Dữ liệu khắc nghiệt: 88% token airdrop "sống" không quá 3 tháng
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Dữ liệu khắc nghiệt: 88% token airdrop "sống" không quá 3 tháng
Giá trị thực sự không nằm ở chính token, mà ở hành vi người dùng mà nó có thể thúc đẩy.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Sara Gherghelas
Biên dịch và tổng hợp: BitpushNews
Mặc dù việc airdrop đã thay đổi hệ sinh thái Web3 về tăng trưởng người dùng và mức độ quan tâm, nhưng vẫn còn là trọng tâm bàn luận liệu chúng có thực sự tạo ra hệ sinh thái bền vững hay chỉ đơn thuần gây ra các hoạt động đầu cơ nhất thời.
Airdrop đã trở thành một trong những công cụ tăng trưởng mạnh mẽ nhất trong Web3, có khả năng tạo ra sự chú ý lớn và thu hút hàng triệu người dùng chỉ trong vài ngày. Trong hai năm qua, các dự án trong lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi), token không thể thay thế (NFT) và trò chơi blockchain đã phân phối hàng tỷ đô la Mỹ tiền mã hóa nhằm thưởng cho những người dùng đầu tiên và thu hút các thành viên mới.
Tuy nhiên, câu hỏi then chốt vẫn là: Những lần phân phối này có thực sự tạo ra hệ sinh thái lâu dài, hay chỉ đơn thuần là các hoạt động đầu cơ ngắn hạn? Dù airdrop liên tục thúc đẩy sự gia tăng đáng kinh ngạc về lượng người dùng và khối lượng giao dịch, nhưng ảnh hưởng lâu dài của chúng đối với tỷ lệ giữ chân, mức độ tham gia và giá trị token vẫn còn rất mơ hồ.
Báo cáo này phân tích kết quả từ các đợt airdrop giá trị cao trong các lĩnh vực DeFi, NFT và trò chơi, tập trung vào cách chúng ảnh hưởng đến hành vi người dùng, hiệu suất token và hoạt động trên chuỗi.
Điểm nổi bật (Key Takeaways)
-
Kể từ năm 2017, các dự án đã phân phối hơn 20 tỷ USD tiền mã hóa qua airdrop, riêng năm 2023 đã lên tới 4,5 tỷ USD, khiến airdrop trở thành một trong những chiến lược tăng trưởng mạnh mẽ nhất nhưng cũng tốn kém nhất trong Web3.
-
88% token airdrop mất giá trị trong vòng ba tháng, làm nổi bật khoảng cách giữa cơn sốt ngắn hạn và tính bền vững dài hạn.
-
Airdrop có thể tạo ra đỉnh cao hoạt động đáng kể: Arbitrum đạt 2,5 triệu giao dịch/ngày khi ra mắt, Blur chiếm hơn 70% khối lượng giao dịch NFT chỉ trong một đêm.
-
Tỷ lệ giữ chân vẫn là điểm yếu: nhìn chung, hoạt động giảm xuống mức chỉ cao hơn khoảng 20-40% so với trước airdrop trong vài tuần, đa số người nhận chọn bán ngay và rời đi.
1. Airdrop là gì? Chúng định hình sự phát triển của Web3 như thế nào?
Trong hệ sinh thái Web3, airdrop là việc phân phối miễn phí token đến một nhóm ví nhất định, thường nhằm thưởng cho các hoạt động trước đó hoặc khuyến khích sự tham gia trong tương lai. Khác với ICO (phát hành token lần đầu) yêu cầu người dùng mua token, airdrop đưa trực tiếp token vào tay người dùng. Logic cơ bản rất đơn giản: bằng cách từ bỏ quyền sở hữu, các dự án có thể xây dựng cộng đồng, phân tán quyền quản trị và tạo thanh khoản tức thì cho token của họ.
Airdrop tồn tại dưới nhiều hình thức:
-
Airdrop hoàn lại (Retroactive Airdrops): Thưởng cho những người dùng từng tương tác với giao thức trước đó (ví dụ: Uniswap năm 2020, Arbitrum năm 2023).
-
Airdrop theo khuyến khích (Incentive Airdrops): Khuyến khích hành vi kéo dài như giao dịch, đặt cược hoặc giới thiệu (ví dụ: hệ thống điểm tích lũy của Blur).
