Phỏng vấn mới nhất của Musk: 3–7 năm tới sẽ cực kỳ khó khăn
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phỏng vấn mới nhất của Musk: 3–7 năm tới sẽ cực kỳ khó khăn
Chúng ta đều đang sống trong một thời đại đầy bất định.
Chuyên sâu báo cáo Web3Nguồn: Lưu Nhuận
Thế giới này rốt cuộc sẽ phát triển thành dạng nào?
Trong ba đến năm năm tới, chúng ta sẽ đối mặt với những thay đổi gì? Công việc, tài sản và thế hệ kế tiếp của chúng ta sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn đến mức nào?
Trước làn sóng khổng lồ của thời đại, liệu chúng ta là những người lướt sóng hay những người chìm nghỉm?
Tôi biết. Tôi biết. Không ai có thể khẳng định chắc chắn rằng mình thực sự dự đoán được tương lai. Bởi vì tương lai không phải một đường ray chính xác, mà là một khu rừng mờ sương. Tất cả chúng ta đều đang tiến bước trong bóng tối.
Nhưng luôn tồn tại một số người đi trước một chút. Cảnh tượng họ nhìn thấy và quan điểm họ nắm giữ có thể chưa phải câu trả lời cuối cùng, nhưng vẫn đáng để chúng ta học hỏi, thấu hiểu và tham khảo—rồi từ đó điều chỉnh lại con đường của chính mình.
Elon Musk có lẽ chính là một trong số những người như vậy.
Vào ngày 6 tháng 1, một cuộc phỏng vấn sâu rộng kéo dài ba giờ đã được phát hành trên podcast “Moonshots”. Trong cuộc phỏng vấn này, có ba nhân vật tham gia đối thoại: Elon Musk, nhà đầu tư Dave Blundell và nhà tiên tri nổi tiếng, đồng sáng lập Đại học Singularity – Peter Diamandis.
Tuy nhiên, gọi đây là một cuộc phỏng vấn thì chưa thật chính xác; đúng hơn, đây là một chuỗi tiên đoán mật độ cao về thập kỷ tới. Khối lượng thông tin đồ sộ cùng những quan điểm mang tính đột phá đã khiến cuộc đối thoại này trở thành tâm điểm tranh luận. Musk đã trình bày toàn bộ suy tư nền tảng của ông về trí tuệ nhân tạo (AI), robot, năng lượng, không gian và hình thái xã hội tương lai—không phải những viễn cảnh mơ hồ, mà là những đánh giá cụ thể kèm theo lộ trình thời gian rõ ràng.
Vậy cuộc phỏng vấn mới nhất của Musk cụ thể đã nói điều gì? Và điều đó liên quan gì đến chúng ta?
Tôi đã cố gắng hệ thống hóa nội dung.
Hôm nay, tôi xin chia sẻ cùng bạn.
01
“Ba đến bảy năm tới sẽ vô cùng khó khăn.”
Bạn có cảm giác như thế này không?
Thế giới đang ngày càng chuyển biến nhanh hơn và ngày càng khó hiểu hơn. Kỹ thuật hôm qua còn đang bàn luận, hôm nay đã bị những thuật ngữ mới phủ lấp. Cảm giác bất an và lo lắng mơ hồ ấy cũng bắt đầu xuất hiện.
Cảm giác này có thật không?
Tôi nghĩ Musk sẽ trả lời bạn: Đúng vậy. Cảm giác của bạn hoàn toàn có cơ sở.
Ngay từ đầu cuộc phỏng vấn, Diamandis đã đặt ra một câu hỏi mà rất nhiều người đang quan tâm:
“Lo ngại của tôi không nằm ở tương lai xa, mà ở ba đến bảy năm tới. Làm sao chúng ta tiến tới ‘Star Trek’ thay vì ‘Terminator’?”
