Tổng hợp quan điểm công nghệ mới nhất của Vitalik trong buổi AMA: Lo ngại về sự đình trệ công nghệ, suy nghĩ về việc kết hợp với AI, sẵn sàng mở rộng không gian cho sự phát triển của L2
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tổng hợp quan điểm công nghệ mới nhất của Vitalik trong buổi AMA: Lo ngại về sự đình trệ công nghệ, suy nghĩ về việc kết hợp với AI, sẵn sàng mở rộng không gian cho sự phát triển của L2
Đôi khi việc chia sẻ ví giữa các ứng dụng khác nhau là hợp lý, nhưng cần tiếp tục cải thiện giao dịch ZK để lợi ích về quyền riêng tư mang lại từ các hoạt động khác nhau thực sự trở thành hiện thực.
Chuyên sâu báo cáo Web3Biên soạn: TechFlow
TechFlow tuyển chọn một số câu trả lời mới nhất của Vitalik trong buổi AMA trên Farcaster, chia sẻ quan điểm về thói quen cá nhân, các công nghệ nổi bật và đánh giá xu hướng ngành – rất đáng để đọc.
1. Điều gì giúp bạn duy trì động lực?
Vitalik: Tôi biết rằng cộng đồng của chúng ta và những công nghệ mà chúng ta đang xây dựng đang ở một vị trí đặc biệt, có thể tạo ra những giá trị thực sự trong một thế giới ngày càng phức tạp. Nhưng những kết quả tích cực sẽ không tự động xảy ra — chúng ta có trách nhiệm suy nghĩ cẩn trọng và hiện thực hóa điều đó.
2. Trong tương lai với ví được tích hợp sẵn, bạn nghĩ người dùng sẽ:
(1) Tạo một địa chỉ mới cho mỗi ứng dụng mới,
(2) Chủ yếu sử dụng một địa chỉ duy nhất cho nhiều ứng dụng, hay
(3) Một điều gì đó nằm giữa hai thái cực này?
Vitalik: Hiện tại chúng ta đang ở (2). Tôi hy vọng chúng ta có thể tiến gần hơn tới (1), vì điều đó tốt hơn cho quyền riêng tư. Đôi khi việc chia sẻ ví giữa các ứng dụng là hợp lý, nhưng điều này không nên trở thành mặc định. Chúng ta cũng cần tiếp tục cải thiện các giao dịch ZK để lợi ích về quyền riêng tư từ các hoạt động khác nhau thực sự trở thành hiện thực.
2.1. Câu hỏi theo sau liên quan đến vấn đề này — ý bạn là mỗi ứng dụng sẽ có những ví riêng biệt, hay nên có một ví đơn lẻ như Metamask quản lý tất cả? Nói cách khác, bạn dùng Metamask để đăng nhập và sinh địa chỉ cho từng trang web, hay dùng đăng nhập kiểu email/mạng xã hội để sinh ví cho mỗi website?
Vitalik: Tôi thực sự mong muốn nó là một ví duy nhất, tự động sinh địa chỉ riêng cho từng trang web. Nếu mỗi ứng dụng đều có ví tùy chỉnh riêng, theo tôi thì sẽ là một thảm họa.
3. Khi tôi bắt đầu hiểu về những hạn chế của SNARKs đối với cơ chế kết hợp dữ liệu riêng tư và công khai, tôi có một câu hỏi: Bạn nhìn nhận FHE (mã hóa đồng dạng toàn phần) như thế nào?
Vitalik: FHE vẫn còn những giới hạn thực tế khiến nó không thể trở thành "hộp đen vạn năng". Cụ thể, bạn phải bảo vệ bước giải mã cuối cùng ở một mức độ nào đó, và trên thực tế, nó thường gặp những giới hạn tương tự MPC. Vì vậy tôi kỳ vọng vào nó, nhưng nó không phải là thuốc chữa bách bệnh. Tất nhiên, FHE tốt hơn gần như chắc chắn sẽ dẫn đến chứng minh bằng mật mã hoặc làm mờ thông tin (obfuscation) tốt hơn, nếu chúng ta có thể hiện thực hóa điều đó trong thực tiễn.
4. Bạn nghĩ gì về bản tuyên ngôn lạc quan công nghệ của Marc Andreessen?
Vitalik: Tôi đồng ý với nhiều điểm trong đó — đặc biệt, suy thoái là điều xấu, và rất nhiều thứ khoác áo thận trọng, khiêm tốn thực chất là chủ nghĩa trì trệ, vốn là một lực lượng phản nhân loại. Nhưng tôi cũng cho rằng bản tuyên ngôn bỏ sót nhiều nội dung; cụ thể, định hướng và thứ tự phát triển công nghệ là rất quan trọng.
