Phía sau sự tăng vọt 1,5 tỷ USD vốn hóa thị trường Monero trong một ngày: Vì sao tin tặc không còn ưa chuộng Bitcoin?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phía sau sự tăng vọt 1,5 tỷ USD vốn hóa thị trường Monero trong một ngày: Vì sao tin tặc không còn ưa chuộng Bitcoin?
Sau khi vốn bị đánh cắp được bơm vào, vốn hóa thị trường tăng vọt: Monero là nơi ươm mầm tội phạm hay sự kế thừa "tinh thần mã hóa"?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: BUBBLE
Hôm qua, đồng tiền riêng tư "cổ xưa" Monero ($XMR) sau thời gian dài im ắng bỗng nhiên bùng nổ. Giá tăng mạnh 30% trong một ngày, lên mức cao nhất 329 USD, mức giá cao nhất kể từ năm 2021. Đồng tiền lâu đời này ra đời cách đây 11 năm là gì? Và tại sao nó lại tăng giá đột ngột?
Đồng tiền riêng tư nguyên bản nhất
Năm 2013, Nicolas van Saberhagen công bố giao thức "CryptoNote", trên cơ sở đó Monero (門羅幣) ra đời vào tháng 4 năm 2014 và chuyển sang dùng RandomX vào năm 2019.
Monero sử dụng các công nghệ như chữ ký vòng (ring signatures), địa chỉ ẩn (stealth addresses) và giao dịch bí mật vòng (RingCT) để che giấu người gửi, người nhận và số tiền giao dịch. Tính ẩn danh cao này mang lại lợi thế lớn về bảo vệ quyền riêng tư. Cấu trúc mã nguồn mô-đun của Monero đã được Wladimir J. van der Laan – một trong những nhà phát triển cốt lõi của Bitcoin – đánh giá cao.
Tuy nhiên, việc duy trì tính riêng tư cũng khiến nó khó đáp ứng các yêu cầu chống rửa tiền (AML) và chống tài trợ khủng bố (CTF) từ các cơ quan quản lý. Là một trong những đồng tiền riêng tư nổi tiếng nhất, Monero mang hai mặt đối lập: một mặt, đặc điểm chú trọng quyền riêng tư, phi tập trung và khả năng mở rộng được nhiều người theo chủ nghĩa "tự do" yêu thích; mặt khác, nó cũng vì vậy mà trở thành môi trường thuận lợi cho tội phạm.
"Yêu thích" của tội phạm
Vào cuối mùa hè năm 2016, sau khi Ross William Ulbricht - người sáng lập "Silk Road" bị bắt giữ, lực lượng cảnh sát đã nắm được kỹ thuật truy vết Bitcoin trong quá trình đấu tranh kéo dài. Các chợ tối lớn như AlphaBay bắt đầu từ bỏ Bitcoin và chuyển sang dùng Monero – loại tiền khó theo dõi hơn. Nhóm tin tặc Triều Tiên Lazarus Group cũng ưa chuộng dùng Monero để "rửa" tài sản. Điều này khiến Monero lần đầu tiên đạt mức vốn hóa thị trường tăng vọt (từ 5 triệu USD lên 185 triệu USD) cùng với sự tăng trưởng nhanh chóng về khối lượng giao dịch.
Năm 2020 là thời kỳ Monero nóng trở lại lần thứ hai. Năm đó tổ chức khủng bố ISIS cập nhật website, thông báo ngừng chấp nhận quyên góp bằng Bitcoin và chuyển sang các đồng tiền riêng tư hơn như Monero. Lý do là nếu lượng Bitcoin dự trữ quá lớn, tư cách là tổ chức khủng bố sẽ rất khó chuyển hoặc rút tiền mặt. Một báo cáo của Chainalysis cũng xác nhận điều này, cho biết ISIS chỉ nắm giữ dưới 100.000 USD Bitcoin, phần lớn các tổ chức khủng bố khác cũng ở tình trạng tương tự. Cũng trong năm đó, doanh số bán hàng trên mạng tối tăng 70% so với năm trước, nhờ tính riêng tư, Monero trở thành một trong những công cụ thanh toán chính, chiếm 45%, gần bằng với Bitcoin.
Giao dịch ngầm, lừa đảo, tiền chuộc bắt cóc, đường rút tiền cho tin tặc – có thể nói Monero mang tiếng xấu, song song với việc được áp dụng rộng rãi trong "giao dịch ngầm". Năm 2020, giá token XMR tăng từ 50 USD đầu năm lên 150 USD vào cuối năm, và giữa năm 2021 đạt đỉnh 450 USD.
Chìa khóa của tự do
Dù Monero đã bị gắn liền với "tội phạm", nhưng nó chỉ đơn thuần là một công cụ công nghệ. Nhóm phát triển Monero luôn kiên trì lập trường "mã nguồn trung lập". Họ nhấn mạnh rằng "Monero được thiết kế để mọi người dùng hàng ngày, bất kỳ công nghệ nào cũng có thể bị lạm dụng, ví dụ như tiền mặt." Họ không hợp tác với hành vi phạm tội, cũng không có bất kỳ liên kết nào với tổ chức tội phạm.
Do đó, ở một khía cạnh khác, nó thực hiện đúng tinh thần "tự do giao dịch" của Bitcoin, được đông đảo các geek ủng hộ chủ nghĩa "tự do", "quyền riêng tư tối cao", tinh thần "phi tập trung, kháng kiểm duyệt". Nhiều người trong cộng đồng cho rằng Monero mới là Bitcoin thật sự.
