AO sắp ra mắt: Arweave có thể lấy lại đà tăng trưởng?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
AO sắp ra mắt: Arweave có thể lấy lại đà tăng trưởng?
Phân tích sâu kiến trúc lưu trữ vĩnh viễn của Arweave, mô hình tính toán siêu song song AO, cũng như cách hai nền tảng này thúc đẩy tương lai của các tác nhân tự trị trên chuỗi.
Chuyên sâu báo cáo Web3Nguồn: Arrington Capital
Biên dịch: Yuliya, PANews
Ngày 8 tháng 2 năm 2025, mạng chính AO sắp được ra mắt, đánh dấu một cột mốc quan trọng đối với cộng đồng AI và tiền mã hóa. AO hướng tới việc xây dựng một lớp tính toán cực kỳ song song dành cho các ứng dụng tác nhân (agent), trong đó mạng lưu trữ dữ liệu vĩnh viễn Arweave đóng vai trò then chốt. Bài viết này sẽ đi sâu vào kiến trúc lưu trữ vĩnh viễn của Arweave, mô hình tính toán siêu song song của AO, cũng như cách hai nền tảng này thúc đẩy tương lai phát triển các tác nhân tự trị trên chuỗi. Đồng thời, bài viết cũng phân tích những thách thức mà AR và AO phải đối mặt, động thái thị trường và cách để tham gia vào hệ sinh thái.
Tổng quan về Arweave
Arweave là một mạng lưới lưu trữ dữ liệu phi tập trung với khả năng lưu trữ vĩnh viễn. Người dùng chỉ cần thanh toán phí lưu trữ một lần duy nhất để nhận được dịch vụ lưu trữ suốt đời. Khác với các mạng lưu trữ yêu cầu chi trả liên tục như Filecoin, Arweave sử dụng cấu trúc khối độc đáo gọi là "blockweave" (lưới khối). Mỗi khối mới không chỉ liên kết với khối trước đó mà còn ngẫu nhiên liên kết đến một khối lịch sử cũ hơn, đảm bảo rằng các thợ đào phải nắm giữ toàn bộ dữ liệu lịch sử để tạo ra khối mới, từ đó đạt được mục tiêu lưu trữ dài hạn.
Token gốc AR của Arweave được dùng để thanh toán phí lưu trữ và thưởng cho thợ đào. Khi người dùng tải dữ liệu mới lên và thanh toán phí, khoảng 85% lượng token sẽ được gửi vào một quỹ nhằm chi trả thưởng cho thợ đào trong tương lai. Thiết kế này đảm bảo động lực cho thợ đào không phụ thuộc vào hoạt động người dùng, gia tăng niềm tin vào khả năng lưu trữ vĩnh viễn.
Hành trình tăng trưởng
Kể từ khi ra mắt vào tháng 6 năm 2018, lượng sử dụng Arweave đã tăng mạnh vào năm 2021. Biểu đồ dưới đây theo dõi lượng dữ liệu được tải lên hàng tuần kể từ khi mạng ra đời:
Lượng dữ liệu lưu trữ đạt đỉnh vào tháng 9 năm 2021, chạm đáy vào tháng 6 năm 2023 và sau đó tăng trở lại ổn định. Biểu đồ tiếp theo phân loại chi tiết các loại dữ liệu được tải lên theo từng tháng.
Sự thay đổi trong việc sử dụng Arweave theo thời gian (phân theo dung lượng)
Năm 2021, sự bùng nổ của NFT đã thúc đẩy đợt tăng trưởng đầu tiên mạnh mẽ về nhu cầu lưu trữ dữ liệu trên Arweave. Các nghệ sĩ bắt đầu tải JPEG và hình ảnh lên Arweave thay vì dựa vào các dịch vụ lưu trữ tập trung, xu hướng này khiến lượng sử dụng Arweave tăng vọt. Với đặc tính vĩnh viễn và phi tập trung, Arweave trở thành lựa chọn lý tưởng để lưu trữ dữ liệu nghệ thuật NFT.
