Inscriptions, Ordinals và BRC-20 một lần nữa khiến Bitcoin trở nên thú vị
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Inscriptions, Ordinals và BRC-20 một lần nữa khiến Bitcoin trở nên thú vị
Bitcoin inscription đã trải qua sự thay đổi đáng kể, từ chỗ "có thể chẳng là gì cả" vào đầu năm 2023 đến nay đã vượt quá 10 triệu inscription.
Chuyên sâu báo cáo Web3Viết bởi: New Order
Dịch và biên tập: TechFlow
Ordinal và Inscriptions cho phép lưu trữ token thay thế, token không thể thay thế và các ứng dụng khác trực tiếp trên blockchain Bitcoin, tạo ra làn sóng đầu cơ mạnh mẽ tương tự như bong bóng NFT năm 2021.
Inscriptions trên Bitcoin đã trải qua sự chuyển biến đáng chú ý, từ “có thể chẳng là gì cả” vào đầu năm 2023 đến nay đã vượt quá 10 triệu inscription. Đáng chú ý, khối lượng giao dịch của Inscriptions Bitcoin thậm chí đã vượt qua các nền tảng NFT nổi tiếng như Magic Eden. Trong khi cái nhìn tổng quan về hệ sinh thái ứng dụng, NFT và token đang phát triển trên mạng Bitcoin đã được thảo luận ở nơi khác, bài viết này nhằm đi sâu vào hành trình dẫn tới hiện tại và khám phá những tác động tiềm năng trong tương lai.
Ordinal và Inscriptions là gì?
Ordinals là một hệ thống xác định và đánh số từng Satoshi (thường gọi tắt là "sats") riêng biệt. Satoshi là đơn vị kế toán nhỏ nhất trong Bitcoin (một trăm triệu satoshi tạo thành một bitcoin). Phần mềm ví chính thức cho Ordinals có tên là "ORD", là một client giao thức kiêm ví với các tính năng độc đáo. Nó cấp cho mỗi satoshi một Ordinal dựa trên chi tiết cụ thể về thời gian, địa điểm và cách thức khai thác.
Ví ORD là phương pháp tiêu chuẩn để thực hiện Inscriptions. Quá trình này gồm hai bước: gửi giao dịch và tiết lộ giao dịch, dùng để ghi dữ liệu hoặc siêu dữ liệu vào vùng chữ ký của giao dịch Taproot. Mục đích của quy trình này là tạo ra NFT, và trong một số trường hợp cũng có thể tạo ra token có thể trao đổi.
Mức độ hiếm của hệ thống Ordinals là tùy ý, nghĩa là các tài sản như NFT, token chứng khoán, tài khoản hay stablecoin đều có thể liên kết với Ordinals. Các phương pháp thay thế đã được đề xuất, bao gồm công nhận các "satoshi sớm" được khai thác trong năm đầu tiên của Bitcoin hoặc ưu tiên các satoshi có thuộc tính toán học đặc biệt, ví dụ như số nguyên tố hoặc các đặc điểm độc đáo khác. Gần đây, một thị trường chuyên bán các satoshi "hiếm", đặc biệt là satoshi đầu tiên trong các khối thông thường, đã xuất hiện với giá hiện tại là 0,03 BTC hoặc 750 đô la Mỹ.
Vang vọng theo thời gian
Mặc dù mang tính cách mạng, nhưng các ứng dụng xây dựng trực tiếp trên blockchain Bitcoin đã nhiều năm không còn là trọng tâm trong trí nhớ cộng đồng. Tuy nhiên, điều này đã thay đổi vào cuối năm 2022, khi Casey Rodarmor, chịu ảnh hưởng từ các công trình trước đó, huyền học số và nhịp điệu phân dạng của mạng Bitcoin, đã giới thiệu lý thuyết Ordinals. Việc triển khai chính thức bằng ví "ORD" đột ngột cho phép bất kỳ ai chạy một nút Bitcoin đều có thể thực hiện Inscriptions Ordinals. Đây là biểu tượng cho sự hòa hợp giữa công nghệ blockchain, di vật kỹ thuật số và định danh kỹ thuật số, tái định nghĩa mạnh mẽ cảnh quan NFT và đưa Bitcoin tiến vào một kỷ nguyên mới về tính hữu ích và thích nghi. Nhiều người ủng hộ Bitcoin cho rằng, chính những đổi mới như vậy đã khiến Bitcoin trở nên thú vị trở lại, kể cả bản thân Casey.