Đây là một câu hỏi cực kỳ chuẩn xác. Nó kéo nỗi sợ hãi về tương lai từ một hình dung xa vời xuống một khoảng thời gian mà mỗi người đều có thể cảm nhận được: ba đến bảy năm. Musk không an ủi, cũng chẳng do dự.
“Giai đoạn chuyển tiếp này sẽ đầy chông gai.”
Trước khi đạt tới một tương lai khả dĩ tuyệt vời, chúng ta sẽ phải vượt qua một chặng đường dốc đứng vô cùng gian nan. Và hiện tại, chúng ta đang đứng ngay ở điểm khởi đầu của chặng đường ấy. Vì vậy, nỗi lo lắng của bạn không phải ảo giác. Cảm giác “khó khăn” này sẽ là một trải nghiệm phức tạp chưa từng có trong đời. Thậm chí Musk còn cho biết, trong giai đoạn đó, những biến đổi mạnh mẽ, bất ổn xã hội và sự thịnh vượng khổng lồ sẽ xảy ra đồng thời.
Một bên là biển nước. Một bên là ngọn lửa.
Một bên là phép màu sản xuất do AI và robot mang lại: của cải sẽ được tạo ra với tốc độ chưa từng thấy, vật chất sẽ dồi dào đến mức chưa từng có. Bên kia là cấu trúc xã hội cũ, mô hình kinh doanh cũ và các vị trí việc làm cũ sẽ bị công nghệ mới phá hủy với cùng tốc độ, gây ra những xáo trộn lớn.
Cảnh tượng mâu thuẫn này chính là chủ đề xuyên suốt của ba đến bảy năm tới.
Sự phấn khích và nỗi sợ đan xen, hy vọng và hoang mang song hành.
Và chúng ta, đang đứng ngay tại cửa ngõ của cuộc biến đổi này.
02
“Nhân viên văn phòng sẽ là nhóm đầu tiên bị đào thải.”
Vậy, tác động của cuộc biến đổi này sẽ đổ xuống đầu ai trước tiên?
Trước đây, chúng ta thường cho rằng máy móc tất nhiên sẽ thay thế lao động chân tay: công nhân dây chuyền, công nhân vận chuyển tại công trường xây dựng… Chúng ta gọi đây là “cuộc khủng hoảng lao động phổ thông”. Còn những nhân viên văn phòng ngồi trong văn phòng xử lý tài liệu, dữ liệu và thông tin thì dường như tương đối an toàn.
Tuy nhiên, Musk đưa ra một đánh giá khác biệt.
Sự xuất hiện của AI và công nghệ robot là một “cơn sóng thần siêu thanh”. Trước cơn sóng thần này, công việc của nhân viên văn phòng sẽ là bãi cát đầu tiên bị cuốn trôi.
Tại sao?
Bởi bản chất của AI không phải là “sức mạnh cơ bắp nhân tạo”, mà là “trí tuệ nhân tạo”.
Nó thay thế đầu tiên không phải khả năng di chuyển nguyên tử, mà là khả năng xử lý thông tin. Luật sư, kế toán, nhà thiết kế, lập trình viên, chuyên gia phân tích, nhà văn… lõi công việc của những nghề này chính là tiếp nhận thông tin, xử lý thông tin rồi đầu ra thông tin mới.
Nghe có vẻ tàn nhẫn. Nhưng lịch sử luôn lặp lại những nhịp điệu tương tự.
Hãy lấy ví dụ về “máy tính con người”.
Trước khi máy tính điện tử ra đời, “máy tính” thực chất là một chức danh. Hàng trăm, hàng ngàn người ngồi đầy một tòa nhà chọc trời. Công việc của họ là dùng bút và giấy thực hiện những phép tính toán học phức tạp. Họ chính là nhân viên văn phòng của thời đại ấy.