-
Airdrop cộng đồng (Community Airdrops): Thưởng cho người nắm giữ NFT, nhà phát triển hoặc thành viên cộng đồng mạng xã hội (ví dụ: BONK trên Solana).
-
Kể từ năm 2017, airdrop đã phát triển từ một phương pháp truyền thông kỳ lạ thành một trong những chiến lược marketing hiệu quả nhất trong Web3. Các dự án không còn trả tiền quảng cáo mà thay vào đó là phân phối quyền sở hữu.
Ý tưởng là: Người dùng cảm thấy mình là bên liên quan sẽ có xu hướng thử sản phẩm, lan truyền thông tin và trung thành hơn.
Những mốc quan trọng trong lịch sử airdrop:
-
2017–2018, làn sóng đầu tiên: Xuất hiện trong thời kỳ ICO. Nhiều dự án dùng airdrop để mở rộng nhóm Telegram và danh sách ví một cách rẻ tiền. Tác động chủ yếu mang tính đầu cơ, rất ít người dùng tiếp tục tham gia sau khi nhận.
-
2020, tiêu chuẩn vàng UNI: Airdrop $UNI của Uniswap đặt ra tiêu chuẩn vàng. Bằng cách phân phối 400 UNI cho mỗi người dùng cũ (lúc đó trị giá khoảng 1.200 USD, đỉnh hơn 12.000 USD), Uniswap biến những người dùng đầu tiên thành đại sứ. Nó cũng xác lập airdrop hoàn lại là cách công bằng để thưởng cho "những tín đồ thực sự".
-
2021–2022, thời kỳ sổ tay chiến lược airdrop: Airdrop trở thành phần trong chiến lược: dYdX, ENS, LooksRare... sử dụng chúng để thu hút trader, người dùng dịch vụ tên miền hoặc bộ sưu tập NFT. Một số dự án thành công, một số khác bị tràn ngập bởi "người nông dân".
-
2023–2025, thời kỳ siêu airdrop: Arbitrum ($1,97 tỷ), Blur ($818 triệu) và Worldcoin (tiếp tục airdrop cho hơn 10 triệu người dùng) cho thấy việc phân phối quy mô lớn có thể thay đổi toàn bộ hệ sinh thái chỉ trong một đêm.
Mặc dù khó theo dõi chính xác, nhưng các ước tính cho thấy:
-
Kể từ năm 2017, hàng trăm đợt airdrop đã diễn ra trong các lĩnh vực DeFi, NFT, trò chơi và hạ tầng.
-
Tổng giá trị phân phối qua airdrop vượt quá 20 tỷ USD, riêng năm 2023 là 4,5 tỷ USD (bao gồm Arbitrum, Blur, Celestia...).
-
Các đợt airdrop lớn thường nhắm đến 100.000–1 triệu địa chỉ, trong khi các chiến dịch toàn cầu như Worldcoin nhắm đến hàng chục triệu người dùng.
-
Nghiên cứu cho thấy khoảng 88% token airdrop mất giá trị trong vòng 3 tháng sau khi ra mắt, cho thấy rõ mặc dù airdrop thành công như một chiến dịch marketing, nhưng hiếm khi đảm bảo sức mạnh dài hạn cho token.
Tại sao airdrop hiệu quả như một công cụ marketing?
-
Ngưỡng thấp: Người dùng nhận token miễn phí → thử sản phẩm.
-
Hiệu ứng lan truyền: Các đợt airdrop lớn trở thành tin nóng ("tiền miễn phí"), tạo hiệu ứng virus.
-
Phi tập trung: Token lan tỏa quyền sở hữu, trao quyền quản trị cho người dùng và (ít nhất về lý thuyết) gắn lợi ích của họ với tương lai dự án.
-
Áp lực cạnh tranh: Airdrop có thể nhanh chóng chuyển dịch thị phần (ví dụ: Blur đối đầu OpenSea).
Tuy nhiên, chúng cũng đi kèm thách thức: săn airdrop (Airdrop Farming), bán tháo ngay lập tức và khó giữ chân người dùng. Tuy vậy, đến năm 2025, airdrop vẫn là một trong những vũ khí marketing hiệu quả nhất – dù chưa hoàn hảo – trong ngành dapp.