Ví dụ, tôi nghĩ giao diện não - máy tính (BCI) rất tuyệt vời và sẽ cực kỳ quan trọng trong tương lai, nhưng chúng cũng tiềm ẩn rủi ro: chúng ta đang nói về việc đọc + ghi suy nghĩ của con người. Theo tôi, điều thiết yếu là những công nghệ này phải được mở mã nguồn tối đa và ưu tiên xử lý cục bộ. a16z đang làm gì để đạt được kết quả này?
Hơn nữa, tôi cho rằng tiền mã hóa là một lĩnh vực công nghệ, nơi không chỉ xem xét hiệu dụng cho người tiêu dùng, mà còn đặt nặng các vấn đề chính trị - công nghệ lớn, nhằm bảo vệ tự do, tính mở và khả năng tham gia chứ không chỉ tiêu thụ của người dân bình thường trên khắp thế giới.
4.1. Để đạt được mục đích này, chúng ta nên thiết kế hệ thống như thế nào để hỗ trợ Web3 phát triển theo hướng lợi ích công cộng, thay vì chỉ tập trung vào thị phần và lợi nhuận cổ đông? Web3 có thể kích hoạt những cấu trúc khuyến khích nào để làm cho Regen Meme lan truyền mạnh mẽ về mặt xã hội/văn minh?
Vitalik: Tôi nghĩ chúng ta cần đầu tư thêm nhiều nguồn vốn sơ cấp hơn vào Regen. RPGF của Optimism là một bước đi tốt, nhưng chúng ta cần nỗ lực nhiều hơn nữa.
5. Về tương lai của Ethereum, điều lo ngại lớn nhất của bạn là gì?
Vitalik: Rủi ro lớn nhất là sự đình trệ trong công nghệ mã hóa, quyền riêng tư và cơ sở hạ tầng internet mở; những thất bại này sẽ khiến các vấn đề chính trị - công nghệ lớn của thế kỷ 21 bị chi phối bởi bất cứ điều gì xảy ra trong lĩnh vực AI trong thập kỷ tới.
6. Gần đây anh đang suy nghĩ về điều gì?
Vitalik: Trong một hai tuần qua, tôi đã dành thời gian suy ngẫm về các vấn đề liên quan đến AI, cũng như cách cộng đồng Ethereum có thể hoặc nên tham gia vào lĩnh vực này một cách hiệu quả ra sao.
7. Anh từng nói mục tiêu thiết kế giao thức Ethereum là giảm thiểu độ phức tạp của L1 và tối đa hóa tính vững chắc và độ đàn hồi. Hãy xem xét trường hợp phân mảnh (sharding) và tổng hợp (rollups): rõ ràng sharding làm L1 phức tạp hơn nhiều. Nhưng đối với nhà phát triển và người dùng, nó lại đơn giản hơn vì trừu tượng hóa các bằng chứng lỗi/thông lệ, loại bỏ cầu nối chéo chuỗi ngoại sinh, đảm bảo tính hoán đổi của ETH (arbETH với opETH), v.v. Vậy tại sao lại ưu tiên giảm thiểu độ phức tạp ở L1 thay vì đẩy độ phức tạp lên phía nhà phát triển và người dùng?
Vitalik: Tôi cho rằng nếu chúng ta chọn sharding ở L1, thì hệ sinh thái mạnh mẽ hiện tại chịu trách nhiệm phát triển các L2 và cơ sở hạ tầng mở rộng có thể đã không tồn tại ở mức độ như hiện nay. Tài nguyên của nhóm L1 bị giới hạn và họ tập trung vào PoS.
Tức là, giờ đây "nhóm cốt lõi L1" mạnh hơn, và tôi cảm thấy đang có một xu hướng ngược lại hướng tới chuẩn hóa giữa các L2. Bao gồm:
-
Trừu tượng tài khoản (ERC-4337)
-
Nỗ lực EVM cho L2
-
Trải nghiệm ví chéo chuỗi chuẩn hóa, bao gồm cả khôi phục
-
Khả năng áp dụng ZK-EVM được ghi nhận ở L1 trong tương lai.
Tất nhiên, mọi thứ đều được xây dựng trên DAS, bắt đầu từ 4844, sau đó mở rộng sang các khối dữ liệu ngày càng lớn hơn. Vì vậy tôi cho rằng hệ sinh thái Ethereum hoàn toàn có khả năng tiến hóa và sửa chữa sai lầm, và cuối cùng chúng ta sẽ có được một thứ cân bằng tốt giữa chuẩn hóa và đổi mới độc lập.