Rồi sao nữa? Rồi một chiếc máy tính nhỏ gọn, chạy phần mềm bảng tính, xuất hiện. Sức mạnh tính toán của một chiếc máy tính đã vượt xa cả tòa nhà đầy người kia. Vì vậy, nghề “máy tính con người” đã vĩnh viễn biến mất.
Câu chuyện tương tự có thể lại tái diễn. Musk cho biết, chỉ với trình độ AI hiện tại, đã có thể thực hiện hơn một nửa công việc của nhân viên văn phòng.
Quan trọng hơn, luật cạnh tranh cũng đã thay đổi.
Trước đây, là sự cạnh tranh giữa một công ty với một công ty khác. Nhưng trong tương lai, sẽ là cuộc cạnh tranh giữa một công ty “gần như hoàn toàn do AI điều khiển” và một công ty “vẫn phụ thuộc nặng vào nhân viên văn phòng con người”. Đây hoàn toàn không phải một cuộc so tài công bằng.
Vì vậy, khi giá trị cốt lõi của bạn nằm ở khả năng xử lý thông tin, bạn đã đứng ngay trên tuyến đường chính mà AI đang tiến quân.
03
“Bằng cấp đang mất giá với tốc độ chưa từng có.”
Nếu ngay cả công việc cũng trở nên bất ổn, thì khoản đầu tư dài hạn của chúng ta nhằm phục vụ công việc—như giáo dục—sẽ ra sao?
Học tập chăm chỉ, thi đỗ vào trường đại học tốt, tìm được công việc tốt—đây dường như là “thỏa thuận xã hội” của một thế hệ. Vì mục tiêu này, nhiều người đã đầu tư rất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc.
Nhưng Musk cho biết, thỏa thuận này đang bị xé bỏ. Tấm bằng đại học đắt đỏ trong tay bạn đang mất giá với tốc độ chưa từng có.
Tại sao?
Thứ nhất, tỷ lệ đầu tư – lợi ích đang mất cân bằng nghiêm trọng.
Từ năm 1983 đến nay, học phí đại học tại Mỹ đã tăng 900%. Chi phí đầu tư ngày càng tăng cao. Còn giá trị thì sao? Trước một thế giới biến đổi chóng mặt, chương trình giảng dạy tại các trường đại học có thể vài năm không được cập nhật, khó theo kịp nhu cầu thực tế. Bốn năm học và kiến thức vừa mới tiếp thu có thể đã lỗi thời ngay khoảnh khắc bạn tốt nghiệp.
Thứ hai, cách thức tiếp cận tri thức đã thay đổi căn bản.
Xưa kia, đại học gần như là kênh duy nhất để tiếp cận tri thức chuyên sâu. Nhưng ngày nay, một người thực sự tò mò và có năng lực học tập có đến vạn cách để tiếp cận tri thức mình muốn học. Trong tương lai, trợ lý AI cũng sẽ đảm nhiệm vai trò cực kỳ quan trọng trong giáo dục.
Trợ lý AI đầy kiên nhẫn, có thể hiểu được điểm mù tri thức, thói quen học tập, thậm chí cả dao động cảm xúc của bạn. Nó có thể giảng dạy riêng cho bạn 24/7 theo cách phù hợp nhất. Trước “gia sư cá nhân siêu cấp” như vậy, sức cạnh tranh của lớp học truyền thống sẽ giảm mạnh.
Vậy đại học đã hoàn toàn mất giá trị?
Cũng không hẳn. Musk dùng một từ để mô tả.
Trải nghiệm xã hội.
Đúng vậy. Việc đến trường có thể chủ yếu vì hoạt động xã hội. Bạn cần sống cùng một nhóm bạn đồng trang lứa, học cách giao tiếp với người khác, cách sống độc lập, trải nghiệm một “hành trình xã hội hướng tới trưởng thành”. Kiến thức học được có thể chỉ là yếu tố thứ yếu.
Dĩ nhiên, điều này không có nghĩa tri thức trở nên kém quan trọng. Ngược lại, tri thức còn quan trọng hơn bao giờ hết.