Không phải tất cả những người ủng hộ Bitcoin đều nhiệt tình với các ứng dụng trên Bitcoin. Một số cho rằng chúng có thể làm xói mòn mục tiêu cốt lõi của Bitcoin như một tiền tệ ngang hàng cơ bản, và do đó coi đây là điều tiêu cực. Tuy nhiên, trong vài tháng gần đây, Ordinals đã thu hút được động lực và sự chú ý đáng kể trong không gian này. Vì vậy, chúng tôi cho rằng, ngay cả từ góc độ người quan sát, việc tìm hiểu sâu về Ordinals cũng rất quan trọng.
Nhìn lại quá khứ
Mặc dù vào đầu năm 2023, văn hóa phổ biến trên Twitter crypto cho thấy sự quan tâm đến các ứng dụng Bitcoin, nhưng điều này không phải bắt đầu từ lúc đó. Thậm chí trước khi Bitcoin ra đời, cộng đồng mật mã (cypherpunk) đã tồn tại sự quan tâm đến sưu tầm kỹ thuật số. Trong hình chụp màn hình dưới đây, nhân vật huyền thoại Hal Finney đã thảo luận về khả năng thẻ giao dịch liên quan đến mật mã vào tháng 1 năm 1993:
Các client Bitcoin đầu tiên vốn đã chứa sẵn các ứng dụng từ ban đầu, bao gồm phiên bản sơ khai của trò chơi poker ngang hàng. Trong các trường hợp đáng chú ý khác, những người ủng hộ Bitcoin huyền thoại Satoshi Nakamoto và Hal Finney là những người ủng hộ sớm cho ứng dụng DNS phi tập trung Blockchain BitDNS, sau này trở thành một nhánh rẽ (fork) của Bitcoin là Namecoin. Bản thân Namecoin đã đóng vai trò quan trọng trong thế giới sưu tầm kỹ thuật số, vì các nhà khảo cổ mạng đã phát hiện ra ví dụ đầu tiên về nghệ thuật NFT, được triển khai trên Namecoin vào năm 2014.
Tuy nhiên, cục diện đã thay đổi khi Counterparty Protocol (còn gọi là XCP) ra đời vào năm 2014. Nền tảng này xây dựng trên Bitcoin, chuyên phát hành token có thể thay thế và không thể thay thế. Counterparty Protocol tận dụng một loại giao dịch không tiêu thụ độc đáo gọi là OP_RETURN để gửi dữ liệu lên blockchain. XCP đạt được sự công nhận đáng kể nhờ bộ sưu tập Rare Pepes nổi tiếng sau đó – một loạt tranh châm biếm không quá nghiêm túc về hình ảnh của chính nó, phù hợp với văn hóa tiền mã hóa vui vẻ trong quá khứ. Bộ sưu tập này lấy cảm hứng từ nhân vật phù thủy, là biểu tượng minh họa kém chất lượng gắn liền với meme Phù thủy Bitcoin, khi đó Bitcoin được trìu mến gọi là “tiền tệ kỳ diệu trên Internet”.
Đột nhiên, cộng đồng lập trình viên bắt đầu phản đối. Dường như Bitcoin chưa sẵn sàng cho điều này, ít nhất là ở lớp L1, dẫn đến cuộc “chiến tranh OP_RETURN”. XCP sử dụng 80 byte để ghi thông tin trạng thái, bao gồm cả giá trị băm trạng thái của nó; các nhà phát triển Bitcoin – dường như với hành động thù địch – đã giảm chiều rộng tối đa của OP_RETURN xuống còn 40 byte, giới hạn này kéo dài đến năm 2016. Mặc dù các nhà phát triển XCP có thể vượt qua giới hạn này, nhưng thực tế rằng các ứng dụng xây dựng trên một nền tảng bị các nhà phát triển chống đối đã bắt đầu lộ rõ, cuối cùng làm ngừng mọi sáng tạo tiếp theo.
Kể từ khi Ethereum ra mắt, phần lớn sự quan tâm đến các ứng dụng phi tập trung hoặc blockchain đã chuyển sang các nền tảng cung cấp thái độ thân thiện và hỗ trợ chính thức cho các ứng dụng. Vậy thì gần đây điều gì đã thay đổi? Trong vài năm qua, nhiều người ủng hộ Bitcoin bình thường giữ thái độ “tôi không thích nhiều altcoin, nhưng NFT thì rất tuyệt”, và thường thừa nhận sở hữu một vài món thuộc loại sau.
Bất chấp thái độ của cộng đồng Bitcoin, những người ủng hộ thông thường này trong những năm qua đã từng thử trải nghiệm sưu tầm kỹ thuật số trên các nền tảng khác. Với việc kích hoạt Segwit (2017) và Taproot (2021), hai bản fork mềm của Bitcoin, công nghệ cần thiết đã sẵn sàng. Những gì xảy ra tiếp theo thật khó tin, diễn ra với tốc độ chóng mặt.
