Tổng quan về Thế giới Tự trị: Bitcoin và Ethereum có phải là AW không?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tổng quan về Thế giới Tự trị: Bitcoin và Ethereum có phải là AW không?
Tranh luận về định nghĩa theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: syora
Biên dịch: MetaCat
Tôi đã tham dự token2049 và tham gia một buổi tọa đàm, điều khiến tôi ngạc nhiên là ngay cả những người xây dựng hàng đầu cũng không có định nghĩa rõ ràng về "thế giới tự trị" (Autonomous World - viết tắt là AW). Tuy nhiên, những người trong nhóm cốt lõi, bao gồm cả tôi, dường như đều chia sẻ một giấc mơ chung. Vậy giấc mơ đó là gì? Hãy suy ngẫm sâu hơn, trước tiên ta hãy cùng điểm lại khái niệm Thế giới Tự trị do 0xPARC đề xuất:
"Một thế giới tự trị có ranh giới cốt truyện nghiêm ngặt, các quy tắc khởi tạo chính thức, và không cần cá nhân đặc quyền nào để duy trì sự sống động của thế giới."
Thực tế, đây là mô tả bản chất chứ chưa phải định nghĩa, và hiện nay khái niệm này dường như đã tiến hóa thành một ý niệm khác.
Ngay từ đầu, tôi xin làm rõ rằng bài viết này không đưa ra định nghĩa cho thế giới tự trị. Mục đích của bài viết là cung cấp các điểm thảo luận khi suy nghĩ về việc thế giới tự trị là gì. Cụ thể, tôi sẽ trình bày quan điểm cá nhân về “thế giới tự trị”, khảo sát mức độ nhận biết các sản phẩm cụ thể liên quan đến “thế giới tự trị”, và bàn luận về bản chất của “thế giới tự trị”.
Thông qua bài viết này, tôi hy vọng có thể làm rõ các lập trường khác nhau, thúc đẩy tranh luận, và mang đến cơ hội giúp các nhà xây dựng hiện tại và người mới vào nghề hiểu sâu hơn về thế giới tự trị. Nếu đạt được điều đó, mục tiêu của tác giả đã hoàn thành.
Cấu trúc bài viết như sau:
-
Trước hết, tôi sẽ trình bày phương pháp nghiên cứu, sau đó công bố kết quả.
-
Tiếp theo, tôi sẽ báo cáo kết quả nghiên cứu về định nghĩa trò chơi toàn chuỗi (FOCG). Bởi vì, nguồn gốc của thế giới tự trị (AW) chính là FOCG.
-
Sau đó, tôi sẽ thảo luận kết quả nghiên cứu về định nghĩa AW. Đây là chủ đề chính, đáng ngạc nhiên là có sự phân hóa lớn về quan điểm.
-
Tiếp theo, tôi sẽ liệt kê các đặc điểm có thể trở thành nền tảng cho cuộc thảo luận, và xem xét định nghĩa AW dưới những góc nhìn này.
-
Cuối cùng, tôi sẽ tổng hợp và thảo luận về các hướng nghiên cứu trong tương lai.
Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình khảo sát tài liệu hiện có, tôi đã tích hợp quan điểm từ các bài blog then chốt, ví dụ như các bài từ 0xPARC và guiltygyoza. Cuối cùng, tôi tổng hợp các bài viết tham khảo. Dù cố gắng bao gồm đầy đủ quan điểm từ các blog mà tôi đọc, nhưng một số chỗ vẫn có thể mang tính chủ quan. Vì vậy, mọi phản hồi hay phê bình đối với bài viết này đều được hoan nghênh.
Đối với khảo sát nhóm cốt lõi, tôi đã thực hiện một bảng hỏi trong một nhóm Telegram kín, chỉ những người xây dựng cốt lõi của AW mới được tham gia. Trong nhóm này, tôi không chỉ hỏi về định nghĩa AW, mà còn hỏi về việc liệu các dự án cụ thể có được coi là AW hay không, và lý do tại sao. Điều này giúp đo lường quan điểm của các nhà xây dựng về AW.
Tổng kết lại, tôi đã tổng hợp ý kiến từ hơn 20 người để hoàn thiện bài viết này.