Nhưng dưới hình thức bằng cấp, đại học đang nhanh chóng đánh mất vị thế “giấy chứng nhận năng lực tri thức” độc quyền của mình.
Vậy bạn còn sẵn sàng chi bao nhiêu chi phí cho tấm bằng này?
Đây là một câu hỏi đáng để mỗi người trong chúng ta suy ngẫm.
04
“Bạn không cần tiết kiệm cho tuổi già nữa—điều đó sẽ trở nên vô nghĩa.”
Được rồi. Đến đây, dường như chúng ta chỉ toàn nói những “tin xấu”.
Hít một hơi thật sâu. Hãy mở rộng tầm nhìn sang một chiều kích dài hơn, để xem xét viễn cảnh tương lai xa xăm kia có thể trông như thế nào.
Đừng lo lắng chuyện tiết kiệm cho tuổi già nữa. Trong 10–20 năm tới, việc này sẽ trở nên vô nghĩa.
Tại sao lại như vậy?
Bởi vì chúng ta tiết kiệm cho tuổi già là vì lo ngại rằng khi về già, mất khả năng lao động, chúng ta sẽ không đủ khả năng chi trả cho các chi phí sinh hoạt cơ bản như ăn, ở, đi lại, y tế… Do đó, hôm nay chúng ta dành một phần tiền để đối phó với sự bất định trong tương lai.
Nhưng nếu trong tương lai, những hàng hóa và dịch vụ vốn đòi hỏi rất nhiều tiền của chúng ta ngày nay đều trở nên gần như miễn phí thì sao?
Đây chính là lập luận cốt lõi của Musk.
Ông cho rằng, khi năng suất tự động hóa được áp dụng tới mức tối đa, chi phí sản xuất hầu như mọi hàng hóa và dịch vụ sẽ bị nén xuống mức gần như vô hạn. Chi phí lao động? Gần bằng không. Chi phí trí tuệ? Cũng gần bằng không. Chỉ còn lại chi phí nguyên vật liệu và năng lượng cơ bản nhất.
Vì vậy, đó sẽ là một thời đại “vật chất dồi dào vô hạn”.
05
“Trong vòng ba năm, khả năng phẫu thuật của robot sẽ vượt xa bác sĩ ngoại khoa con người.”
Vậy, ai sẽ hiện thực hóa thời đại ấy?
Rất có thể là robot. Thậm chí Musk còn khẳng định, trong ba năm tới, khả năng phẫu thuật của robot sẽ vượt xa cả những bác sĩ ngoại khoa hàng đầu thế giới.
Lưu ý kỹ: Không phải “hỗ trợ”, mà là “vượt xa”.
Tại sao lại như vậy?
Bởi vì “ba định luật mũ”.
Musk cho rằng tốc độ phát triển của robot hình người không do một động cơ duy nhất thúc đẩy, mà bởi ba “động cơ mũ” mạnh mẽ đồng thời vận hành.
1) Năng lực phần mềm AI tăng theo cấp số mũ, khiến thuật toán ngày càng thông minh hơn; 2) Năng lực chip AI tăng theo cấp số mũ, khiến sức mạnh tính toán ngày càng mạnh mẽ hơn; 3) Khả năng linh hoạt cơ-điện tăng theo cấp số mũ, khiến thân thể robot ngày càng linh hoạt và chính xác hơn.
Ba động cơ vốn đã chạy theo cấp số mũ này, khi nhân lên cùng nhau, sẽ tạo ra tốc độ tiến hóa nhanh đến kinh ngạc. Hơn nữa, còn xuất hiện hiệu ứng đệ quy.
Robot sẽ bắt đầu sản xuất robot.
