Phân tích toàn diện ngôn ngữ Move: nguồn gốc, ưu điểm và hệ sinh thái phát triển
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phân tích toàn diện ngôn ngữ Move: nguồn gốc, ưu điểm và hệ sinh thái phát triển
Đi sâu vào tìm hiểu các đặc điểm của Move, đồng thời giới thiệu sơ lược về các blockchain áp dụng Move như Sui, Aptos.
Chuyên sâu báo cáo Web3
Tác giả:Mustafa Yilham, Jermaine Wong , Henry Ang
Lời mở đầu:
Quan sát các bài đăng trên Twitter và các ấn phẩm mã hóa, tên của Sui và Aptos thường xuyên xuất hiện. Những blockchain lớp 1 (L1) hiệu suất cao mới này là gì? Vì sao chúng thu hút được sự đầu tư từ các công ty như a16z, FTX, Multicoin? Chúng tôi nhận thấy cả hai blockchain này đều có mối liên hệ sâu sắc với Diem và đều sử dụng một ngôn ngữ lập trình mới – Move.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ đi sâu vào các đặc điểm của Move, giới thiệu sơ lược về các blockchain sử dụng Move như Sui, Aptos, sau đó nhìn lại quá trình hình thành của Solidity/EVM, cuối cùng so sánh xem liệu Move và MoveVM có thể xây dựng nên một hệ sinh thái phát triển sôi động cho riêng mình hay không.
Mục lục đơn giản:
1. Nguồn gốc của Move
2. Lợi thế của Move
3. Hệ sinh thái phát triển của Move
4. Solidity/EVM: Làm thế nào để trở thành hệ sinh thái nhà phát triển năng động nhất
5. Tương lai của ngôn ngữ Move
1. Nguồn gốc của Move
Move là một ngôn ngữ lập trình dựa trên Rust, được phát triển cho dự án blockchain Diem của Meta. Nhóm lúc đó đang nghiên cứu các ngôn ngữ hợp đồng thông minh khác nhưng không tìm được ngôn ngữ nào đáp ứng được các yêu cầu về tính khan hiếm, tính xác định và khả năng kiểm chứng, do đó họ đã tự xây dựng Move.
Kho mã nguồn Move trên GitHub hiện tại do Mysten Labs quản lý, đội ngũ phát triển Sui và Aptos tạo thành nhóm cốt lõi phát triển Move. Tầm nhìn của ngôn ngữ Move là trở thành "JavaScript trong Web3", một khung giúp các nhà phát triển xây dựng ứng dụng blockchain một cách an toàn, dễ dàng và nhanh chóng.
2. Lợi thế của Move
Move độc lập với nền tảng, hỗ trợ các thư viện chia sẻ, công cụ và cộng đồng nhà phát triển qua nhiều blockchain. Thiết kế của ngôn ngữ Move nhấn mạnh tính bảo mật, nhằm tránh nhiều tình huống mà người dùng Web3.0 từng gặp phải, bao gồm nhưng không giới hạn ở các lỗ hổng lặp lại (re-entrancy vulnerabilities), token độc (poison tokens) và phê duyệt token giả mạo (spoofed token approvals). Tài sản kỹ thuật số cũng nên được coi là tài nguyên, điều này có nghĩa là chúng không thể bị sao chép tùy tiện hoặc vô tình phá hủy.
Để cung cấp thêm lớp bảo vệ, Move có thể được hỗ trợ bởi công cụ xác minh Move Prover, cho phép nhà phát triển viết các đặc tả chính thức cho các tính năng then chốt của ứng dụng và dùng bộ xác minh để kiểm tra tính đúng đắn của mã thực thi trong vòng 30 giây.
3. Hệ sinh thái phát triển của Move
1. Sui do Mysten Labs phát triển
(1) Sui là gì, tiểu sử đội ngũ ra sao?
Sui của Mysten Labs là một blockchain proof-of-stake phi tập trung, có đặc điểm mở rộng ngang về thông lượng và lưu trữ. Đội ngũ đứng sau Mysten Labs đến từ Novi Research, bộ phận nghiên cứu và phát triển blockchain tiên tiến bên trong Meta, chuyên vận hành blockchain Diem và mã hóa ngôn ngữ lập trình Move. Nhóm sáng lập bao gồm CEO Evan Cheng, CPO Adeniyi Abiodun, CTO Sam Blackshear (người sáng lập Move), nhà khoa học trưởng George Danezis và nhà mật mã học trưởng Kostas Chalkais.