Inscriptions > Ordinals
Hấp dẫn hơn hệ thống lý thuyết Ordinals chỉ đơn thuần liệt kê Satoshi là hiện tượng Inscriptions kèm theo, có thể mô tả như một cơn sốt tìm vàng, khi mọi người đua nhau tuyên bố quyền sở hữu tài sản kỹ thuật số trên blockchain Bitcoin. Cho đến nay, đã có hơn 11 triệu Inscriptions, người dùng lưu trữ video, trò chơi, âm nhạc và sách dưới dạng Inscriptions. Một phần sự chú ý này rõ ràng là do yếu tố mới mẻ của việc lưu trữ trực tiếp di vật kỹ thuật số trên chuỗi, thay vì liên kết đến nội dung được lưu trên máy chủ tập trung (đây là mô hình phổ biến nhất của NFT Ethereum).
Rõ ràng rằng những người mô tả Ordinals Inscriptions là “có thể chẳng là gì cả” đã sai, ít nhất cho thấy nhu cầu của con người về các hoạt động khác trên Bitcoin đã vượt xa chỉ đơn giản là chuyển tiền. Một trong những series NFT Inscriptions nổi tiếng nhất là Taproot Wizards và Astral Babes.
Ban đầu, Ordinals Bitcoin trở nên phổ biến như một phương tiện cho NFT Bitcoin, di vật kỹ thuật số và đồ sưu tầm. Tuy nhiên, điều thú vị là các quan sát gần đây cho thấy kể từ tháng 4 năm 2023, phần lớn giao dịch Inscriptions Bitcoin chủ yếu là các inscription dạng văn bản chứ không phải hình ảnh. Điều gì đang thúc đẩy sự thay đổi trong mô hình sử dụng bên trong hệ sinh thái Inscriptions Bitcoin?
Sự xuất hiện của tiêu chuẩn BRC-20
Ngày 8 tháng 3, tiêu chuẩn BRC-20 được giới thiệu, đặt tên theo tiêu chuẩn token ERC-20 nổi tiếng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng token BRC-20 về cơ bản khác biệt ở nhiều điểm so với token ERC-20. Token BRC-20 về bản chất là các Inscriptions Ordinals, nhúng một loại văn bản cụ thể, cung cấp một bộ quy tắc và tiêu chuẩn để tạo và quản lý các token có thể trao đổi (bán trao đổi, về mặt kỹ thuật). Không giống như các tiêu chuẩn token phổ biến trên blockchain EVM, BRC-20 không sử dụng hợp đồng thông minh. Thay vào đó, chúng cho phép người dùng lưu trữ các Inscriptions Ordinals của giao dịch JSON (JavaScript Object Notation) để triển khai hợp đồng token, đúc và chuyển nhượng token. Blockchain được dùng để sắp xếp thứ tự và đánh dấu thời gian các giao dịch. Phần mềm client giải thích chính các giao dịch và từ chối mọi giao dịch không hợp lệ theo quy tắc giao thức (ví dụ như đúc vượt quá lượng cung tối đa).
Tính đến ngày 14 tháng 6, vốn hóa thị trường của tất cả các token BRC-20 đã vượt quá 404 triệu đô la Mỹ. Mặc dù ban đầu làn sóng chủ yếu tập trung vào Inscriptions NFT, nhưng kể từ khi cơn sốt meme coin bùng nổ, vốn hóa token có thể thay thế trên Bitcoin đã tăng trưởng theo cấp số nhân. Token có vốn hóa cao nhất hiện nay, ORDI, tại thời điểm viết bài có vốn hóa vượt 200 triệu đô la Mỹ. Vài tuần trước, khối lượng giao dịch NFT trên Bitcoin đã vượt qua các nền tảng như Ethereum, mặc dù chỉ trong thời gian ngắn.
Mặc dù không phải tất cả người dùng Bitcoin đều hài lòng với sự phát triển này, họ đã đưa ra hàng loạt cáo buộc, từ spam đến lừa đảo. Tuy nhiên, một nhóm bên liên quan — các thợ đào — những người tham gia bảo vệ an toàn chuỗi PoW, có thể rất vui mừng trước sự gia tăng phí giao dịch do hiện tượng Ordinals tạo ra. Kể từ ngày 25 tháng 4, do sự trỗi dậy của Inscriptions Bitcoin, thu nhập của thợ đào đã tăng đáng kể. Đây là một diễn biến quan trọng, vì phí giao dịch bắt đầu vượt qua phần thưởng khối do lạm phát, điều hiếm khi xảy ra trong lịch sử Bitcoin.
Mặt khác, không phải tất cả đều suôn sẻ. Do hoạt động gia tăng này, mạng Bitcoin bắt đầu xuất hiện tình trạng tắc nghẽn rõ rệt. Làn sóng đổ về này khiến phí giao dịch tăng mạnh, gây khó khăn cho một số người dùng và ứng dụng phụ thuộc vào phí giao dịch thấp. Hiệu quả và tính khả thi của giao dịch bị ảnh hưởng, làm lu mờ đi một sự phát triển ban đầu đầy hứa hẹn.