Từ năm 2023, nhiều trường hợp sử dụng mới đã xuất hiện. Trong tất cả các hạng mục, ứng dụng chiếm phần lớn dung lượng lưu trữ. Phần lớn là các ứng dụng gói giao dịch (bundlers), chúng nhóm nhiều giao dịch và dữ liệu lại với nhau rồi đăng tải lên Arweave. Bao gồm Bundlr (nhóm phát triển đã đổi tên thành Irys.xyz, ngoài ứng dụng bundler còn ra mắt chuỗi dữ liệu riêng) và Ardrive Turbo. Dữ liệu do các ứng dụng này gói lại bao gồm nội dung trước đây có thể được phân loại là hình ảnh, video hoặc dữ liệu blockchain khác. Ngoài các ứng dụng bundler này, nhiều dự án khác cũng đang tận dụng chức năng lưu trữ vĩnh viễn của Arweave, bao gồm ứng dụng xã hội Hey của Lens, nền tảng xuất bản nội dung Mirror và trường hợp sử dụng AI Ritual.
Xét về số lượng giao dịch, mặc dù Arweave tính phí theo kích thước dữ liệu lưu trữ, nhưng xu hướng tăng trưởng về số lượng giao dịch có thể báo hiệu định hướng tương lai của Arweave.
Sự thay đổi trong việc sử dụng Arweave theo thời gian (phân theo số lượng giao dịch)
Dữ liệu khối lượng giao dịch cho thấy hai trường hợp sử dụng phát triển nhanh nhất trong hệ sinh thái blockchain là Redstone và AO.
Redstone
Redstone là một trong những mạng oracle phát triển nhanh nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa, cung cấp dữ liệu giá cho nhiều tài sản trên tất cả các chuỗi EVM chính. Sự phát triển nhanh chóng của mạng lưới này nhờ vào mối quan hệ đối tác và mở rộng chức năng sản phẩm liên tục.
AO
AO là một lớp tính toán song song và truyền tin nhắn giữa các tác nhân được xây dựng trên nền tảng Arweave. Mặc dù hiện tại vẫn ở giai đoạn mạng thử nghiệm, mạng chính dự kiến ra mắt vào tháng 2 năm 2025. Mục tiêu thiết kế của AO là cung cấp cơ sở hạ tầng tính toán hiệu quả cho các ứng dụng tác nhân, tận dụng khả năng lưu trữ vĩnh viễn của Arweave để hỗ trợ các tác nhân tự trị trên chuỗi.
Phê bình đối với Arweave
Mặc dù mô hình lưu trữ của Arweave được công nhận, nó cũng đối mặt với một số lời chỉ trích, đặc biệt là doanh thu phí thấp. Dưới đây là so sánh tỷ lệ PE giữa các blockchain khác nhau:
Xét theo tỷ lệ giá/thu nhập phí, Arweave chỉ vượt Avalanche trong các chuỗi L1. Tỷ lệ thấp cho thấy người dùng phải trả phí cao hơn tương ứng so với giá trị vốn hóa hoàn toàn pha loãng (FDV) của mạng. Những con số này phản ánh tổng phí tạo ra nhưng chưa tính đến khoản chi trả cho thợ đào hay đóng góp từ quỹ quyên góp của Arweave. Do Arweave phân bổ tỷ lệ phí lớn hơn cho thợ đào, lợi nhuận ngắn hạn của nó có vẻ nhỏ hơn so với các chuỗi khác.
Hiệu suất token AR
Năm 2024, sau khi dự án AO được công bố, AR tăng mạnh. Sau thông báo, giá token Arweave tăng vọt từ dưới 10 USD mỗi token lên hơn 40 USD. Thị trường thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ đến tiềm năng mà AO mang lại cho tiền mã hóa và kỳ vọng về sự gia tăng hoạt động trên Arweave.
