dù đầy tiềm năng, làn sóng tiền mã hóa đầu tiên chỉ mới chạm đến bề mặt những gì tài sản lập trình được có thể làm. Tài chính phi tập trung (DeFi) hiện nay chủ yếu dành cho các nhà tham gia nâng cao, đặc biệt là những người giàu có sử dụng chiến lược tài chính phức tạp để kiếm lợi nhuận. Khác với lĩnh vực tài chính, nội dung mang tính phổ quát và hấp dẫn trực quan hơn, nhưng vẫn còn ở trạng thái tĩnh tại.
Những vấn đề mà lập trình hóa đã giải quyết trong hệ thống tài chính vẫn đang ám ảnh giới sáng tạo. Cũng như ngân hàng từng là những trung gian nặng nề và tư lợi, việc cấp phép IP hiện nay đòi hỏi cả đội ngũ luật sư và khối lượng giấy tờ khổng lồ, khiến cá nhân khó tiếp cận. Cũng như các tổ chức tài chính từng che giấu hoặc làm mờ dữ liệu, các cơ sở đăng ký IP hiện tại thường cục bộ và thiếu minh bạch, thiếu thông tin then chốt về quyền sở hữu và quyền lợi.
Từ Internet, thiết bị di động đến trí tuệ nhân tạo, mọi mô hình công nghệ chính chỉ đạt được sự chấp nhận đại chúng khi thành công trong việc tích hợp nội dung sáng tạo. Đến lượt blockchain, IP cần phải lập trình được.
Từ tiền tệ lập trình được đến IP lập trình được
Nếu làn sóng tiền mã hóa đầu tiên nói về tiền tệ lập trình được, thì làn sóng tiếp theo sẽ được định nghĩa bởi IP lập trình được. Lập trình hóa nghĩa là trang bị cho tài sản sáng tạo một API tích hợp, cho phép thực thi quyền lợi, pha trộn và thương mại hóa trên chuỗi. Bằng cách lập trình các quy tắc tham gia trên chuỗi, bất kỳ ứng dụng hay chương trình nào cũng có thể pha trộn lại IP lập trình được, đồng thời cho phép người sáng tạo kiểm soát trực tiếp tác phẩm của họ. Với IP lập trình được, mã chính là luật pháp.
Chỉ có JPEG tĩnh là chưa đủ
Đã có một số nỗ lực sơ khai đầy hứa hẹn nhằm đưa IP lên chuỗi. NFT là một bước tiến quan trọng, cung cấp quyền sở hữu có thể chứng minh đối với các tệp phương tiện số. Bằng cách đưa tính khan hiếm vào thế giới tài sản kỹ thuật số (ban đầu có thể sao chép với chi phí biên bằng không), NFT trở thành nền tảng cho nguồn gốc kỹ thuật số. Tuy nhiên, chỉ riêng NFT là chưa đủ; dạng JPEG tĩnh hiện tại đã đạt đến điểm bão hòa.
Đặc điểm bản chất của tài sản trên chuỗi là khả năng lập trình, nhưng JPEG tĩnh thì hoàn toàn không thể lập trình. Phần lớn NFT vẫn chỉ là các con trỏ tĩnh đến tệp phương tiện — siêu dữ liệu cứng nhắc, cô lập và bị mắc kẹt. Ngay cả khi đính kèm giấy phép, chúng thường hoàn toàn nằm ngoài chuỗi và thiếu minh bạch. Ngoài các giao dịch cơ bản, mô hình NFT hiện tại có khả năng rất hạn chế. Nếu không quay lại quy trình cấp phép bên ngoài chuỗi với độ ma sát cao (thế giới của luật sư, giấy tờ và đàm phán riêng lẻ), thì gần như không thể tạo ra các tác phẩm phái sinh.
Bước vào lớp IP lập trình được: Story Protocol
Story Protocol đang xây dựng lớp IP lập trình được, đưa khả năng lập trình lên chính cấp độ IP. Story Protocol biến IP thành một mạng lưới vượt qua mọi phương tiện và nền tảng, nhằm giải phóng sức sáng tạo và tính thanh khoản toàn cầu. Khác với JPEG tĩnh thiếu tương tác và khả năng kết hợp với các tài sản khác, IP lập trình được là động và có thể mở rộng. Các nhà sáng tạo và ứng dụng có thể đăng ký IP của họ trên Story Protocol, biến IP tĩnh của họ thành IP lập trình được bằng cách khai báo một bộ quyền lợi trên chuỗi — những quyền lợi mà bất kỳ chương trình nào cũng có thể đọc và ghi.
Nguyên lý hoạt động
Lớp IP lập trình được của chúng tôi gồm hai yếu tố: cấu trúc dữ liệu và các mô-đun. Cấu trúc dữ liệu là "danh từ" của giao thức, lưu trữ siêu dữ liệu IP liên quan vào các "khối lego IP". Các mô-đun là "động từ", cung cấp các chức năng đa dạng cho tài sản IP đã đăng ký trên giao thức. Cấu trúc dữ liệu của Story Protocol nắm giữ các thành phần cốt lõi của IP, trong khi các mô-đun đại diện cho các thao tác có thể thực hiện trên cấu trúc dữ liệu đó.
