Tạo nên Binance: Hiệu suất tối đa và công cụ thô sơ
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tạo nên Binance: Hiệu suất tối đa và công cụ thô sơ
Từ 0 đến 3 nghìn tỷ đô la, điều bạn cần có lẽ chỉ là một nhóm trò chuyện Telegram và tài liệu Google.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Hán Dương, người dẫn chương trình "LateTalk"
Thành lập chưa đầy 200 ngày, Binance đã trở thành sàn giao dịch blockchain lớn nhất thế giới. Một số nhà sáng lập coi công ty cũng giống như một sản phẩm cần mài giũa, nhưng Binance dường như còn chưa kịp mài giũa đã phóng lên con tên lửa tăng trưởng. Đội ngũ làm việc từ xa tăng nhanh chóng từ vài chục người lên hàng ngàn người trong thời gian ngắn; tên lửa không chỉ phải bay cao hơn mà còn phải đối mặt với nguy cơ tan rã do mô hình hợp tác phức tạp này.
Trước Binance, GitLab – công ty phần mềm mã nguồn mở với hơn 2.000 nhân viên – là tấm gương về làm việc từ xa. Công ty này đã biên soạn hướng dẫn làm việc từ xa chi tiết gần như nhất có thể: “Hướng dẫn Làm việc Từ xa của GitLab” (GitLab's Guide to All-Remote), bao gồm mọi thứ từ cách làm việc phi tuyến tính đến đánh giá kết quả làm việc từ xa.
Ngày nay, các công ty khởi nghiệp mới có nhiều lựa chọn hơn cả GitLab. Xu hướng làm việc từ xa do đại dịch thúc đẩy đã giúp hàng loạt phần mềm cộng tác phát triển mạnh: Zoom mỗi tháng thu hút hơn 800 triệu lượt truy cập; Microsoft Teams tăng gần gấp đôi số người dùng hoạt động hàng ngày trong vòng một năm, từ 145 triệu vào năm 2021 lên 270 triệu vào năm 2022; công cụ cộng tác Linear huy động thành công 35 triệu USD vòng gọi vốn Series B do Accel dẫn đầu vào năm 2023. Tất cả các nhà sáng lập đều hiểu rõ một điều: nếu muốn hợp tác từ xa hiệu quả, đừng tiếc tiền đầu tư vào các công cụ cộng tác.
Nhưng Binance là một ngoại lệ. Nó chứng minh rằng tăng trưởng siêu tốc và các công cụ cộng tác hoàn toàn có thể không liên quan đến nhau. Trong một thời gian dài, toàn bộ quản lý tại Binance dựa trên nhóm trò chuyện. Có việc gì thì nói trong nhóm, xong việc thì đi làm tiếp. Việc khẩn cấp thì lập thêm nhóm nhỏ riêng để trao đổi. Mọi tài liệu được đưa trực tiếp vào tài liệu trực tuyến. Trước đà tăng trưởng quá nhanh, mọi chủ nghĩa chuyên nghiệp đều tan biến. Năm 2020, chỉ bằng nhóm chat và tài liệu trực tuyến, Binance duy trì khối lượng giao dịch vượt 3 nghìn tỷ USD.
Từ 0 đến 3 nghìn tỷ USD, có lẽ bạn chỉ cần Telegram và Google Docs.
Cộng tác từ xa
Bài viết trước chủ yếu nói về nhân viên Binance phân bổ khắp nơi trên thế giới. Điều khiến người ta tò mò là: họ cộng tác như thế nào? Liệu Binance có phương thức làm việc độc đáo nào giúp nó vươn lên nhanh chóng?
Câu trả lời đơn giản là: Binance thực sự có phương pháp làm việc đặc biệt. Phương pháp này dường như cho thấy trong giai đoạn tăng trưởng cao nhất, họ chẳng quan tâm mấy đến cộng tác hay quản lý. Tên lửa lắp ráp vội vàng vẫn đang bay về phía mặt trăng, vậy nên trước khi nó chậm lại, chẳng cần thiết phải bận tâm đến việc lắp ráp có thô sơ hay không.