2. Airdrop DeFi và Layer-2: Thúc đẩy tăng trưởng người dùng hay nuôi dưỡng "người nông dân"?
Lĩnh vực DeFi luôn là trung tâm của hiện tượng airdrop. Từ sàn giao dịch phi tập trung đến mạng lưới mở rộng Layer-2, các giao thức đều dùng việc phân phối token để thưởng cho người dùng sớm, phân tán quyền quản trị và quan trọng nhất — thu hút người dùng mới. Thực tế, những đợt airdrop lớn nhất và được thảo luận nhiều nhất trong lịch sử Web3 đều xuất phát từ DeFi và các giải pháp mở rộng mạng.
Airdrop mạng L2
Trường hợp nổi tiếng nhất là airdrop của Arbitrum vào tháng 3 năm 2023. Bằng cách phân phối 1,16 tỷ token ARB (chiếm khoảng 11,6% tổng nguồn cung) cho hơn 600.000 địa chỉ, Arbitrum tạo ra đợt airdrop có giá trị cao nhất lúc bấy giờ trong ngành. Ở đỉnh điểm, các token này có giá trị gần 2 tỷ USD. Ảnh hưởng lên chuỗi là tức thì: vào ngày nhận, khối lượng giao dịch hàng ngày vọt lên hơn 2,5 triệu, thậm chí vượt cả Ethereum.
Mặc dù cơn sốt rồi sẽ hạ nhiệt, Arbitrum vẫn duy trì mức hoạt động cao hơn so với trước airdrop. Hai tháng sau, mạng lưới vẫn xử lý khoảng một triệu giao dịch mỗi ngày, ví hoạt động độc lập (UAW) tăng 531%. Tuy nhiên, câu chuyện giữ chân phức tạp hơn. Dữ liệu của chúng tôi cho thấy, trong giai đoạn này, chỉ khoảng 5% giao dịch đến từ các ví thực sự nhận được ARB. Nhiều người nhận đơn giản là bán token và rời đi, trong khi mức sử dụng thực tế được thúc đẩy bởi người dùng mới bị thu hút bởi hệ sinh thái ngày càng phát triển của Arbitrum hoặc người dùng DeFi hiện tại. Không bất ngờ, bản thân token ARB cũng theo mô hình quen thuộc: sau khi ra mắt ở mức khoảng $1,30–$1,40, nó giảm hơn 75% trong vòng hai năm.
Optimism cung cấp một phép so sánh bổ ích. Thay vì một sự kiện lớn duy nhất, nó tiến hành airdrop theo từng giai đoạn kể từ năm 2022. Đợt airdrop thứ hai năm 2023 phân phối 11 triệu token OP, nhắm đến các cử tri DAO và đại diện tham gia quản trị. So với Arbitrum, cách tiếp cận này tạo ra đỉnh hoạt động nhỏ hơn, nhưng lại định hướng rõ ràng hơn về động lực, củng cố cấu trúc quản trị của Optimism. Dữ liệu của chúng tôi xác nhận rằng Optimism cũng trải qua sự tăng vọt mạnh về UAW và khối lượng giao dịch trong giai đoạn nhận, mặc dù hoạt động giảm nhanh hơn. Token OP đã mất 42% giá trị kể từ khi ra mắt 3 năm trước.
Airdrop DeFi
Các giao thức DeFi theo mô hình tương tự như mạng L2. Airdrop ban đầu của dYdX cho các trader tích cực tạo ra sự gia tăng khối lượng giao dịch, nhưng khi động lực giảm, hoạt động cũng suy giảm, token của nó sau đó mất khoảng 70% giá trị. 1inch phân phối nhiều đợt token, thúc đẩy tăng trưởng ví ngắn hạn, nhưng sự tham gia quản trị vẫn rất thấp; token này giảm 52% ngay sau airdrop và hơn 90% sau năm năm. Airdrop hoàn lại nhỏ của ENS vào cuối năm 2021 có hiệu suất tốt hơn, token chỉ giảm khoảng 40% trong bốn năm, đồng thời nuôi dưỡng một cộng đồng quản trị tương đối trung thành trong số những người nắm giữ tên miền Ethereum.