7.1. Như vậy, liệu ETH có từ bỏ một phần vốn hóa thị trường cho các cơ sở hạ tầng L2? Bạn nhìn nhận cơ hội TAM (thị trường tiềm năng toàn cầu) của ETH như thế nào?
Vitalik: Chắc chắn là có từ bỏ một phần, nhưng không phải toàn bộ. Tôi cho rằng điều này là lành mạnh. Bởi vì chúng ta cần có một số token có thể dùng phát hành để thanh toán cho các hàng hóa công cộng đắt đỏ trong hệ sinh thái — bản thân ETH khó đóng vai trò này, nên dành chỗ cho các token L2 là một giải pháp tốt. Bạn có thể là một phần của Ethereum và sở hữu một token gắn liền trực tiếp hơn với dự án của mình, tôi cho rằng đây là một động lực rất lớn.
8. Không biết anh nghĩ gì về “vé điện tử” (ticketing). Vé điện tử thường được coi là một trường hợp sử dụng hữu ích của tiền mã hóa nói chung, và đối với hàng triệu người, đây sẽ là lần đầu tiên họ tương tác với công nghệ sổ cái phân tán.
Vitalik: Đúng vậy, tôi cho rằng nó có giá trị. Đặc biệt nếu chúng ta có thể (i) tích hợp nó vào các hệ thống ZK như zupass, và (ii) cho phép mua vé trực tiếp trên chuỗi, khiến toàn bộ quy trình hoàn toàn không phụ thuộc vào bất kỳ giao diện tập trung nào.
9. Anh có quan tâm đến các phương án thay thế SNARK dựa trên lưới (Lattice) không? Dù sao thì, các hệ thống mã hóa Lattice đã xuất hiện trong hầu hết các danh sách chung kết tiêu chuẩn PQC của NIST, và tương thích với các hệ thống FHE. Nhân tiện, anh nghĩ gì về những tiến triển gần đây trong zkp đệ quy — ý tôi là các phương án gập (như Nova IVC/PCD)?
Vitalik: Với FHE, thì các hệ thống dựa trên Lattice dường như hợp lý, và có vẻ là lựa chọn duy nhất. Còn với hầu hết các thứ trên chuỗi, ZK kèm hàm băm — STARKs có lẽ đã đủ?
10. Theo anh, tại sao các thị trường dự đoán dựa trên tiền mã hóa vẫn chưa thu hút được nhiều chú ý? Anh vẫn tin rằng chúng có tiềm năng chứ? Cần làm gì thêm để chúng “cất cánh”?
Vitalik: Chúng đang dần tiến gần tới mục tiêu. Polymarket gần đây đã đạt được tiến triển đáng kể, và dường như đã kết hợp tốt hơn giữa yếu tố Crypto và phát triển kinh doanh so với mọi nỗ lực trước đây.
11. Điều gì đang ngăn cản các khách hàng nhẹ (ví dụ như khách hàng mạng cổng) sẵn sàng hoạt động?
Vitalik: Sắp sẵn rồi. Tôi nghĩ bước tiếp theo là (i) tích hợp mặc định vào ví, và (ii) mở rộng phạm vi sang L2, chứ không chỉ L1. Tuy nhiên, (ii) chỉ hợp lý khi L2 đã cất cánh, hoặc ít nhất là giới hạn các "bánh xe hỗ trợ" của chúng để đảm bảo các lớp nền tảng trước tiên phải phi tập trung.
12. Theo anh, mối đe dọa lớn nhất đối với tài chính truyền thống và chủ nghĩa tư bản muộn lần lượt là gì?
Vitalik: Quân đội và chủ nghĩa chuyên quyền muộn.
13. Trước bối cảnh tranh luận về việc xây dựng giao thức, anh có ủng hộ việc cung cấp cho mọi người một công cụ tối thiểu trên chuỗi để biểu đạt sở thích của họ không?
Vitalik: Có, tôi chắc chắn cho rằng việc có thêm nhiều công cụ thăm dò dư luận không ràng buộc sẽ rất tuyệt. Mong rằng nó không chỉ dựa trên token; những thứ như Carbon Vote trước đây thật sự rất thú vị, nhưng nhược điểm lớn nhất rõ ràng là chúng bị chi phối bởi các cá voi (whales).
14. Scroll gần đây đã khởi chạy mainnet cho chuỗi zkEVM của mình; tuy nhiên, do phải mô phỏng EVM cổ điển trên Ethereum, chúng ta khó có thể trông đợi các sáng kiến thiết kế và thử nghiệm ở cấp độ thực thi, chẳng hạn như chức năng riêng tư. Anh nghĩ gì về những hạn chế này?
Vitalik: Tôi cho rằng chúng ta không cần riêng tư ở tầng thực thi — chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng nó ở các tầng khác.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