Ban đầu, Binance có một nhóm Telegram dành cho tất cả nhân viên. Nhóm này rất phẳng, ví dụ như He Yi muốn thiết kế một poster, cô ấy sẽ trực tiếp @ người phụ trách liên quan trong nhóm. Người đó hoàn thành xong cũng gửi luôn kết quả lên nhóm. Gần như mọi thông tin của mọi người đều nằm trong nhóm này. Nói cách khác, cộng tác tại Binance xoay quanh nhóm lớn toàn công ty. Nếu có tài liệu, thường sẽ được lưu trên Google Docs. Giống như Bezos yêu cầu nhân viên Amazon viết văn bản thay vì slide, CZ từ năm 2019 cũng mong muốn toàn công ty tận dụng Google Docs để cộng tác càng nhiều càng tốt. Chỉ báo cáo lớn mới được phép dùng slide.
Tôi đùa hỏi: “Liệu như vậy có sợ bị rò rỉ thông tin cho chính phủ Mỹ đang tìm cách kiện Binance không?” Một người được phỏng vấn trả lời: “Máy chủ của Binance chạy trực tiếp trên AWS, muốn lấy thông tin đâu cần phiền phức thế?”
Ngoài nhóm lớn toàn công ty, Binance còn có nhiều nhóm khác, ví dụ như nhóm tiếng Trung riêng biệt. Nhóm lớn chủ yếu dùng tiếng Anh, nhưng do khá nhiều nhân viên Binance nói tiếng Trung nên cũng có nhiều trao đổi riêng qua WeChat. Dùng WeChat có thể thuận tiện hơn, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro — WeChat có thể áp dụng kiểm duyệt nghiêm ngặt hơn đối với các chủ đề liên quan blockchain trong nhóm chat (riêng tin nhắn cá nhân thì không bị hạn chế).
Đối với những công việc khẩn cấp, họ sẽ lập thêm nhóm nhỏ. Một vấn đề liên quan sản phẩm sẽ có sự tham gia của đội phát triển, trong một số trường hợp cả đội pháp chế cũng vào nhóm nhỏ. Khi đủ người, họ sẽ đồng bộ hóa nhiệm vụ và quyết định xem có cần họp hay không. Nhân viên Binance gọi đây là “mô hình cộng tác nhóm TG”, và cho rằng hiệu quả rất cao. Một nhân viên nói về phong cách chat nhóm lúc đó: “Không vừa mắt thì cãi ngay trong nhóm, đúng sai gì cũng nói hết ra. Mọi người tin rằng đây là cách giữ hiệu suất tốt. Quy tắc ngầm là không được nhắn tin riêng, việc gì cũng phải nói trong nhóm để đảm bảo minh bạch.”
Một cựu nhân viên gia nhập Binance năm 2019, cảm giác đầu tiên của anh là “sốc”: toàn bộ công ty quá minh bạch, dường như tin tưởng tất cả mọi người kể cả nhân viên mới. Lần họp đầu tiên, anh biết được tiến độ sản phẩm và kế hoạch tiếp theo của các phòng ban. Và sẽ không xảy ra tình trạng không truy cập được file. Điều này khiến anh cảm thấy “không có gì là khó để thúc đẩy”; chỉ cần CZ hoặc He Yi ra lệnh, nguồn lực cần thiết sẽ được bố trí ngay lập tức, bắt tay vào làm trong ngày. Hầu hết các công ty khởi nghiệp xuất sắc đều minh bạch và có năng lực thực thi mạnh mẽ trong giai đoạn đầu. Nhưng tình hình Binance phức tạp hơn một chút: một mặt nó vẫn chỉ là một startup mới thành lập hai năm; mặt khác, Binance năm 2019 đã là sàn giao dịch blockchain lớn nhất thế giới với hơn 40 quốc gia/vùng lãnh thổ có nhân viên và phục vụ hơn 15 triệu người dùng. Nếu xét theo tuổi đời hai năm, mức độ minh bạch của Binance không đáng ngạc nhiên; nhưng nếu xét về quy mô, độ minh bạch và năng lực thực thi như vậy thật sự hiếm có. Một phần cơ thể đã trở thành người khổng lồ, trong khi phần còn lại vẫn đang phát triển.