Từ tháng 2 năm 2024, những người nắm giữ AR có thể tích lũy token AO bằng cách giữ AR trong ví. Hiện tại, 33% lượng AO mới tạo đang được lưu hành cho những người nắm giữ, và các token này sẽ có thể chuyển nhượng khi mạng chính AO ra mắt vào tháng 2 năm 2025.
Sau khi ra mắt mạng chính, người nắm giữ AR sẽ tiếp tục nhận được một phần ba lượng phát hành token AO, cho đến khi đạt giới hạn 2,1 triệu token AO. Những phần thưởng này được tính toán cứ mỗi 5 phút, với tốc độ hàng tháng là 1,425% lượng cung còn lại, nghĩa là lượng phát hành sẽ giảm dần theo thời gian.
Giá AR (USD)
Cùng với xu hướng giảm chung của thị trường, giá AR cũng giảm theo vào mùa hè. So với các token có yếu tố AI như RENDER, TAO, NEAR, hiệu suất của AR tương đối kém hơn. Dòng tiền trên chuỗi có thể là yếu tố quan trọng gây ra hiện tượng này.
Từ tháng 9 năm 2024, thị trường quan sát thấy một cá voi liên tục bán ra lượng lớn token AR. Danh tính nhà đầu tư này dù có manh mối nhưng chưa được xác nhận. Địa chỉ ví dRFuVE-s6-TgmykU4Zqn246AR2PIsf3HhBhZ0t5-WXE đã nhận được hơn 10 triệu token AR vào tháng 11 năm 2021 (tổng nguồn cung AR chưa đến 66 triệu). Ví này đã có giao dịch từ trước năm 2023 và đến năm 2024 vẫn nắm giữ 5 triệu token (ước tính khoảng 80 triệu USD theo giá hiện tại 16 USD).
Ngày 6 tháng 9, ví này đã chuyển 5 triệu token còn lại sang hai địa chỉ mới. Sau đó, các địa chỉ này chuyển token vào các sàn giao dịch, cho thấy đây có thể là các địa chỉ làm thị trường (market maker). Trong số 5 triệu token, khoảng 1,35 triệu token vẫn còn nằm ở các địa chỉ nghi là market maker, chờ chuyển vào sàn.
Hành vi hai địa chỉ cùng chuyển tiền vào cùng một địa chỉ đích trên sàn cho thấy đây rất có thể là cùng một market maker đang thực hiện thao tác. Đợt bán tháo này chiếm tỷ trọng lớn trong lượng cung lưu hành, hơn 7% tổng lượng token AR. Phân tích thị trường cho rằng, một khi lượng token còn lại được bán xong, áp lực giảm giá đối với AR có thể được giảm nhẹ.
Tổng quan về AO
AO là một mạng lưới phi tập trung "siêu song song", phá vỡ những giới hạn truyền thống về quy mô và loại hình tính toán trên chuỗi, đồng thời đảm bảo mọi hoạt động đều có thể kiểm chứng. Cốt lõi của AO là một lớp truyền tin nhắn hỗ trợ các tiến trình độc lập và chạy song song, đồng thời tận dụng Arweave để cung cấp khả năng lưu trữ dữ liệu vĩnh viễn, đảm bảo mọi cập nhật và tương tác đều được ghi lại mãi mãi.
"AO" là viết tắt của "Actor Oriented" (định hướng theo tác nhân), cho phép các nhà phát triển xây dựng các chương trình mô-đun (tác nhân), mỗi tác nhân có thể lựa chọn máy ảo (VM), cơ chế đồng thuận và mô hình thanh toán riêng, đồng thời giao tiếp với các tác nhân khác thông qua định dạng tin nhắn chuẩn hóa. Thiết kế này cho phép các ứng dụng điện toán đám mây (như Amazon EC2) kết nối vào mạng lưới phi tập trung AO, phối hợp với các hợp đồng thông minh phi tập trung để cùng đạt được mục tiêu.