(2) Các sự kiện gây quỹ
Mysten Labs đang đàm phán để huy động 200 triệu USD trong vòng gọi vốn Series B với định giá 2 tỷ USD, do FTX Ventures dẫn dắt. Vào cuối năm 2021, Mysten Labs đã huy động được 36 triệu USD trong vòng Series A do Andressen Horowitz dẫn dắt.
(3) Hiệu suất hoạt động
Dự kiến tốc độ xử lý của Sui vượt quá 120.000 TPS, có thể xử lý giao dịch độc lập trong chưa đầy một giây, và xử lý giao dịch phức tạp hơn (đối tượng chia sẻ) trong vòng 3 giây. Quan hệ phụ thuộc giữa các giao dịch được ánh xạ trước khi thực thi, cho phép xử lý giao dịch độc lập thông qua phát sóng đồng thuận Byzantine, còn các giao dịch liên quan đến đối tượng chia sẻ thì được xử lý bằng một giao thức đồng thuận khác có tên Narwhal & Tusk.
(4) Ngôn ngữ Move trên Sui
Khi sử dụng Move, Sui đã thay đổi một số chức năng cốt lõi của Move, đặc biệt là toán tử lưu trữ toàn cục và các khả năng then chốt. Những thay đổi này giữ nguyên tính bảo mật và linh hoạt của Move nhưng tối ưu hóa cơ chế lưu trữ và địa chỉ, từ đó nâng cao hiệu suất mạng và giảm thời gian xác nhận giao dịch.
(5) Bản đồ phát triển
DevNet của Sui đã được công bố công khai từ tháng 5, và nhóm đã thông báo khởi động testnet có thưởng vào tháng 8 năm 2022. Đăng ký Sui Hackathon cũng đã bắt đầu từ cuối tháng 6.
(6) Các dự án trong hệ sinh thái
Thông tin về các dự án phát triển trên Sui vẫn rất ít. Cho đến nay, ví tự quản dạng tiện ích mở rộng Chrome Sui Wallet đã được ra mắt, và ví bên thứ ba Ethos Wallet đã được sử dụng trên DevNet.
2. Aptos
(1) Aptos là gì, những người đứng sau là ai?
Aptos là một blockchain lớp 1, sứ mệnh của nó là tạo ra quyền truy cập phổ quát và công bằng tới tài sản phi tập trung cho hàng tỷ người. Aptos được đồng sáng lập bởi CEO Mo Shaik và CTO Avery Ching, cựu kỹ sư phần mềm trưởng về giải pháp blockchain bên trong Meta. Trước khi gia nhập Meta, Mo từng làm việc tại Conesnsys, BlackRock và Boston Consulting Group, trong khi Avery từng làm việc tại Yahoo. Các thành viên khác trong đội ngũ Aptos bao gồm các tiến sĩ, nhà nghiên cứu, kỹ sư, nhà thiết kế và chiến lược gia, từng có kinh nghiệm làm việc tại Meta, Novi, Amazon, VMware, v.v.
(2) Sự kiện gây quỹ
Vào tháng 3, Aptos đã hoàn tất khoản đầu tư 200 triệu USD do a16z dẫn dắt, với sự tham gia của Tiger Global, Katie Haun, Multicoin Capital, 3 Arrows Capital, FTX Ventures và Coinbase Ventures. Sau đó, vào ngày 25 tháng 7, Aptos tiếp tục huy động được 150 triệu USD do FTX Ventures dẫn dắt.
(3) Hiệu suất hoạt động
Hiện tại, Aptos đạt mức tối đa 10.000 TPS, với thông lượng lý thuyết tối đa lên tới 160.000 TPS. Hầu hết các giao dịch được xác thực sau hai lần phát sóng mạng, thời gian hoàn tất là 250ms. Chìa khóa giúp Aptos đạt được thông lượng cao là khả năng tách rời tầng thực thi giao dịch khỏi giao thức đồng thuận, đạt được khả năng thực thi song song thông qua Block-STM, và đạt được độ trễ dưới một giây thông qua đồng bộ trạng thái. Bộ máy đồng thuận được cải biên từ HotStuff của Diem và là phiên bản lặp thứ 4 của nhóm phát triển.
(4) Ngôn ngữ Move trên Aptos
Aptos mở rộng các chức năng bổ sung cho MoveVM cốt lõi thông qua lớp adapter, bao gồm tính song song thông qua Block-STM, cho phép thực thi giao dịch đồng thời mà không cần đầu vào người dùng, bảng lưu trữ quy mô lớn và khóa lưu trữ trong tài khoản, cùng với cơ chế lưu trữ phân cấp chi tiết (fine grained storage) — lượng dữ liệu trong tài khoản ảnh hưởng đến phí gas của các giao dịch liên quan đến tài khoản đó.