Dù mô hình cộng tác dựa trên nhóm chat trông có vẻ thô sơ, nhưng không có nghĩa là dễ dàng lười biếng. Phần lớn nhân viên duy trì thời gian làm việc hiệu quả mỗi ngày từ 12 đến 14 giờ, thậm chí “đi vệ sinh cũng phải chạy”. Đến 23 giờ tối vẫn phải làm việc, nếu “mới có giờ này” mà không tìm thấy người, sẽ bị coi là không phù hợp.
Là một công ty tăng trưởng nhanh, khối lượng công việc sẽ đè nặng mọi người xuống ghế. Một nhân viên Binance dậy lúc mấy giờ mỗi ngày thường phụ thuộc vào cuộc họp đầu tiên diễn ra lúc nào. Tuy nhiên, điều này cũng liên quan mật thiết đến múi giờ hợp tác lẫn nhau.
Có người khi mới vào công ty, cuộc họp buổi sáng đầu tiên là 10h30 múi giờ UTC+8, sau đó vì chênh lệch múi giờ chuyển thành 9h30 — rồi cuối cùng thành 14h00 vì sếp trực tiếp chuyển sang Dubai. Cũng có người để hợp tác xuyên quốc gia, phải bắt đầu cuộc họp đầu tiên lúc 6 giờ sáng. Thời gian họp thường không dài, khoảng nửa tiếng. Cho đến khi báo cáo công việc hôm đó được gửi lúc 23 giờ tối, một ngày mới coi như kết thúc. Đối với Binance - công ty làm việc phân tán toàn cầu - múi giờ thuận tiện nhất thường là châu Âu và Dubai. Chúng nằm ở giữa các múi giờ khác nhau, có thể cân bằng tốt giữa múi giờ UTC+8 và múi giờ Tây Mỹ — cũng là lý do Binance có nhiều nhân viên ở những khu vực này.
Vì làm việc từ xa không cần di chuyển, ăn uống cũng đặt đồ ăn mang về, nên phần lớn thời gian từ sáng đến tối đều là làm việc thực sự. So sánh thì chế độ 996 cũng không quá đáng kể. Tuy nhiên, dù mô hình cộng tác qua nhóm chat không kém hiệu quả, nhưng không thể tránh khỏi việc họp hành: bất kỳ công ty nào có hàng ngàn người phân tán khắp nơi đều cần tổ chức hàng loạt cuộc họp để trao đổi. Có người nhớ lại đỉnh điểm mình từng phải họp mười lần một ngày, “thật sự cả ngày chẳng làm được gì ngoài họp”. Một số ít nhóm cố gắng kiểm soát tần suất họp, cố gắng giữ cho nhân viên cấp dưới chỉ họp dưới năm lần một tuần. Nhưng đây không phải là điều phổ biến.
Có lẽ vì họp quá nhiều ảnh hưởng đến công việc, nhưng làm việc từ xa buộc phải họp, nên CZ và He Yi đặt yêu cầu rất cao về hiệu quả họp. Năm 2018, CZ trực tiếp dạy nhân viên cách báo cáo hiệu quả hơn: sử dụng dạng liệt kê các điểm chính để tăng tốc độ. Họp với ông ấy, trừ trường hợp đặc biệt, không được vượt quá ba mươi phút. Mỗi quý, CZ đều tổ chức QBW (Quarterly Business Review) với các trưởng phòng kinh doanh: kết quả, tiến độ, thách thức và vấn đề. Về cơ bản là để nhanh chóng nắm bắt có việc gì cần hỗ trợ từ cấp cao hơn. Có người nói: “Nếu câu đầu tiên không nói vào trọng tâm, CZ chắc chắn sẽ ngắt lời bạn.”
Phòng marketing do He Yi dẫn dắt từ rất sớm đã tăng cường theo đuổi hiệu suất. Vì phòng marketing là bộ phận toàn cầu hóa nhất của Binance, nhu cầu đồng bộ thông tin cũng cao nhất. Mỗi tối thứ Tư lúc 22h là cuộc họp tuần của phòng marketing: hơn một trăm nhân sự cốt cán tham gia, mỗi người phụ trách dự án đều phải phát biểu. Người phát biểu chỉ có một trang slide và thời lượng phát biểu một phút. Nội dung trang này rất đơn giản: thành quả và tiến độ quan trọng nhất trong tuần qua, tuần tới sẽ làm gì? Đặc biệt là có cần phối hợp từ người khác không? Ví dụ như một sự kiện cần hỗ trợ dịch thuật từ các khu vực, thì phải thông báo trước. Cuộc họp ngắn gọn và hiệu quả, tổng cộng kết thúc trong khoảng hơn bốn mươi phút.