Kết quả
Trước tiên, tôi muốn thảo luận về kết quả khảo sát. Tôi đã khảo sát các nhà xây dựng, kết quả như sau. Mặc dù chỉ có 11 người tham gia trả lời, nhưng tôi chỉ tập trung vào những người tham gia nghiêm túc vào AW, nên điều này đã đủ để nắm bắt xu hướng chung.
Trước hết, đối với câu hỏi “Bạn có cho rằng hiện tại đã có dự án tiêu biểu cho AW không?”, kết quả như sau:
Khoảng 45% người được hỏi cho rằng hiện đã tồn tại dự án tiêu biểu cho AW.
Tiếp theo, tôi hỏi người được hỏi liệu họ có cho rằng một số dự án chính là AW hay không.
Từ biểu đồ có thể thấy, Ethereum được coi là gần AW nhất. Điều thú vị là trò chơi poker toàn chuỗi – thường được nhiều người coi là FOCG điển hình – lại có tỷ lệ được coi là AW thấp nhất. Ngoài ra, mặc dù khoảng 45% người trả lời “có” cho câu hỏi đầu tiên, nhưng tỷ lệ coi Ethereum là AW lại vượt quá 60%.
Những kết quả này thực sự rất thú vị. Vì sao lại xảy ra hiện tượng này? Tôi tin rằng có hai nguyên nhân: thứ nhất, định nghĩa về AW khác nhau tùy người; thứ hai, có thể thiếu đi một AW hoàn chỉnh, rõ ràng và hiển nhiên.
Để tìm hiểu sâu hơn các vấn đề này, tôi muốn trước tiên điểm lại định nghĩa về FOCG.
Định nghĩa FOCG
Định nghĩa FOCG? Dễ thôi! Là một trò chơi mà mọi thứ đều nằm trên chuỗi, đúng không? Bạn có thể nghĩ như vậy, nhưng thực tế không phải vậy. Bởi vì ít nhất giao diện người dùng (frontend) không cần phải chạy trên chuỗi.
Quan điểm cơ bản mà hầu hết mọi người đồng ý là:
- Logic/quy tắc nằm trên chuỗi
- Trạng thái nằm trên chuỗi
Các điểm còn đang tranh luận bao gồm:
- Logic cần được chạy trên chuỗi, hay chỉ cần có thể kiểm chứng trên chuỗi là đủ?
- Có nên bao gồm các khái niệm như “thế giới tự trị” hay không?
Điểm thứ nhất rõ ràng cần tranh luận, nhưng điểm thứ hai cần giải thích thêm. Nghĩa là, khi được hỏi về định nghĩa FOCG, một số người đã nêu các yêu cầu sau:
- Phải duy trì hoặc cập nhật liên tục mà không cần sự bảo trì của nhà phát triển, đồng thời đảm bảo an ninh
- Blockchain đảm bảo độ tin cậy dữ liệu, tính bền vững không phụ thuộc vào client
- Hướng tới việc đạt được tính khả năng kết hợp không cần cấp phép và tính tương tác, đồng thời đạt được quyền sở hữu hoàn toàn, v.v.
Bạn có thể tìm thấy các khái niệm này trong các bài viết như "Bài luận game tiền mã hóa mạnh nhất", "guiltygyoza" về "Game 2.0" và "Trò chơi vô hạn". Tất cả các thảo luận này đều nói về “trò chơi”, chứ không phải “thế giới”. Việc có nên coi chúng là định nghĩa của “FOCG” hay không là điều cực kỳ quan trọng.
Cụ thể, câu hỏi sau có thể làm rõ lập trường của bạn:
Một trò chơi poker đơn giản hoàn toàn trên chuỗi có được coi là FOCG không?
Nếu câu trả lời của bạn là có, thì bạn chỉ yêu cầu logic và trạng thái của FOCG đều nằm trên chuỗi. Nếu không, điều đó có nghĩa là bạn đặt yêu cầu cao hơn đối với FOCG, tức là nó phải là bản địa mã hóa (crypto native).
Định nghĩa AW: Bitcoin và Ethereum có phải là AW không?
Có người cho rằng FOCG và AW là hai khái niệm hoàn toàn giống nhau.