(5) Bản đồ phát triển
DevNet của Aptos đã được công bố công khai từ tháng 3, và nhóm đã hoàn thành giai đoạn 1 trong số 4 giai đoạn testnet có thưởng được lên kế hoạch, hiện đang tiến hành giai đoạn 2. Vào tháng 6, Aptos cũng đã công bố một chương trình tài trợ nhằm thúc đẩy nhanh hơn nữa sự phát triển của hệ sinh thái Aptos, hiện các ứng dụng đã có thể đăng ký và sử dụng.
(6) Tiến triển hệ sinh thái
Kho lưu trữ cốt lõi của Aptos hiện có hơn 1.500 fork, hiện đã có hơn 100 dự án trải dài khắp DeFi, NFT, game,... dự kiến sẽ triển khai trên mainnet. Các đội ngũ như Pontem Network, Macalinao brothers, Nutrios, PayMagic, MartianDAO, Solrise,... hiện đang chuẩn bị cho mainnet Aptos dự kiến ra mắt vào cuối tháng 9.
3. Các blockchain khác áp dụng ngôn ngữ Move
(1)0L – một giao thức blockchain lớp 1 được fork từ kho mã nguồn mở của Diem. Dự án mã nguồn mở này bắt đầu từ năm 2019, là một sáng kiến do cộng đồng dẫn dắt, không có nhà tài trợ doanh nghiệp, vốn đầu tư mạo hiểm hay quỹ nào.
(2)Starcoin – một nền tảng hợp đồng thông minh, sử dụng cơ chế đồng thuận Proof-of-Work được tăng cường và ngôn ngữ Move. Nó tối ưu hóa việc xây dựng các hệ sinh thái khác nhau như DeFi, NFT, trò chơi thông qua tính tương tác phân tầng và linh hoạt.
4. So sánh Sui/Aptos với các blockchain khác
So sánh đa chiều bốn blockchain công khai
Nguồn: Aptos, Solana Explorer, Etherscan, Sui Node, Aptos Node, Solana Node, ETH Node
Từ bảng so sánh trên, có thể thấy Sui và Aptos giống Solana ở chỗ đều thực hiện song song các giao dịch, do đó có thông lượng cao hơn.
Tuy nhiên, khi vận hành một nút xác thực đầy đủ, Sui và Aptos lại gần Ethereum hơn vì rào cản gia nhập thấp hơn, điều này sẽ góp phần thúc đẩy sự phi tập trung hóa mạnh mẽ hơn trong cộng đồng xác thực mạng lưới.
Thú vị là nhu cầu lưu trữ của Sui và Aptos thấp hơn đáng kể so với Solana và Ethereum. Khi hai blockchain non trẻ này tích lũy thêm nhiều trạng thái lịch sử tương tự, ta sẽ cần xem xét liệu không gian lưu trữ lớn hơn có thực sự mang lại giá trị hay không.
4. Solidity/EVM: Làm thế nào để trở thành hệ sinh thái nhà phát triển năng động nhất
Để hiểu đầy đủ con đường phát triển mà Move/MoveVM đang theo để xây dựng ngôn ngữ lập trình và máy ảo riêng, chúng ta cần nhìn lại Solidity/EVM và cách chúng trở thành ngôn ngữ lập trình hợp đồng thông minh thực tế ngày nay.
Trong giai đoạn đầu, có hai cách để viết hợp đồng thông minh trên blockchain mới.
a) Sử dụng ngôn ngữ lập trình hiện có và chạy nó thông qua máy ảo chung WebAssembly (WASM)
b) Xây dựng một ngôn ngữ lập trình mới và một máy ảo mới từ đầu.
Mặc dù Solidity và EVM chọn con đường ít người đi, nhưng dường như nó đã đơm hoa kết trái sau sự bùng nổ DeFi năm 2020. Vậy Solidity/EVM đã vượt qua WASM VM chung như thế nào? Nhà phát triển cốt lõi của Starcoin, @jolestar, cho rằng có ba lý do sau:
a) Ngôn ngữ chung phù hợp hơn với hệ điều hành chứ không phải blockchain. Nếu loại bỏ các chức năng như gọi hệ thống, I/O tập tin, phần cứng, mạng và thư viện đồng thời, thì thư viện chia sẻ giữa hợp đồng thông minh và ngôn ngữ lập trình là rất ít. Điều này đi ngược lại mục đích sử dụng ngôn ngữ lập trình chung, vì lợi thế chính của ngôn ngữ lập trình là tận dụng các thư viện chia sẻ sẵn có trong hệ sinh thái nhà phát triển.