Vấn đề giao tiếp đa văn hóa cũng xảy ra tại Binance. Đội châu Á tương đối không coi trọng sự khác biệt giữa giờ làm việc và giờ nghỉ ngơi như đội châu Âu, đặc biệt là làm việc từ xa càng làm mờ ranh giới này. Cuối cùng chỉ còn cách dần dần thích nghi lẫn nhau. Phần lớn nhân viên Binance đều thừa nhận đây là công ty đào tạo ít, nhưng công ty sẽ cấp 100 đô la mỗi tháng cho nhân viên học tiếng Anh trên phần mềm italk. Thói quen đọc sách của CZ cũng được duy trì tại công ty. Nhân dịp kỷ niệm hai năm, Binance tặng mỗi nhân viên một máy đọc sách Kindle với vỏ bọc tùy chỉnh logo Binance, kèm theo phụ cấp mua sách. Ông thậm chí còn tổ chức các buổi đọc sách cho các quản lý.
Điều gây khó khăn cá nhân hơn có lẽ là làm việc từ xa hoàn toàn không có sự kết nối giữa con người với con người. Nhiều người trước khi làm việc từ xa toàn thời gian đều nghĩ điều này không quan trọng. Nhưng ngày nào cũng một mình, xung quanh không có mấy người thật sự có thể gặp mặt trực tiếp, lâu dần sẽ khiến người ta khao khát giao tiếp trực diện hơn.
Triết lý làm việc
Tuy nhiên, dù áp lực lớn, cường độ cao, tốc độ tăng trưởng của Binance vẫn tiếp tục thu hút thêm nhiều người gia nhập.
Khi Binance mới thành lập có một khoảng thời gian cửa mở, những người có chí có thể trực tiếp tìm nhà sáng lập để xin phỏng vấn. Quy trình phỏng vấn tiêu chuẩn lúc đó gồm bốn vòng, ngoài CZ hoặc He Yi, còn có cấp trên trực tiếp, đồng nghiệp ngang cấp và HR mỗi người một vòng. Tại Binance, HR không có quyền phủ quyết — điều này có lẽ khiến nhiều lập trình viên ở các tập đoàn lớn cảm thấy vui mừng. Tuy nhiên, khi bạn tìm được CZ hoặc He Yi – những sếp lớn kiểu này – trên mạng và vòng phỏng vấn đầu tiên là với họ, thì các vòng sau thực chất chỉ là hình thức.
Một chi tiết thú vị là trong giai đoạn cửa mở này, nhiều người nói rằng phần lớn nội dung phỏng vấn với CZ hoặc He Yi không liên quan đến công việc, chủ yếu là những chủ đề rộng như cuộc sống, lý tưởng, tầm nhìn hoặc sứ mệnh. CZ thậm chí sau khi phỏng vấn xong một người, sẽ tỉ mỉ chia sẻ với đối phương niềm đam mê và quan điểm của mình về blockchain. Có lẽ CZ và He Yi đồng ý với quan điểm của Sam Altman: Giá trị quan đứng đầu, năng lực đứng thứ hai, kỹ năng cụ thể đứng thứ ba (value first, aptitude second, specific skill third).
Ban đầu nhân viên đều dùng máy tính cá nhân, sau để đảm bảo an toàn, nhân viên mới được cấp một chiếc Macbook Pro 13 inch. So với các công ty cùng thời kỳ, Binance đưa ra mức lương cao hơn. Nhiều người thừa nhận nếu không gia nhập Binance, với học vị và kinh nghiệm của họ thì không thể vào các tập đoàn lớn; mức lương bình thường cũng sẽ không quá cao. Nếu đồng ý đến Dubai, lương có thể cao hơn và mỗi tháng còn có phụ cấp. Tuy nhiên, đãi ngộ giữa các phòng ban chênh lệch lớn, phòng hợp đồng hưởng đãi ngộ tốt nhất, kế đến là kỹ thuật, phòng marketing thấp nhất.