Xem xét toàn ngành, dữ liệu cho thấy một mô hình nhất quán. Airdrop thúc đẩy tăng trưởng người dùng tức thì, thường nhân đôi hoặc gấp ba lượng hoạt động hàng ngày, cùng với TVL tăng vọt do người dùng di chuyển tài sản để đủ điều kiện hoặc nhận token. Tuy nhiên, trong vài tuần, hoạt động thường giảm về mức chỉ cao hơn chút so với trước đó. Giá token cũng phản ánh điều này: đa số token airdrop DeFi mất từ 60% đến 90% giá trị phát hành trong vài tháng, khi các "người nông dân" đóng vị thế.
Airdrop là công cụ vô địch trong việc tăng tốc thu hút người dùng, nhưng việc giữ chân lâu dài phụ thuộc vào sự phù hợp giữa sản phẩm và thị trường. Arbitrum có thể duy trì mức sử dụng cao vì mạng của nó đã cung cấp tiện ích DeFi mạnh mẽ và chi phí thấp hơn. Optimism, bằng cách thiết kế airdrop xoay quanh quản trị, cho thấy cơ chế có thể định hình hành vi người dùng vượt xa đầu cơ. Tuy nhiên, đối với các giao thức thiếu hệ sinh thái hấp dẫn hoặc thiết kế cẩn trọng, airdrop tối đa chỉ là một chiến dịch marketing tốn kém, làm giàu cho những người nhận cơ hội, nhưng không đảm bảo sự áp dụng lâu dài.
3. Airdrop NFT: Thanh khoản giao dịch vs. Sự trung thành cộng đồng
Nếu các mạng DeFi và Layer-2 sử dụng airdrop để mở rộng hạ tầng, thì lĩnh vực NFT lại dùng airdrop như một vũ khí giành thị phần. Blur là minh chứng điển hình, sàn giao dịch này đã phá vỡ vị thế thống trị lâu dài của OpenSea bằng một trong những chiến lược airdrop quyết liệt nhất trong lịch sử Web3.
Trước khi phát hành token vào tháng 2 năm 2023, Blur tiến hành hàng tháng trời "mùa giải" thưởng, nơi các trader tích lũy điểm bằng cách niêm yết NFT, cung cấp thanh khoản và thể hiện lòng trung thành với nền tảng. Khi token BLUR cuối cùng ra mắt, 51% tổng nguồn cung được phân bổ cho cộng đồng, với giá trị airdrop đỉnh điểm vượt 800 triệu USD. Kết quả là ngay lập tức và kịch tính. Chỉ trong vài ngày, Blur chiếm hơn 70% khối lượng giao dịch NFT trên Ethereum, buộc OpenSea phải giảm phí và xem xét lại phí bản quyền cho người sáng tạo. Dữ liệu của chúng tôi cho thấy tốc độ chuyển dịch thanh khoản, mặc dù phục vụ ít ví hoạt động hơn, khối lượng giao dịch của Blur đôi khi cao gấp năm lần OpenSea.
Tuy nhiên, bản chất của hoạt động này kể một câu chuyện cảnh báo. Phần lớn khối lượng giao dịch của Blur được thúc đẩy bởi một nhóm nhỏ các trader giao dịch tần suất cao, những người đang "cày" điểm để nhận thưởng trong tương lai. Phân tích lúc đó cho thấy hàng trăm ví chiếm phần lớn giao dịch. Dù điều này tạo ra thanh khoản chưa từng có, chênh lệch giá hẹp và tốc độ thực thi nhanh hơn cho NFT, nhưng nó không nhất thiết chuyển hóa thành sự tham gia cộng đồng rộng rãi. OpenSea tiếp tục thống trị về số lượng ví hoạt động độc lập, được các nhà sưu tập nghiệp dư và người sáng tạo ưa chuộng hơn.
Bản thân token BLUR cũng đi theo lộ trình quen thuộc. Nó ra mắt ở mức khoảng $1,20, nhưng nhanh chóng giảm mạnh khi người nhận bán tháo, đến năm 2025 đã xuống dưới $0,10. Ngay cả các mùa giải thưởng liên tục cũng không ngăn được sự xói mòn dần giá trị. Đến cuối năm 2023, thị phần của Blur cũng bắt đầu giảm, ổn định ở mức 20–40% sau cú tăng ban đầu.