b) Mặc dù về lý thuyết WASM có thể hỗ trợ nhiều ngôn ngữ lập trình khác nhau, thực tế là các ngôn ngữ có hệ thống runtime (ví dụ như Go, Java) không phù hợp với blockchain vì khi biên dịch sẽ tạo ra file nhị phân rất lớn. Điều này hiệu quả giới hạn ngôn ngữ lập trình còn lại là C, C++ và Rust, xét về độ khó học thì không khác biệt nhiều so với Solidity. Ngoài ra, việc sử dụng nhiều ngôn ngữ khác nhau có thể dẫn đến sự phân mảnh không mong muốn trong hệ sinh thái nhà phát triển.
c) Do mỗi chuỗi có cơ chế xử lý trạng thái khác nhau, ngay cả khi chạy trên cùng một WASM VM, vấn đề tương tác vẫn tồn tại. Vì hợp đồng thông minh trên mỗi chuỗi không thể di chuyển trực tiếp sang chuỗi khác, nên cũng tồn tại vấn đề phân mảnh hệ sinh thái nhà phát triển.
Hơn nữa, với các thư viện mã nguồn mở có thể sao chép, Solidity đã chứng minh được sự gắn bó với người dùng. Việc sử dụng mã đã được kiểm toán là một tiện ích to lớn đối với các nhà phát triển ứng dụng; cần biết rằng mọi hợp đồng thông minh an toàn đều phải trải qua kiểm toán bảo mật, và mỗi dòng mã đều phát sinh thêm chi phí.
Hệ sinh thái nhà phát triển lớn hơn từ cộng đồng EVM đã đóng góp lượng lớn mã được kiểm toán, điều này sẽ khuyến khích thêm nhiều nhà phát triển xây dựng trên EVM.
5. Tương lai của ngôn ngữ Move
Move/MoveVM hiện đang đi theo con đường tương tự như Solidity/EVM, và có một số dữ liệu cho thấy điều đó.
Nguồn: a16z State of Crypto
Solana cũng đưa ra lựa chọn tương tự, sử dụng ngôn ngữ lập trình Rust để xây dựng máy ảo riêng, và có thể thấy hoạt động phát triển quy mô lớn trên các chuỗi Move đang tương tự với đường cong tăng trưởng ban đầu của Solidity. Về phía người dùng, Solana cũng đã khẳng định vị thế là chuỗi có nhiều tài khoản hoạt động nhất trên các chỉ số hàng ngày, 7D và 30D.
Vì FTX Ventures là nhà đầu tư của cả Sui và Aptos, chúng tôi tin rằng họ có thể giúp phát triển hệ sinh thái Move, giống như vai trò họ từng đảm nhiệm trong giai đoạn khởi đầu của Solana. Tổng kết lại, cả Sui và Aptos đều đang tích cực thúc đẩy DevNet của mình, bao gồm các phần thưởng ươm tạo và cuộc thi hackathon, chúng tôi dự đoán hoạt động của nhà phát triển sẽ gia tăng trong vài tháng tới.
Hơn nữa, để giúp khắc phục tình trạng thiếu hụt tài nguyên nhà phát triển ban đầu khi bắt đầu với một ngôn ngữ mới, và hỗ trợ nhà phát triển từ các ngôn ngữ khác dần chuyển sang ngôn ngữ mới, các dự án như Pontem đã phát triển một phiên bản fork của Diem MoveVM, hiện có thể triển khai trên các chuỗi hiện có như Polkadot, Cosmos, Avalanche,... và đang phát triển một EVM tương thích với MoveVM.
Nhìn chung, chúng tôi tin rằng Move là một ngôn ngữ có thể cung cấp cách thức an toàn hơn, nhanh chóng hơn và đơn giản hơn để viết hợp đồng thông minh, sẽ trở thành nền tảng cơ sở cho một hệ sinh thái nhà phát triển mạnh mẽ và năng động, và chắc chắn sẽ có người sử dụng Move để xây dựng các ứng dụng Web3 thế hệ tiếp theo, thu hút thêm nhiều người dùng Web3 hơn.
Trong vài tuần tới, chúng tôi sẽ chia sẻ các khám phá và phân tích sâu hơn về các blockchain Sui và Aptos.
Bài viết này không thể hoàn thành nếu không có sự giúp đỡ của Jolestar, người đã cung cấp chuyên môn kỹ thuật và góc nhìn của mình. Jolestar là người dùng sớm của Move và là nhà phát triển cốt lõi của Starcoin.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Bixin Ventures