Binance có đánh giá nửa năm một lần, làm tốt có thể nhận thưởng từ 4-6 tháng lương, làm kém thì chỉ 2 tháng. Vì vậy nhiều người cơ bản mỗi năm đều nhận được lương 20 tháng. Đây là mức đãi ngộ rất hấp dẫn đối với phần lớn ứng viên. So sánh với Temu hiện đang tăng trưởng mạnh, cũng chỉ có thể đưa ra mức lương 14-16 tháng cho ứng viên. Tuy nhiên, sau này review chuyển thành một lần mỗi năm, mức thưởng cũng giảm xuống.
Tiêu chí đánh giá tốt được thể hiện qua điểm số. Tại Binance, hiệu suất nhân viên được chấm điểm từ 1-6. 1-1.5 là siêu sao xuất sắc nhất, mỗi nhóm chỉ có tối đa một người hoặc thậm chí không có. Bình thường là 2-3 hoặc 3-4. Dưới 5 điểm phải trải qua PIP (kế hoạch cải thiện hiệu suất), có thời gian thử việc một tháng. Nếu vẫn không đạt, sẽ bị tối ưu hóa (cách nói nhẹ nhàng của sa thải). Tuy nhiên, tình huống này trong thời gian khá dài rất hiếm khi xảy ra.
Quản lý trực tiếp của mỗi người sẽ chịu trách nhiệm chấm điểm, nhưng phải thuyết phục cấp trên (ban đầu là thuyết phục trực tiếp CZ hoặc He Yi). He Yi ban đầu sẽ kiểm tra thưởng của tất cả mọi người. Tuy nhiên, một điểm rất nhân văn ở Binance giai đoạn đầu là thưởng sẽ tính đến lương cơ bản của từng người. Lương cơ bản thấp thì thưởng sẽ thêm nhiều hơn.
Nhân viên thông thường có thời gian thử việc 3-6 tháng, quản lý cấp cao cần 6-12 tháng hoặc lâu hơn. Những vị trí cần dẫn dắt đội, đều phải trải qua đào tạo làm một thời gian nhân viên chăm sóc khách hàng, mỗi ngày hai giờ. Đây là phong cách khá Trung Quốc Internet, ví dụ như JD từng yêu cầu mỗi quản lý cấp cao làm nửa ngày nhân viên giao hàng mỗi năm.
Một khi chính thức gia nhập Binance, điều duy nhất cần làm là giúp công ty đang mở rộng điên cuồng này phát triển điên cuồng hơn nữa. Khác với nhiều công ty khởi nghiệp đốt tiền để giành thị trường, Binance trong quá trình mở rộng điên cuồng vẫn là một cỗ máy kiếm tiền. Vì vậy không giống các công ty chưa có lợi nhuận kiểm soát ROI cực kỳ nghiêm ngặt. Ví dụ như trong phòng marketing, chỉ nghiệp vụ kéo người dùng mới mới xem ROI, còn xây dựng thương hiệu, truyền thông hoặc cộng đồng thì không kiểm soát. Cũng sẽ không dùng KPI để quản lý, mà chủ yếu dùng OKR để lập kế hoạch, tương tự các công ty lớn ở Thung lũng Silicon.
Vượt lên trên quy tắc
Đối với Binance, miễn không ảnh hưởng đến tăng trưởng, mọi việc khác đều có thể tạm gác lại — kể cả quản lý.
Quản lý là việc quan trọng nhất đối với nhiều nhà sáng lập. Con người nên cộng tác với nhau ra sao? Vì vậy các phần mềm cộng tác ra đời liên tục: Linear, Notion, Lark, Slack... Từ Thung lũng Silicon đến Bắc Kinh rồi đến Bangalore, các nhà sáng lập ở các quốc gia khác nhau đều bàn về cùng một chủ đề: Rốt cuộc mô hình quản lý tốt nhất là gì (và ngôn ngữ lập trình nào)? Các cuốn sách về quản lý cũng được bày bán ở sân bay các nước.
Nhưng Binance cho thấy một con đường khác: Khi công ty đang trong giai đoạn tăng trưởng mang tính sử thi, liệu có thực sự cần thiết phải quan tâm đến quản lý? Miễn không ảnh hưởng đến tăng trưởng, thì làm một công ty dựa trên nhóm Telegram cũng có sao đâu?