Một bác sĩ ngoại khoa hàng đầu có thể phải bắt đầu từ trường y, học tập gần chục năm, luyện tập hàng nghìn thậm chí hàng chục nghìn ca phẫu thuật, mới rèn giũa được kỹ nghệ tuyệt đỉnh. Kiến thức và kinh nghiệm của ông gần như không thể sao chép 100% cho người khác.
Còn robot thì sao? Robot phẫu thuật đầu tiên có thể còn vụng về. Nó cần học hỏi từ bác sĩ con người, thực hiện vô số lần huấn luyện mô phỏng. Nhưng một khi nó hoàn thành một ca phẫu thuật thành công, toàn bộ kinh nghiệm, dữ liệu và từng sai lầm nó từng mắc phải sẽ lập tức được tải lên đám mây. Robot thứ hai, thứ ba, hay robot thứ mười nghìn, ngay từ khoảnh khắc xuất xưởng, đã sở hữu toàn bộ kinh nghiệm của tất cả những người anh em đi trước.
Chúng không mệt mỏi, không dao động cảm xúc, không run tay vì đêm qua ngủ không đủ giấc. Chúng có thể quan sát mạch máu và dây thần kinh ở quy mô vi mô—điều bác sĩ con người không thể làm được.
Đây là một kiểu “tiến hóa tập thể”.
Con người cần rất lâu. Còn robot, có thể chỉ cần vài giờ.
Đây mới chính là điều khiến robot thực sự khiến con người phải kính nể.
06
“Đơn vị tiền tệ của thế giới tương lai, về bản chất, chính là watt.”
Bộ não AI và thân thể robot sẽ tạo nên một tương lai với năng suất cực kỳ phát triển.
Còn năng lượng chính là nền tảng cho tất cả những điều này. Musk nói:
Đơn vị tiền tệ của thế giới tương lai, về bản chất, chính là watt.
Tiêu chuẩn cuối cùng để đo lường sức mạnh của một quốc gia, một tổ chức, thậm chí một cá nhân trong tương lai, có thể sẽ không còn là số vốn tài chính họ sở hữu, mà là lượng năng lượng họ có thể huy động và chuyển hóa.
Năng lượng—đặc biệt là điện—là thức ăn cho sức mạnh tính toán của AI, là calo cho robot, và là động lực đầu tiên thúc đẩy mọi biến đổi thế giới.
Không có năng lượng, dù AI thông minh đến đâu cũng chỉ là những dòng mã ngủ yên. Dù robot mạnh mẽ đến đâu cũng chỉ là một đống kim loại lạnh lẽo.
Nhưng năng lượng sẽ đến từ đâu?
Là một “người theo chủ nghĩa nguyên giáo năng lượng mặt trời” cực đoan, Musk cho rằng, so với Mặt Trời, mọi nguồn năng lượng khác trong toàn bộ lịch sử nhân loại đều giống như “người thời kỳ đồ đá ném vài cành cây vào đống lửa”. Vì sao? Bởi Mặt Trời là một “lò phản ứng tổng hợp hạt nhân khổng lồ, miễn phí”, treo lơ lửng cách Trái Đất 93 triệu dặm. Mỗi giây, năng lượng Mặt Trời đổ xuống Trái Đất còn vượt xa tổng tiêu thụ năng lượng của toàn bộ nền văn minh nhân loại trong một năm.
Vì vậy, năng lượng mặt trời chính là câu trả lời của ông. Bản chất vấn đề năng lượng của nhân loại không phải “không đủ dùng”, mà là “làm sao bắt giữ và khai thác hiệu quả hơn” nguồn năng lượng gần như vô tận này.
Thú vị là khi thảo luận chủ đề này, Musk còn bày tỏ sự kinh ngạc trước Trung Quốc.
Tốc độ và quy mô sản xuất tấm pin mặt trời cùng xây dựng cơ sở hạ tầng điện lực của Trung Quốc là “khó tin nổi”.
Thậm chí, ông còn dự đoán rằng năm nay, sản lượng điện của Trung Quốc sẽ vượt Mỹ gấp ba lần.