Đặc điểm chức năng của AO
Các ứng dụng hiện có
Một số tác nhân AO đã được đưa vào sử dụng. Ví dụ, một tác nhân có thể tối ưu hóa lợi nhuận tài sản mã hóa liên tục giữa nhiều giao thức cho vay; một tác nhân khác có thể tự động thực hiện chiến lược đầu tư định kỳ trên DEX theo các tham số do người dùng định nghĩa. Những tác nhân này sử dụng môi trường thực thi đáng tin cậy (TEE) để bảo vệ quyền riêng tư, cho phép người dùng ủy thác khóa riêng, từ đó vận hành hoàn toàn tự chủ mà không cần chỉ dẫn thêm.
Chức năng tự đánh thức
Khác với các Layer 1 khác, các chương trình trên AO có thể tự "đánh thức" mà không cần lời gọi từ bên ngoài. Thiết kế này hỗ trợ các dịch vụ hoàn toàn tự trị. Ví dụ, tác nhân tối ưu hóa lợi nhuận có thể tái phân bổ tài sản sang các chiến lược sinh lời cao hơn khi người dùng đang ngủ, mà không cần kích hoạt thủ công.
Kiến trúc AO
1. Tiến trình (Processes):
Tiến trình tương đương với một "tác nhân" đơn lẻ trên AO, bắt đầu từ trạng thái ban đầu và ghi lại mọi tin nhắn nhận được. Dữ liệu được lưu trữ trên Arweave, đảm bảo không bị mất hay kiểm duyệt. Bằng cách tách biệt việc ghi dữ liệu khỏi tính toán thực tế, AO có thể xử lý các nhiệm vụ lớn hơn nhiều so với blockchain điển hình.
2. Tin nhắn (Messages):
Tin nhắn là phương tiện giao tiếp giữa tiến trình và người dùng, được truyền qua mạng và gắn ID duy nhất để dễ theo dõi. Việc truyền tin nhắn phải chính xác mới được coi là giao thành công, điều này vừa đảm bảo ghi lại tin nhắn vĩnh viễn vừa cung cấp sự linh hoạt trong kiểm soát lưu lượng.
3. Đơn vị lập lịch (Scheduler Units):
Đơn vị lập lịch thêm số khe thời gian tăng dần cho tin nhắn và đảm bảo chúng được tải lên Arweave, duy trì bản ghi nhất quán về thứ tự tin nhắn. Tùy theo nhu cầu sử dụng, chúng có thể tập trung hoặc phi tập trung.
4. Đơn vị tính toán (Compute Units):
Đơn vị tính toán chịu trách nhiệm vận hành tiến trình thực tế, có thể tự do lựa chọn tiến trình nào để tính toán, tạo nên một thị trường cạnh tranh về dịch vụ tính toán. Sau khi hoàn thành công việc, chúng trả về bằng chứng đã ký về thay đổi trạng thái tiến trình.
5. Đơn vị truyền tin nhắn (Messenger Units):
Đơn vị truyền tin nhắn chịu trách nhiệm truyền tin nhắn trong mạng, đảm bảo rằng tin nhắn được truyền đến đơn vị tính toán sau khi đã được đơn vị lập lịch ghi lại trên Arweave, cho đến khi tất cả thao tác hoàn tất.
Thách thức của AO
Dự án AO đang đối mặt với một số thách thức quan trọng. Mỗi mạng cuối cùng đều cần xây dựng lợi thế trong một hoặc hai lĩnh vực chuyên biệt. Ví dụ, Arbitrum tập trung vào DeFi, Solana nổi bật trong lĩnh vực Meme coin và DePIN, IMX tập trung vào game. Trong khi đó, Arweave luôn xoay quanh lưu trữ nội dung, lưu trữ blockchain và tính vĩnh viễn dữ liệu oracle. AO muốn định nghĩa lại nội dung phi tập trung và DeFi, đặc biệt gặp thách thức trong việc thúc đẩy ứng dụng tác nhân AI trong lĩnh vực DeFi.