Binance không phải công ty duy nhất chứng minh tăng trưởng và công cụ quản lý không liên quan. Pinduoduo, doanh nghiệp thương mại điện tử Trung Quốc, cũng nổi tiếng với tốc độ tăng trưởng nhanh chóng. Theo báo cáo của LatePost, Pinduoduo từng có một nhóm QQ几千 người để trao đổi, nhiệm vụ quan trọng chủ yếu dựa vào "truyền miệng". Thậm chí sau khi niêm yết năm 2018, khi vốn hóa đạt三四百 tỷ USD, bộ phận hành chính Pinduoduo vẫn đang xuất dữ liệu từ máy chấm công rồi thủ công nhập vào bảng Excel để ghi chép. Một người gia nhập Pinduoduo sau năm 2019 cho rằng "việc áp dụng phương pháp quản lý nguyên thủy xuất phát từ việc đối với Pinduoduo thời điểm đó, sống sót là quan trọng nhất." Với Binance cũng vậy, không chỉ cần sống sót, mà còn phải vượt qua mọi đối thủ cạnh tranh, phá vỡ mọi rào cản quản lý. Nếu sống sót đã rất khó rồi, thì dùng công cụ gì để quản lý cũng không còn quan trọng.
Từ phá cách đến thống trị
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là các mô hình quản lý thông thường hoàn toàn vô nghĩa. Ngay cả Binance, khi số lượng nhân viên tăng dần, cũng cảm nhận được những bất lợi do tăng trưởng thô sơ mang lại.
Vào cuối năm 2020, khi công ty gần chạm mốc một nghìn người, Binance khởi động lần di chuyển đầu tiên. Telegram dần bị loại bỏ, toàn bộ nhân viên lần lượt chuyển sang WebEx của Cisco. Tuy nhiên, đây chỉ là bước chuyển tiếp, đích đến cuối cùng là phần mềm nội bộ tự phát triển của Binance mang tên Wea.
Nếu bạn từng dùng phần mềm Lark (Feishu) do ByteDance phát triển, bạn sẽ thấy hai nền tảng có giao diện người dùng tương tự, thậm chí logo cũng có nét tương đồng. Tuy nhiên, khác với thời kỳ Telegram khi mọi người dùng chung một phần mềm, Wea chỉ dành cho đội ngũ Binance chính. Những đội được Binance mua lại, ví dụ như đội Coinmarketcap, không thể dùng Wea.
Và đây cũng là khởi đầu cho việc Binance dần trở nên ít phẳng và minh bạch hơn. Đối với Binance, so với minh bạch, điều quan trọng hơn là đảm bảo nhân viên không tiết lộ thông tin. Thời kỳ Telegram, cái giá của sự phẳng và minh bạch là xảy ra không ít sự cố rò rỉ thông tin, việc cấp phát máy tính cài phần mềm an toàn đồng loạt liên quan trực tiếp đến những vấn đề này. Từ khi chuyển sang WebEx, Binance đã hủy bỏ nhóm toàn công ty. CZ cũng không cho phép lập nhóm đồng nghiệp lớn. Tuy nhiên vẫn còn một số nhóm sở thích nhỏ. Những nhóm này cũng chỉ được duy trì quy mô vài chục người, không được lớn hơn. Đồng thời, các nhóm WeChat quy mô lớn hơn của nhân viên Binance cũng bị giải tán. Từ thời điểm này, nhân viên Binance không còn có thể liên hệ tự do với nhau. Thậm chí đôi khi hai nhân viên Binance chỉ gặp nhau qua người giới thiệu bên thứ ba. Ví dụ như hai người mỗi ngày đều phối hợp công việc, lần đầu gặp mặt có thể là trong buổi nghỉ giữa hội nghị blockchain nào đó, qua người khác giới thiệu mới nhận ra nhau.
Không phải ngẫu nhiên, Pinduoduo từng có nhóm QQ几千 người sau này cũng trở thành công ty kiểm soát thông tin cực kỳ chặt chẽ: “Nhân viên trên hệ thống nội bộ không thể xem cơ cấu tổ chức, không thể xem nhân viên ngoài phòng ban, cũng không được phép lập nhóm WeChat.”