Các airdrop NFT khác cũng kể câu chuyện tương tự. LooksRare và X2Y2 vào năm 2022 cũng thực hiện mô hình "tấn công ma cà rồng", phân phối token cho các trader OpenSea. Cả hai đều tạm thời đạt được khối lượng giao dịch lớn, nhưng phần lớn là giao dịch ảo. Khi phần thưởng cạn kiệt, hoạt động nhanh chóng giảm mạnh. Các token từng trị giá hàng trăm triệu USD của họ giờ chỉ giao dịch ở mức một phần nhỏ giá trị đỉnh. Gần đây, các airdrop NFT theo phong cách memecoin như ($MEME) tạm thời khuấy động niềm đam mê của người sưu tập, nhưng không duy trì được hệ sinh thái bền vững nào.
Bài học then chốt từ airdrop NFT là, dù chúng rất hiệu quả trong việc chuyển dịch thanh khoản, nhưng gặp khó khăn trong việc tạo ra cộng đồng gắn bó. Trader theo đuổi phần thưởng, nhưng người sưu tập và người sáng tạo tìm kiếm niềm tin, tính dễ dùng và sự liên quan văn hóa—những yếu tố mà riêng token không thể mang lại.
Đến năm 2025, bối cảnh thị trường giao dịch NFT cạnh tranh hơn bao giờ hết, chịu ảnh hưởng từ các airdrop này. OpenSea áp dụng các công cụ giao dịch chuyên nghiệp mới, Blur tiếp tục phục vụ các trader chuyên nghiệp, trong khi các nền tảng khác đang thử nghiệm các mô hình mới. Nhưng câu hỏi cốt lõi vẫn còn: Liệu các động lực token trong thị trường NFT có thực sự nuôi dưỡng cộng đồng bền vững, hay chỉ đơn thuần cổ vũ cho các cuộc chiến thanh khoản tạm thời?
4. Airdrop trò chơi: Ảnh hưởng hạn chế trong thế giới Play-to-Earn
Các nền tảng DeFi và NFT biến airdrop thành các chiến dịch marketing trị giá hàng tỷ đô la, trong khi lĩnh vực trò chơi thận trọng hơn. Trò chơi blockchain thường tập trung vào kinh tế trong game và NFT, chứ không phải tặng token quy mô lớn. Do đó, trong hai năm qua, các airdrop trò chơi giá trị cao ít xảy ra và ảnh hưởng của chúng ngắn ngủi hơn so với DeFi hay thị trường giao dịch NFT.
Hầu hết các dự án trò chơi blockchain khác hoàn toàn tránh các đợt airdrop hoàn lại lớn. Thay vào đó, chúng dựa vào Launchpad, đúc NFT hoặc phần thưởng kiếm được trong game để phân phối token. Chiến lược này phản ánh bài học từ làn sóng Play-to-Earn năm 2021, khi nền kinh tế token lạm phát sụp đổ dưới áp lực đầu cơ. Đến năm 2023–2025, các nhà phát triển dường như lo ngại lặp lại sai lầm bằng cách phân phối lượng lớn token mà không có cơ chế bền vững.
Một số ngoại lệ xuất hiện ở cấp độ hạ tầng. Immutable, Polygon và Ronin thử nghiệm các chương trình khuyến khích và thưởng token dành cho nhà phát triển và người chơi trò chơi, nhưng các cấu trúc này đều là chương trình thưởng liên tục chứ không phải airdrop một lần. Tương tự, các studio trò chơi nhỏ phân phối NFT hoặc airdrop token khiêm tốn cho người dùng thử nghiệm kín, thưởng cho sự tham gia sớm mà không gây xáo trộn hệ thống kinh tế của họ.
Đối với trò chơi, thách thức thực sự không phải là dùng token để thu hút người dùng, mà là giữ họ giải trí đủ lâu để hình thành hệ sinh thái bền vững.
Kết luận
Dù 88% token airdrop mất giá trị trong vài tháng, nhưng mỗi đợt airdrop đều khẳng định cùng một sự thật: trong thế giới Web3, sự chú ý mới là loại tiền quý giá nhất. Các đợt phân phối token quy mô lớn chứng minh rằng giá trị thực sự không nằm ở bản thân token, mà ở hành vi người dùng mà nó có thể kích hoạt. Thách thức hiện tại đối với các dự án không còn là cách thu hút sự chú ý, mà là cách biến lưu lượng đó thành cộng đồng hệ sinh thái bền vững.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