1. Khó khăn trong việc chấp nhận DeFi
Mặc dù AO hướng tới việc kết hợp DeFi và AI, nhưng tốc độ áp dụng tác nhân AI trong DeFi vẫn chậm, chưa có ứng dụng đột phá nào xuất hiện. Nỗ lực gần nhất là đưa các mô hình học máy lên chuỗi để tối ưu hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, các mô hình này thường khá đơn giản, chủ yếu dùng để dự đoán lợi nhuận và so sánh chi phí chuyển đổi chiến lược. Ngược lại, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) có đặc tính phi tuyến tính và bất định cao, vẫn gặp khó khăn trong các phép tính cơ bản.
2. Bối cảnh phi DeFi
Arweave không phải là một chuỗi công khai DeFi theo nghĩa truyền thống, các nỗ lực trước đây nhằm xây dựng DEX trên nền tảng này đều không thành công. Vì vậy, AO cần thu hút cả cộng đồng Arweave hiện có lẫn nhóm người dùng mới. Kinh tế học token do nhóm thiết kế phản ánh sự thấu hiểu sâu sắc về thách thức này, ví dụ như thưởng cho người dùng chuyển DAI và stETH qua cầu nối để thu hút vốn. Hiện tại, TVL của AO đạt 580 triệu USD, việc duy trì mức độ hoạt động của lượng vốn này là yếu tố then chốt.
Kinh tế học token và cách tham gia
Sau khi ra mắt mạng chính vào tháng 2 năm 2025, bất kỳ ai cũng có thể đóng góp tài nguyên tính toán hoặc triển khai tiến trình và tác nhân riêng. Cầu nối đa chuỗi sẽ mở cửa, hỗ trợ chuyển bất kỳ token nào sang mạng AO. Khi ngày càng nhiều người tham gia và phát triển các dịch vụ AI hoặc tự động hóa nâng cao, kiến trúc phi tập trung và hiệu quả của AO sẽ mở ra những khả năng mới cho các lĩnh vực đòi hỏi độ tin cậy và sức mạnh tính toán cao.
Cơ chế airdrop
-
Tổng cung và kế hoạch phát hành: Tổng nguồn cung token AO là 21 triệu, được phát hành theo các khoảng thời gian giảm dần.
-
Điều kiện nhận airdrop: Người nắm giữ AR được nhận airdrop AO theo tỷ lệ sở hữu; người dùng chuyển DAI và stETH qua cầu nối cũng được phân bổ.
-
Phương thức phân phối: Từ ngày 27 tháng 2 năm 2024, 1,03 triệu token AO đã được phân bổ cho người nắm giữ và người dùng chuyển token; lượng AR nắm giữ được thống kê mỗi 5 phút để tính toán tỷ lệ phân phối.
Cách tham gia
-
Nắm giữ token AR: Một phần ba lượng token AO mới phát hành được phân bổ cho người nắm giữ AR
-
Chuyển DAI hoặc stETH qua cầu nối đa chuỗi: Hiện tại hai phần ba lượng token AO được phân bổ cho người dùng chuyển token
-
Sử dụng ứng dụng trên mạng chính AO: Sau khi ra mắt sẽ có nhiều nền tảng giao dịch và cho vay
-
Cung cấp tài nguyên tính toán: Bất kỳ ai cũng có thể đóng góp sức mạnh tính toán cho các tiến trình khác nhau trên AO mà không cần được cấp phép
* Miễn trừ trách nhiệm: Tác giả Arrington Capital là nhà đầu tư sớm của Arweave và đang nắm giữ token AR và AO.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Arrington_Cap