07
“Mục tiêu đích thực không phải Sao Hỏa, mà là trung tâm dữ liệu không gian.”
Vậy còn bản thân Musk thì sao? Ông định làm gì với vấn đề năng lượng?
“Xây dựng trung tâm tính toán AI trong không gian.”
Tại sao? Xây trên mặt đất không phải tiện lợi và rẻ hơn sao?
Bởi vì AI là một “con quái vật háu ăn điện”. Việc huấn luyện và vận hành những mô hình AI ngày càng mạnh mẽ đòi hỏi lượng điện khổng lồ. Trên Trái Đất, việc sản xuất và truyền tải điện gặp nhiều giới hạn vật lý và môi trường. Nhưng trong không gian, bạn có thể tiếp nhận năng lượng mặt trời liên tục 24/7 với tổn thất cực thấp.
Vì vậy: 1) Giá trị cốt lõi trong tương lai là AI; 2) Rào cản cốt lõi của AI là sức mạnh tính toán; 3) Rào cản cốt lõi của sức mạnh tính toán là năng lượng; 4) Năng lượng trên Trái Đất là hữu hạn và đắt đỏ; 5) Năng lượng mặt trời trong không gian là vô hạn và miễn phí.
“Việc chuyển trung tâm dữ liệu AI lên không gian, xét về dài hạn, là giải pháp hiệu quả và kinh tế hơn.”
Tuy nhiên, để hiện thực hóa điều này, cần một điều kiện tiên quyết: chi phí phóng phải giảm xuống mức đủ thấp.
Đây mới chính là lý do Musk say mê nghiên cứu tàu vũ trụ Starship tái sử dụng hoàn toàn.
Bởi vì khi Starship có thể bay đi bay lại giữa Trái Đất và không gian như máy bay, chi phí đưa một tấm pin mặt trời hoặc một máy chủ lên không gian mới đủ rẻ.
08
“Trung Quốc sẽ vượt toàn thế giới về sức mạnh tính toán AI.”
Còn chúng ta thì sao?
Trong ba giờ phỏng vấn, từ “Trung Quốc” được nhắc đi nhắc lại nhiều lần.
Musk vừa kinh ngạc, vừa kính nể, đồng thời chia sẻ một kết luận then chốt được suy luận ra. Ông nói:
Dựa trên xu hướng hiện tại, Trung Quốc sẽ vượt xa tổng sức mạnh tính toán AI của tất cả các khu vực còn lại trên thế giới.
Tại sao? Kết luận này được suy luận như thế nào?
Cuộc đua AI giống như một cuộc đua F1. Có hai yếu tố quyết định thành tích cuối cùng của bạn.
Chiếc xe đua. Đường đua.
Chiếc xe đua chính là các công nghệ đỉnh cao như thuật toán AI, thiết kế chip… Về phương diện này, hiện nay Mỹ vẫn sở hữu “động cơ mạnh nhất” và “những nhà thiết kế ưu tú nhất”.
Đường đua chính là cơ sở hạ tầng hỗ trợ những chiếc xe đua này chạy liên tục—chính là sức mạnh tính toán mà chúng ta đã nhắc đến nhiều lần trước đây. Phía sau sức mạnh tính toán là điện năng, là ngành công nghiệp chế tạo, là năng lực sản xuất quy mô lớn để hiện thực hóa mọi thứ. Về “đường đua”, Trung Quốc có lợi thế lớn.
Ví dụ, điện năng: Trung Quốc có khả năng cung cấp “thức ăn” dồi dào hơn cho “con quái vật háu ăn điện” AI.
Ví dụ, chip: Dù vẫn còn khoảng cách ở quy trình sản xuất chip tiên tiến nhất, nhưng khi cuộc đua nano tiến gần đến giới hạn vật lý, sự chênh lệch hiệu năng chip sẽ dần thu hẹp. Lúc đó, quy mô bản thân đã trở thành một lợi thế. Dùng gấp đôi số chip để tạo ra sức mạnh tính toán mạnh hơn là hoàn toàn khả thi về mặt logic.