Cũng trong giai đoạn này, Binance ngừng tăng trưởng điên cuồng. Các vấn đề như giám sát, tuân thủ pháp luật bắt đầu bộc lộ. Binance cũng dần trở nên giống các tập đoàn lớn khác. Thời kỳ có thể trực tiếp liên hệ nhà sáng lập để xin việc đã qua đi mãi mãi, Binance bắt đầu quan tâm hơn đến học vị và kinh nghiệm, người không xuất thân từ các tập đoàn lớn rất khó có cơ hội gia nhập.
Có nhân viên nói từ đây, trong nội bộ Binance xuất hiện hai loại người: người Binance cũ, và người từ tập đoàn lớn.
Người Binance cũ chủ yếu là những người gia nhập từ đầu. Nhiều người xuất thân khiêm tốn, nhưng tham gia thị trường tiền mã hóa và Binance rất sớm. Không ít người trong số này nắm giữ lượng lớn BNB. Người từ tập đoàn lớn là những người lao động hào nhoáng mà chúng ta thường thấy ở Thung lũng Silicon, Trung Quan Thôn, thường không tham gia trading, nhận được coin cũng bán ngay.
Dù người từ tập đoàn lớn có vẻ không quá “crypto native”, nhưng có lẽ họ lại phù hợp hơn với Binance hiện tại — dù sao đi nữa, Binance rốt cuộc cũng sẽ gặp phải những vấn đề mà các công ty lớn đều từng gặp. Lúc này, tìm những người từng trải qua những vấn đề này rõ ràng là lựa chọn tốt hơn. Những người này từng làm việc ở các tập đoàn lớn, thậm chí chính phủ, trải qua sóng gió lớn, có năng lực mạnh mẽ. Nhiều sàn giao dịch blockchain nổi lên nhanh nhưng sụp đổ cũng nhanh. Binance tuy đối mặt thách thức nhưng vẫn trụ vững, vai trò của những người đến sau là rất lớn. Có một câu tục ngữ Trung Quốc: “Có thể dùng ngựa để đoạt thiên hạ, không thể dùng ngựa để trị thiên hạ.” Từ nửa cuối năm 2020, Binance cũng bắt đầu chuyển từ tăng trưởng điên cuồng sang trạng thái tăng trưởng bình thường.
Thử thách Binance gặp phải không hề đặc biệt, những công ty internet từng tăng trưởng nhanh đều gặp phải vấn đề này. ByteDance ban đầu tuyển dụng hàng loạt nhân viên trẻ ở tuyến đầu, họ không có nền tảng công ty lớn nhưng có động lực mạnh mẽ hướng đến kết quả. Nhưng sau 2020, ByteDance cũng lần lượt bắt đầu tìm kiếm những nhà quản lý giàu kinh nghiệm hơn trên thị trường, ví dụ như cựu Chủ tịch Điều hành xe công nghệ Didi Chen Xi hoặc cựu đối tác Xiaomi Zhou Shouzi.
Dù việc tuyển dụng nhân viên từ các tập đoàn lớn là điều tất yếu, nhưng cũng gây ra sự bất mãn từ người Binance cũ: có người nói trước năm 2020, tại Binance hoàn toàn không tồn tại khái niệm “quản lý cấp trên”. Nhưng từ năm 2022, ai cũng phải thực hiện quản lý cấp trên. Binance lúc mới khởi nghiệp, dưới sự dẫn dắt của CZ và He Yi, mọi người chỉ quan tâm đến một việc duy nhất: tập trung vào người dùng, tạo ra giá trị, suy nghĩ từ góc độ người dùng. Nhưng bây giờ, cũng phải nghĩ việc làm này có giúp ích gì cho lãnh đạo không? Có thể nhận được credit nào từ lãnh đạo để thăng tiến tốt hơn không?
Tất cả những điều này hẳn không phải điều CZ mong muốn. Trước đại dịch, ông từng nhấn mạnh trong các cuộc họp không nên có chính trị văn phòng, không nên đấu đá, khuyến khích giao tiếp vượt cấp. Nhưng một khi đã trở thành công ty lớn, không ai có thể hoàn toàn tránh khỏi những vấn đề của công ty lớn. Bệnh công ty lớn không có vận tốc thoát ly, nó là số phận không thể tránh khỏi của mọi gã khổng lồ.