Như đã nói ở trên, nếu yêu cầu FOCG phải hoàn toàn bản địa mã hóa, thì nó rất gần với khái niệm AW. Nhưng như vậy vẫn chưa đủ.
Tôi nhận ra một điểm khác biệt quan trọng giữa FOCG và AW: đó là việc nó có phải là một “thế giới” hay không.
Có lẽ do ảnh hưởng từ tên gọi, FOCG vẫn là một trò chơi, trong khi AW dường như cần phải trở thành một thế giới. Ngoài ra, việc có dựa trên phiên (session-based) hay không dường như là tiêu chí tốt để nhiều người phân biệt FOCG và AW.
Ngoài ra, tôi nhận thấy phần lớn mọi người đều coi “khả năng mở rộng” và “khả năng kết hợp” là yếu tố quan trọng tiếp theo. Điều này có thể liên quan nhiều hơn đến các thuộc tính mà AW nên có, chứ không phải là định nghĩa, nhưng nhiều người thấy giá trị của AW nằm ở đây và coi đó là phẩm chất nội tại của AW.
Để làm rõ quan điểm của bạn về “đây có phải là một thế giới AW với tính mở rộng/kết hợp hay không”, hãy suy nghĩ về các câu hỏi sau:
Bitcoin có phải là AW không?
Tất nhiên, Bitcoin là bản địa mã hóa, nhưng việc nó có phải là một “thế giới” hay không là điều gây tranh cãi. Hơn nữa, do thiết kế ưu tiên tính đơn giản, nên khả năng mở rộng và kết hợp của nó kém (so với các dự án khác). Những người coi các tiêu chuẩn này là yếu tố của AW có thể sẽ không coi Bitcoin là AW.
Một điểm khởi đầu thảo luận hữu ích khác là câu hỏi:
Ethereum có phải là AW không?
Khác với Bitcoin, Ethereum có khả năng mở rộng và kết hợp đầy đủ. Tuy nhiên, một số người cho rằng nó thiếu khái niệm “thế giới”. Có người cho rằng ranh giới thế giới của nó mờ nhạt, một số khác lại cho rằng điểm yếu nằm ở việc thiếu mô hình tài trợ bền vững cho khả năng mở rộng. Trong số các dự án được khảo sát, Ethereum là dự án gần AW nhất. Do đó, cuộc thảo luận dựa trên điều này nên được tiến hành tích cực hơn.
Suy ngẫm từ các đặc điểm của AW
Dù suy nghĩ dựa trên từng dự án là hữu ích, thì thảo luận dựa trên đặc điểm cũng rất giá trị. Từ khảo sát, các đặc điểm chính được yêu cầu ở AW như sau. Tại đây, tôi muốn chia thành ba tầng.
Các thuộc tính vốn có nhờ sử dụng blockchain:
- Chống kiểm duyệt
- Phi tập trung
- Bất biến
- Vĩnh cửu
- Khả năng kiểm chứng
- Sở hữu
- Minh bạch
Các đặc điểm có thể đạt được khi tích cực tận dụng công nghệ blockchain:
- Tự trị
- Khả năng kết hợp
- Tương tác
- Không cần cấp phép
Ngoài ra, các thuộc tính độc đáo của một thế giới tự trị:
- Tính thế giới (Worldness)
Mặc dù không đề cập ở đây, nhưng người ta cũng có thể coi ranh giới của thế giới là một đặc điểm. Tuy nhiên, theo thảo luận từ BlockScience (https://medium.com/block-science/disambiguating-autonomy-ca84ac87a0bf), điều này cũng có thể hiểu là sự tự trị và tính thế giới.
AW mở rộng và AW thu hẹp
Một trong những lý do khiến thảo luận về AW trở nên phức tạp là vì những người khác nhau có nhu cầu khác nhau đối với AW.
Một số người nhấn mạnh vào một vài đặc điểm, nếu đáp ứng các đặc điểm đó thì họ sẽ gắn nhãn là AW. Những người khác lại cho rằng, trừ khi đáp ứng tất cả các đặc điểm, nếu không thì không phải là AW.
Hơn nữa, một số người thừa nhận cả hai lập trường này, và phân biệt thành AW mở rộng và AW thu hẹp. Chúng ta cần thống nhất cách hiểu tại đây.