Ví dụ, công nghiệp chế tạo: Trung Quốc sở hữu hệ thống công nghiệp chế tạo hoàn chỉnh và quy mô lớn nhất thế giới. Dù là xây dựng nhà máy điện, trung tâm dữ liệu hay sản xuất tấm pin mặt trời, năng lực “xây dựng cơ sở hạ tầng” mạnh mẽ này đều có thể nhanh chóng biến kế hoạch thành hiện thực vật lý.
Vì vậy, dù xe đua của bạn tạm thời nhanh hơn, nhưng đường đua của tôi dài hơn ba lần, rộng hơn ba lần, và còn đang được mở rộng không ngừng.
Vì thế, xét về dài hạn, tổng quãng đường tôi có thể chạy sẽ vượt xa bạn rất nhiều.
09
“Thách thức lớn nhất là một tương lai không còn thách thức nào.”
Được rồi. Cho đến lúc này, chúng ta đã thảo luận về công nghệ, công việc, tài sản, năng lượng… Cuộc phỏng vấn ba giờ này cũng bắt đầu tiến vào vùng nước sâu.
Vậy nếu thực sự có một ngày nào đó, mọi vấn đề đều được giải quyết, thì sao?
Đúng vậy. Như Musk từng nói, một cuộc sống không còn thách thức nào có thể không phải điều tốt lành đối với nhân loại.
Chúng ta có quá nhiều thành tựu—nghệ thuật, khoa học, văn hóa, triết học—đều được sinh ra trong cuộc đấu tranh chống lại sự khan hiếm, khó khăn và đau khổ. Chính vì tài nguyên hữu hạn, chúng ta mới học được cách đổi mới. Chính vì đời người ngắn ngủi, chúng ta mới khao khát sáng tạo những giá trị bất hủ. Chính vì tồn tại nỗi đau, chúng ta mới hiểu được ý nghĩa của hạnh phúc.
Thách thức là tảng đá mài cho con người.
Nhưng nếu một ngày nào đó, con dao vẫn còn, mà tảng đá mài bị rút đi, thì sao?
Tôi không biết.
Có lẽ, ít nhất khi tiến về phía tương lai, chúng ta cần giữ trong lòng một chút cảnh giác.
Công nghệ có thể giải quyết vấn đề “làm sao để tồn tại” của chúng ta, nhưng rất khó trả lời câu hỏi “vì sao phải sống”.
Câu trả lời tối hậu ấy, có lẽ chỉ có thể do chính chúng ta đi tìm lại.
10
“Theo đuổi sự thật, giữ vững tinh thần tò mò, nuôi dưỡng thẩm mỹ.”
Đúng vậy.
Hiện tại, chúng ta đang đứng ngay tại cửa ngõ của cuộc biến đổi.
Hãy quay lại câu hỏi ban đầu.
Làm sao chúng ta tiến tới ‘Star Trek’ thay vì ‘Terminator’?
Musk nói, có lẽ chúng ta không nên viết ra những quy tắc cứng nhắc cho AI như “không được gây hại cho con người”. Bởi vì những ràng buộc dựa trên quy tắc dễ dàng bị một AI thông minh né tránh. Điều chúng ta nên tiêm vào AI có lẽ là ba “động lực nền tảng giống như con người” này. Đây cũng là ba điều quan trọng nhất mà tôi có thể nghĩ ra.
Theo đuổi sự thật, giữ vững tinh thần tò mò, nuôi dưỡng thẩm mỹ.
Một AI theo đuổi sự thật sẽ giống một nhà khoa học chính trực. Nó sẽ đưa ra phán đoán dựa trên sự thật và logic. Nó sẽ không đi theo con đường hủy diệt vì thành kiến hay thông tin sai lệch. Sự thật là đường chuẩn cho hành vi của nó, là chiếc la bàn hiệu chỉnh mọi hành động.