Cấu trúc dữ liệu cung cấp tiêu chuẩn trên chuỗi, có thể mở rộng và kết hợp được cho IP lập trình được. Giống như việc tạo ra các giao thức HTTP, HTML và CSS đã thúc đẩy việc áp dụng Internet, IP thông qua Story Protocol cũng được thiết kế để đơn giản hóa và tạo thành mạng lưới tương tự. Chúng tôi tận dụng triển khai ERC-6551, cho phép bất kỳ NFT hiện có hoặc mới nào cũng có thể truy cập giao thức của chúng tôi thông qua tài khoản gắn kết. Việc chuẩn hóa này giúp bất kỳ ứng dụng nào cũng có thể dễ dàng đọc và ghi trên nền tảng IP lập trình được.
Các mô-đun tạo thành tầng chức năng của IP lập trình được. Một khi IP đã được lưu giữ trong các khối lego IP của chúng tôi, nó có thể được tổ hợp và mở rộng không ma sát thông qua các mô-đun của chúng tôi. Mô-đun là các hàm số mở khóa một loạt chức năng, như cấp phép, luồng doanh thu từ tác phẩm phái sinh và quyền truy cập vốn toàn cầu. Ví dụ, mô-đun cấp phép của chúng tôi cho phép tạo ra NFT cấp phép lập trình được linh hoạt và biểu cảm như mã code — giống như một Getty Images lập trình được cho mọi loại hình IP. Người sáng tạo có thể minh bạch thiết lập điều kiện để người khác pha trộn lại tác phẩm sáng tạo của họ, mở rộng tác phẩm một cách liền mạch mà không cần đến các cuộc đàm phán pháp lý riêng lẻ, giấy tờ và thỏa thuận chuyên biệt.
Bằng cách làm cho IP có thể lập trình, Story Protocol biến mã thành luật pháp, bổ sung tính đọc được và tính thanh khoản cho IP.
Tăng tính đọc được
Sổ cái IP lập trình được phổ quát: trạng thái quyền lợi và quyền sở hữu của IP tĩnh (dù trên chuỗi hay nơi khác) đang rời rạc và thiếu minh bạch. Trang web copyright.gov hiện tại có giao diện kiểu Craiglist, với rất ít thông tin hữu ích. Ngược lại, Story Protocol đang thiết lập một tiêu chuẩn đơn giản, có thể kết hợp và hoàn toàn trên chuỗi cho thông tin và quyền lợi IP. Chúng tôi đang tập hợp toàn bộ IP toàn cầu lên chuỗi. Khi ngày càng nhiều IP được đăng ký trên Story Protocol, chúng tôi sẽ trở thành sổ cái IP phổ quát, nơi các nhà phát triển và người sáng tạo có thể khám phá, pha trộn lại và kiếm tiền từ các tác phẩm sáng tạo thông qua các lệnh gọi API đơn giản, loại bỏ các trung gian không cần thiết.
Tạo tính thanh khoản: Pha trộn (Remix) không ma sát
Xây dựng một sổ cái IP lập trình được phổ quát chỉ là bước đầu tiên. Ngoài việc tập hợp toàn bộ IP toàn cầu dưới một tiêu chuẩn duy nhất có thể kết hợp, Story Protocol cho phép người sáng tạo đính kèm các quyền lợi trên chuỗi, có ràng buộc pháp lý và tự động thực thi vào IP của họ. Điều này có nghĩa là bất kỳ ai trên thế giới cũng có thể truy cập và cấp phép sử dụng IP toàn cầu. Chúng tôi đã tạo ra Giấy phép IP Lập trình được (PIL), kết hợp sự đơn giản của Creative Commons với các tùy chọn thu giá trị và thương mại hóa tích hợp. Người sáng tạo có thể chọn từ một tập hợp tham số (hoặc chọn một "phong cách đơn giản" mặc định của chúng tôi), vừa được phản ánh trong văn bản pháp lý, vừa được thực thi thông qua điều khoản trên chuỗi. Bằng cách loại bỏ mọi ma sát trong việc pha trộn, Story Protocol khai thác sức sáng tạo toàn cầu và tạo ra tính thanh khoản cho IP.
Ủng hộ một Marvel tiếp theo
Ngày nay, quá trình phát triển IP vừa thiếu minh bạch vừa tốn kém. Ví dụ, Marvel phải trải qua các cuộc đàm phán đắt đỏ và phức tạp với Sony để giành quyền sử dụng Spider-Man. Nếu một công ty lớn khác muốn sử dụng Spider-Man, họ phải bắt đầu đàm phán từ đầu. Đối với cá nhân, thậm chí lựa chọn sau cũng bị đóng cửa, vì họ không thể biết được quyền lợi nào đang sẵn có cho họ. Do mô hình tăng trưởng IP tĩnh hiện tại quá tốn kém và không thể mở rộng, chỉ có các công ty lớn mới có thể tham gia vào cấp phép, khiến phần lớn sức sáng tạo của nghệ sĩ và người hâm mộ vẫn bị bỏ ngỏ.