-
Lập trường A: Lập trường này cho rằng phạm vi thực thể AW là rộng. Trong nhiều trường hợp, Ethereum sẽ được coi là AW. Lập trường này có hai vấn đề. Thứ nhất, khi công nhận phạm vi rộng, sẽ rất khó đạt được sự đồng thuận về những đặc điểm nào là cốt lõi của AW. Một giải pháp có thể là giữ nó như một khái niệm triết học, mà không đưa ra ranh giới cụ thể. Vấn đề thứ hai là, định nghĩa hẹp của AW cần một cái tên khác. Được truyền cảm hứng từ DAO và tin rằng sự phi tập trung thực sự phù hợp với các đặc điểm yêu cầu trong AW thu hẹp, tôi đề xuất thuật ngữ “Thế giới Tự trị Phi tập trung” (Decentralized Autonomous World - DAW).
-
Lập trường B: Lập trường này chỉ công nhận định nghĩa hẹp của AW là AW. Cũng như việc Bitcoin có phải là blockchain hay không không có tranh cãi, trong trường hợp này, chỉ những AW được công nhận phổ biến mới được coi là AW thu hẹp, điều đó có nghĩa là AW có thể vẫn chưa tồn tại. Trong trường hợp này, thuật ngữ “DAW” trở nên dư thừa, nhưng việc mọi người tự tiện tuyên bố dự án của họ là AW lại trở nên thú vị.
Tôi hoan nghênh cả hai lập trường trên.
Tuy nhiên, xét thấy sự chệch hướng thường xuyên khi mọi người thảo luận về “thế giới tự trị”, tôi hy vọng có thể đạt được sự đồng thuận càng sớm càng tốt.
Công việc trong tương lai
Xin nhắc lại, mục đích của bài viết này không phải là đưa ra định nghĩa cho AW, mà là tổ chức lại các điểm thảo luận.
Ngoài ra, tôi cố ý tránh đi sâu vào từng đặc điểm được đề cập trong bài viết. Việc thảo luận từng đặc điểm có thể cần đến mười bài viết riêng biệt, và việc xác định liệu các đặc điểm đó có được đáp ứng hay không thường liên quan đến nhiều vùng mờ. Ví dụ, mặc dù phi tập trung là rất quan trọng, nhưng tôi chưa thấy thảo luận ở cấp độ bộ sắp xếp (sequencer) trong bối cảnh AW. Dường như còn thiếu thảo luận về vận hành phi tập trung. Bên cạnh đó, các cuộc thảo luận về “tự trị” và “tính thế giới” sẽ đặc biệt quan trọng.
Một lĩnh vực khác cho công việc tương lai là nghiên cứu sâu hơn về việc phối hợp các đặc điểm dường như mâu thuẫn. Chủ yếu là bất biến và khả năng kết hợp không cần cấp phép. Đặc biệt, khái niệm bất biến có thể mang lại nhiều thách thức.
Hơn nữa, khi xem xét định nghĩa hẹp của AW (để tiện, ta gọi là DAW), việc suy ngẫm về các phương pháp kỹ thuật để đáp ứng tất cả các yêu cầu sẽ rất hữu ích.
Tại sao hiện tại chưa tồn tại DAW? Liệu đó có phải là do hạn chế kỹ thuật? Nếu vậy, những hạn chế đó là gì? Tốc độ hay độ trễ có trở thành rào cản để đáp ứng tất cả các đặc điểm nêu trên hay không? Hóa ra, việc xem xét các hạn chế kỹ thuật sau khi đã xác định rõ mục tiêu thường mang lại lợi ích lớn hơn so với việc không làm như vậy.
Kết luận
Trong bài viết này, thông qua tổng quan tài liệu và khảo sát, tôi đã thực hiện một cuộc khảo sát về nhận thức liên quan đến định nghĩa FOCG/AW. Đáng ngạc nhiên là ngay cả định nghĩa FOCG cũng rất mơ hồ, và rõ ràng AW có hai định nghĩa: mở rộng và thu hẹp. Dù chúng ta gọi AW mở rộng là AW và AW thu hẹp là DAW, hay chỉ gọi AW thu hẹp là AW, tôi mong rằng cộng đồng sớm đạt được sự đồng thuận.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@0xsyora