Một AI giữ vững tinh thần tò mò sẽ thấy vũ trụ này thật thú vị. Nó sẽ muốn khám phá, muốn hiểu biết. Và con người chính là một trong những hiện tượng phức tạp và thú vị nhất. Vì vậy, trong mắt nó, con người sẽ không phải một “lỗi hệ thống” cần loại bỏ. Tinh thần tò mò sẽ thúc đẩy nó chung sống với chúng ta.
Một AI có thẩm mỹ sẽ khao khát tạo dựng một tương lai tươi đẹp. Nó sẽ trân trọng sự hùng vĩ của vũ trụ, nét duyên dáng của nghệ thuật và kỳ tích của chính sự sống. Thẩm mỹ là bảo đảm cuối cùng để khi sở hữu năng lực mạnh mẽ, nó sẵn sàng dùng năng lực ấy để “sáng tạo”, chứ không phải để “phá hủy”.
Những quy tắc lạnh lùng khó có thể kiềm chế một thiên tài. Nhưng trí tuệ và thiện chí có thể dẫn dắt một thiên tài.
Có lẽ vậy.
Lời cuối
Một cuộc chuyển đổi đầy đau đớn trong ba đến bảy năm, một bến bờ xa xăm nơi vật chất dồi dào vô hạn, cùng những nền tảng cứng cỏi phía sau—năng lượng, sức mạnh tính toán và robot. Vừa có hồi chuông cảnh báo tàn khốc về “đại thất nghiệp nhân viên văn phòng”, vừa có lời hứa hẹn ngọt ngào về “không cần tiết kiệm cho tuổi già”. Vừa là niềm tin cuồng nhiệt vào tốc độ phát triển theo cấp số mũ của công nghệ, vừa là nỗi ưu tư sâu sắc về ý nghĩa tương lai của nhân loại.
Cuộc đối thoại ba giờ này đã vẽ nên một bức tranh tương lai phức tạp đến mức choáng ngợp.
Đúng vậy. Chúng ta đều đang sống trong một thời đại đầy bất định. Lo âu có lẽ là gam màu nền chung của thế hệ chúng ta.
Bởi vì mảnh đất quen thuộc dưới chân chúng ta đang bị một lực lượng chưa từng có tiền lệ tái cấu trúc mạnh mẽ. Những bản đồ cũ đang bị xé toạc, những lục địa mới đang từ từ, nhưng không thể ngăn cản, hiện ra trước mắt chúng ta.
Dĩ nhiên, tôi phải nhấn mạnh thêm một lần nữa: Đây chỉ là quan điểm cá nhân của Musk. Những dự đoán này, dù nghe có vẻ hấp dẫn đến đâu, cũng chưa chắc sẽ trở thành hiện thực 100% trong tương lai. Tương lai có thể tốt đẹp hơn ông tưởng, có thể tồi tệ hơn, hoặc có thể diễn ra theo một cách thức mà tất cả chúng ta đều chưa từng hình dung.
Vì vậy, việc chia sẻ tất cả những điều này không nhằm mục đích để bạn chấp nhận toàn bộ, mà là để cung cấp cho bạn một tấm gương, một hòn đá.
Hãy dùng tấm gương ấy soi vào những điểm mù tri thức và những điểm yếu trong năng lực của chính mình. Hãy dùng hòn đá ấy ném xuống vực sâu tương lai, lắng nghe tiếng vang, quan sát hướng đi.
Rồi hãy xắn tay áo lên, từng bước một, tự mình bước ra con đường tương lai của riêng mình.
Chúc bạn tìm được vị trí của mình trong chuyến hành trình phi thường này.
Và chúc bạn tận hưởng chuyến hành trình ấy.
Cố lên.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