John McAfee – người sáng lập phần mềm diệt virus đầu tiên – là một trong số đó. "Monero là một trong những đồng tiền mã hóa thật sự ẩn danh, còn Bitcoin thì không phải", ông từng nhiều lần bày tỏ sự công nhận đối với năng lực công nghệ và đặc điểm riêng tư của Monero trước khi qua đời. Tính ẩn danh và không thể truy vết của Monero rất phù hợp với triết lý "chủ nghĩa tự do về quyền riêng tư" mà McAfee theo đuổi lâu dài.
Thậm chí "Jesus Bitcoin" Roger Ver cũng "phản bội", trong cuộc phỏng vấn công khai đầu tiên sau khi được tại ngoại năm 2024, ông tuyên bố quyết định từ bỏ Bitcoin, chuyển sang ủng hộ Monero – loại tiền mã hóa mang lại nhiều quyền riêng tư hơn. "Hiện nay đa số mọi người dùng ví được quản lý (custodial wallet), thực tế đây chẳng phải ví mà chỉ là một tài khoản, mức độ riêng tư không cao hơn tài khoản tại ngân hàng Mỹ hay PayPal. Nhưng may mắn thay, vẫn còn những đồng tiền mã hóa khác như Monero có thể cung cấp thêm lớp bảo vệ quyền riêng tư."
Tại những khu vực sôi động về tiền mã hóa, một số doanh nghiệp thương mại điện tử hoặc cửa hàng độc lập chấp nhận Monero như phương thức thanh toán, ví dụ như một số cửa hàng trực tuyến chuyên về sản phẩm công nghệ (ví phần cứng hay sản phẩm liên quan đến tiền mã hóa) hoặc các cửa hàng bán lẻ offline. Thành viên cộng đồng Schmidt cũng đăng biên lai mua đồ uống ca cao hữu cơ ít béo tại Spar bằng Monero.
Ghi chú: SPAR là một trong những chuỗi bán lẻ thực phẩm lớn nhất thế giới, được Adriaan van Well sáng lập tại Hà Lan năm 1932, sở hữu hơn 13.900 cửa hàng tại 48 quốc gia. Cửa hàng Kreuzlingen tại Thụy Sĩ nơi thành viên cộng đồng này mua hàng nổi bật vì chấp nhận các tài sản tiền mã hóa như Bitcoin, Monero.
Khi bình luận gọi Monero là tiền mã hóa dùng để "rửa tiền", thám tử chuỗi (on-chain detective) nổi tiếng ZachXBT phản bác: "Không, tôi thường xuyên dùng Monero để thanh toán", cho thấy ông cũng là một người yêu thích Monero.
Pump tạm thời hay khám phá giá trị?
Dòng tiền bị đánh cắp chảy vào
Thám tử chuỗi ZachXBT đăng bài trên mạng xã hội cho biết: "Chín giờ trước, một địa chỉ đã thực hiện giao dịch đáng ngờ với số lượng 3.520 Bitcoin (khoảng 330,7 triệu USD). Sau đó, số tiền này được rửa qua ít nhất 6 nền tảng giao dịch tức thì và đổi sang Monero, khiến giá Monero tăng vọt 50%".
Sự kiện này khiến các hợp đồng short của token bị thanh lý hàng loạt, buộc các trader phải mua lại tài sản, làm tăng thêm áp lực đi lên trên nền tảng nhu cầu thị trường giao ngay tiếp tục tăng. Những yếu tố kết hợp này có thể là nguyên nhân dẫn đến sự tăng giá đột ngột gần đây của Monero.
Tin tốt từ tiến triển dự án
Một số nhà phân tích cho rằng kỳ vọng ngày càng tăng đối với đề xuất nâng cấp EP159 và EP160 của Monero cũng là một yếu tố thúc đẩy đợt tăng giá này. Đề xuất này giúp Monero thân thiện hơn với quy định, cho phép người dùng chứng minh tính hợp lệ của giao dịch mà không cần tiết lộ thông tin cá nhân nhạy cảm. Cộng đồng cho rằng nâng cấp này có thể giúp Monero – từng bị gỡ khỏi sàn giao dịch lớn (CEX) từ năm 2024 do quy định AML mới của EU – quay trở lại các sàn giao dịch hàng đầu tuân thủ quy định như Binance và Coinbase.
Bên cạnh đó, hệ sinh thái Monero sắp ra mắt dự án DeFi đầu tiên mang tên Tari, dự án này có kế hoạch hợp nhất đào mỏ với Monero và ra mắt mainnet vào ngày 6 tháng 5. Nhiều thành viên cộng đồng Monero đang rất mong đợi sự xuất hiện của dự án này.
Khi một công cụ được tạo ra, quan niệm thiện ác sẽ trao cho nó nhiều ý nghĩa hơn. Monero giống như hình ảnh thu nhỏ của tiền mã hóa ngày nay, cân đo giữa "tự do" và "giám sát", chao đảo giữa "nhân quyền" và "tội phạm". Sự thiện lương và hiểm ác của con người được phóng đại vô hạn tại đây, như Einstein từng nói về bom nguyên tử: "Khoa học công nghệ là con dao hai lưỡi, nó vừa có thể đem lại phúc lợi cho nhân loại, vừa có thể hủy diệt thế giới".
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
BlockBeats