Ngã rẽ thay đổi
Nhưng sự thay đổi của Binance sẽ không dừng lại ở đây. Giữa năm nay, Binance tiến hành một đợt sa thải quy mô lớn. Chu kỳ phổ biến ở các công ty công nghệ dường như đã thể hiện ở Binance: mở rộng nhanh chóng — tuyển dụng ồ ạt — thu hẹp và sa thải. Và điều quyết định một công ty là bọt nước hay có thể đi đường dài, thường phụ thuộc vào sự phản tỉnh và tái thiết sau lần thu hẹp lớn đầu tiên.
Tốc độ phát triển của công ty thường nhanh hơn tốc độ học hỏi của nhà sáng lập trong ngắn hạn. Một công ty có thể làm lớn đến đâu, đi được bao xa? Tốc độ học hỏi và điều chỉnh của nhà sáng lập đóng vai trò rất quan trọng. Một số công ty may mắn, nhà sáng lập thậm chí đã tích lũy kinh nghiệm sâu rộng trước khi thành lập công ty. Zeng Yuqun, người sáng lập CATL, đã tự mình rút ra nhiều kinh nghiệm từ công ty trước, nên tại CATL ông chưa từng nói đến việc học hỏi quản lý từ công ty nào. Phần lớn nhà sáng lập chọn học nhanh từ những người sáng lập khác đã vượt qua các khó khăn tương tự. Ví dụ như Li Xiang, người sáng lập Li Auto, từng chủ động tìm đến Zeng Ming, Chủ tịch Hội đồng Học thuật Tập đoàn Alibaba, thảo luận về cách Alibaba xây dựng tổ chức và hoạch định chiến lược.
CZ thuộc nhóm thứ hai, ông cũng không ngừng học hỏi từ nhiều người. Nhưng so với Li Xiang, ông giống một người học cô độc hơn, dựa vào việc đọc sách nhiều để bước vào thế giới của các nhà sáng lập khác. Ngay sau khi Binance sa thải nhân sự, cuốn “Elon Musk” của Walter Isaacson ra mắt. CZ đọc xong ngay lập tức và gửi bản ghi chú đọc sách cho mọi người, hy vọng ai cũng đọc. Ông nhận ra Tesla là một đối tượng học hỏi tuyệt vời, và nhiều giá trị của Musk tương đồng với ông. Có lẽ vì vừa sa thải nhân sự, CZ đặc biệt nhắc đến Musk sa thải nhân viên rất nhanh, Binance nên học tập.
Nhưng giống như Musk, CZ, He Yi, CEO mới Richard Teng và ban quản lý Binance cũng đang thực hiện nhiều việc chưa từng có ai làm trước đây: làm sao để vận hành hợp pháp một công ty bị giám sát bởi vô số cơ quan quản lý tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ? Làm sao để sàn giao dịch lớn nhất thế giới duy trì vị thế trong thị trường thiếu quy tắc này? Làm sao để quản lý đội ngũ hàng ngàn người làm việc từ xa? Ở đây có quá nhiều câu hỏi không thể học hỏi, chỉ có thể do Binance tự mò mẫm tìm câu trả lời.
Ngày 22 tháng 11 năm 2022, CZ từ chức CEO Binance. Những người quen thuộc với lịch sử công nghệ năm năm qua có lẽ sẽ không ngạc nhiên, các nhà sáng lập người Hoa thường rời khỏi vị trí lãnh đạo hàng đầu: Pinduoduo sau khi Huang Zheng nghỉ hưu mới ra mắt Temu đang tăng trưởng mạnh mẽ; ByteDance cũng tương tự, sau khi Zhang Yiming dần rút lui, đã chiếm lĩnh thị trường qua TikTok; ví dụ sớm hơn còn có Jack Ma tổ chức một buổi biểu diễn hoành tráng khi nghỉ hưu. Việc nhà sáng lập rời khỏi một vai trò nào đó không có nghĩa là hoàn toàn cắt đứt liên hệ với công ty, nhưng dù sao đi nữa, đây cũng là một giai đoạn mới, một thử thách mới đối với công ty. Binance đã có quá nhiều câu hỏi cần trả lời hơn các công ty khác, giờ đây lại thêm một câu hỏi nữa.
Nhưng dù những câu trả lời cuối cùng có đúng hay không, chúng chắc chắn sẽ đi vào giáo trình của những người đi sau.
@mavislightyear cũng đóng góp cho bài viết này.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