Những thách thức
Cho đến nay, hệ sinh thái ứng dụng đang được xây dựng nhanh chóng, với các dự án mới xuất hiện mỗi ngày, đang phát triển ví, công cụ, thị trường, nền tảng phát hành, thậm chí cả DAO và công cụ quản trị.
Giống như mọi hệ sinh thái mới, tồn tại nhiều thách thức cần giải quyết. Hỗ trợ ví cho Inscriptions còn hạn chế, ngay cả khi có hỗ trợ thì tài liệu thường rất ít, dễ mắc lỗi. Đáng chú ý, tại thời điểm viết bài, ví ORD cổ điển vẫn chưa hoàn toàn hỗ trợ việc gửi token BRC-20. Những yếu tố này dễ dàng vô tình làm mất inscription, đặc biệt là khi không có hoặc không ghi nhận hỗ trợ ví. Khi quản lý Inscriptions bằng các công cụ cơ bản, cần có chuyên môn xử lý UTXO Bitcoin. May mắn thay, việc sử dụng cụm từ khóa gốc BIP-39 phổ biến cho phép dễ dàng chuyển đổi khóa giữa các ví.
Các câu hỏi
Câu hỏi chính cần trả lời là:
Đây có phải là khởi đầu cho sự hồi sinh của các ứng dụng mạng Bitcoin?
Cho đến nay, rõ ràng tồn tại nhu cầu về sưu tầm kỹ thuật số hoặc di vật, những yếu tố then chốt tạo ra giá trị trong đợt bò giá trước. Tuy nhiên, về mặt biểu đạt, chức năng hợp đồng thông minh trên nền tảng Bitcoin hiện bị hạn chế. Dự kiến sẽ có bản fork mềm ra mắt trong năm nay hoặc năm sau, thông qua việc giới thiệu các hợp đồng mã hóa để nâng cấp hợp đồng thông minh. Trong khi đó, các giải pháp lớp hai như RGB hay BIP-300 có thể cung cấp thêm chức năng và cải thiện khả năng mở rộng.
Nếu các nhà phát triển Bitcoin cố gắng cấm Ordinals, liệu họ có bị thợ đào phản đối không?
Nỗi lo về ngân sách an ninh của Bitcoin ngày càng gia tăng, đặc biệt là mỗi lần giảm một nửa (halving). Hoạt động trên chuỗi mới do Ordinals mang lại cho thấy nhu cầu về không gian khối có thể hỗ trợ việc đào. Rất khó để biện minh cho việc ngăn chặn hoàn toàn hoạt động này, đặc biệt là khi dự kiến lần giảm thưởng khối do lạm phát tiếp theo sẽ diễn ra vào năm 2024.
Một tiêu chuẩn khác có thể thay thế BRC-20 hoặc thậm chí Ordinal/Inscription không?
Như bài viết đã chỉ ra, có một số tiêu chuẩn cạnh tranh đang được giới thiệu; tuy nhiên, giống như chính tiêu chuẩn token ERC-20, giải pháp công nghệ tốt nhất chưa chắc đã giành được sự ủng hộ của thị trường hay chiếm ưu thế.
Sự quan tâm đến sưu tầm kỹ thuật số trên chuỗi Bitcoin có duy trì được lâu dài không?
Điều này chỉ có thể đoán được. Chắc chắn rằng trong chu kỳ trước, ngày càng nhiều người nhận thức được về sưu tầm kỹ thuật số, mặc dù thuật ngữ "NFT" hơi gây khó chịu trong cộng đồng người tiêu dùng.
Nếu Inscriptions biến mất, di sản mà nó để lại có thể là:
-
Sự hiểu biết của người dùng thông thường về mô hình UTXO được tăng cường;
-
Ngày càng nhiều người chạy nút Bitcoin;
-
Satoshi (sats) được công nhận rộng rãi hơn như một đơn vị kế toán;
-
Tiến triển trong việc giải quyết ngân sách an ninh dài hạn cho mạng Bitcoin cơ bản.
-
Chỉ có thời gian mới trả lời được.
Cảnh báo: Hiện vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, như bài viết đã chỉ ra, việc hỗ trợ cho giao thức non trẻ này chưa phổ biến. Tại thời điểm viết bài, công nghệ này còn mới, do đó nếu bạn không phải là chuyên gia, rất dễ mắc sai lầm, ví dụ như làm mất Inscriptions. Hãy thận trọng và đề phòng lừa đảo. Bài viết này không phải là lời khuyên tài chính.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
New Order