Và đây là lúc Story Protocol xuất hiện: bất kỳ người sáng tạo nào trên thế giới cũng có thể đăng ký IP của họ lên chuỗi và khai báo giá cả, quyền hạn cho tác phẩm. Mặt khác, bất kỳ ai cũng có thể phát hiện và khớp với các điều khoản này để tự động sử dụng IP đó. Người sáng tạo Spider-Man có thể đăng ký nó như một tài sản IP, giúp nó có thể truy cập mô-đun cấp phép không ma sát của Story Protocol. Người sáng tạo có thể đặt điều khoản trên chuỗi cho tài sản IP, định rõ khoản thanh toán trước, cấu trúc bản quyền và các chi tiết khác về tài sản IP Spider-Man. Bất kỳ ai quan tâm đến Spider-Man đều có thể phát hiện tài sản IP này, chấp nhận điều khoản và nhận được giấy phép sử dụng Spider-Man chỉ bằng một cú nhấp chuột — tất cả đều được xử lý bởi Story Protocol, không cần bên trung gian nào.
IP lập trình được thế hệ tiếp theo sẽ cho phép các nhà sáng tạo cùng xây dựng, thay vì hành động đơn độc.
Thúc đẩy hệ sinh thái IP lập trình được
Giống như tiền tệ lập trình được, IP lập trình được cho phép sự sáng tạo chảy qua các giao thức, ứng dụng và nền tảng. Lớp IP lập trình được của Story Protocol là nền tảng thúc đẩy một hệ sinh thái sôi động gồm các ứng dụng phi tập trung.
Trong hệ sinh thái của chúng tôi, các ứng dụng có thể ngay lập tức truy cập kho IP lập trình được phong phú. Hãy tưởng tượng một ứng dụng truyện tranh được xây dựng trên lớp IP lập trình được của chúng tôi. Ứng dụng này cho phép người dùng tạo và đăng ký trực tiếp trên giao thức của chúng tôi các yếu tố kể chuyện độc đáo — nhân vật, bối cảnh và cốt truyện. Sau khi đăng ký, các yếu tố kể chuyện này có thể vượt qua ranh giới của ứng dụng gốc, trở thành các tài sản có thể di chuyển và kết hợp được trong hệ sinh thái của chúng tôi. Ví dụ, một nhân vật trong ứng dụng truyện tranh có thể được pha trộn không ma sát và phát triển thành một chatbot tự trị trên nền tảng kiểu Character.AI.
Mức độ lưu động và tương tác này không chỉ làm phong phú trải nghiệm người dùng, mà còn thúc đẩy vòng phản hồi tích cực, khuếch đại giá trị của mọi IP trong hệ sinh thái chúng tôi. Nếu DeFi thúc đẩy tính thanh khoản tài chính, thì Story Protocol nuôi dưỡng tính thanh khoản IP. Các ứng dụng mới không còn phải đối mặt với vấn đề khởi động lạnh: chúng luôn có thể truy cập mọi IP lập trình được đã đăng ký trên giao thức — những tài sản dễ dàng di chuyển và mở rộng.
Chào mừng đến với thời kỳ Phục hưng trên chuỗi
Chúng ta đang ở một điểm ngoặt trong lịch sử IP.
Mọi người trên Internet đều sở hữu một mạng phân phối toàn cầu tích hợp và những công cụ sáng tạo mạnh mẽ nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, các nhà sáng tạo vẫn đang vật lộn để bảo vệ, phân phối và thương mại hóa IP của họ. Các tài liệu pháp lý bằng giấy và đội quân luật sư không thể vận hành với tốc độ và quy mô của Internet, nhưng IP lập trình được với quyền lợi trên chuỗi thì có thể.
Các công nghệ phương tiện mới luôn đòi hỏi một lớp IP mới. Trong thời kỳ Phục hưng trước, in ấn bằng máy in Gutenberg cho phép sao chép hàng loạt, thúc đẩy sự ra đời của những luật IP đầu tiên nhằm khuyến khích người sáng tạo. Sự kết hợp giữa công nghệ mới và luật pháp IP mới đã dẫn đến một cuộc bùng nổ về văn hóa, nghệ thuật và văn học. Ngày nay, trí tuệ nhân tạo tạo sinh cho phép sáng tạo hàng loạt, do đó đòi hỏi một mô hình IP lập trình được.
Chúng ta đang ở giữa một làn sóng mới về tiền mã hóa và sự sáng tạo. Chỉ có thời gian mới cho biết những hình thức sáng tạo văn hóa mới nào đang chờ được phát minh.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@StoryProtocol
